Levodopa

Levodopa, còn gọi là L-DOPA, là tiền chất chuyển hóa của dopamine và là một trong những hoạt chất quan trọng để kiểm soát triệu chứng vận động của bệnh Parkinson. Sau khi vượt qua hàng rào máu não, levodopa được chuyển thành dopamine, từ đó hỗ trợ cải thiện chậm vận động, cứng cơ và run. Do levodopa bị chuyển hóa mạnh ở ngoại biên, dạng uống thường được phối hợp với carbidopa hoặc benserazide để tăng lượng hoạt chất đến não và giảm một số tác dụng ngoại biên như buồn nôn, nôn.

Liều và cách dùng thay đổi đáng kể giữa viên giải phóng tức thì, viên giải phóng kéo dài, bột hít và hỗn dịch truyền qua ruột. Người bệnh không nên tự đổi giờ uống, tăng giảm liều hoặc ngừng đột ngột vì có thể làm triệu chứng xấu đi và gây phản ứng cai thuốc nghiêm trọng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Levodopa là gì?: Tiền chất của dopamine, có khả năng vượt qua hàng rào máu não.
  • Công dụng chính: Kiểm soát triệu chứng vận động của bệnh Parkinson và một số hội chứng Parkinson theo nhãn từng sản phẩm.
  • Cách sử dụng phổ biến: Thường phối hợp với carbidopa hoặc benserazide; một số chế phẩm levodopa đơn chất được dùng qua đường hít.
  • Tác dụng phụ đáng chú ý: Buồn nôn, rối loạn vận động, hạ huyết áp tư thế, buồn ngủ, ảo giác và rối loạn kiểm soát xung động.
  • Lưu ý quan trọng: Không tự ngừng thuốc đột ngột; thức ăn giàu protein và chế phẩm chứa sắt có thể ảnh hưởng hấp thu.
  • Tính chất kê đơn: Các nhãn thuốc được tham khảo đều xác định đây là thuốc kê đơn; tình trạng của từng sản phẩm tại Việt Nam cần được xác minh riêng.

Hoạt chất Levodopa là gì?

Levodopa là tiền chất trực tiếp của dopamine. Dopamine dùng từ bên ngoài không đi qua hàng rào máu não hiệu quả, trong khi levodopa có thể đi vào não và được chuyển thành dopamine. Nhờ đó, levodopa giúp giảm triệu chứng do thiếu hụt dopamine ở bệnh Parkinson.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Levodopa

CAS 59-92-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Levodopa

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Levodopa

Tên IUPAC

(2S)-2-amino-3-(3,4-dihydroxyphenyl)propanoic acid

Tên hóa học khác

3,4-dihydroxy-L-phenylalanine

Tên khác / tên đồng nghĩa

L-DOPA; L-3,4-dihydroxyphenylalanine; (2S)-2-amino-3-(3,4-dihydroxyphenyl)propanoic acid.

Tên viết tắt

L-DOPA

Tên Latinh / tên dược điển

levodopum

Tên USAN

levodopa

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-92-7

UNII

46627O600J

PubChem CID

6047

RxNorm CUI

6375

Dược động học của Levodopa

Levodopa đường uống được hấp thu nhanh nhưng biến thiên qua đường tiêu hóa. Hoạt chất cạnh tranh với các amino acid trung tính trong quá trình hấp thu ở ruột và vận chuyển qua hàng rào máu não. Levodopa bị chuyển hóa mạnh bằng khử carboxyl và O-methyl hóa; carbidopa hoặc benserazide làm giảm chuyển hóa ngoại biên và kéo dài thời gian hiện diện của levodopa trong huyết tương.

Với levodopa dạng hít 84 mg dùng cùng carbidopa, trung vị thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 0,5 giờ và thời gian bán thải cuối khoảng 2,3 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Levodopa được hấp thu nhanh nhưng không đồng nhất từ đường tiêu hóa. Chế độ ăn giàu protein có thể làm giảm hoặc trì hoãn hấp thu do cạnh tranh với các amino acid trung tính. Muối sắt có thể tạo phức với levodopa và làm giảm sinh khả dụng.

Dạng hít đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương với trung vị khoảng 0,5 giờ sau liều 84 mg trong nghiên cứu dược động học.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của levodopa đường uống không được xác định thống nhất trong các nhãn được tham khảo.

Ở người tình nguyện khỏe mạnh lúc đói, sinh khả dụng của levodopa dạng hít INBRIJA khoảng 70% so với viên levodopa giải phóng tức thì đường uống; giá trị này chỉ áp dụng cho chế phẩm và điều kiện nghiên cứu tương ứng.

Giai đoạn II: Phân bố

Levodopa đi qua hàng rào máu não nhờ hệ vận chuyển các amino acid trung tính lớn. Sau khi vào não, hoạt chất được chuyển thành dopamine trong các neuron. Thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận là 168 lít sau levodopa dạng hít 84 mg; không nên áp dụng trực tiếp thông số này cho mọi dạng bào chế.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Hai con đường chuyển hóa chính là:

  • Khử carboxyl bởi aromatic L-amino acid decarboxylase để tạo dopamine.
  • O-methyl hóa bởi COMT để tạo 3-O-methyldopa.

Dopamine tiếp tục được chuyển thành các chất chuyển hóa, trong đó có acid homovanillic. Khi không có chất ức chế decarboxylase ngoại biên, phần lớn levodopa bị chuyển hóa tại ruột và gan trước khi đến não.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 80% liều levodopa đường uống được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 24 giờ, chủ yếu dưới dạng acid homovanillic và acid dihydroxyphenylacetic; dưới 1% được bài tiết dưới dạng không đổi theo SmPC Sinemet.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Levodopa không có carbidopa: thời gian bán thải huyết tương khoảng 50 phút đến 1 giờ.
  • Khi dùng cùng carbidopa: khoảng 1,5 giờ theo một nhãn DailyMed; SmPC Sinemet ghi nhận thời gian bán thải cuối khoảng 2 giờ.
  • Levodopa dạng hít 84 mg dùng trong sự hiện diện của carbidopa: khoảng 2,3 giờ.

Khác biệt phản ánh dạng bào chế, thiết kế nghiên cứu và phương pháp xác định thông số.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải levodopa khoảng 430 mL/phút khi dùng cùng benserazide theo SmPC Madopar. Thông số có thể khác theo chế phẩm, quần thể và chất ức chế decarboxylase phối hợp.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng gồm:

  • Phối hợp carbidopa hoặc benserazide làm giảm chuyển hóa levodopa ở ngoại biên.
  • Thức ăn giàu protein có thể cạnh tranh hấp thu và vận chuyển.
  • Muối sắt có thể làm giảm sinh khả dụng.
  • Tuổi cao có thể làm tăng mức phơi nhiễm levodopa; nhãn ghi nhận AUC cao hơn khoảng 28–55% ở một số nghiên cứu người cao tuổi.
  • Dạng bào chế, tốc độ làm rỗng dạ dày, thời điểm dùng thuốc và đường dùng.
  • Hút thuốc không làm thay đổi đáng kể mức phơi nhiễm levodopa dạng hít trong nghiên cứu được nêu trên nhãn INBRIJA.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Levodopa

Levodopa thuộc nhóm tác nhân dopaminergic, phân nhóm dopa và các dẫn xuất dopa. Hoạt chất không phải chất chủ vận trực tiếp tại thụ thể dopamine mà đóng vai trò nguyên liệu để cơ thể tổng hợp dopamine trong hệ thần kinh trung ương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sau khi được hấp thu, levodopa vượt qua hàng rào máu não và được enzyme dopa decarboxylase chuyển thành dopamine. Dopamine được dự trữ và giải phóng tại các neuron thể vân, góp phần bù đắp tình trạng thiếu dopamine liên quan bệnh Parkinson.

Carbidopa và benserazide ức chế dopa decarboxylase ở ngoại biên nhưng hầu như không đi qua hàng rào máu não. Sự phối hợp giúp tăng tỷ lệ levodopa đến não và giảm lượng dopamine hình thành tại ngoại biên.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Levodopa có thể cải thiện chậm vận động, cứng cơ, run và khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày. NICE đánh giá levodopa thường tạo mức cải thiện triệu chứng vận động lớn hơn chất chủ vận dopamine hoặc thuốc ức chế MAO-B, nhưng có nguy cơ biến chứng vận động cao hơn khi điều trị kéo dài.

Levodopa điều trị triệu chứng và chưa được chứng minh làm ngừng hoặc đảo ngược quá trình thoái hóa thần kinh của bệnh Parkinson.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Levodopa

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Levodopa

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Levodopa

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể đối kháng tác dụng của Levodopa; phối hợp không được khuyến cáo.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược lực học: chẹn dopamine trung ương bởi chlorpromazine đối kháng tác dụng dopaminergic của thuốc điều trị Parkinson.

Ảnh hưởng:

Có thể làm nặng triệu chứng Parkinson hoặc giảm đáp ứng điều trị; đồng thời tăng nguy cơ hạ huyết áp, buồn ngủ và rối loạn vận động.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, dùng liều thấp nhất có hiệu quả của từng thuốc và đánh giá chuyên khoa.

Triệu chứng Parkinson, vận động ngoại tháp, huyết áp tư thế, mức độ tỉnh táo và hiệu quả lâm sàng.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Chlordiazepoxide

Benzodiazepine, bao gồm chlordiazepoxide, có thể đối kháng một phần tác dụng của levodopa.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa rõ; có thể liên quan đến tác dụng trung ương làm giảm đáp ứng vận động với levodopa.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng cứng đờ, chậm vận động hoặc giảm kiểm soát triệu chứng Parkinson.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Theo dõi đáp ứng vận động; cân nhắc thuốc an thần thay thế nếu triệu chứng Parkinson xấu đi.

Run, cứng đờ, chậm vận động, thời gian 'off' và khả năng thực hiện hoạt động hằng ngày.

Bằng chứng: low
Nguồn:

emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04
PubMed | Chlordiazepoxide interaction with levodopa | Exact-pair case report | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7059086/ | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Levodopa

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *