Calcitonin

Calcitonin là một hormon peptide tham gia điều hòa chuyển hóa calci và quá trình tái cấu trúc xương. Trong thuốc, dạng được sử dụng phổ biến trong các tài liệu quản lý là calcitonin cá hồi tổng hợp, còn gọi là salmon calcitonin hoặc salcatonin. Hoạt chất tác động trực tiếp lên thụ thể calcitonin, làm giảm hoạt động của hủy cốt bào và hạ calci huyết trong một số tình trạng tăng tiêu xương. Tùy nhãn thuốc và khu vực quản lý, calcitonin có thể được dùng trong tăng calci huyết, bệnh Paget xương, mất xương cấp do bất động hoặc một số trường hợp loãng xương sau mãn kinh không phù hợp với lựa chọn khác. FDA vẫn có nhãn cho một số dạng tiêm và xịt mũi, trong khi EMA không còn khuyến nghị calcitonin để điều trị loãng xương do cân nhắc lợi ích–nguy cơ khi dùng dài hạn.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Calcitonin; thuốc thường sử dụng calcitonin cá hồi tổng hợp
  • Thuốc ức chế tiêu xương, chủ vận thụ thể calcitonin
  • H05BA01 đối với calcitonin cá hồi tổng hợp
  • Dung dịch tiêm/truyền và thuốc xịt mũi định liều
  • Tăng calci huyết, bệnh Paget xương và một số chỉ định giới hạn tùy khu vực
  • Phản vệ, hạ calci huyết, giảm đáp ứng khi dùng kéo dài và tín hiệu tăng nguy cơ ung thư
  • Chỉ định loãng xương khác nhau giữa nhãn Hoa Kỳ và quyết định của EMA
  • Dùng liều hiệu quả thấp nhất trong thời gian ngắn nhất; không tự áp dụng liều

Hoạt chất Calcitonin là gì?

Calcitonin là hormon peptide điều hòa chuyển hóa calci. Khi dùng làm thuốc, calcitonin cá hồi tổng hợp hoạt hóa thụ thể calcitonin, ức chế hoạt động của hủy cốt bào, làm giảm tiêu xương và có thể hạ nồng độ calci huyết.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Calcitonin

INN Calcitonin; calcitonin salmon; salmon calcitonin.

CAS Chưa xác minh

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Calcitonin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Calcitonin; calcitonin salmon; salmon calcitonin.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Calcitonin cá hồi; calcitonin-salmon; synthetic salmon calcitonin; salcatonin. Calcitonin người tổng hợp là một hoạt chất peptide khác về trình tự và mã ATC, không nên mặc nhiên coi là tương đương với calcitonin cá hồi.

Tên viết tắt

CT

Tên Latinh / tên dược điển

Calcitoninum

Tên USAN

calcitonin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

Không có

RxNorm CUI

Không áp dụng

Dược động học của Calcitonin

Calcitonin cá hồi được hấp thu nhanh sau tiêm. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 66% khi tiêm bắp và 71% khi tiêm dưới da; nồng độ đỉnh sau tiêm dưới da đạt trong khoảng 23 phút. Thuốc liên kết protein huyết tương khoảng 30–40%, được phân hủy chủ yếu bằng quá trình thủy phân protein tại thận và tạo các mảnh không còn hoạt tính. Thuốc xịt mũi có sinh khả dụng thấp hơn nhiều, khoảng 3–5% so với tiêm bắp, với thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 13 phút.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm, calcitonin cá hồi được hấp thu nhanh, với thời gian bán hấp thu khoảng 10–15 phút. Nồng độ đỉnh thường đạt trong giờ đầu; sau tiêm dưới da, thời gian đạt đỉnh khoảng 23 phút. Thuốc xịt được hấp thu nhanh qua niêm mạc mũi, với thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 13 phút.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Tiêm bắp: khoảng 66%. Tiêm dưới da: khoảng 71%. Xịt mũi: khoảng 3–5% so với đường tiêm bắp ở người tình nguyện khỏe mạnh.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận khoảng 0,15–0,3 L/kg trong nhãn thuốc tiêm. Tỷ lệ liên kết protein huyết tương khoảng 30–40%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Calcitonin cá hồi dùng đường tiêm được chuyển hóa chủ yếu bằng phân giải protein tại thận. Các chất chuyển hóa tạo thành không còn hoạt tính sinh học đặc hiệu của calcitonin.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc được loại bỏ chủ yếu sau quá trình phân hủy peptide tại thận. Thông tin định lượng về tỷ lệ hoạt chất nguyên vẹn và chất chuyển hóa bài tiết qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Tiêm bắp: khoảng 58 phút theo nhãn Hoa Kỳ và khoảng 1 giờ theo SmPC. Tiêm dưới da: khoảng 59–64 phút theo nhãn Hoa Kỳ và khoảng 1–1,5 giờ theo SmPC. Xịt mũi: khoảng 18 phút.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị thanh thải tuyệt đối. Thanh thải chuyển hóa thấp hơn rõ rệt ở người suy thận giai đoạn cuối so với người khỏe mạnh, nhưng ý nghĩa lâm sàng của khác biệt này chưa được xác định.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Đường dùng ảnh hưởng đáng kể đến mức phơi nhiễm, trong đó sinh khả dụng qua mũi thấp hơn nhiều so với đường tiêm. Suy thận giai đoạn cuối làm giảm thanh thải chuyển hóa. Bệnh lý niêm mạc mũi có thể ảnh hưởng việc sử dụng dạng xịt, nhưng mức độ ảnh hưởng đến hấp thu trong từng tình trạng cụ thể.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Calcitonin

Calcitonin thuộc nhóm hormon điều hòa calci và thuốc chống tiêu xương. SmPC phân loại hoạt chất trong nhóm “antiparathyroid hormones”, mã ATC H05BA01. Tác dụng dược lý chính là làm giảm hoạt động của hủy cốt bào thay vì kích thích trực tiếp quá trình tạo xương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Calcitonin cá hồi là chất chủ vận thụ thể calcitonin. Thuốc gắn vào các thụ thể đặc hiệu trên hủy cốt bào, làm giảm số lượng và hoạt tính tiêu xương của các tế bào này. Calcitonin còn làm giảm tái hấp thu calci, phosphat và natri tại ống thận, từ đó tăng bài tiết các chất điện giải đã lọc và góp phần hạ calci huyết.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Một liều calcitonin cá hồi có thể gây ức chế nhanh nhưng tạm thời quá trình tiêu xương. Khi sử dụng kéo dài, tác dụng ức chế tiêu xương vẫn tồn tại nhưng giảm về mức độ. Trong tăng calci huyết, tác dụng hạ calci có thể bắt đầu trong khoảng 1–2 giờ sau tiêm. Giảm đáp ứng có thể xuất hiện khi dùng liên tục do hiện tượng dung nạp nhanh, điều hòa giảm thụ thể hoặc hình thành kháng thể.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Calcitonin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Calcitonin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Calcitonin

  • Lithium: calcitonin có thể làm giảm nồng độ lithium huyết tương do tăng thanh thải lithium qua nước tiểu; có thể cần theo dõi và điều chỉnh liều lithium bởi bác sĩ.
  • Bisphosphonate: có thể gây tác dụng hạ calci cộng hợp.
  • Glycoside tim và thuốc chẹn kênh calci: thay đổi nồng độ điện giải có thể làm thay đổi tác dụng của các thuốc này; cần thận trọng và theo dõi.
  • Các nhãn Hoa Kỳ cho biết chưa thực hiện nghiên cứu tương tác thuốc chính thức đầy đủ với calcitonin cá hồi.

Thắc mắc về hoạt chất Calcitonin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *