Sumatriptan là thuốc kê đơn thuộc nhóm triptan, có tác dụng chủ vận chọn lọc trên thụ thể serotonin 5-HT1B và 5-HT1D. Dạng uống và xịt mũi được sử dụng để điều trị cấp cơn đau nửa đầu có hoặc không có aura ở người lớn. Dạng tiêm dưới da còn được phê duyệt để điều trị cấp cơn đau đầu cụm ở người lớn.[1][2][3] Sumatriptan không được dùng để phòng ngừa migraine hoặc đau đầu cụm.
Thuốc có thể gây tê rần, chóng mặt, mệt mỏi, cảm giác nóng lạnh, vị khó chịu khi xịt mũi và cảm giác đau, nặng hoặc thắt ở ngực, cổ, họng hay hàm. Các nguy cơ nghiêm trọng gồm co thắt động mạch vành, nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp, đột quỵ, tăng huyết áp, thiếu máu cục bộ ngoại vi và hội chứng serotonin.[1][2][3] Người bệnh không được tự tăng liều, dùng nhiều dạng sumatriptan cùng lúc hoặc phối hợp với triptan hay thuốc ergot khác.
Nội dung chính
- Sumatriptan là thuốc triptan, hoạt hóa thụ thể serotonin 5-HT1B/1D.
- Thuốc dùng cho điều trị cơn đau nửa đầu và một số trường hợp đau đầu cụm, không phải thuốc phòng ngừa thông thường.
- Cần dùng đúng hướng dẫn và tránh phối hợp thuốc migraine khác khi chưa hỏi bác sĩ.
- Cảnh báo gồm đau tức ngực, co mạch, tăng huyết áp, hội chứng serotonin và đau đầu do lạm dụng thuốc.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh tim, đột quỵ, tăng huyết áp, dùng SSRI/SNRI hoặc đang mang thai.
Hoạt chất Sumatriptan là gì?
Sumatriptan là thuốc triptan dùng để điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura. Dạng tiêm dưới da còn được dùng điều trị cấp đau đầu cụm ở người lớn. Thuốc không phải thuốc giảm đau thông thường và không được chỉ định để dự phòng migraine hoặc đau đầu cụm.[1][2][3]
Sumatriptan
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Sumatriptan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Sumatriptan |
| Tên IUPAC | 1-[3-[2-(dimethylamino)ethyl]-1H-indol-5-yl]-N-methylmethanesulfonamide |
| Tên hóa học khác | 1H-Indole-5-methanesulfonamide, 3-[2-(dimethylamino)ethyl]-N-methyl- | 3-(2-(Dimethylamino)ethyl)-N-methyl-1H-indole-5-methanesulfonamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Sumatriptan succinate, còn viết là sumatriptan succinat, là dạng muối thường được sử dụng trong viên uống và thuốc tiêm. Một số thuốc xịt mũi chứa sumatriptan dạng base.[1][2][3] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Sumatriptanum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 103628-46-2 |
|---|---|
| UNII | 8R78F6L9VO |
| PubChem CID | 5358 |
| RxNorm CUI | 37418 |
Dược động học của Sumatriptan
Dược động học thay đổi theo đường dùng:
- Đường uống: sinh khả dụng khoảng 15%; nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 2 giờ khi không có cơn và khoảng 2,5 giờ trong cơn migraine.
- Xịt mũi: sinh khả dụng tương đối so với tiêm dưới da khoảng 17%; thời gian bán thải khoảng 2 giờ.
- Tiêm dưới da: sinh khả dụng so với tiêm tĩnh mạch khoảng 97%; nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 12 phút; thời gian bán thải cuối khoảng 115 phút.
- Tỷ lệ gắn protein huyết tương thấp, khoảng 14–21%.
- Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua monoamine oxidase A thành chất chuyển hóa indole acetic acid không có hoạt tính.[1][2][3]
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi uống, nồng độ đỉnh của sumatriptan thường đạt sau khoảng 2 giờ khi không có cơn migraine và khoảng 2,5 giờ trong cơn. Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng Cmax khoảng 15% và AUC khoảng 12% trong một nghiên cứu.[1]
Sau khi tiêm dưới da 6 mg, nồng độ đỉnh đạt trung bình sau khoảng 12 phút, với khoảng dao động 5–20 phút. Thuốc xịt mũi có mức hấp thu thấp hơn tiêm dưới da và một phần liều có thể được nuốt, chịu chuyển hóa bước đầu.[2][3]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống khoảng 15%. Sinh khả dụng của thuốc xịt mũi tương đối so với tiêm dưới da khoảng 17%. Sinh khả dụng của tiêm dưới da so với tiêm tĩnh mạch khoảng 97% ± 16%.[1][2][3] Các tỷ lệ này không có nghĩa các liều ở những đường dùng khác nhau có thể tự quy đổi trực tiếp cho nhau. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 14–21%. Thể tích phân bố biểu kiến sau đường uống hoặc xịt mũi khoảng 2,7 L/kg. Sau liều tiêm dưới da 6 mg, thể tích của khoang phân bố trung tâm được báo cáo khoảng 50 ± 8 lít.[1][2][3]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Sumatriptan được chuyển hóa chủ yếu qua monoamine oxidase, phần lớn là isoenzyme MAO-A. Chất chuyển hóa chính là dẫn xuất indole acetic acid và dạng liên hợp glucuronide; các chất này không có hoạt tính đáng kể trên thụ thể 5-HT1 hoặc 5-HT2.[1][2][4]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi uống sumatriptan đánh dấu phóng xạ, khoảng 60% liều được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 40% trong phân. Chỉ khoảng 3% liều uống được thu hồi dưới dạng sumatriptan không đổi.[1]
Sau liều tiêm dưới da 6 mg, khoảng 22% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng không đổi và khoảng 38% dưới dạng chất chuyển hóa indole acetic acid.[3]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của dạng uống khoảng 2,5 giờ. Dạng xịt mũi và dạng tiêm dưới da có thời gian bán thải khoảng 2 giờ; thời gian bán thải cuối sau tiêm dưới da được báo cáo là 115 ± 19 phút.[1][2][3] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương toàn phần được SmPC dạng uống báo cáo khoảng 1.160 mL/phút, trong đó độ thanh thải qua thận khoảng 260 mL/phút; thanh thải ngoài thận chiếm khoảng 80%.[4] Sau tiêm dưới da 6 mg, độ thanh thải toàn thân được báo cáo khoảng 1.194 ± 149 mL/phút. Thuốc xịt mũi có độ thanh thải toàn phần khoảng 1.200 mL/phút.[2][3] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm:
- Đường dùng tạo khác biệt lớn về sinh khả dụng và tốc độ đạt nồng độ đỉnh.[1][2][3]
- Suy gan nhẹ đến vừa làm giảm thanh thải bước đầu và có thể làm mức phơi nhiễm đường uống tăng khoảng 70–80% hoặc gần gấp đôi trong các nghiên cứu nhỏ.[1][2][5]
- Suy gan nhẹ đến vừa không tạo khác biệt đáng kể sau tiêm dưới da trong nghiên cứu được nhãn trích dẫn.[3]
- Thuốc ức chế MAO-A làm tăng mức phơi nhiễm đường uống khoảng 7 lần và mức phơi nhiễm sau tiêm dưới da khoảng 2 lần.[1][3]
- Ảnh hưởng của suy thận đến dược động học chưa được nghiên cứu đầy đủ trong nhãn Hoa Kỳ.[1][2]
- Dược động học ở một nhóm nhỏ người cao tuổi khỏe mạnh tương tự người trẻ, nhưng dữ liệu lâm sàng vẫn còn hạn chế.[1][3][4]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Sumatriptan
Sumatriptan thuộc nhóm chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT1, còn gọi là nhóm triptan. Thuốc có ái lực cao với thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D trên mạch máu nội sọ và các dây thần kinh cảm giác thuộc hệ sinh ba. Mã ATC là N02CC01.[1][3][8]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sumatriptan hoạt hóa thụ thể 5-HT1B và 5-HT1D trên các mạch máu nội sọ và dây thần kinh cảm giác của hệ sinh ba. Tác dụng này dẫn đến co mạch sọ và ức chế giải phóng các neuropeptide tiền viêm, qua đó làm giảm dẫn truyền tín hiệu liên quan đến migraine và đau đầu cụm.[1][3]
Cơ chế co mạch cũng liên quan đến nguy cơ co thắt động mạch vành và các phản ứng thiếu máu cục bộ ở người có bệnh tim mạch hoặc mạch máu.[1][2][3]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sumatriptan là chất chủ vận chọn lọc thụ thể 5-HT1B/1D. Thuốc có thể làm tăng huyết áp, kể cả ở người không có tiền sử tăng huyết áp. Trong một nghiên cứu nhỏ ở người khỏe mạnh, sumatriptan không làm tăng sức cản động mạch ngoại vi ở mức có ý nghĩa lâm sàng, nhưng dữ liệu này không loại trừ nguy cơ co thắt mạch hoặc biến cố thiếu máu cục bộ được cảnh báo trong nhãn.[1][2][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Sumatriptan
Theo các nhãn được trích dẫn:
- Viên uống: điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura ở người lớn.[1][4]
- Thuốc xịt mũi: điều trị cấp cơn migraine có hoặc không có aura ở người lớn theo nhãn Hoa Kỳ.[2]
- Thuốc xịt mũi Imigran: điều trị cấp migraine ở người lớn và thanh thiếu niên 12–17 tuổi theo SmPC Anh.[5]
- Thuốc tiêm dưới da: điều trị cấp migraine có hoặc không có aura và điều trị cấp đau đầu cụm ở người lớn.[3]
NICE khuyến nghị triptan đường uống, đơn độc hoặc phối hợp với NSAID hay paracetamol, là một lựa chọn điều trị cấp migraine. Với người 12–17 tuổi, NICE ưu tiên cân nhắc triptan xịt mũi và ghi nhận nasal sumatriptan là triptan duy nhất được cấp phép cho nhóm dưới 18 tuổi tại Anh vào tháng 6 năm 2025.[6] Khuyến nghị NICE không làm thay đổi phạm vi chỉ định của từng nhãn thuốc.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn hoặc SmPC và không phải liều cá nhân hóa:
- Viên uống theo nhãn Hoa Kỳ: liều đơn 25 mg, 50 mg hoặc 100 mg. Nếu cơn chưa hết sau 2 giờ hoặc tái phát sau khi đã cải thiện, có thể dùng thêm một liều sau ít nhất 2 giờ; tối đa 200 mg trong 24 giờ.[1]
- Viên uống theo SmPC Anh: liều khuyến nghị 50 mg; một số người có thể cần 100 mg. Nếu đã đáp ứng rồi tái phát, có thể dùng liều tiếp theo sau ít nhất 2 giờ; tối đa 300 mg trong 24 giờ. Nếu liều đầu không đáp ứng, không dùng liều thứ hai cho cùng cơn.[4]
- Thuốc xịt mũi theo nhãn Hoa Kỳ được trích dẫn: 20 mg vào một bên mũi. Nếu đã có đáp ứng nhưng cơn chưa hết hoặc tái phát, có thể dùng thêm một liều sau ít nhất 2 giờ; tối đa 40 mg trong 24 giờ.[2]
- SmPC Imigran xịt mũi: người lớn thường dùng 20 mg vào một bên mũi; thanh thiếu niên 12–17 tuổi dùng 10 mg theo chỉ định chuyên môn. Không quá 2 liều trong 24 giờ và cách nhau ít nhất 2 giờ.[5]
- Tiêm dưới da: migraine dùng một liều 4 mg hoặc 6 mg; đau đầu cụm dùng 6 mg. Nếu đã có đáp ứng nhưng triệu chứng tái phát, có thể dùng liều tiếp theo sau ít nhất 1 giờ; tối đa 12 mg trong 24 giờ.[3]
- Ở suy gan nhẹ đến vừa, liều uống đơn tối đa theo nhãn Hoa Kỳ là 50 mg.[1]
Giới hạn liều khác nhau theo cơ quan quản lý, dạng thuốc và sản phẩm. Không tự chuyển đổi đường dùng, phối hợp nhiều dạng sumatriptan hoặc áp dụng mức liều của sản phẩm khác.
Viên uống được nuốt nguyên viên với nước. Có thể dùng ở bất kỳ giai đoạn nào của cơn migraine, nhưng SmPC khuyến nghị sử dụng sớm sau khi giai đoạn đau đầu bắt đầu.[4]
Thuốc xịt mũi là dụng cụ đơn liều. Người dùng cần làm theo đúng hướng dẫn của sản phẩm, xịt vào một bên mũi và không mồi thử trước khi sử dụng nếu hướng dẫn không yêu cầu. Vị khó chịu có thể xuất hiện sau khi xịt.[2][5]
Thuốc tiêm phải được tiêm dưới da. Không tiêm bắp hoặc tiêm vào tĩnh mạch. Người bệnh chỉ tự tiêm sau khi đã được nhân viên y tế hướng dẫn về thiết bị, vị trí tiêm và cách xử lý kim an toàn.[3]
Không dùng sumatriptan trong giai đoạn aura để phòng cơn đau đầu và không tự dùng liều tiếp theo khi liều đầu hoàn toàn không đáp ứng, trừ khi nhãn sản phẩm và bác sĩ có hướng dẫn khác.[3][4]
Cần theo dõi:
- Mức độ giảm đau và các triệu chứng kèm theo của migraine hoặc đau đầu cụm.
- Tần suất cơn và số ngày sử dụng thuốc điều trị cấp.
- Huyết áp.
- Đau, nặng hoặc thắt ở ngực, cổ, họng hay hàm.
- Khó thở, hồi hộp, ngất hoặc nhịp tim bất thường.
- Yếu liệt, nói khó, mất thăng bằng hoặc thay đổi thị lực.
- Đau bụng dữ dội hoặc tiêu chảy ra máu.
- Kích động, sốt, vã mồ hôi, tim nhanh, tăng phản xạ, run hoặc cứng cơ gợi ý hội chứng serotonin.
- Phát ban, phù mặt, lưỡi hoặc họng và dấu hiệu phản vệ.
- Co giật, đặc biệt ở người có tiền sử động kinh hoặc giảm ngưỡng co giật.[1][2][3]
Sử dụng triptan hoặc các thuốc điều trị cấp migraine từ 10 ngày mỗi tháng trở lên có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng đau đầu do lạm dụng thuốc.[1][2][6]
Cảnh báo và lưu ý về Sumatriptan
Sumatriptan chống chỉ định trong các trường hợp chính sau:
- Bệnh động mạch vành thiếu máu cục bộ, tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc co thắt động mạch vành, bao gồm đau thắt ngực Prinzmetal.
- Hội chứng Wolff–Parkinson–White hoặc rối loạn nhịp liên quan đến đường dẫn truyền phụ.
- Tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
- Tiền sử migraine liệt nửa người hoặc migraine thân não theo nhãn Hoa Kỳ.
- Bệnh mạch máu ngoại biên.
- Bệnh ruột thiếu máu cục bộ.
- Tăng huyết áp không kiểm soát.
- Dùng triptan khác, ergotamine hoặc dẫn xuất ergot trong vòng 24 giờ.
- Đang dùng thuốc ức chế MAO-A hoặc mới ngừng trong vòng 2 tuần.
- Quá mẫn với sumatriptan hoặc tá dược của sản phẩm.
- Suy gan nặng.[1][2][3]
Chống chỉ định và tá dược có thể khác nhau giữa từng sản phẩm; phải kiểm tra nhãn của dạng thuốc cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp của viên uống gồm:
- Dị cảm hoặc tê rần.
- Cảm giác nóng hoặc lạnh.
- Chóng mặt.
- Mệt mỏi hoặc khó chịu.
- Cảm giác đau, nặng, thắt hoặc áp lực ở ngực, cổ, họng, hàm hoặc các vị trí khác.[1][4]
Thuốc xịt mũi có thể gây bỏng rát hoặc khó chịu ở mũi và xoang, khó chịu ở họng, vị đắng hoặc vị bất thường, buồn nôn, nôn, chóng mặt hoặc chảy máu mũi.[2][5]
Thuốc tiêm có thể gây phản ứng tại vị trí tiêm, tê rần, chóng mặt, cảm giác nóng lạnh, đau hoặc thắt vùng ngực, cổ và hàm. Một số phản ứng có thể tăng theo liều.[3]
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc có ý nghĩa lâm sàng gồm:
- Co thắt động mạch vành, thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim.
- Nhịp nhanh thất, rung thất và các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng.
- Xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện, đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.
- Thiếu máu cục bộ ngoại vi, hiện tượng Raynaud, nhồi máu lách hoặc thiếu máu cục bộ đường tiêu hóa.
- Tăng huyết áp nghiêm trọng hoặc cơn tăng huyết áp kèm tổn thương cơ quan.
- Hội chứng serotonin.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Co giật.
- Mất thị lực thoáng qua hoặc vĩnh viễn đã được báo cáo với thuốc chủ vận 5-HT1, nhưng quan hệ nhân quả riêng với sumatriptan chưa được xác định rõ.[1][2][3]
Cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp khi xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở, ngất, yếu liệt, nói khó, mất thị lực, đau bụng kèm tiêu chảy ra máu, phù lưỡi hoặc họng, phát ban nghiêm trọng hay dấu hiệu hội chứng serotonin.
Chỉ sử dụng sumatriptan khi chẩn đoán migraine hoặc đau đầu cụm đã được xác lập rõ. Người có cơn đau đầu lần đầu, đau đầu khác thường hoặc kèm dấu hiệu thần kinh cần được đánh giá để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng trước khi dùng.[1][2][3]
Người chưa từng dùng triptan và có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch như tuổi cao, đái tháo đường, tăng huyết áp, hút thuốc, béo phì hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh mạch vành cần được đánh giá tim mạch trước điều trị. Khi kết quả đánh giá không phát hiện bệnh nhưng nguy cơ vẫn cao, nhãn Hoa Kỳ đề nghị cân nhắc dùng liều đầu dưới giám sát y tế và thực hiện điện tâm đồ ngay sau liều.[1][2][3]
Các lưu ý khác:
- Theo dõi huyết áp.
- Thận trọng ở người có tiền sử động kinh hoặc giảm ngưỡng co giật.
- Ngừng thuốc và đánh giá ngay khi nghi ngờ thiếu máu cơ tim, đột quỵ, co thắt mạch, hội chứng serotonin hoặc phản vệ.
- Không dùng thuốc điều trị cấp migraine quá thường xuyên.
- Một số bơm tiêm nạp sẵn có bộ phận chứa dẫn xuất cao su tự nhiên, có thể gây phản ứng ở người nhạy cảm với latex.[3]
Dữ liệu về quá liều ở người còn hạn chế. Liều uống đơn 140–400 mg và một số liều xịt mũi cao hơn liều khuyến nghị không gây phản ứng nghiêm trọng trong các nghiên cứu nhỏ, nhưng dữ liệu này không chứng minh liều cao là an toàn.[1][2]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu gồm hỗ trợ đường thở và tuần hoàn, theo dõi dấu hiệu sinh tồn, điện tâm đồ và triệu chứng lâm sàng:
- Sau quá liều viên uống: theo dõi ít nhất 12 giờ hoặc đến khi hết triệu chứng.
- Sau quá liều xịt mũi hoặc tiêm dưới da: theo dõi ít nhất 10 giờ hoặc đến khi hết triệu chứng.[1][2][3]
Chưa xác định thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc có làm giảm nồng độ sumatriptan hiệu quả hay không. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn.
SmPC Imigran dạng viên quy định bảo quản dưới 30°C. Thuốc xịt mũi Imigran được bảo quản dưới 30°C, không để đông lạnh và giữ trong vỉ kín, tốt nhất trong hộp để tránh ánh sáng.[4][5]
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa viên uống, thuốc xịt mũi, thuốc tiêm và từng nhà sản xuất. Cần giữ thuốc trong bao bì gốc, tuân thủ nhiệt độ ghi trên nhãn và để ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Phạm vi phê duyệt khác nhau giữa cơ quan quản lý:
- Nhãn Hoa Kỳ của viên uống, thuốc xịt mũi tiêu chuẩn và thuốc tiêm được trích dẫn chưa xác lập độ an toàn và hiệu quả ở người dưới 18 tuổi.[1][2][3]
- SmPC Imigran tại Anh cho phép dùng thuốc xịt mũi 10 mg cho thanh thiếu niên 12–17 tuổi theo khuyến nghị của bác sĩ có kinh nghiệm điều trị migraine. Thuốc không được khuyến nghị cho trẻ dưới 12 tuổi.[5]
- SmPC viên uống Imigran không khuyến nghị sử dụng ở trẻ em và thanh thiếu niên do các thử nghiệm chưa chứng minh hiệu quả.[4]
- NICE khuyến nghị cân nhắc triptan xịt mũi thay vì đường uống ở người từ 12 đến 17 tuổi và ghi nhận nasal sumatriptan là triptan được cấp phép cho nhóm dưới 18 tuổi tại Anh vào tháng 6 năm 2025.[6]
Không tự dùng sumatriptan cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Bác sĩ phải dựa trên tuổi, dạng thuốc, nhãn sản phẩm và quy định tại quốc gia điều trị.
Các thử nghiệm lâm sàng tại Hoa Kỳ không có đủ số người từ 65 tuổi trở lên để xác định chắc chắn liệu đáp ứng có khác người trẻ hay không. Dược động học ở một nhóm nhỏ người cao tuổi khỏe mạnh nhìn chung tương tự người trẻ.[1][3]
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo lựa chọn liều thận trọng và đánh giá tim mạch nếu có yếu tố nguy cơ. Ngược lại, SmPC Imigran tại Anh không khuyến nghị dạng uống hoặc xịt mũi ở người trên 65 tuổi do kinh nghiệm lâm sàng còn hạn chế.[1][4][5] Cần áp dụng nhãn của sản phẩm cụ thể.
Dữ liệu từ sổ đăng ký phơi nhiễm thai kỳ và các nghiên cứu dịch tễ chưa phát hiện tần suất dị tật bẩm sinh tăng lên hoặc một kiểu dị tật nhất quán ở người phơi nhiễm sumatriptan so với dân số chung. Tuy nhiên, số liệu chưa đủ để loại trừ hoàn toàn nguy cơ, và nghiên cứu trên động vật ghi nhận độc tính đối với phôi thai hoặc thai ở một số mức phơi nhiễm.[1][3]
Trong sổ đăng ký thai kỳ quốc tế, tỷ lệ dị tật lớn được ghi nhận khoảng 4,2% ở nhóm phơi nhiễm trong quý đầu; quy mô nghiên cứu chưa đủ để đưa ra kết luận chắc chắn về nguy cơ tổng thể hoặc từng dị tật cụ thể.[3]
Phụ nữ mang thai hoặc dự định mang thai chỉ sử dụng sumatriptan sau khi bác sĩ cân nhắc lợi ích điều trị và nguy cơ tiềm ẩn. Không tự kết luận thuốc an toàn tuyệt đối trong thai kỳ.[1][3]
Sumatriptan đi vào sữa mẹ. LactMed cập nhật tháng 12 năm 2025 nhận định lượng thuốc trẻ nhận qua sữa thấp và sinh khả dụng đường uống của thuốc kém, làm giảm thêm mức phơi nhiễm toàn thân của trẻ.[7]
Dữ liệu được LactMed tổng hợp cho thấy:
- Sau tiêm dưới da 6 mg, liều tương đối trẻ nhận qua sữa được ước tính khoảng 3,5% liều của mẹ đã hiệu chỉnh theo cân nặng.
- Trong một nghiên cứu gồm nhiều đường dùng, liều tương đối trung bình khoảng 0,7%, với khoảng 0,2–1,8%.[7]
Nhà sản xuất khuyến nghị tránh cho bú trong 12 giờ sau liều để giảm phơi nhiễm của trẻ. LactMed nhận định việc tạm ngừng có thể hữu ích trong trường hợp đặc biệt, chẳng hạn trẻ sinh non, nhưng sumatriptan không được dự kiến gây tác dụng bất lợi ở phần lớn trẻ bú mẹ.[1][7]
Đau rát núm vú, đau vú và đôi khi giảm tiết sữa đã được báo cáo sau khi dùng sumatriptan hoặc triptan khác. Quyết định tiếp tục hoặc tạm ngừng cho bú phải được bác sĩ đánh giá theo tuổi và tình trạng của trẻ, đường dùng và nhu cầu điều trị của mẹ.
Suy gan làm giảm chuyển hóa bước đầu và có thể làm mức phơi nhiễm sumatriptan đường uống tăng khoảng 70–80% hoặc gần gấp đôi.[1][2][5]
- Nhãn Hoa Kỳ giới hạn liều uống đơn tối đa 50 mg ở người suy gan nhẹ đến vừa.[1]
- Sumatriptan dạng uống, xịt mũi và tiêm được chống chỉ định ở suy gan nặng trong các nhãn Hoa Kỳ được trích dẫn.[1][2][3]
- Dược động học sau tiêm dưới da không khác đáng kể ở người suy gan nhẹ đến vừa trong nghiên cứu nhỏ, nhưng dạng tiêm chưa được nghiên cứu ở suy gan nặng.[3]
Không tự điều chỉnh liều; bác sĩ phải dựa trên mức độ suy gan và dạng thuốc cụ thể.
Ảnh hưởng của suy thận đến dược động học sumatriptan chưa được nghiên cứu đầy đủ trong các nhãn Hoa Kỳ của dạng uống và xịt mũi.[1][2] SmPC khuyến cáo thận trọng ở người có suy thận vì tình trạng này có thể ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa hoặc thải trừ thuốc.[4][5]
Chưa có chế độ điều chỉnh liều theo mức lọc cầu thận được xác lập thống nhất trong các nguồn được trích dẫn. Người suy thận cần được bác sĩ đánh giá bệnh tim mạch, huyết áp, chức năng gan, dạng thuốc và các thuốc dùng đồng thời.
Bản thân cơn migraine và sumatriptan đều có thể gây buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm khả năng tập trung. Không lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm khi đang có các triệu chứng này hoặc chưa biết cơ thể phản ứng với thuốc như thế nào.[3][4]
Tương tác thuốc của Sumatriptan
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Zolmitriptan
Không dùng zolmitriptan cùng một triptan hoặc thuốc chủ vận 5-HT1B/1D khác trong vòng 24 giờ vì nguy cơ phản ứng co mạch cộng hợp. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học: kích hoạt 5-HT1B/1D cộng hợp làm tăng co mạch và các tác dụng tim mạch. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ co thắt mạch vành, tăng huyết áp, đau ngực và các biến cố thiếu máu cục bộ. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp; bảo đảm tối thiểu 24 giờ giữa zolmitriptan và một thuốc chủ vận 5-HT1B/1D khác. | Nếu dùng nhầm: theo dõi đau ngực, huyết áp, nhịp tim, triệu chứng thần kinh khu trú và dấu hiệu thiếu máu ngoại biên. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Desipramine
Triptan phối hợp với desipramine có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp hoạt tính serotonergic tại hệ thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể gây kích động, lú lẫn, vã mồ hôi, tăng thân nhiệt, nhịp tim nhanh, huyết áp dao động, run, clonus hoặc tăng phản xạ. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc lựa chọn khác; nếu bắt buộc phối hợp, tư vấn người bệnh và theo dõi sát khi khởi trị hoặc tăng liều. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và run. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Sumatriptan
Sumatriptan là thuốc kê đơn thuộc nhóm triptan, chủ vận chọn lọc thụ thể serotonin 5-HT1B/1D. Thuốc được dùng để điều trị cấp migraine; dạng tiêm dưới da còn được dùng điều trị cấp đau đầu cụm ở người lớn. Thuốc không dùng để phòng ngừa cơn.[1][2][3]
Không. Sumatriptan không được phê duyệt để phòng ngừa migraine.[1][2][3] Dùng triptan từ 10 ngày mỗi tháng trở lên có thể làm xuất hiện hoặc làm nặng đau đầu do lạm dụng thuốc. Người bệnh nên ghi lại số ngày đau đầu và số ngày sử dụng thuốc để bác sĩ đánh giá.[1][2][6]
Không dùng sumatriptan trong vòng 24 giờ với triptan khác hoặc thuốc chứa ergotamine và dẫn xuất ergot vì tác dụng co mạch có thể cộng hợp.[1][2][3] Việc chuyển đổi giữa các thuốc phải do bác sĩ hướng dẫn.
Dạng uống hấp thu chậm hơn và có sinh khả dụng khoảng 15%. Dạng xịt mũi không cần nuốt viên nhưng vẫn có sinh khả dụng thấp, khoảng 17%. Dạng tiêm dưới da đạt nồng độ đỉnh nhanh, trung bình khoảng 12 phút, và có sinh khả dụng gần hoàn toàn so với đường tĩnh mạch.[1][2][3]
Liều, khoảng cách giữa các liều và chỉ định không giống nhau. Chỉ dạng tiêm dưới da được phê duyệt trong các nhãn được trích dẫn để điều trị cấp đau đầu cụm. Không tự chuyển đổi giữa các dạng thuốc.
Cần tìm trợ giúp y tế ngay khi có đau hoặc thắt ngực dữ dội, khó thở, ngất, nhịp tim bất thường, yếu liệt, nói khó, mất thị lực, đau bụng dữ dội, tiêu chảy ra máu, phù mặt hoặc họng, phát ban nghiêm trọng, co giật hoặc dấu hiệu hội chứng serotonin như sốt, kích động, run, cứng cơ và tăng phản xạ.[1][2][3]

