Rimegepant là thuốc phân tử nhỏ thuộc nhóm đối kháng thụ thể peptide liên quan gene calcitonin, thường gọi là thuốc đối kháng thụ thể CGRP hoặc “gepant”. Thuốc được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị cơn đau nửa đầu có hoặc không có aura và dự phòng đau nửa đầu từng đợt ở người lớn. Tại Liên minh châu Âu, chỉ định dự phòng áp dụng cho người lớn có ít nhất 4 cơn đau nửa đầu mỗi tháng.[1][2]
Rimegepant được dùng qua đường miệng dưới dạng viên phân rã hoặc dạng đông khô đặt trên hay dưới lưỡi. Thuốc có thể gây buồn nôn, đau bụng hoặc khó tiêu; các nguy cơ quan trọng gồm phản ứng quá mẫn, phản vệ, tăng huyết áp và hiện tượng Raynaud.[1] Người bệnh không nên tự áp dụng liều, tự phối hợp thuốc hoặc tự ngừng điều trị mà cần thực hiện theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ.
Nội dung chính
- Rimegepant là thuốc đối kháng thụ thể CGRP thuộc nhóm gepant.
- Thuốc liên quan đến điều trị cơn migraine và phòng ngừa migraine ở một số người bệnh.
- Cần dùng theo chỉ định; không tự dùng vượt hướng dẫn hoặc phối hợp nhiều thuốc migraine.
- Cảnh báo gồm phản ứng quá mẫn và tương tác với thuốc ảnh hưởng CYP3A, P-gp hoặc BCRP.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh gan, bệnh thận, dùng thuốc kháng nấm/kháng sinh đặc biệt hoặc đang mang thai.
Hoạt chất Rimegepant là gì?
Rimegepant là thuốc phân tử nhỏ đối kháng thụ thể CGRP, được sử dụng để điều trị cấp cơn đau nửa đầu và dự phòng đau nửa đầu từng đợt ở người lớn theo phạm vi chỉ định được cơ quan quản lý phê duyệt.[1][2]
Rimegepant
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Rimegepant |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Rimegepant |
| Tên IUPAC | [(5S,6S,9R)-5-amino-6-(2,3-difluorophenyl)-6,7,8,9-tetrahydro-5H-cyclohepta[b]pyridin-9-yl] 4-(2-oxo-3H-imidazo[4,5-b]pyridin-1-yl)piperidine-1-carboxylate |
| Tên hóa học khác | (5S,6S,9R)-5-amino-6-(2,3-difluorophenyl)-6,7,8,9-tetrahydro-5H-cyclohepta(b)pyridin-9-yl 4-(2-oxo-2,3-dihydro-1H-imidazo(4,5-b)pyridin-1-yl)piperidine-1-carboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Rimegepant sulfate là dạng muối được sử dụng trong các sản phẩm đã được phê duyệt. Mỗi liều chứa lượng rimegepant sulfate tương đương 75 mg rimegepant dạng base tự do.[1][2] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Rimegepantum |
| Tên USAN | rimegepant |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1289023-67-1 |
|---|---|
| UNII | 997WVV895X |
| PubChem CID | 51049968 |
| RxNorm CUI | 2282307 |
Dược động học của Rimegepant
Sau khi uống, rimegepant đạt nồng độ tối đa trong khoảng 1,5 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 64%. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 120 lít; tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 96%. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và ở mức độ thấp hơn qua CYP2C9. Thời gian bán thải khoảng 11 giờ. Sau liều đánh dấu phóng xạ, khoảng 78% tổng hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân và 24% trong nước tiểu.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Rimegepant được hấp thu sau khi uống và đạt nồng độ tối đa trong khoảng 1,5 giờ. Thức ăn làm chậm thời gian đạt nồng độ tối đa khoảng 1–1,5 giờ và làm giảm mức phơi nhiễm; ý nghĩa của thay đổi này đối với hiệu quả lâm sàng chưa được xác định rõ trong nhãn FDA.[1]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của rimegepant khoảng 64%.[1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 120 lít. Khoảng 96% rimegepant gắn với protein huyết tương.[1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Rimegepant được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4 và ở mức độ thấp hơn bởi CYP2C9. Hoạt chất nguyên dạng chiếm khoảng 77% trong huyết tương và không phát hiện chất chuyển hóa chính chiếm trên 10%.[1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi uống rimegepant đánh dấu phóng xạ, khoảng 78% tổng hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân và 24% trong nước tiểu. Rimegepant không đổi là thành phần đơn lẻ chính được bài tiết, chiếm khoảng 42% trong phân và 51% trong nước tiểu.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải khoảng 11 giờ ở người khỏe mạnh.[1] |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn có thể làm chậm hấp thu và giảm Cmax, AUC. Mức phơi nhiễm tăng khoảng hai lần ở người suy gan nặng Child-Pugh C. Suy thận mức độ vừa làm tăng mức phơi nhiễm khoảng 40%, trong khi khác biệt ở suy thận nặng không được xem là có ý nghĩa lâm sàng theo nhãn FDA. Tuổi, giới, chủng tộc, cân nặng và kiểu gene CYP2C9 chưa cho thấy khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng.[1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Rimegepant
Rimegepant thuộc nhóm gepant — các thuốc đối kháng thụ thể CGRP không phải kháng thể đơn dòng. Trong hệ thống ATC, thuốc được xếp vào nhóm N02CD, các chất đối kháng CGRP dùng trong điều trị migraine, với mã cụ thể N02CD06.[2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Rimegepant gắn chọn lọc với ái lực cao vào thụ thể CGRP ở người và đối kháng chức năng của thụ thể này. Việc ngăn CGRP hoạt hóa thụ thể có liên quan đến tác dụng điều trị và dự phòng migraine; tuy nhiên, mối liên hệ đầy đủ giữa hoạt tính dược lực và hiệu quả lâm sàng chưa được xác định hoàn toàn.[1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mối liên hệ chính xác giữa hoạt tính dược lực học và cơ chế tạo ra hiệu quả lâm sàng của rimegepant chưa được xác định đầy đủ. Trong nghiên cứu ở người khỏe mạnh, phối hợp với sumatriptan không tạo khác biệt có ý nghĩa lâm sàng về huyết áp lúc nghỉ so với sumatriptan đơn độc. Một liều bằng bốn lần liều khuyến cáo không kéo dài khoảng QT ở mức có ý nghĩa lâm sàng.[1] Các dữ liệu này không loại trừ cảnh báo tăng huyết áp được ghi nhận sau lưu hành.[1]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Rimegepant
Theo nhãn FDA, rimegepant được chỉ định ở người lớn để:
- Điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura.
- Dự phòng migraine từng đợt.[1]
Theo EMA, chỉ định dự phòng áp dụng cho người lớn có ít nhất 4 cơn migraine mỗi tháng.[2]
Khuyến nghị NICE hẹp hơn phạm vi giấy phép lưu hành. NICE khuyến nghị rimegepant cho điều trị cấp khi ít nhất hai triptan trước đó không đủ hiệu quả, hoặc khi triptan bị chống chỉ định hay không dung nạp và NSAID cùng paracetamol không đủ hiệu quả.[3] Đối với dự phòng, NICE khuyến nghị ở người lớn có từ 4 đến dưới 15 cơn mỗi tháng, sau khi ít nhất ba thuốc dự phòng không hiệu quả, không dung nạp hoặc không phù hợp vì vấn đề an toàn.[4]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn quản lý thuốc và không phải liều cá nhân hóa:
- Điều trị cấp cơn migraine ở người lớn: 75 mg đường uống khi cần.
- Liều tối đa: 75 mg trong 24 giờ.
- Theo nhãn FDA, độ an toàn của việc sử dụng trên 18 liều trong 30 ngày chưa được xác lập.
- Dự phòng migraine từng đợt ở người lớn: 75 mg cách ngày.[1][2]
Không tự áp dụng liều, dùng thêm liều hoặc thay đổi lịch điều trị. Bác sĩ cần cân nhắc chỉ định, bệnh kèm theo và các thuốc đang sử dụng.
Dùng tay khô khi mở vỉ. Bóc lớp màng nhôm và nhẹ nhàng lấy thuốc, không đẩy viên thuốc xuyên qua màng. Đặt thuốc trên hoặc dưới lưỡi ngay sau khi mở vỉ; thuốc sẽ tan trong nước bọt và có thể nuốt mà không cần nước. Không lấy thuốc ra khỏi vỉ để dành dùng sau.[1]
Rimegepant có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Không dùng quá liều tối đa trong 24 giờ và không tự uống bù khi chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.[1][2]
Cần theo dõi:
- Huyết áp mới tăng hoặc tăng nặng so với trước điều trị.
- Tê, lạnh, đau hoặc đổi màu ngón tay, ngón chân gợi ý hiện tượng Raynaud.
- Phát ban, khó thở, phù hoặc dấu hiệu quá mẫn; phản ứng có thể xuất hiện muộn vài ngày.
- Đáp ứng điều trị và tần suất cơn migraine theo đánh giá của bác sĩ.[1]
NICE khuyến nghị ngừng điều trị dự phòng sau 12 tuần nếu tần suất cơn migraine không giảm ít nhất 50%; đây là khuyến nghị chuyên môn và chi trả của NICE, không phải điều kiện chỉ định chung trên mọi nhãn thuốc.[4]
Cảnh báo và lưu ý về Rimegepant
Chống chỉ định ở người có tiền sử phản ứng quá mẫn với rimegepant hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Các phản ứng được ghi nhận gồm phản vệ và quá mẫn nghiêm trọng xuất hiện muộn.[1][2]
Trong điều trị cấp, tác dụng không mong muốn thường gặp nhất là buồn nôn. Trong điều trị dự phòng, các phản ứng thường gặp gồm buồn nôn, đau bụng và khó tiêu. Tỷ lệ và cách phân loại tần suất có thể khác nhau giữa nhãn FDA và EMA do khác biệt về tập dữ liệu và quy ước báo cáo.[1][2]
Các nguy cơ nghiêm trọng hoặc có ý nghĩa lâm sàng gồm:
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, phản vệ, khó thở hoặc phát ban nặng; có thể xuất hiện vài ngày sau khi dùng.
- Tăng huyết áp mới xuất hiện hoặc tăng nặng; một số trường hợp sau lưu hành cần điều trị thuốc hoặc nhập viện.
- Hiện tượng Raynaud mới xuất hiện, tái phát hoặc nặng hơn; một số trường hợp được báo cáo có hậu quả nghiêm trọng.[1]
Cần ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế theo hướng dẫn chuyên môn khi xuất hiện dấu hiệu phản vệ hoặc hiện tượng Raynaud. Không tự xử trí tại nhà đối với khó thở, phù mặt, ngất hoặc đau tuần hoàn ngoại vi nghiêm trọng.
Thận trọng đặc biệt ở người có tăng huyết áp, tiền sử hiện tượng Raynaud, bệnh gan hoặc bệnh thận. Phản ứng quá mẫn có thể xuất hiện muộn. Tránh sử dụng ở suy gan nặng Child-Pugh C và bệnh thận giai đoạn cuối có độ thanh thải creatinin dưới 15 mL/phút.[1][2]
Phụ nữ mang thai, đang dự định mang thai hoặc cho con bú cần được bác sĩ đánh giá riêng về lợi ích và nguy cơ. Không tự sử dụng rimegepant chỉ dựa trên thông tin trực tuyến.
Kinh nghiệm lâm sàng về quá liều rimegepant còn hạn chế và chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu gồm các biện pháp hỗ trợ, theo dõi dấu hiệu sinh tồn và tình trạng lâm sàng. Rimegepant khó được loại bỏ đáng kể bằng lọc máu do tỷ lệ gắn protein huyết tương cao.[1][2] Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc, không tự gây nôn.
Theo nhãn NURTEC ODT, bảo quản ở nhiệt độ phòng có kiểm soát từ 20°C đến 25°C; có thể chấp nhận dao động từ 15°C đến 30°C. Giữ thuốc trong vỉ ban đầu cho đến khi sử dụng và để xa tầm tay trẻ em.[1]
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của rimegepant ở trẻ em chưa được xác lập theo nhãn FDA và EMA. Không tự sử dụng thuốc cho người dưới 18 tuổi.[1][2]
Các nghiên cứu dược động học không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa lâm sàng giữa người cao tuổi và người trẻ. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng chưa có đủ số người từ 65 tuổi trở lên để xác định chắc chắn liệu đáp ứng có khác biệt hay không. EMA cũng ghi nhận kinh nghiệm sử dụng ở nhóm từ 65 tuổi còn hạn chế.[1][2]
Chưa có dữ liệu đầy đủ để xác định nguy cơ đối với thai nhi khi dùng rimegepant ở phụ nữ mang thai. Nhãn FDA ghi nhận tác động lên phát triển phôi thai ở chuột tại mức phơi nhiễm cao kèm độc tính cho mẹ. EMA khuyến cáo, như một biện pháp thận trọng, nên tránh sử dụng trong thai kỳ.[1][2]
Người đang mang thai hoặc dự định mang thai cần báo bác sĩ trước khi sử dụng. Không được tự kết luận thuốc an toàn trong thai kỳ từ dữ liệu trên động vật.
Một nghiên cứu ở 12 phụ nữ cho con bú dùng một liều rimegepant 75 mg ghi nhận liều tương đối mà trẻ có thể nhận qua sữa dưới 1% liều của mẹ đã hiệu chỉnh theo cân nặng; tỷ lệ sữa/huyết tương trung bình khoảng 0,20. Tuy nhiên, chưa có dữ liệu về ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ hoặc quá trình tạo sữa.[1][5]
Quyết định sử dụng cần cân nhắc lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho trẻ. Dữ liệu từ một liều đơn không đủ để khẳng định an toàn tuyệt đối khi dùng lặp lại.[1][5]
Không cần điều chỉnh liều theo nhãn ở người suy gan nhẹ Child-Pugh A hoặc vừa Child-Pugh B. Mức phơi nhiễm tăng khoảng hai lần ở suy gan nặng Child-Pugh C; tránh sử dụng trong nhóm này.[1][2]
Không cần điều chỉnh liều ở suy thận nhẹ, vừa hoặc nặng theo nhãn FDA. EMA khuyến cáo thận trọng khi dùng thường xuyên ở suy thận nặng. Thuốc chưa được nghiên cứu đầy đủ ở bệnh thận giai đoạn cuối hoặc người đang lọc máu; tránh sử dụng khi độ thanh thải creatinin dưới 15 mL/phút.[1][2]
Theo thông tin sản phẩm EMA, VYDURA không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy.[2] Tuy vậy, người đang có cơn migraine hoặc cảm thấy không khỏe nên tự đánh giá khả năng tập trung và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Tương tác thuốc của Rimegepant
Các tương tác quan trọng:
- Chất ức chế CYP3A4 mạnh như clarithromycin, itraconazole hoặc ritonavir có thể làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm rimegepant; tránh phối hợp.
- Khi phối hợp chất ức chế CYP3A4 mức độ vừa như diltiazem, erythromycin hoặc fluconazole, tránh dùng thêm một liều rimegepant trong vòng 48 giờ.
- Chất cảm ứng CYP3A mạnh hoặc vừa như rifampicin, phenobarbital, St John’s wort, bosentan, efavirenz hoặc modafinil có thể làm giảm mức phơi nhiễm và hiệu quả; tránh hoặc không khuyến nghị phối hợp.
- Chất ức chế P-gp mạnh như cyclosporine, quinidine, verapamil, amiodarone hoặc ranolazine có thể làm tăng mức phơi nhiễm; tránh dùng thêm một liều trong vòng 48 giờ.[1][2]
Danh sách trên không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ, dược sĩ toàn bộ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm thảo dược đang dùng.
Thắc mắc về hoạt chất Rimegepant
Rimegepant là thuốc đối kháng thụ thể CGRP thuộc nhóm gepant. Thuốc được sử dụng để điều trị cấp cơn migraine và dự phòng migraine từng đợt ở người lớn theo chỉ định được phê duyệt tại từng quốc gia.[1][2]
Không. Rimegepant tác động vào thụ thể CGRP liên quan đến sinh lý bệnh migraine và không được phê duyệt như một thuốc giảm đau dùng chung cho các loại đau khác.[1][2] Người bệnh không nên dùng thuốc cho triệu chứng đau chưa được chẩn đoán.
Không nên tự dùng mỗi ngày. Theo nhãn, điều trị cấp dùng 75 mg khi cần và không quá 75 mg trong 24 giờ; dự phòng dùng 75 mg cách ngày. Độ an toàn của việc sử dụng trên 18 liều trong 30 ngày chưa được xác lập theo nhãn FDA.[1] Lịch dùng phải do bác sĩ chỉ định.
Rimegepant là chất đối kháng thụ thể CGRP, không phải chất chủ vận thụ thể serotonin thuộc nhóm triptan. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa thuốc không có nguy cơ tim mạch hoặc tuần hoàn; tăng huyết áp và hiện tượng Raynaud đã được báo cáo sau lưu hành.[1]
Cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp khi có khó thở, sưng mặt hoặc họng, ngất, phát ban nặng hoặc biểu hiện phản vệ. Cũng cần liên hệ cơ sở y tế khi huyết áp tăng rõ rệt, hoặc ngón tay và ngón chân đau, lạnh, tê hay đổi màu gợi ý hiện tượng Raynaud.[1]

