Sumatriptan

Sumatriptan là thuốc kê đơn thuộc nhóm triptan, có tác dụng chủ vận chọn lọc trên thụ thể serotonin 5-HT1B và 5-HT1D. Dạng uống và xịt mũi được sử dụng để điều trị cấp cơn đau nửa đầu có hoặc không có aura ở người lớn. Dạng tiêm dưới da còn được phê duyệt để điều trị cấp cơn đau đầu cụm ở người lớn.[1][2][3] Sumatriptan không được dùng để phòng ngừa migraine hoặc đau đầu cụm.

Thuốc có thể gây tê rần, chóng mặt, mệt mỏi, cảm giác nóng lạnh, vị khó chịu khi xịt mũi và cảm giác đau, nặng hoặc thắt ở ngực, cổ, họng hay hàm. Các nguy cơ nghiêm trọng gồm co thắt động mạch vành, nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp, đột quỵ, tăng huyết áp, thiếu máu cục bộ ngoại vi và hội chứng serotonin.[1][2][3] Người bệnh không được tự tăng liều, dùng nhiều dạng sumatriptan cùng lúc hoặc phối hợp với triptan hay thuốc ergot khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Sumatriptan là thuốc triptan, hoạt hóa thụ thể serotonin 5-HT1B/1D.
  • Thuốc dùng cho điều trị cơn đau nửa đầu và một số trường hợp đau đầu cụm, không phải thuốc phòng ngừa thông thường.
  • Cần dùng đúng hướng dẫn và tránh phối hợp thuốc migraine khác khi chưa hỏi bác sĩ.
  • Cảnh báo gồm đau tức ngực, co mạch, tăng huyết áp, hội chứng serotonin và đau đầu do lạm dụng thuốc.
  • Báo bác sĩ nếu có bệnh tim, đột quỵ, tăng huyết áp, dùng SSRI/SNRI hoặc đang mang thai.

Hoạt chất Sumatriptan là gì?

Sumatriptan là thuốc triptan dùng để điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura. Dạng tiêm dưới da còn được dùng điều trị cấp đau đầu cụm ở người lớn. Thuốc không phải thuốc giảm đau thông thường và không được chỉ định để dự phòng migraine hoặc đau đầu cụm.[1][2][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Sumatriptan

CAS 103628-46-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Sumatriptan

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Sumatriptan

Tên IUPAC

1-[3-[2-(dimethylamino)ethyl]-1H-indol-5-yl]-N-methylmethanesulfonamide

Tên hóa học khác

1H-Indole-5-methanesulfonamide, 3-[2-(dimethylamino)ethyl]-N-methyl- | 3-(2-(Dimethylamino)ethyl)-N-methyl-1H-indole-5-methanesulfonamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Sumatriptan succinate, còn viết là sumatriptan succinat, là dạng muối thường được sử dụng trong viên uống và thuốc tiêm. Một số thuốc xịt mũi chứa sumatriptan dạng base.[1][2][3]

Tên Latinh / tên dược điển

Sumatriptanum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

103628-46-2

UNII

8R78F6L9VO

PubChem CID

5358

RxNorm CUI

37418

Dược động học của Sumatriptan

Dược động học thay đổi theo đường dùng:

  • Đường uống: sinh khả dụng khoảng 15%; nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 2 giờ khi không có cơn và khoảng 2,5 giờ trong cơn migraine.
  • Xịt mũi: sinh khả dụng tương đối so với tiêm dưới da khoảng 17%; thời gian bán thải khoảng 2 giờ.
  • Tiêm dưới da: sinh khả dụng so với tiêm tĩnh mạch khoảng 97%; nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 12 phút; thời gian bán thải cuối khoảng 115 phút.
  • Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 14–21%.
  • Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua monoamine oxidase A thành chất chuyển hóa indole acetic acid không có hoạt tính.[1][2][3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, nồng độ đỉnh của sumatriptan thường đạt sau khoảng 2 giờ khi không có cơn migraine và khoảng 2,5 giờ trong cơn. Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng Cmax khoảng 15% và AUC khoảng 12% trong một nghiên cứu.[1]

Sau khi tiêm dưới da 6 mg, nồng độ đỉnh đạt trung bình sau khoảng 12 phút, với khoảng dao động 5–20 phút. Thuốc xịt mũi có mức hấp thu thấp hơn tiêm dưới da và một phần liều có thể được nuốt, chịu chuyển hóa bước đầu.[2][3]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống khoảng 15%. Sinh khả dụng của thuốc xịt mũi tương đối so với tiêm dưới da khoảng 17%. Sinh khả dụng của tiêm dưới da so với tiêm tĩnh mạch khoảng 97% ± 16%.[1][2][3] Các tỷ lệ này không có nghĩa các liều ở những đường dùng khác nhau có thể tự quy đổi trực tiếp cho nhau.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 14–21%. Thể tích phân bố biểu kiến sau đường uống hoặc xịt mũi khoảng 2,7 L/kg. Sau liều tiêm dưới da 6 mg, thể tích của khoang phân bố trung tâm được báo cáo khoảng 50 ± 8 lít.[1][2][3]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Sumatriptan được chuyển hóa chủ yếu qua monoamine oxidase, phần lớn là isoenzyme MAO-A. Chất chuyển hóa chính là dẫn xuất indole acetic acid và dạng liên hợp glucuronide; các chất này không có hoạt tính đáng kể trên thụ thể 5-HT1 hoặc 5-HT2.[1][2][4]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau khi uống sumatriptan đánh dấu phóng xạ, khoảng 60% liều được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 40% trong phân. Chỉ khoảng 3% liều uống được thu hồi dưới dạng sumatriptan không đổi.[1]

Sau liều tiêm dưới da 6 mg, khoảng 22% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng không đổi và khoảng 38% dưới dạng chất chuyển hóa indole acetic acid.[3]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của dạng uống khoảng 2,5 giờ. Dạng xịt mũi và dạng tiêm dưới da có thời gian bán thải khoảng 2 giờ; thời gian bán thải cuối sau tiêm dưới da được báo cáo là 115 ± 19 phút.[1][2][3]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương toàn phần được SmPC dạng uống báo cáo khoảng 1.160 mL/phút, trong đó độ thanh thải qua thận khoảng 260 mL/phút; thanh thải ngoài thận chiếm khoảng 80%.[4]

Sau tiêm dưới da 6 mg, độ thanh thải toàn thân được báo cáo khoảng 1.194 ± 149 mL/phút. Thuốc xịt mũi có độ thanh thải toàn phần khoảng 1.200 mL/phút.[2][3]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm:

  • Đường dùng tạo khác biệt lớn về sinh khả dụng và tốc độ đạt nồng độ đỉnh.[1][2][3]
  • Suy gan nhẹ đến vừa làm giảm thanh thải bước đầu và có thể làm mức phơi nhiễm đường uống tăng khoảng 70–80% hoặc gần gấp đôi trong các nghiên cứu nhỏ.[1][2][5]
  • Suy gan nhẹ đến vừa không tạo khác biệt đáng kể sau tiêm dưới da trong nghiên cứu được nhãn trích dẫn.[3]
  • Thuốc ức chế MAO-A làm tăng mức phơi nhiễm đường uống khoảng 7 lần và mức phơi nhiễm sau tiêm dưới da khoảng 2 lần.[1][3]
  • Ảnh hưởng của suy thận đến dược động học chưa được nghiên cứu đầy đủ trong nhãn Hoa Kỳ.[1][2]
  • Dược động học ở một nhóm nhỏ người cao tuổi khỏe mạnh tương tự người trẻ, nhưng dữ liệu lâm sàng vẫn còn hạn chế.[1][3][4]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Sumatriptan

Sumatriptan thuộc nhóm chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT1, còn gọi là nhóm triptan. Thuốc có ái lực cao với thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D trên mạch máu nội sọ và các dây thần kinh cảm giác thuộc hệ sinh ba. Mã ATC là N02CC01.[1][3][8]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sumatriptan hoạt hóa thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D trên các mạch máu nội sọ và dây thần kinh cảm giác của hệ sinh ba. Tác dụng này dẫn đến co mạch sọ và ức chế giải phóng các neuropeptide tiền viêm, qua đó làm giảm dẫn truyền tín hiệu liên quan đến migraine và đau đầu cụm.[1][3]

Cơ chế co mạch cũng liên quan đến nguy cơ co thắt động mạch vành và các phản ứng thiếu máu cục bộ ở người có bệnh tim mạch hoặc mạch máu.[1][2][3]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sumatriptan là chất chủ vận chọn lọc thụ thể 5-HT1B/1D. Thuốc có thể làm tăng huyết áp, kể cả ở người không có tiền sử tăng huyết áp. Trong một nghiên cứu nhỏ ở người khỏe mạnh, sumatriptan không làm tăng sức cản động mạch ngoại vi ở mức có ý nghĩa lâm sàng, nhưng dữ liệu này không loại trừ nguy cơ co thắt mạch hoặc biến cố thiếu máu cục bộ được cảnh báo trong nhãn.[1][2][3]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Sumatriptan

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Sumatriptan

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Sumatriptan

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Zolmitriptan

Không dùng zolmitriptan cùng một triptan hoặc thuốc chủ vận 5-HT1B/1D khác trong vòng 24 giờ vì nguy cơ phản ứng co mạch cộng hợp.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học: kích hoạt 5-HT1B/1D cộng hợp làm tăng co mạch và các tác dụng tim mạch.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ co thắt mạch vành, tăng huyết áp, đau ngực và các biến cố thiếu máu cục bộ.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp; bảo đảm tối thiểu 24 giờ giữa zolmitriptan và một thuốc chủ vận 5-HT1B/1D khác.

Nếu dùng nhầm: theo dõi đau ngực, huyết áp, nhịp tim, triệu chứng thần kinh khu trú và dấu hiệu thiếu máu ngoại biên.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Desipramine

Triptan phối hợp với desipramine có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do cộng hợp hoạt tính serotonergic tại hệ thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Có thể gây kích động, lú lẫn, vã mồ hôi, tăng thân nhiệt, nhịp tim nhanh, huyết áp dao động, run, clonus hoặc tăng phản xạ.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lựa chọn khác; nếu bắt buộc phối hợp, tư vấn người bệnh và theo dõi sát khi khởi trị hoặc tăng liều.

Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và run.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Sumatriptan

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *