Ciprofloxacin

Ciprofloxacin là kháng sinh diệt khuẩn thuộc nhóm fluoroquinolone, tác động bằng cách ức chế DNA gyrase và topoisomerase IV — hai enzym cần thiết cho quá trình sao chép và sửa chữa DNA của vi khuẩn. Thuốc được dùng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, như nhiễm khuẩn đường tiết niệu có biến chứng, viêm bể thận, viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, một số nhiễm khuẩn tiêu hóa, da, xương khớp và dự phòng sau phơi nhiễm bệnh than. Tuy nhiên, ciprofloxacin có thể gây phản ứng nghiêm trọng, kéo dài hoặc không hồi phục ở gân, cơ, khớp, thần kinh và hệ thần kinh trung ương. WHO xếp ciprofloxacin vào nhóm kháng sinh Watch, cần hạn chế sử dụng không cần thiết để giảm nguy cơ kháng thuốc. Người bệnh không nên tự mua, dùng lại đơn cũ hoặc sử dụng ciprofloxacin cho cảm cúm và các bệnh do virus.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kháng sinh fluoroquinolone có tác dụng diệt vi khuẩn bằng cách ức chế DNA gyrase và topoisomerase IV.
  • Không. Ciprofloxacin không điều trị nhiễm virus như cảm lạnh hoặc cúm.
  • Chỉ dùng cho nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm và theo chỉ định của bác sĩ; một số nhiễm khuẩn nhẹ chỉ nên dùng khi không còn lựa chọn phù hợp khác.
  • Viêm hoặc đứt gân, bệnh thần kinh ngoại biên, phản ứng tâm thần–thần kinh, nhược cơ nặng hơn, rối loạn đường huyết và nguy cơ phình hoặc bóc tách động mạch chủ.
  • Dị ứng với ciprofloxacin hoặc quinolone; không dùng đồng thời với tizanidine.
  • Uống ciprofloxacin ít nhất 2 giờ trước hoặc 6 giờ sau thuốc kháng acid, sắt, kẽm, calci, magnesi hoặc sucralfate.
  • Thuộc nhóm Watch; cần quản lý sử dụng kháng sinh chặt chẽ để hạn chế kháng thuốc.
  • Không tự dùng, không chia sẻ thuốc, không tự đổi liều hoặc ngừng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.

Hoạt chất Ciprofloxacin là gì?

Ciprofloxacin là kháng sinh fluoroquinolone có tác dụng diệt một số vi khuẩn nhạy cảm bằng cách cản trở quá trình sao chép, phiên mã, sửa chữa và tái tổ hợp DNA của vi khuẩn. Thuốc không có tác dụng điều trị virus và không nên được sử dụng chỉ dựa trên triệu chứng chưa xác định nguyên nhân.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ciprofloxacin

CAS 85721-33-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ciprofloxacin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ciprofloxacin

Tên IUPAC

1-cyclopropyl-6-fluoro-4-oxo-7-piperazin-1-ylquinoline-3-carboxylic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ciprofloxacin base; ciprofloxacin hydrochloride; ciprofloxacin hydrochloride monohydrate. Ciprofloxacin hydrochloride là dạng muối thường được sử dụng trong viên uống; hàm lượng trên nhãn có thể được quy đổi theo lượng ciprofloxacin base tương đương.

Tên viết tắt

CIP

Tên Latinh / tên dược điển

Ciprofloxacinum

Tên USAN

ciprofloxacin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

85721-33-1

UNII

5E8K9I0O4U

PubChem CID

2764

RxNorm CUI

2551

Nhóm thuốc và phân loại dược học

Đích phân tửTopoisomerase
Cơ chế tác dụngỨc chế tổng hợp acid nucleic

Dược động học của Ciprofloxacin

Sau khi uống, ciprofloxacin được hấp thu nhanh, đạt nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau khoảng 1–2 giờ. Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 70–80%; liên kết protein huyết tương thấp và thuốc phân bố rộng vào nhiều mô. Ciprofloxacin được chuyển hóa một phần nhưng phần đáng kể được thải dưới dạng không đổi qua thận. Thời gian bán thải ở người có chức năng thận bình thường khoảng 4–7 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ciprofloxacin được hấp thu chủ yếu tại ruột non và thường đạt nồng độ đỉnh sau 1–2 giờ. Thức ăn có thể làm chậm thời điểm đạt đỉnh nhưng không làm giảm đáng kể tổng lượng hấp thu. Uống cùng riêng sữa, sữa chua hoặc nước trái cây tăng cường calci có thể làm giảm hấp thu; thuốc vẫn có thể được dùng trong một bữa ăn có chứa các thực phẩm này.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của ciprofloxacin đường uống khoảng 70–80%. Việc dùng đồng thời với thuốc kháng acid hoặc sản phẩm chứa cation đa hóa trị có thể làm giảm mạnh sinh khả dụng.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ liên kết protein huyết tương khoảng 20–30% và thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 2–3 L/kg. Thuốc đạt nồng độ đáng kể tại phổi, xoang, đường tiết niệu–sinh dục, tuyến tiền liệt và một số mô viêm. Nồng độ tại từng vị trí không đồng nghĩa mọi nhiễm khuẩn ở vị trí đó đều là chỉ định phù hợp.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bốn chất chuyển hóa được mô tả gồm desethyleneciprofloxacin, sulphociprofloxacin, oxociprofloxacin và formylciprofloxacin; hoạt tính kháng khuẩn in vitro thấp hơn thuốc mẹ. Ciprofloxacin là chất ức chế mức độ trung bình enzym CYP1A2, tạo cơ sở cho nhiều tương tác thuốc quan trọng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 40–50% liều uống được thải qua nước tiểu dưới dạng ciprofloxacin không đổi theo nhãn FDA. SmPC báo cáo khoảng 44,7% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc mẹ và khoảng 25% trong phân; phần còn lại gồm các chất chuyển hóa và các đường thải trừ khác.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết thanh khoảng 4 giờ theo nhãn FDA và khoảng 4–7 giờ theo SmPC ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải có thể kéo dài khi suy thận nặng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải qua thận theo nhãn FDA khoảng 300 mL/phút, cao hơn tốc độ lọc cầu thận thông thường, cho thấy bài tiết chủ động qua ống thận đóng vai trò đáng kể. Probenecid có thể làm giảm độ thanh thải qua thận và tăng nồng độ ciprofloxacin toàn thân.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy thận có thể làm kéo dài thời gian bán thải và cần điều chỉnh chế độ liều.
  • Người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn, một phần do giảm độ thanh thải qua thận.
  • Thuốc kháng acid, sucralfate, sắt, kẽm, calci và magnesi có thể tạo phức với ciprofloxacin và làm giảm hấp thu.
  • Sữa hoặc nước trái cây tăng cường calci dùng riêng với thuốc có thể làm giảm hấp thu.
  • Probenecid làm giảm bài tiết qua ống thận và tăng mức phơi nhiễm ciprofloxacin.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ciprofloxacin

Ciprofloxacin thuộc nhóm fluoroquinolone thế hệ sau của quinolone, có hoạt tính nổi bật với nhiều vi khuẩn Gram âm và một số vi khuẩn Gram dương. Thuốc không phải lựa chọn đáng tin cậy khi dùng đơn trị cho nhiễm khuẩn nặng nghi do vi khuẩn kỵ khí hoặc một số tác nhân Gram dương; lựa chọn phải dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và hướng dẫn điều trị.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ciprofloxacin ức chế topoisomerase type II — DNA gyrase — và topoisomerase IV của vi khuẩn. Hai enzym này cần thiết cho việc tháo xoắn, sao chép, phiên mã, sửa chữa và tái tổ hợp DNA. Sự ức chế dẫn đến tác dụng diệt khuẩn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hiệu quả kháng khuẩn của ciprofloxacin liên quan chủ yếu đến tỷ lệ Cmax/MIC và AUC/MIC, trong đó MIC là nồng độ ức chế tối thiểu đối với tác nhân gây bệnh. Kháng thuốc có thể phát triển do đột biến DNA gyrase hoặc topoisomerase IV, giảm tính thấm màng, tăng bơm tống thuốc và các cơ chế khác. Có thể xuất hiện kháng chéo với những fluoroquinolone khác.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ciprofloxacin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ciprofloxacin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ciprofloxacin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Ubrogepant

Ciprofloxacin có thể làm tăng phơi nhiễm ubrogepant do ức chế CYP3A4.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ciprofloxacin được nhãn liệt kê là chất ức chế CYP3A4 trung bình; tác động lên CYP3A4 làm giảm chuyển hóa ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng phản ứng bất lợi của ubrogepant; mức tăng cụ thể cho cặp này chưa được định lượng trong nhãn.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Dùng ubrogepant 50 mg; tránh liều thứ hai trong vòng 24 giờ.

Theo dõi dung nạp, huyết áp, quá mẫn và việc dùng liều thứ hai.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Zolmitriptan

Ciprofloxacin có thể làm tăng phơi nhiễm zolmitriptan do ức chế CYP1A2; SmPC khuyến cáo giảm giới hạn liều zolmitriptan.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học do ciprofloxacin ức chế CYP1A2, làm giảm chuyển hóa zolmitriptan.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nồng độ zolmitriptan và tần suất/tầm mức các tác dụng bất lợi phụ thuộc liều.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Giới hạn tổng liều zolmitriptan không quá 5 mg trong 24 giờ trong thời gian dùng ciprofloxacin theo SmPC.

Theo dõi chóng mặt, buồn ngủ, dị cảm, đau/thắt ngực-cổ-hàm và huyết áp.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

[UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
[UK SmPC] | Zolmitriptan 2.5 mg Film-coated Tablets | Sections 4.2–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/9924/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Ciprofloxacin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 9 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *