Ciprofloxacin là kháng sinh diệt khuẩn thuộc nhóm fluoroquinolone, tác động bằng cách ức chế DNA gyrase và topoisomerase IV — hai enzym cần thiết cho quá trình sao chép và sửa chữa DNA của vi khuẩn. Thuốc được dùng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, như nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng, viêm bể thận, viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, một số nhiễm khuẩn tiêu hóa, da, xương khớp và dự phòng sau phơi nhiễm bệnh than. Tuy nhiên, ciprofloxacin có thể gây phản ứng nghiêm trọng, kéo dài hoặc không hồi phục ở gân, cơ, khớp, thần kinh và hệ thần kinh trung ương. WHO xếp ciprofloxacin vào nhóm kháng sinh Watch, cần hạn chế sử dụng không cần thiết để giảm nguy cơ kháng thuốc. Người bệnh không nên tự mua, dùng lại đơn cũ hoặc sử dụng ciprofloxacin cho cảm cúm và các bệnh do virus.
Nội dung chính
- Kháng sinh fluoroquinolone có tác dụng diệt vi khuẩn bằng cách ức chế DNA gyrase và topoisomerase IV.
- Không. Ciprofloxacin không điều trị nhiễm virus như cảm lạnh hoặc cúm.
- Chỉ dùng cho nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm và theo chỉ định của bác sĩ; một số nhiễm khuẩn nhẹ chỉ nên dùng khi không còn lựa chọn phù hợp khác.
- Viêm hoặc đứt gân, bệnh thần kinh ngoại biên, phản ứng tâm thần–thần kinh, nhược cơ nặng hơn, rối loạn đường huyết và nguy cơ phình hoặc bóc tách động mạch chủ.
- Dị ứng với ciprofloxacin hoặc quinolone; không dùng đồng thời với tizanidine.
- Uống ciprofloxacin ít nhất 2 giờ trước hoặc 6 giờ sau thuốc kháng acid, sắt, kẽm, calci, magnesi hoặc sucralfate.
- Thuộc nhóm Watch; cần quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ để hạn chế kháng thuốc.
- Không tự dùng, không chia sẻ thuốc, không tự đổi liều hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Hoạt chất Ciprofloxacin là gì?
Ciprofloxacin là kháng sinh fluoroquinolone có tác dụng diệt một số vi khuẩn nhạy cảm bằng cách cản trở quá trình sao chép, phiên mã, sửa chữa và tái tổ hợp DNA của vi khuẩn. Thuốc không có tác dụng điều trị virus và không nên được sử dụng chỉ dựa trên triệu chứng chưa xác định nguyên nhân.
Ciprofloxacin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Ciprofloxacin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ciprofloxacin |
| Tên IUPAC | 1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-7-piperazin-1-ylquinoline-3-carboxylic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ciprofloxacin base; ciprofloxacin hydrochloride; ciprofloxacin hydrochloride monohydrate. Ciprofloxacin hydrochloride là dạng muối thường được sử dụng trong viên uống; hàm lượng trên nhãn có thể được quy đổi theo lượng ciprofloxacin base tương đương. |
| Tên viết tắt | CIP |
| Tên Latinh / tên dược điển | Ciprofloxacinum |
| Tên USAN | ciprofloxacin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 85721-33-1 |
|---|---|
| UNII | 5E8K9I0O4U |
| PubChem CID | 2764 |
| RxNorm CUI | 2551 |
Nhóm thuốc và phân loại dược học
| Đích phân tử | Topoisomerase |
|---|---|
| Cơ chế tác dụng | Ức chế tổng hợp acid nucleic |
Dược động học của Ciprofloxacin
Sau khi uống, ciprofloxacin được hấp thu nhanh, đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau khoảng 1–2 giờ. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 70–80%; liên kết protein huyết tương thấp và thuốc phân bố rộng vào nhiều mô. Ciprofloxacin được chuyển hóa một phần nhưng phần đáng kể được thải dưới dạng không đổi qua thận. Thời gian bán thải ở người có chức năng thận bình thường khoảng 4–7 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Ciprofloxacin được hấp thu chủ yếu tại ruột non và thường đạt nồng độ đỉnh sau 1–2 giờ. Thức ăn có thể làm chậm thời điểm đạt đỉnh nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng hấp thu. Uống cùng riêng sữa, sữa chua hoặc nước trái cây tăng cường calci có thể làm giảm hấp thu; thuốc vẫn có thể được dùng trong một bữa ăn có chứa các thực phẩm này.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của ciprofloxacin đường uống khoảng 70–80%. Việc dùng đồng thời với thuốc kháng acid hoặc sản phẩm chứa cation đa hóa trị có thể làm giảm mạnh sinh khả dụng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ liên kết protein huyết tương khoảng 20–30% và thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 2–3 L/kg. Thuốc đạt nồng độ đáng kể tại phổi, xoang, đường tiết niệu–sinh dục, tuyến tiền liệt và một số mô viêm. Nồng độ tại từng vị trí không đồng nghĩa mọi nhiễm khuẩn ở vị trí đó đều là chỉ định phù hợp.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Bốn chất chuyển hóa được mô tả gồm desethyleneciprofloxacin, sulphociprofloxacin, oxociprofloxacin và formylciprofloxacin; hoạt tính kháng khuẩn in vitro thấp hơn thuốc mẹ. Ciprofloxacin là chất ức chế mức độ trung bình enzym CYP1A2, tạo cơ sở cho nhiều tương tác thuốc quan trọng.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 40–50% liều uống được thải qua nước tiểu dưới dạng ciprofloxacin không đổi theo nhãn FDA. SmPC báo cáo khoảng 44,7% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc mẹ và khoảng 25% trong phân; phần còn lại gồm các chất chuyển hóa và các đường thải trừ khác.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết thanh khoảng 4 giờ theo nhãn FDA và khoảng 4–7 giờ theo SmPC ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải có thể kéo dài khi suy thận nặng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải qua thận theo nhãn FDA khoảng 300 mL/phút, cao hơn tốc độ lọc cầu thận thông thường, cho thấy bài tiết chủ động qua ống thận đóng vai trò đáng kể. Probenecid có thể làm giảm độ thanh thải qua thận và tăng nồng độ ciprofloxacin toàn thân. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Suy thận có thể làm kéo dài thời gian bán thải và cần điều chỉnh chế độ liều.
- Người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn, một phần do giảm độ thanh thải qua thận.
- Thuốc kháng acid, sucralfate, sắt, kẽm, calci và magnesi có thể tạo phức với ciprofloxacin và làm giảm hấp thu.
- Sữa hoặc nước trái cây tăng cường calci dùng riêng với thuốc có thể làm giảm hấp thu.
- Probenecid làm giảm bài tiết qua ống thận và tăng mức phơi nhiễm ciprofloxacin.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Ciprofloxacin
Ciprofloxacin thuộc nhóm fluoroquinolone thế hệ sau của quinolone, có hoạt tính nổi bật với nhiều vi khuẩn Gram âm và một số vi khuẩn Gram dương. Thuốc không phải lựa chọn đáng tin cậy khi dùng đơn trị cho nhiễm khuẩn nặng nghi do vi khuẩn kỵ khí hoặc một số tác nhân Gram dương; lựa chọn phải dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và hướng dẫn điều trị.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ciprofloxacin ức chế topoisomerase type II — DNA gyrase — và topoisomerase IV của vi khuẩn. Hai enzym này cần thiết cho việc tháo xoắn, sao chép, phiên mã, sửa chữa và tái tổ hợp DNA. Sự ức chế dẫn đến tác dụng diệt khuẩn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hiệu quả kháng khuẩn của ciprofloxacin liên quan chủ yếu đến tỷ lệ Cmax/MIC và AUC/MIC, trong đó MIC là nồng độ ức chế tối thiểu đối với tác nhân gây bệnh. Kháng thuốc có thể phát triển do đột biến DNA gyrase hoặc topoisomerase IV, giảm tính thấm màng, tăng bơm tống thuốc và các cơ chế khác. Có thể xuất hiện kháng chéo với những fluoroquinolone khác.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Ciprofloxacin
Theo các nhãn được kiểm tra, ciprofloxacin dùng toàn thân có thể được chỉ định cho một số trường hợp sau khi xác định hoặc nghi ngờ hợp lý vi khuẩn nhạy cảm:
- Nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng và viêm bể thận.
- Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn.
- Một số nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới do vi khuẩn Gram âm.
- Một số nhiễm khuẩn da, mô mềm, xương và khớp.
- Tiêu chảy nhiễm khuẩn, thương hàn hoặc nhiễm khuẩn trong ổ bụng; một số trường hợp cần phối hợp kháng sinh khác.
- Dự phòng hoặc điều trị sau phơi nhiễm bệnh than thể hô hấp; điều trị hoặc dự phòng dịch hạch.
- Một số nhiễm khuẩn đặc biệt khác theo nhãn, kháng sinh đồ và hướng dẫn chuyên môn.
Đối với viêm xoang cấp, đợt cấp viêm phế quản mạn và viêm bàng quang không biến chứng, nhãn FDA yêu cầu dành ciprofloxacin cho người không có lựa chọn điều trị thay thế phù hợp do nguy cơ phản ứng có hại nghiêm trọng. Chỉ định được phê duyệt có thể khác giữa quốc gia và sản phẩm.
Các dạng bào chế hoặc chiến lược sử dụng ciprofloxacin ngoài nhãn thuốc toàn thân đã được phê duyệt không được tự động xem là có hiệu quả hoặc an toàn. Dữ liệu về ứng dụng nghiên cứu cụ thể ngoài các nhãn và hướng dẫn đã kiểm tra.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều phụ thuộc vị trí nhiễm khuẩn, mức độ nặng, tác nhân, độ nhạy kháng sinh, chức năng thận, tuổi, cân nặng và dạng bào chế. Một số liều ciprofloxacin đường uống giải phóng tức thì trong nhãn FDA gồm:
| Chỉ định trên nhãn FDA | Liều người lớn tham khảo | Thời gian tham khảo |
|---|---|---|
| Nhiễm khuẩn đường tiết niệu | 250–500 mg mỗi 12 giờ | 7–14 ngày |
| Viêm bàng quang cấp không biến chứng | 250 mg mỗi 12 giờ | 3 ngày |
| Viêm tuyến tiền liệt mạn do vi khuẩn | 500 mg mỗi 12 giờ | 28 ngày |
| Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da | 500–750 mg mỗi 12 giờ | 7–14 ngày |
| Nhiễm khuẩn xương và khớp | 500–750 mg mỗi 12 giờ | 4–8 tuần |
| Dự phòng sau phơi nhiễm bệnh than thể hô hấp | 500 mg mỗi 12 giờ | 60 ngày |
Ở trẻ 1–17 tuổi bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng hoặc viêm bể thận, nhãn FDA nêu 10–20 mg/kg mỗi 12 giờ, tối đa 750 mg mỗi liều, trong 10–21 ngày.
Các mức liều trên chỉ là thông tin từ một nhãn quản lý thuốc, không phải khuyến nghị cá nhân. Kháng thuốc tại địa phương và hướng dẫn hiện hành có thể khiến ciprofloxacin không còn là lựa chọn phù hợp dù chỉ định xuất hiện trên nhãn. Không tự áp dụng liều hoặc thời gian điều trị.
- Nuốt viên với đủ nước; duy trì lượng dịch phù hợp để giảm nguy cơ kết tinh niệu.
- Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Không uống thuốc cùng riêng sữa, sữa chua hoặc nước trái cây tăng cường calci.
- Uống ciprofloxacin ít nhất 2 giờ trước hoặc 6 giờ sau thuốc kháng acid chứa magnesi hoặc nhôm, sucralfate, sevelamer, lanthanum, didanosine dạng đệm và sản phẩm chứa calci, sắt hoặc kẽm.
- Không nhai vi hạt trong hỗn dịch uống; lắc đúng theo hướng dẫn của sản phẩm.
- Không dùng cho cảm lạnh, cúm hoặc bệnh do virus.
- Không tự dùng lại thuốc thừa, chia sẻ kháng sinh hoặc tự thay đổi thời gian điều trị.
- Khi có đau hoặc sưng gân, tê rát, yếu cơ hoặc triệu chứng thần kinh bất thường, cần ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ ngay.
Tùy bệnh cảnh, bác sĩ có thể theo dõi:
- Đáp ứng lâm sàng, kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ.
- Chức năng thận để điều chỉnh chế độ liều.
- Dấu hiệu đau, sưng hoặc đứt gân.
- Tê, bỏng rát, châm chích hoặc yếu chi gợi ý bệnh thần kinh ngoại biên.
- Trạng thái tâm thần, co giật, lú lẫn hoặc mất ngủ nặng.
- Đường huyết ở người dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- INR ở người dùng warfarin hoặc thuốc đối kháng vitamin K.
- Điện tâm đồ và điện giải ở người có nguy cơ kéo dài QT.
- Chức năng gan khi có vàng da, nước tiểu sẫm màu, ngứa hoặc đau hạ sườn phải.
- Tiêu chảy nặng hoặc kéo dài, kể cả sau khi ngừng kháng sinh.
Cảnh báo và lưu ý về Ciprofloxacin
- Tiền sử quá mẫn với ciprofloxacin, kháng sinh quinolone khác hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.
- Dùng đồng thời với tizanidine do ciprofloxacin làm tăng mạnh nồng độ tizanidine, có thể gây hạ huyết áp và an thần quá mức.
Chống chỉ định bổ sung có thể khác theo tá dược, dạng bào chế và nhãn từng sản phẩm.
Buồn nôn và tiêu chảy là các phản ứng được báo cáo phổ biến nhất trong SmPC. Các tác dụng khác có thể gồm nôn, đau hoặc khó chịu bụng, khó tiêu, đầy hơi, giảm cảm giác ngon miệng, đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, phát ban, ngứa, tăng men gan và bội nhiễm nấm. Tần suất và mức độ có thể khác giữa đường uống, đường truyền và các dạng dùng tại chỗ.
Ciprofloxacin và các fluoroquinolone dùng toàn thân có thể liên quan đến:
- Viêm gân hoặc đứt gân, có thể xảy ra trong những ngày đầu hoặc nhiều tháng sau khi ngừng thuốc.
- Bệnh thần kinh ngoại biên có thể không hồi phục.
- Co giật, lú lẫn, ảo giác, lo âu, trầm cảm, ý nghĩ tự sát hoặc phản ứng tâm thần khác; một số phản ứng có thể xuất hiện sau liều đầu tiên.
- Làm nặng bệnh nhược cơ, đôi khi cần hỗ trợ hô hấp.
- Phản vệ, hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Tổn thương gan nặng hoặc suy gan.
- Tiêu chảy do Clostridioides difficile.
- Kéo dài QT, loạn nhịp thất hoặc xoắn đỉnh ở người có nguy cơ.
- Hạ hoặc tăng đường huyết, kể cả hôn mê hạ đường huyết.
- Phình hoặc bóc tách động mạch chủ; cần thận trọng đặc biệt ở người có phình động mạch chủ hoặc nguy cơ cao.
- Rối loạn huyết học nặng, viêm thận kẽ, suy thận hoặc kết tinh niệu.
Người có triệu chứng nghiêm trọng phải ngừng thuốc theo hướng dẫn an toàn và được đánh giá y tế ngay; không tự điều trị phản ứng tại nhà.
Ciprofloxacin nên được sử dụng sau khi cân nhắc lợi ích–nguy cơ, đặc biệt ở người:
- Trên 60 tuổi, đang dùng corticosteroid, ghép thận, tim hoặc phổi, suy thận hoặc có bệnh gân.
- Có tiền sử phản ứng nghiêm trọng với quinolone hoặc fluoroquinolone.
- Mắc bệnh nhược cơ.
- Có động kinh, tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc yếu tố làm giảm ngưỡng co giật.
- Có kéo dài QT, hạ kali máu, nhịp chậm, suy tim hoặc dùng thuốc kéo dài QT.
- Có phình động mạch chủ, bệnh mạch máu, tăng huyết áp hoặc nguy cơ bóc tách động mạch chủ.
- Mắc đái tháo đường và dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Có bệnh gan, suy thận hoặc mất nước.
- Có thiếu hụt glucose-6-phosphate dehydrogenase.
- Đang sử dụng thuốc chuyển hóa qua CYP1A2.
EMA khuyến cáo hạn chế fluoroquinolone đường toàn thân vì phản ứng ở gân, cơ, khớp và thần kinh có thể kéo dài, gây tàn tật hoặc không hồi phục.
Quá liều có thể gây chóng mặt, run, đau đầu, mệt, co giật, ảo giác, lú lẫn, khó chịu bụng, tổn thương gan hoặc thận, kết tinh niệu và tiểu máu. Xử trí tại cơ sở y tế chủ yếu là điều trị hỗ trợ, duy trì đủ dịch, theo dõi chức năng thận, pH nước tiểu, điện giải và điện tâm đồ do nguy cơ kéo dài QT. Thẩm tách máu hoặc thẩm phân phúc mạc loại bỏ dưới 10% lượng ciprofloxacin. Không tự gây nôn hoặc xử trí quá liều tại nhà.
Theo nhãn CIPRO của FDA:
- Viên nén: bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động 15–30°C.
- Vi hạt và dung môi pha hỗn dịch: bảo quản dưới 25°C, tránh đông lạnh.
- Hỗn dịch đã pha: có thể bảo quản ở khoảng 25°C trong 14 ngày và tránh đông lạnh.
Điều kiện bảo quản của sản phẩm khác có thể không giống CIPRO; luôn tuân theo nhãn và tờ hướng dẫn đi kèm.
Đối tượng đặc biệt
Ciprofloxacin không phải kháng sinh lựa chọn thường quy cho trẻ em do nguy cơ phản ứng tại khớp và mô quanh khớp. Theo nhãn FDA, thuốc được phê duyệt cho trẻ 1–17 tuổi trong nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng hoặc viêm bể thận do E. coli; từ sơ sinh đến 17 tuổi trong dự phòng sau phơi nhiễm bệnh than và bệnh dịch hạch. SmPC châu Âu còn đề cập nhiễm khuẩn phế quản–phổi do Pseudomonas ở trẻ mắc xơ nang và một số nhiễm khuẩn nặng dưới giám sát chuyên khoa. Liều phải tính theo cân nặng, chức năng thận và chỉ định cụ thể bởi bác sĩ có kinh nghiệm.
Người trên 65 tuổi có thể có Cmax tăng khoảng 16–40% và AUC tăng khoảng 30%, một phần liên quan đến giảm chức năng thận. Tuổi cao cũng làm tăng nguy cơ tổn thương gân; nguy cơ cao hơn khi dùng đồng thời corticosteroid. Cần đánh giá độ thanh thải creatinine, bệnh tim mạch, khoảng QT, nguy cơ động mạch chủ và thuốc dùng kèm trước khi lựa chọn liều.
Nhãn FDA cho biết dữ liệu quan sát tích lũy trong nhiều thập kỷ chưa xác định nguy cơ liên quan thuốc đối với dị tật lớn, sẩy thai hoặc kết cục thai kỳ bất lợi, nhưng các nghiên cứu vẫn có giới hạn và không thể khẳng định không có nguy cơ. SmPC khuyến cáo nên tránh ciprofloxacin trong thai kỳ như một biện pháp thận trọng do ảnh hưởng lên sụn non được ghi nhận ở động vật. Quyết định sử dụng phải do bác sĩ cân nhắc mức độ nặng của nhiễm khuẩn, lựa chọn thay thế và lợi ích–nguy cơ.
Ciprofloxacin được bài tiết vào sữa mẹ. Nhãn FDA không khuyến cáo cho con bú trong thời gian điều trị đối với phần lớn chỉ định; người mẹ có thể vắt bỏ sữa trong khi dùng thuốc và thêm 2 ngày sau liều cuối theo hướng dẫn của nhãn. SmPC tại Vương quốc Anh khuyến cáo không dùng ciprofloxacin khi đang cho con bú do nguy cơ tiềm tàng đối với sụn khớp. Các khuyến cáo khác nhau giữa nhãn; bác sĩ cần cân nhắc chỉ định, thời gian điều trị và phương án thay thế.
Các nghiên cứu sơ bộ ở người xơ gan mạn ổn định không ghi nhận thay đổi đáng kể về dược động học; SmPC nêu không cần hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên suy gan ổn định. Dược động học ở suy gan cấp chưa được nghiên cứu đầy đủ. Vì ciprofloxacin có thể gây độc gan nghiêm trọng, cần theo dõi triệu chứng và xét nghiệm khi có chỉ định.
Ở người đồng thời suy gan và suy thận, chức năng thận thường là yếu tố chính ảnh hưởng chế độ liều ciprofloxacin, nhưng bệnh gan cấp, đa bệnh lý và tương tác thuốc có thể làm tăng rủi ro. Dữ liệu chuyên biệt cho nhóm suy đồng thời hai cơ quan. Việc sử dụng cần được bác sĩ cá thể hóa và theo dõi sát.
Ciprofloxacin có thể gây chóng mặt, lú lẫn, run, rối loạn thị giác hoặc các tác dụng thần kinh khác và có thể làm giảm thời gian phản ứng. Người xuất hiện triệu chứng không nên lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng thế nào và đã được nhân viên y tế đánh giá.
Tương tác thuốc của Ciprofloxacin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Ubrogepant
Ciprofloxacin có thể làm tăng phơi nhiễm ubrogepant do ức chế CYP3A4. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ciprofloxacin được nhãn liệt kê là chất ức chế CYP3A4 trung bình; tác động lên CYP3A4 làm giảm chuyển hóa ubrogepant. Ảnh hưởng: Có thể tăng phản ứng bất lợi của ubrogepant; mức tăng cụ thể cho cặp này chưa được định lượng trong nhãn. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng ubrogepant 50 mg; tránh liều thứ hai trong vòng 24 giờ. | Theo dõi dung nạp, huyết áp, quá mẫn và việc dùng liều thứ hai. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Zolmitriptan
Ciprofloxacin có thể làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan do ức chế CYP1A2; SmPC khuyến cáo giảm giới hạn liều zolmitriptan. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ciprofloxacin ức chế CYP1A2, làm giảm chuyển hóa zolmitriptan. Ảnh hưởng: Có thể tăng nồng độ zolmitriptan và tần suất/tầm mức các tác dụng bất lợi phụ thuộc liều. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Giới hạn tổng liều zolmitriptan không quá 5 mg trong 24 giờ trong thời gian dùng ciprofloxacin theo SmPC. | Theo dõi chóng mặt, buồn ngủ, dị cảm, đau/thắt ngực-cổ-hàm và huyết áp. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Ciprofloxacin
Ciprofloxacin điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, gồm nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng, viêm bể thận, viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, một số nhiễm khuẩn tiêu hóa, da, xương khớp và các chỉ định đặc biệt như dự phòng sau phơi nhiễm bệnh than. Thuốc không điều trị cảm cúm hoặc nhiễm virus. Chỉ định phải dựa trên đánh giá của bác sĩ và dữ liệu kháng thuốc.
Không nên uống ciprofloxacin cùng riêng sữa, sữa chua hoặc nước trái cây tăng cường calci vì có thể giảm hấp thu. Thuốc có thể dùng trong một bữa ăn có chứa các thực phẩm này. Sản phẩm bổ sung calci, sắt, kẽm, magnesi và thuốc kháng acid nên được dùng cách ciprofloxacin ít nhất 2 giờ trước hoặc 6 giờ sau.
Ciprofloxacin có thể gây viêm hoặc đứt gân, tổn thương thần kinh, phản ứng tâm thần–thần kinh, rối loạn đường huyết, làm nặng nhược cơ và nhiều tương tác thuốc nghiêm trọng. Dùng không đúng chỉ định còn làm tăng kháng kháng sinh. WHO xếp ciprofloxacin vào nhóm Watch và khuyến cáo giảm sử dụng không cần thiết.
Cần ngừng ciprofloxacin và liên hệ bác sĩ ngay khi xuất hiện đau, sưng hoặc viêm gân; nghỉ vùng bị đau và tránh vận động có thể làm tăng nguy cơ đứt gân. Tổn thương có thể xảy ra sớm trong quá trình dùng hoặc nhiều tháng sau khi kết thúc điều trị. Không tự đổi sang kháng sinh khác.
Dữ liệu quan sát chưa cho thấy rõ nguy cơ dị tật lớn, nhưng vẫn chưa đủ để khẳng định an toàn tuyệt đối trong thai kỳ. SmPC khuyến cáo tránh dùng khi mang thai nếu có lựa chọn phù hợp khác và không dùng trong thời gian cho con bú do thuốc đi vào sữa mẹ cùng nguy cơ tiềm tàng đối với sụn khớp. Bác sĩ phải cân nhắc lợi ích–nguy cơ theo từng trường hợp.

