Limonene (d-limonene)

Limonene, thường được gọi là d-limonene hoặc R-(+)-limonene, là một hydrocarbon monoterpene có nhiều trong phần vỏ của cam và các loại quả họ cam quýt. Chất này tạo nên mùi hương đặc trưng của citrus và được sử dụng rộng rãi làm chất tạo hương, thành phần nước hoa, nguyên liệu mỹ phẩm, dung môi và chất hỗ trợ trong một số sản phẩm công nghiệp. WHO/JECFA và FDA Hoa Kỳ ghi nhận d-limonene trong nhóm chất tạo hương thực phẩm, nhưng điều này không đồng nghĩa d-limonene đã được phê duyệt như một thuốc điều trị bệnh.

Các nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm giai đoạn sớm từng khảo sát d-limonene trong ung thư và một số bệnh lý khác. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chưa đủ để xác lập chỉ định điều trị, liều dùng chuẩn hoặc lợi ích lâm sàng rõ ràng. Người dùng không nên tự uống tinh dầu cam quýt hoặc sản phẩm d-limonene với mục đích chữa bệnh.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bản chất: D-limonene là đồng phân R-(+), thuộc nhóm hydrocarbon monoterpene, công thức C10H16.
  • Nguồn tự nhiên: Có nhiều trong tinh dầu vỏ cam và các loại quả họ cam quýt.
  • Công dụng được ghi nhận: Chủ yếu là chất tạo hương hoặc chất hỗ trợ tạo hương trong thực phẩm.
  • Chỉ định điều trị: Chưa có chỉ định điều trị chuẩn được xác lập từ các nguồn quản lý được trích dẫn.
  • Nghiên cứu y khoa: Đã được nghiên cứu giai đoạn sớm trong ung thư nhưng chưa chứng minh hiệu quả điều trị để sử dụng thường quy.
  • Nguy cơ đáng chú ý: Có thể gây rối loạn tiêu hóa khi dùng liều nghiên cứu cao; limonene bị oxy hóa có thể gây dị ứng tiếp xúc ở da.
  • Khuyến cáo: Không tự uống tinh dầu, d-limonene đậm đặc hoặc dùng thay thế thuốc được bác sĩ chỉ định.

Hoạt chất Limonene (d-limonene) là gì?

Limonene là một terpene vòng đơn tạo mùi cam quýt. D-limonene là dạng R-(+) của limonene, thường có nhiều trong tinh dầu vỏ cam. Chất này chủ yếu được sử dụng làm hương liệu, không nên mặc nhiên coi là thuốc chỉ vì có nguồn gốc tự nhiên.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Limonene (d-limonene)

INN D-limonene

CAS 5989-27-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Limonene (d-limonene)

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

D-limonene

Tên IUPAC

(4R)-1-methyl-4-prop-1-en-2-ylcyclohexene

Tên hóa học khác

(4R)-limonene

Tên khác / tên đồng nghĩa

R-(+)-limonene; (+)-limonene; d-p-mentha-1,8-diene; 1-methyl-4-(1-methylethenyl)cyclohexene; 4-isopropenyl-1-methylcyclohexene; cinene; carvene.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

5989-27-5

UNII

GFD7C86Q1W

PubChem CID

440917

RxNorm CUI

1426476

Dược động học của Limonene (d-limonene)

Dữ liệu trên người cho thấy d-limonene được hấp thu sau đường uống, nhanh chóng bị oxy hóa thành nhiều chất chuyển hóa và được đào thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa trong nước tiểu. Các dữ liệu dược động học phần lớn đến từ nghiên cứu số lượng người tham gia nhỏ hoặc thử nghiệm ung thư giai đoạn sớm, không phải nhãn thuốc điều trị đã được phê duyệt.

Giai đoạn I: Hấp thu

Trong nghiên cứu ở bốn người tình nguyện sử dụng một liều uống thấp, d-limonene và các chất chuyển hóa được phát hiện trong máu; nồng độ chất chuyển hóa đạt đỉnh khoảng 1–2 giờ sau phơi nhiễm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Chưa có giá trị sinh khả dụng tuyệt đối đáng tin cậy ở người để áp dụng lâm sàng. .

Giai đoạn II: Phân bố

Một thử nghiệm giai đoạn I ghi nhận d-limonene và uroterpenol trong mô khối u của hai người bệnh, với nồng độ trong mô cao hơn nồng độ huyết tương tương ứng. Kết quả này chỉ mang tính thăm dò, không đủ để xác lập đặc tính phân bố dùng trong điều trị.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

D-limonene được chuyển hóa nhanh qua phản ứng oxy hóa. Các chất chuyển hóa được xác định gồm cis-carveol, trans-carveol, perillyl alcohol, perillic acid, dihydroperillic acid, limonene-1,2-diol và limonene-8,9-diol.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Các chất chuyển hóa được bài tiết qua nước tiểu. Trong nghiên cứu liều thấp ở người tình nguyện, quá trình đào thải chất chuyển hóa qua thận gần như hoàn tất trong thời gian theo dõi 24 giờ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Trong nghiên cứu liều thấp ở người tình nguyện, thời gian bán thải của các chất chuyển hóa được đo nằm trong khoảng khoảng 0,7–2,5 giờ. Đây không phải là thời gian bán thải điều trị đã được xác nhận từ nhãn thuốc.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa đủ tin cậy để áp dụng lâm sàng. .

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Ảnh hưởng của thức ăn, tuổi, giới tính, di truyền chuyển hóa, suy gan, suy thận và việc dùng đồng thời thuốc khác chưa được nghiên cứu đầy đủ để đưa ra khuyến nghị lâm sàng. .

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Limonene (d-limonene)

D-limonene không có nhóm dược lý điều trị được chuẩn hóa. Trong nghiên cứu thực nghiệm, chất này được khảo sát như một monoterpene có hoạt tính sinh học tiềm năng, nhưng các tác dụng quan sát trong mô hình tế bào hoặc động vật không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị ở người.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Chưa có cơ chế tác dụng điều trị được xác lập và chấp thuận trên lâm sàng.

Các nghiên cứu tiền lâm sàng từng đề xuất d-limonene hoặc các chất chuyển hóa có thể tác động đến quá trình truyền tín hiệu tế bào, chuyển hóa isoprenoid, stress oxy hóa, phản ứng viêm và sự phát triển của tế bào ung thư. Tuy nhiên, các cơ chế này chưa được chứng minh đầy đủ là tạo ra lợi ích điều trị ở người.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Chưa có mối quan hệ liều–đáp ứng hoặc nồng độ–tác dụng được xác lập cho một chỉ định điều trị được phê duyệt. Các dữ liệu hiện có chủ yếu mang tính tiền lâm sàng hoặc thăm dò.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Limonene (d-limonene)

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Limonene (d-limonene)

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Limonene (d-limonene)

Chưa có dữ liệu tương tác thuốc lâm sàng đầy đủ hoặc danh sách tương tác được xác lập.

Do d-limonene được chuyển hóa qua nhiều phản ứng oxy hóa, về mặt lý thuyết có thể có tương tác với thuốc ảnh hưởng đến enzym chuyển hóa ở gan, nhưng mức độ và ý nghĩa lâm sàng chưa được xác nhận. Không tự phối hợp sản phẩm d-limonene liều cao với thuốc kê đơn.

Thắc mắc về hoạt chất Limonene (d-limonene)

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *