St. John’s wort là dược liệu có nguồn gốc từ Hypericum perforatum, thường được bán dưới dạng chế phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung tại nhiều thị trường; không nên mặc định đây là một thuốc được phê duyệt cho trầm cảm ở mọi quốc gia. Một số nghiên cứu cho thấy chế phẩm chuẩn hóa có thể cải thiện triệu chứng trầm cảm nhẹ đến vừa, nhưng hiệu quả phụ thuộc sản phẩm và bằng chứng không đủ để thay thế chăm sóc chuẩn trong mọi trường hợp. Điểm an toàn quan trọng nhất là nguy cơ tương tác thuốc rất cao: St. John’s wort có thể cảm ứng CYP3A4 và P-glycoprotein, làm giảm nồng độ của nhiều thuốc như cyclosporine, thuốc tránh thai, một số thuốc kháng virus, thuốc chống ung thư và thuốc chống đông. Phối hợp với thuốc tăng serotonin có thể gây độc tính serotonergic. Dược liệu cũng có thể gây nhạy cảm ánh sáng, mất ngủ hoặc kích thích. Vì thành phần hoạt tính thay đổi giữa sản phẩm, cần đánh giá từng chế phẩm và toàn bộ thuốc dùng kèm trước khi sử dụng.
Nội dung chính
- Dược liệu: St. John’s wort (Hypericum perforatum)
- Bản chất: Chế phẩm thảo dược/thực phẩm bổ sung tại nhiều thị trường, không mặc định là thuốc
- Vai trò được nghiên cứu: Triệu chứng trầm cảm nhẹ đến vừa với một số chế phẩm chuẩn hóa
- Cơ chế liên quan: Tác động đa thành phần; hyperforin góp phần cảm ứng chuyển hóa thuốc
- Tương tác chính: Cảm ứng CYP3A4 và P-glycoprotein, có thể làm giảm nồng độ nhiều thuốc quan trọng
- Cảnh báo chính: Nguy cơ độc tính serotonergic khi phối hợp thuốc tăng serotonin
- Tác dụng bất lợi: Nhạy cảm ánh sáng, mất ngủ, kích thích, rối loạn tiêu hóa
- Lưu ý: Thành phần và hàm lượng hoạt tính thay đổi giữa các sản phẩm
Hoạt chất St. John’s wort là gì?
St. John’s wort
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | St. John’s wort |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | St. John’s wort |
| Tên viết tắt | SJW |
| Tên Latinh / tên dược điển | Hyperici herba |
Tương tác thuốc của St. John’s wort
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Velpatasvir
St. John's wort làm giảm nồng độ velpatasvir và có thể làm mất hiệu quả điều trị HCV. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Dược liệu này cảm ứng P-gp và CYP, làm giảm hấp thu và tăng chuyển hóa velpatasvir. Ảnh hưởng: Nguy cơ giảm đáp ứng virus học, thất bại điều trị và kháng thuốc. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ngừng và tránh St. John's wort; rà soát tất cả sản phẩm thảo dược không kê đơn. | Hỏi bệnh cụ thể về dược liệu; theo dõi HCV RNA nếu có sử dụng đồng thời. | Bằng chứng: moderate Nguồn: emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Strong P-gp/CYP inducers and contraindications | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Voxilaprevir
St. John's wort có thể làm giảm nồng độ voxilaprevir và hiệu quả điều trị; SmPC châu Âu chống chỉ định phối hợp. | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược động học do cảm ứng P-gp và CYP, làm giảm hấp thu và tăng chuyển hóa voxilaprevir. Ảnh hưởng: Nguy cơ phơi nhiễm voxilaprevir dưới mức điều trị và thất bại điều trị HCV. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ngừng hoặc tránh St. John's wort; không sử dụng sản phẩm thảo dược này trong thời gian điều trị chứa voxilaprevir. | Khai thác kỹ thuốc không kê đơn và dược liệu. Nếu đã dùng, đánh giá tuân thủ và đáp ứng HCV. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed/FDA | VOSEVI US Prescribing Information | Sections 7.1–7.4 and 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=17ffc094-8ca7-45d2-80d8-fd043bc9a221&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Desipramine
St. John's wort có thể làm tăng nguy cơ hội chứng serotonin khi dùng với desipramine; dược liệu này cũng có khả năng cảm ứng enzym và làm biến động nồng độ thuốc. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp serotonergic; ngoài ra St. John's wort có thể cảm ứng enzym/vận chuyển, khiến phơi nhiễm desipramine khó dự đoán. Ảnh hưởng: Có thể gây kích động, tăng thân nhiệt, rối loạn thần kinh tự chủ, clonus/tăng phản xạ; đồng thời có nguy cơ giảm hiệu quả điều trị do cảm ứng chuyển hóa. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp và hỏi kỹ về sản phẩm thảo dược. Nếu đã dùng, đánh giá triệu chứng, hiệu quả điều trị và thời điểm ngừng dược liệu. | Theo dõi hội chứng serotonin, triệu chứng trầm cảm tái phát, tác dụng phụ và nồng độ desipramine nếu có điều kiện. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Ubrogepant
St. John’s wort có thể làm giảm mạnh phơi nhiễm ubrogepant và gây mất hiệu quả. | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược liệu này cảm ứng CYP3A4, làm tăng chuyển hóa ubrogepant. Ảnh hưởng: Nhãn Hoa Kỳ và Canada khuyến cáo tránh phối hợp. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh sử dụng St. John’s wort trong thời gian điều trị ubrogepant. | Theo dõi đáp ứng giảm đau; hỏi chủ động về sản phẩm thảo dược không kê đơn. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Zolmitriptan
SmPC ghi nhận khả năng tương tác dược lực học giữa zolmitriptan và St. John's wort, có thể làm tăng tác dụng không mong muốn. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác định đầy đủ; khả năng liên quan đến tác dụng serotonergic cộng hợp và biến đổi enzym/chất vận chuyển. Ảnh hưởng: Có thể tăng các tác dụng bất lợi của zolmitriptan và về lý thuyết tăng nguy cơ triệu chứng serotonergic. | Khuyến nghị: counsel_patient Xử trí: Khuyên người bệnh không tự dùng St. John's wort khi đang dùng zolmitriptan; nếu phối hợp, cân nhắc ngừng dược liệu và theo dõi triệu chứng. | Theo dõi kích động, run, vã mồ hôi, tăng phản xạ, tiêu chảy, chóng mặt, buồn ngủ và đau/thắt ngực-cổ-hàm. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [UK SmPC] | Zomig Tablets 2.5 mg | Sections 4.3–4.5 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1372/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |

