Piracetam

Piracetam là thuốc nootropic có mã ATC N06BX03, được hấp thu gần hoàn toàn qua đường uống và thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. Chỉ định được phê duyệt không giống nhau giữa các quốc gia và từng sản phẩm. SmPC hiện hành tại Anh chỉ định piracetam cho người lớn bị giật rung cơ có nguồn gốc vỏ não, dùng phối hợp với các liệu pháp chống giật rung khác. Tài liệu thông tin thuốc được Cục Quản lý Dược tiếp nhận năm 2017 từng liệt kê thêm chóng mặt, suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi, nghiện rượu và thiếu máu hồng cầu liềm cho một sản phẩm cụ thể; tài liệu này không chứng minh tình trạng lưu hành hoặc chỉ định hiện hành của mọi thuốc piracetam tại Việt Nam. Bằng chứng Cochrane không ủng hộ sử dụng thường quy cho sa sút trí tuệ và chưa đủ kết luận về hiệu quả trong đột quỵ thiếu máu não cấp. Thuốc cần được dùng theo đơn, hiệu chỉnh theo chức năng thận và không ngừng đột ngột ở người bệnh giật rung cơ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Piracetam là hoạt chất thuộc nhóm racetam/nootropic.
  • Tình trạng phê duyệt và bối cảnh sử dụng khác nhau giữa các quốc gia.
  • Không tự dùng để tăng trí nhớ hoặc thay thế điều trị thần kinh.
  • Cần thận trọng với nguy cơ chảy máu, kích thích thần kinh hoặc bệnh thận.
  • Báo bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông, có bệnh thận, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Piracetam là gì?

Piracetam là thuốc nootropic tác động lên hệ thần kinh trung ương. Thuốc có chỉ định đã được phê duyệt khác nhau giữa từng quốc gia; theo SmPC hiện hành tại Anh, piracetam được dùng phối hợp để điều trị giật rung cơ có nguồn gốc vỏ não ở người lớn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Piracetam

CAS 7491-74-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Piracetam

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Piracetam

Tên IUPAC

2-(2-oxopyrrolidin-1-yl)acetamide

Tên hóa học khác

2-Oxo-1-pyrrolidineacetamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Piracetam được mô tả là một dẫn xuất pyrrolidone có liên quan về cấu trúc với acid gamma-aminobutyric, thường viết tắt là GABA. Nootropil và Pracetam là tên biệt dược, không phải tên hoạt chất khác.

Tên viết tắt

PIR

Tên Latinh / tên dược điển

Piracetamum

Tên USAN

piracetam

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

7491-74-9

UNII

ZH516LNZ10

PubChem CID

4843

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Dược động học của Piracetam

Piracetam được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống. Sinh khả dụng đường uống gần 100%; thể tích phân bố khoảng 0,7 lít/kg; thuốc qua hàng rào máu–não và nhau thai. Không phát hiện chất chuyển hóa, thuốc được đào thải gần như hoàn toàn qua nước tiểu và có thời gian bán thải huyết tương khoảng 5 giờ ở nam giới trẻ tuổi.

Giai đoạn I: Hấp thu

Piracetam được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được khoảng 1,5 giờ sau khi uống theo SmPC hiện hành tại Anh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống đánh giá theo diện tích dưới đường cong gần 100% đối với viên nang, viên nén và dung dịch. Nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm tăng tỷ lệ với liều trong dữ liệu của SmPC.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố khoảng 0,7 lít/kg. Piracetam đi qua hàng rào máu–não, nhau thai và các màng sử dụng trong thẩm tách thận.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Chưa phát hiện chất chuyển hóa của piracetam trong dữ liệu được nêu tại SmPC.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Piracetam được thải gần như hoàn toàn qua nước tiểu. Khoảng 90% liều được bài tiết dưới dạng hoạt chất không đổi; mức thải trừ phụ thuộc chức năng thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương khoảng 5 giờ ở nam giới trẻ tuổi có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải kéo dài khi chức năng thận giảm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải piracetam phụ thuộc độ thanh thải creatinin và giảm khi chức năng thận suy giảm. Một tài liệu sản phẩm được Cục Quản lý Dược tiếp nhận năm 2017 ghi độ thanh thải thận khoảng 86 mL/phút ở người khỏe mạnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy thận làm giảm độ thanh thải và tăng nguy cơ tích lũy thuốc.
  • Người cao tuổi có thể cần điều chỉnh liều do chức năng thận suy giảm theo tuổi.
  • Piracetam hầu như không chuyển hóa và có nguy cơ tương tác dược động học qua enzym CYP tương đối thấp.
  • Thuốc có thể được loại một phần bằng thẩm tách máu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Piracetam

Piracetam nằm trong nhóm ATC N06BX03, thuộc phân nhóm “các thuốc kích thích tâm thần và nootropic khác”. Việc xếp nhóm nootropic không đồng nghĩa thuốc đã được chứng minh cải thiện trí nhớ ở người khỏe mạnh hoặc điều trị mọi dạng suy giảm nhận thức.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác của piracetam trong giật rung cơ có nguồn gốc vỏ não chưa được xác định. SmPC mô tả các tác động huyết lưu học gồm tăng khả năng biến dạng của hồng cầu, giảm kết tập tiểu cầu, giảm độ bám của hồng cầu vào thành mạch và giảm co thắt mao mạch. Không nên diễn giải các tác động này thành bằng chứng chắc chắn về cải thiện trí nhớ hoặc hiệu quả điều trị đột quỵ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Piracetam có thể ảnh hưởng lên tiểu cầu, hồng cầu và thành mạch. Trong một số nghiên cứu, thuốc làm giảm chức năng kết tập tiểu cầu theo liều và kéo dài thời gian chảy máu mà không làm giảm đáng kể số lượng tiểu cầu. Đây là cơ sở cho cảnh báo ở người có nguy cơ xuất huyết.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Piracetam

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Piracetam

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Piracetam

  • Tinh chất hormon tuyến giáp chứa T3 và T4: đã có báo cáo lú lẫn, kích thích và rối loạn giấc ngủ khi dùng đồng thời.
  • Thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu, kể cả aspirin liều thấp: cần thận trọng vì piracetam có thể ảnh hưởng kết tập tiểu cầu và thời gian chảy máu.
  • Acenocoumarol: một nghiên cứu ghi nhận piracetam làm giảm thêm kết tập tiểu cầu và một số yếu tố liên quan đông máu, dù không làm thay đổi liều cần thiết để đạt INR mục tiêu.
  • Carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và valproate: piracetam liều 20 g/ngày trong một nghiên cứu không làm thay đổi đáng kể nồng độ đỉnh hoặc đáy của các thuốc này.
  • Nguy cơ tương tác qua chuyển hóa gan được dự đoán thấp vì piracetam hầu như không chuyển hóa và được thải dưới dạng không đổi.

Thắc mắc về hoạt chất Piracetam

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *