Propranolol hydrochloride là dạng muối hydrochloride của propranolol, một thuốc chẹn thụ thể beta-adrenergic không chọn lọc, tác động lên cả thụ thể beta-1 và beta-2. Tùy dạng bào chế và nhãn quản lý, thuốc có thể được sử dụng trong tăng huyết áp, đau thắt ngực, kiểm soát tần số thất ở rung nhĩ, dự phòng migraine, run vô căn, một số rối loạn nhịp tim, u tế bào ưa crôm hoặc u máu tăng sinh ở trẻ nhỏ. Propranolol có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp, co thắt phế quản, che lấp dấu hiệu hạ đường huyết và làm bệnh tim thiếu máu cục bộ nặng lên nếu ngừng đột ngột. Chỉ định và liều dùng khác nhau giữa từng quốc gia, dạng thuốc và người bệnh. Đây là thuốc kê đơn; người bệnh không nên tự sử dụng, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Nội dung chính
- Phân loại: Thuốc chẹn beta-adrenergic không chọn lọc, tác động lên beta-1 và beta-2.
- Chỉ định thường gặp: Bệnh tim mạch, dự phòng migraine, run vô căn và một số chỉ định chuyên khoa khác.
- Đường dùng: Đường uống và đường tiêm tĩnh mạch, tùy sản phẩm.
- Nguy cơ đáng chú ý: Nhịp tim chậm, hạ huyết áp, suy tim, co thắt phế quản và hạ đường huyết.
- Không ngừng đột ngột: Ngừng thuốc đột ngột có thể làm nặng đau thắt ngực hoặc gây biến cố tim mạch; cần giảm liều theo hướng dẫn chuyên môn.
- Lưu ý: Chống chỉ định hoặc cần đặc biệt thận trọng ở người hen phế quản, rối loạn dẫn truyền tim, suy tim mất bù và một số đối tượng nguy cơ cao.
Hoạt chất Propranolol hydrochloride là gì?
Propranolol hydrochloride là thuốc chẹn beta không chọn lọc. Thuốc làm giảm đáp ứng của tim và các mô khác với catecholamine như adrenaline và noradrenaline, từ đó có thể làm chậm nhịp tim, giảm sức co bóp cơ tim và giảm một số biểu hiện do kích thích giao cảm.
Propranolol hydrochloride
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Propranolol hydrochloride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Propranolol hydrochloride |
| Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM) | Propranolol hydrochloride |
| Tên IUPAC | 1-naphthalen-1-yloxy-3-(propan-2-ylamino)propan-2-ol;hydrochloride |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Propranolol hydroclorid; propranolol HCl; (±)-propranolol hydrochloride. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Propranololi hydrochloridum |
| Tên USAN | propranolol hydrochloride |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 318-98-9 |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | 62882 |
| RxNorm CUI | Chưa xác minh |
Dược động học của Propranolol hydrochloride
Propranolol được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống nhưng chịu chuyển hóa bước đầu mạnh ở gan, nên sinh khả dụng toàn thân thấp và có biến thiên giữa các cá thể. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương cao, chuyển hóa chủ yếu tại gan và được thải trừ phần lớn qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Propranolol được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt khoảng 1–4 giờ sau khi dùng viên uống; SmPC của một số viên nén ghi nhận khoảng 1–2 giờ khi uống lúc đói.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân trung bình của propranolol đường uống khoảng 25% do chuyển hóa bước đầu mạnh. Bữa ăn giàu protein có thể làm tăng sinh khả dụng khoảng 50%, nhưng ý nghĩa lâm sàng có thể khác nhau giữa từng người bệnh và dạng thuốc. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Khoảng 80–95% propranolol gắn với protein huyết tương. Thể tích phân bố được ghi nhận khoảng 4–5 L/kg. Thuốc có thể qua hàng rào máu–não, nhau thai và hiện diện trong sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Propranolol được chuyển hóa mạnh tại gan qua hydroxyl hóa vòng thơm, N-dealkyl hóa, oxy hóa chuỗi bên và liên hợp glucuronide. CYP2D6, CYP1A2 và CYP2C19 tham gia vào các con đường chuyển hóa khác nhau của thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Phần lớn liều dùng được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa; lượng propranolol không đổi được đào thải qua thận tương đối thấp.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của propranolol đường uống thường khoảng 3–6 giờ. Sau tiêm tĩnh mạch, thời gian bán thải được ghi nhận khoảng 2–5,5 giờ. Ở người xơ gan, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 11 giờ trong một nghiên cứu dược động học. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có một giá trị thanh thải duy nhất áp dụng cho mọi dạng dùng và quần thể. Nhãn thuốc ghi nhận thanh thải có thể giảm ở người cao tuổi, người xơ gan và người suy thận. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dược động học có thể bị ảnh hưởng bởi tuổi cao, suy gan, suy thận, thức ăn giàu protein, hút thuốc lá và các thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP2D6, CYP1A2, CYP2C19. Nồng độ propranolol cũng có thể thay đổi khi phối hợp với một số thuốc tim mạch hoặc thuốc ảnh hưởng lưu lượng máu qua gan.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Propranolol hydrochloride
Propranolol đối kháng cạnh tranh tại cả thụ thể beta-1 và beta-2. Vì không chọn lọc trên beta-1, thuốc đồng thời có thể ức chế beta-2 tại phế quản, mạch máu và các mô tham gia điều hòa đường huyết.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bằng cách chẹn beta-1 ở tim, propranolol làm giảm nhịp tim, dẫn truyền nhĩ–thất, sức co bóp và nhu cầu oxy của cơ tim. Thuốc cũng làm giảm giải phóng renin qua thụ thể beta-1 ở thận. Chẹn beta-2 góp phần vào một số tác dụng lâm sàng nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ co thắt phế quản và che lấp đáp ứng giao cảm khi hạ đường huyết.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Propranolol làm giảm đáp ứng tăng nhịp tim, tăng sức co bóp và giãn mạch do kích thích beta-adrenergic. Tác dụng này hỗ trợ kiểm soát nhịp tim, giảm nhu cầu oxy cơ tim, giảm run và dự phòng một số cơn migraine. Mức độ đáp ứng phụ thuộc liều, bệnh nền, dạng bào chế và khả năng chuyển hóa của từng người.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Propranolol hydrochloride
Các chỉ định thay đổi theo nhãn và dạng bào chế:
- Viên uống tại Hoa Kỳ: tăng huyết áp, đau thắt ngực do xơ vữa động mạch vành, kiểm soát tần số thất trong rung nhĩ, giảm tử vong tim mạch sau nhồi máu cơ tim ở người bệnh ổn định, dự phòng migraine, run vô căn, hẹp dưới van động mạch chủ phì đại và hỗ trợ điều trị u tế bào ưa crôm sau khi đã chẹn alpha thích hợp.
- Thuốc tiêm tĩnh mạch: kiểm soát ngắn hạn một số rối loạn nhịp đe dọa tính mạng, rối loạn nhịp trong gây mê hoặc các trường hợp không phù hợp với đường uống.
- Dung dịch uống HEMANGEOL: điều trị u máu tăng sinh ở trẻ nhỏ cần điều trị toàn thân.
- Một số SmPC tại Anh còn ghi nhận kiểm soát triệu chứng lo âu, hỗ trợ điều trị cường giáp, tăng áp lực tĩnh mạch cửa và các chỉ định khác.
Không nên suy rộng chỉ định của một sản phẩm sang mọi sản phẩm propranolol.
Propranolol đã được nghiên cứu trong nhiều rối loạn lo âu. Tuy nhiên, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho rằng bằng chứng chưa đủ để hỗ trợ sử dụng thường quy propranolol cho các rối loạn lo âu nói chung. Trong khi đó, một số SmPC tại Anh có chỉ định kiểm soát ngắn hạn triệu chứng lo âu tình huống hoặc lo âu toàn thể. Vì vậy, đây không phải là chỉ định thống nhất giữa các cơ quan quản lý và phải đối chiếu nhãn cụ thể.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ tóm tắt từ các nhãn thuốc đã tham khảo, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
- Tăng huyết áp, viên giải phóng tức thì theo nhãn Hoa Kỳ: khởi đầu 40 mg, ngày 2 lần; liều duy trì thường 120–240 mg/ngày, chia nhiều lần. Một số trường hợp trong nhãn có thể cần liều cao hơn.
- Đau thắt ngực: tổng liều 80–320 mg/ngày, chia 2–4 lần.
- Kiểm soát tần số thất trong rung nhĩ: 10–30 mg, ngày 3–4 lần.
- Sau nhồi máu cơ tim: tổng liều 180–240 mg/ngày, chia nhiều lần theo nhãn.
- Dự phòng migraine: khởi đầu 80 mg/ngày, chia liều; liều hiệu quả thường 160–240 mg/ngày.
- Run vô căn: khởi đầu 40 mg, ngày 2 lần; liều tối ưu thường khoảng 120 mg/ngày, một số trường hợp cần 240–320 mg/ngày.
- Hẹp dưới van động mạch chủ phì đại: 20–40 mg, ngày 3–4 lần.
- U tế bào ưa crôm: chỉ dùng sau hoặc đồng thời với chẹn alpha thích hợp; nhãn viên uống Hoa Kỳ nêu 60 mg/ngày trong 3 ngày trước phẫu thuật hoặc 30 mg/ngày ở trường hợp không phẫu thuật được.
- Thuốc tiêm tĩnh mạch: 1–3 mg, tiêm chậm không quá 1 mg/phút dưới theo dõi ECG và huyết động; có thể nhắc lại theo điều kiện chặt chẽ của nhãn và phải chuyển sang đường uống sớm khi phù hợp.
- HEMANGEOL cho u máu trẻ nhỏ: tuần đầu 0,6 mg/kg mỗi liều, ngày 2 lần; tuần thứ hai 1,1 mg/kg mỗi liều, ngày 2 lần; liều duy trì từ tuần thứ ba 1,7 mg/kg mỗi liều, ngày 2 lần. Việc khởi trị, tăng liều và hiệu chỉnh theo cân nặng phải do cơ sở chuyên môn thực hiện.
Liều giữa nhãn Hoa Kỳ và SmPC tại Anh có thể khác nhau. Bác sĩ phải lựa chọn theo chỉ định, dạng thuốc, tuổi, bệnh kèm và đáp ứng của người bệnh.
Dùng propranolol đúng dạng thuốc, số lần và thời điểm bác sĩ chỉ định. Với viên uống, nên duy trì cách dùng nhất quán liên quan đến bữa ăn vì thức ăn có thể ảnh hưởng sinh khả dụng. HEMANGEOL phải được cho trẻ uống trong hoặc ngay sau khi bú hoặc ăn; bỏ qua liều nếu trẻ không ăn, nôn hoặc có nguy cơ hạ đường huyết, không tự bù liều. Thuốc tiêm chỉ được sử dụng tại cơ sở y tế có theo dõi tim mạch. Không ngừng propranolol đột ngột, đặc biệt ở người có bệnh tim thiếu máu cục bộ.
Tùy chỉ định, cần theo dõi nhịp tim, huyết áp, triệu chứng suy tim, đau ngực, khó thở hoặc co thắt phế quản và dấu hiệu hạ đường huyết. Khi tiêm tĩnh mạch phải theo dõi ECG và tình trạng huyết động. Trẻ dùng HEMANGEOL cần đo nhịp tim và huyết áp trong ít nhất 2 giờ sau liều khởi đầu hoặc sau mỗi lần tăng liều theo nhãn sản phẩm; đồng thời theo dõi khả năng ăn uống, nhiễm trùng hô hấp và tăng cân.
Cảnh báo và lưu ý về Propranolol hydrochloride
Các chống chỉ định cốt lõi gồm sốc tim, nhịp chậm xoang, block nhĩ–thất trên độ I nếu không có máy tạo nhịp phù hợp, hen phế quản hoặc tiền sử co thắt phế quản và quá mẫn với propranolol. Một số SmPC còn chống chỉ định trong suy tim chưa kiểm soát, hạ huyết áp, nhiễm toan chuyển hóa, rối loạn tuần hoàn động mạch ngoại biên nặng, hội chứng nút xoang bệnh lý, đau thắt ngực Prinzmetal và u tế bào ưa crôm chưa được chẹn alpha. HEMANGEOL có các ngưỡng chống chỉ định riêng về tuổi hiệu chỉnh, cân nặng, nhịp tim và huyết áp ở trẻ nhỏ.
Các tác dụng không mong muốn có thể gồm mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ hoặc ác mộng, nhịp tim chậm, hạ huyết áp, lạnh đầu chi, hiện tượng Raynaud, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón. Ở trẻ dùng HEMANGEOL, các phản ứng thường gặp gồm rối loạn giấc ngủ, nhiễm trùng đường hô hấp nặng hơn, tiêu chảy và nôn.
Tác dụng nghiêm trọng có thể bao gồm nhịp tim chậm có triệu chứng, block tim, suy tim hoặc sốc tim; hạ huyết áp nặng; co thắt phế quản; hạ đường huyết dẫn đến co giật hoặc hôn mê; phản vệ và một số phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc. Người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp khi khó thở, ngất, đau ngực nặng, nhịp tim rất chậm, lú lẫn hoặc co giật.
Không ngừng propranolol đột ngột vì có thể làm đau thắt ngực nặng lên, gây nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp; nhãn thuốc khuyến cáo giảm liều dần dưới giám sát chuyên môn. Thận trọng ở người suy tim còn bù, bệnh mạch máu ngoại biên, đái tháo đường, nhịn đói kéo dài, cường giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc chuẩn bị phẫu thuật. Thuốc có thể che lấp nhịp tim nhanh do hạ đường huyết hoặc cường giáp. Trong u tế bào ưa crôm, phải thiết lập chẹn alpha trước khi sử dụng propranolol. NICE lưu ý nguy cơ ngộ độc nhanh và nghiêm trọng khi quá liều, đặc biệt cần cân nhắc ở người mắc migraine đồng thời có trầm cảm hoặc nguy cơ tự gây hại.
Quá liều propranolol có thể gây nhịp tim chậm nặng, hạ huyết áp, sốc tim, block dẫn truyền, kéo dài phức bộ QRS, loạn nhịp thất, co giật, hôn mê, co thắt phế quản và tăng kali máu. Đây là cấp cứu y khoa. Xử trí cần hỗ trợ đường thở, hô hấp, tuần hoàn; theo dõi liên tục ECG, huyết áp, đường huyết, điện giải và tình trạng thần kinh. Atropine, glucagon, thuốc vận mạch, hỗ trợ co bóp hoặc tạo nhịp có thể được bác sĩ sử dụng tùy tình trạng. Propranolol không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu.
Viên nén propranolol hydrochloride trong nhãn DailyMed được bảo quản ở 20–25°C và tránh ánh sáng. Thuốc tiêm được bảo quản ở 20–25°C, tránh đông lạnh và tránh nhiệt quá mức. Điều kiện bảo quản có thể khác giữa sản phẩm; cần tuân theo bao bì và tờ hướng dẫn của đúng thuốc đang sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
HEMANGEOL được phê duyệt cho u máu tăng sinh cần điều trị toàn thân ở trẻ bắt đầu điều trị từ 5 tuần đến 5 tháng tuổi hiệu chỉnh; độ an toàn và hiệu quả ở trẻ trên 1 tuổi chưa được thiết lập trong nhãn này. Thuốc tiêm propranolol không được khuyến cáo dùng điều trị rối loạn nhịp ở trẻ em theo nhãn DailyMed được tham khảo. Một số SmPC đường uống có liều trẻ em cho các chỉ định chuyên khoa, nhưng phải do bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên khoa tim mạch tính theo cân nặng và theo dõi.
Người cao tuổi có thể giảm thanh thải và kéo dài thời gian bán thải propranolol. Nên lựa chọn liều thận trọng, thường bắt đầu ở mức thấp phù hợp với chỉ định và theo dõi nhịp tim, huyết áp, chức năng gan, chức năng thận, bệnh đồng mắc và các thuốc đang dùng.
Propranolol chỉ nên được sử dụng trong thai kỳ khi bác sĩ xác định lợi ích dự kiến lớn hơn nguy cơ. Dữ liệu hiện có không cho thấy rõ nguy cơ tăng dị tật bẩm sinh do thuốc chẹn beta nói chung, nhưng propranolol có liên quan đến thai chậm tăng trưởng hoặc cân nặng sơ sinh thấp trong một số báo cáo; chưa thể loại trừ ảnh hưởng của bệnh nền. Dùng vào cuối thai kỳ có thể gây nhịp tim chậm, hạ huyết áp, hạ đường huyết hoặc ức chế hô hấp ở trẻ sơ sinh.
Propranolol hiện diện trong sữa mẹ. LactMed đánh giá nồng độ trong sữa thấp, lượng trẻ nhận được nhỏ và thường không cần biện pháp đặc biệt ở trẻ đủ tháng khỏe mạnh. MotherToBaby cũng cho rằng lượng thuốc qua sữa nhỏ và ít khả năng gây vấn đề ở trẻ đủ tháng. Tuy nhiên, một số SmPC tại Anh đưa ra khuyến cáo thận trọng hơn và không khuyến nghị cho con bú khi dùng thuốc chẹn beta này. Cần đánh giá riêng lợi ích–nguy cơ, nhất là với trẻ sơ sinh, sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh tim; theo dõi bú kém, buồn ngủ quá mức, nhịp chậm và hạ đường huyết.
Propranolol chuyển hóa mạnh tại gan. Ở người xơ gan, nồng độ thuốc tự do có thể tăng và thời gian bán thải kéo dài đáng kể. Cần dùng thận trọng, cân nhắc liều thấp hơn hoặc khoảng cách liều phù hợp và theo dõi nhịp tim, huyết áp cùng dấu hiệu tích lũy. Một số người có tăng áp lực tĩnh mạch cửa cần được chuyên khoa gan mật theo dõi sát.
Mặc dù propranolol được chuyển hóa chủ yếu ở gan, nhãn ghi nhận người suy thận có thể đạt nồng độ đỉnh cao hơn và thanh thải thấp hơn. Chưa có một khuyến cáo hiệu chỉnh liều thống nhất áp dụng cho mọi chỉ định và dạng thuốc. Cần lựa chọn liều thận trọng, theo dõi đáp ứng và tác dụng không mong muốn. Thuốc không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu.
Propranolol thường được đánh giá là có ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe, nhưng một số người có thể mệt mỏi, chóng mặt hoặc rối loạn thị giác. Không nên lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện các triệu chứng làm giảm sự tỉnh táo hoặc khả năng phản ứng.
Tương tác thuốc của Propranolol hydrochloride
Các tương tác đáng chú ý gồm:
- Verapamil, diltiazem, digoxin, amiodarone và các thuốc làm chậm dẫn truyền tim có thể tăng nguy cơ nhịp chậm, block tim hoặc suy tim.
- Clonidine: việc ngừng clonidine hoặc propranolol không đúng trình tự có thể gây tăng huyết áp bật lại; cần kế hoạch của bác sĩ.
- Thuốc hạ huyết áp, thuốc chẹn alpha, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc gây mê có thể làm tăng hạ huyết áp.
- Insulin và thuốc hạ đường huyết: propranolol có thể kéo dài hoặc che lấp dấu hiệu hạ đường huyết.
- Thuốc chống viêm không steroid có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp.
- Quinidine, propafenone, cimetidine và một số chất ức chế CYP có thể làm tăng nồng độ propranolol; rifampicin và hút thuốc lá có thể làm giảm nồng độ.
- Rizatriptan: propranolol làm tăng nồng độ rizatriptan, có thể cần điều chỉnh liều rizatriptan theo nhãn tương ứng.
- Rượu có thể làm thay đổi nồng độ và tác dụng của propranolol.
Danh sách này không đầy đủ. Cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ toàn bộ thuốc, thực phẩm bổ sung và sản phẩm thảo dược đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Propranolol hydrochloride
Tùy nhãn và dạng bào chế, propranolol hydrochloride có thể được dùng trong tăng huyết áp, đau thắt ngực, kiểm soát một số rối loạn nhịp, dự phòng migraine, run vô căn, u tế bào ưa crôm và u máu tăng sinh ở trẻ nhỏ. Không phải mọi sản phẩm đều được phê duyệt cho tất cả các chỉ định này.
Không nên tự ngừng đột ngột. Việc ngừng thuốc bất ngờ có thể làm đau thắt ngực nặng lên và gây nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp ở người có bệnh mạch vành. Bác sĩ thường hướng dẫn giảm liều dần và theo dõi trong quá trình ngừng thuốc.
Hen phế quản hoặc tiền sử co thắt phế quản là chống chỉ định trong các nhãn được tham khảo vì propranolol chẹn beta-2 và có thể gây co thắt phế quản nghiêm trọng. Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc để điều trị run, hồi hộp hoặc lo âu khi có bệnh hô hấp.
Nên duy trì cách uống nhất quán liên quan đến bữa ăn vì thức ăn có thể thay đổi sinh khả dụng của propranolol. Với HEMANGEOL, phải cho trẻ uống trong hoặc ngay sau khi bú hoặc ăn và bỏ qua liều nếu trẻ không ăn hoặc đang nôn. Thực hiện theo hướng dẫn của đúng sản phẩm được kê.
Việc sử dụng trong thai kỳ cần được bác sĩ đánh giá lợi ích–nguy cơ vì thuốc có thể liên quan đến thai chậm tăng trưởng và tác dụng chẹn beta ở trẻ sơ sinh. Propranolol qua sữa mẹ với lượng thấp, nhưng khuyến cáo giữa các nguồn còn khác nhau; cần trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có bệnh nền.

