Azelastine là thuốc kháng histamine H1 được sử dụng tại chỗ dưới dạng xịt mũi hoặc nhỏ mắt. Thuốc xịt mũi giúp giảm nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa mũi do viêm mũi dị ứng; một số chế phẩm kê đơn còn được phê duyệt cho viêm mũi vận mạch hoặc viêm mũi không dị ứng. Thuốc nhỏ mắt Azelastine 0,05% được dùng để giảm ngứa mắt liên quan đến viêm kết mạc dị ứng. Azelastine ngăn histamine tác động lên thụ thể H1, đồng thời có thể làm giảm giải phóng một số chất trung gian dị ứng từ dưỡng bào. Thuốc xịt mũi có thể gây vị đắng, buồn ngủ, đau đầu, kích ứng mũi hoặc chảy máu mũi. Thuốc nhỏ mắt thường gây nóng rát hoặc châm chích thoáng qua. Người dùng cần tránh rượu và thận trọng khi lái xe cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào. Liều lượng phải căn cứ đúng nồng độ và nhãn của từng sản phẩm. [1][2][3][4]
Nội dung chính
- Azelastine là thuốc kháng histamine, thường dùng dạng xịt mũi hoặc nhỏ mắt.
- Hoạt chất giúp kiểm soát triệu chứng dị ứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi hoặc ngứa mắt.
- Cần dùng đúng hướng dẫn, tránh chạm đầu lọ thuốc vào mắt/mũi để hạn chế nhiễm bẩn.
- Có thể gây vị đắng, buồn ngủ, kích ứng tại chỗ hoặc khô mũi ở một số người.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu triệu chứng kéo dài, trẻ nhỏ sử dụng, đang mang thai hoặc dùng thuốc an thần.
Hoạt chất Azelastine là gì?
Azelastine là thuốc chống dị ứng có tác dụng đối kháng thụ thể histamine H1. Thuốc thường được dùng tại chỗ dưới dạng xịt mũi để điều trị triệu chứng viêm mũi và dạng nhỏ mắt để giảm ngứa do viêm kết mạc dị ứng.
Azelastine không phải corticosteroid và không phải thuốc co mạch làm thông mũi. [1][2][3]
Azelastine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Azelastine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Azelastine |
| Tên IUPAC | 4-[(4-chlorophenyl)methyl]-2-(1-methylazepan-4-yl)phthalazin-1-one |
| Tên hóa học khác | 4-(p-chlorobenzyl)-2-(N-methylperhydroazepinyl-(4))-1-(2H)-phthalazinone |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Azelastine hydrochloride; Azelastine HCl; azelastine monohydrochloride. Azelastine thường được bào chế dưới dạng muối hydrochloride. Hàm lượng trên nhãn có thể được biểu thị theo Azelastine hydrochloride hoặc quy đổi sang Azelastine base, vì vậy cần đọc đúng đơn vị của từng sản phẩm. [1][2][3] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Azelastinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 58581-89-8 |
|---|---|
| UNII | ZQI909440X |
| PubChem CID | 2267 |
| RxNorm CUI | 18603 |
Dược động học của Azelastine
Dược động học của Azelastine phụ thuộc đường dùng:
- Xịt mũi: sinh khả dụng toàn thân khoảng 40%; nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt sau khoảng 2–3 giờ.
- Nhỏ mắt: hấp thu toàn thân tương đối thấp; trong một nghiên cứu dùng kéo dài 56 ngày, nồng độ Azelastine trong huyết tương thường khoảng 0,02–0,25 ng/mL.
- Azelastine phân bố rộng, gắn protein huyết tương cao và được chuyển hóa oxy hóa thành desmethylazelastine có hoạt tính.
- Thuốc cùng chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua phân sau quá trình chuyển hóa và bài tiết mật. [1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi xịt mũi, Azelastine được hấp thu qua niêm mạc mũi và một phần thuốc có thể được nuốt xuống đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau 2–3 giờ. Liều cao hơn phạm vi khuyến cáo có thể làm tăng nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm nhiều hơn tỷ lệ thuận. [1]
Sau khi nhỏ mắt, mức hấp thu toàn thân thấp. Trong nghiên cứu sử dụng một giọt vào mỗi mắt 2–4 lần mỗi ngày trong 56 ngày, nồng độ Azelastine huyết tương thường khoảng 0,02–0,25 ng/mL. [2]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân sau khi xịt mũi Azelastine hydrochloride khoảng 40%. Không có một giá trị sinh khả dụng chung cho thuốc nhỏ mắt vì lượng hấp thu toàn thân thấp và phụ thuộc kỹ thuật nhỏ mắt, số lần dùng và việc ép ống lệ sau khi nhỏ. [1][2] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu từ đường tiêm tĩnh mạch và đường uống cho thấy thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 14,5 L/kg.
Tỷ lệ gắn protein huyết tương:
- Azelastine: khoảng 88%.
- Desmethylazelastine: khoảng 97%.
Các thông số từ đường uống hoặc tiêm tĩnh mạch không được dùng trực tiếp để tự suy luận liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt. [1][2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Azelastine được chuyển hóa oxy hóa bởi hệ enzym cytochrome P450 thành chất chuyển hóa chính desmethylazelastine, còn gọi là N-desmethylazelastine.
Desmethylazelastine vẫn có hoạt tính đối kháng thụ thể histamine H1. Các isoenzym CYP cụ thể đóng vai trò chính trong chuyển hóa Azelastine chưa được xác định đầy đủ trong nhãn thuốc. [1][2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 75% một liều Azelastine hydrochloride đánh dấu phóng xạ dùng đường uống được thải qua phân, trong đó dưới 10% ở dạng Azelastine không đổi.
Thông tin định lượng riêng về tỷ lệ đào thải sau liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt điều trị. [1][2]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ của Azelastine khoảng 22 giờ, dựa trên dữ liệu đường uống và tiêm tĩnh mạch. Thời gian tác dụng tại chỗ không hoàn toàn tương ứng với thời gian bán thải trong huyết tương. Thuốc xịt mũi và nhỏ mắt được dùng theo khoảng cách liều ghi trên nhãn của từng sản phẩm. [1][2] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương của Azelastine được báo cáo khoảng 0,5 L/giờ/kg dựa trên dữ liệu đường tiêm tĩnh mạch và đường uống. Thông số này không được sử dụng đơn độc để xác định liều thuốc xịt mũi hoặc thuốc nhỏ mắt. [1][2] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm gồm:
- Đường dùng và nồng độ sản phẩm.
- Số nhát xịt hoặc số lần nhỏ mắt.
- Kỹ thuật xịt mũi và lượng thuốc bị nuốt.
- Việc ép ống lệ sau khi nhỏ mắt.
- Chức năng thận.
- Thuốc dùng đồng thời có ảnh hưởng đến chuyển hóa.
- Tuổi cao và tình trạng dùng nhiều thuốc.
- Sử dụng liều vượt quá khuyến cáo.
Trong nghiên cứu liều đơn đường uống, người có độ thanh thải creatinine dưới 50 mL/phút có nồng độ đỉnh và AUC cao hơn khoảng 70–75% so với người có chức năng thận bình thường. Ý nghĩa chính xác đối với liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt chưa được xác định. [1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Azelastine
Azelastine thuộc nhóm thuốc kháng histamine H1 dùng tại chỗ. Tác dụng dược lý gồm:
- Cạnh tranh với histamine tại thụ thể H1.
- Giảm ngứa, hắt hơi và chảy dịch do histamine.
- Làm giảm hoạt hóa hoặc giải phóng chất trung gian từ dưỡng bào.
- Ức chế một số chất trung gian dị ứng như leukotriene và yếu tố hoạt hóa tiểu cầu trong nghiên cứu in vitro.
- Làm giảm hóa hướng động và hoạt hóa bạch cầu ái toan.
- Có thể gây buồn ngủ ở một tỷ lệ người dùng do vẫn có mức hấp thu toàn thân sau khi xịt mũi. [1][2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Azelastine liên kết với thụ thể histamine H1 và ngăn histamine kích hoạt các biểu hiện dị ứng như ngứa, hắt hơi, chảy dịch và sung huyết.
Ngoài đối kháng H1, Azelastine có thể:
- Ức chế giải phóng histamine và các chất trung gian khác từ dưỡng bào.
- Giảm tác động của leukotriene và yếu tố hoạt hóa tiểu cầu.
- Giảm hóa hướng động và hoạt hóa bạch cầu ái toan.
Chất chuyển hóa desmethylazelastine cũng có hoạt tính kháng histamine H1. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Azelastine xịt mũi làm giảm các triệu chứng nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa mũi. Trong các thử nghiệm của công thức 0,1%, cải thiện triệu chứng có thể xuất hiện trong vòng khoảng 3 giờ sau liều đầu và kéo dài trong khoảng cách liều 12 giờ. [1]
Azelastine nhỏ mắt làm giảm ngứa liên quan đến viêm kết mạc dị ứng. Trong thử nghiệm kích thích kết mạc, tác dụng bắt đầu trong khoảng 3 phút và duy trì khoảng 8 giờ đối với khả năng phòng ngừa ngứa. [2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Azelastine
Chỉ định phụ thuộc sản phẩm:
Thuốc xịt mũi 0,1% theo nhãn kê đơn được đối chiếu:
- Điều trị triệu chứng viêm mũi dị ứng theo mùa ở người lớn và trẻ từ 5 tuổi.
- Điều trị triệu chứng viêm mũi vận mạch ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi. [1]
Thuốc xịt mũi 205,5 microgam mỗi nhát xịt theo nhãn Astepro Allergy:
- Giảm tạm thời nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa mũi do sốt cỏ khô hoặc dị ứng đường hô hấp trên ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi. [3]
Thuốc nhỏ mắt 0,05%:
- Điều trị ngứa mắt liên quan đến viêm kết mạc dị ứng ở người lớn và trẻ từ 3 tuổi. [2]
Hướng dẫn Rhinitis 2020 xem thuốc kháng histamine xịt mũi là lựa chọn điều trị ban đầu cho viêm mũi dị ứng theo mùa và lựa chọn đơn trị hàng đầu cho một số dạng viêm mũi không dị ứng. [4]
Azelastine đã được nghiên cứu trong các chiến lược phối hợp với corticosteroid xịt mũi để kiểm soát viêm mũi dị ứng hoặc không dị ứng. Một số sản phẩm phối hợp cố định Azelastine với fluticasone propionate đã có nhãn thuốc riêng; đây không còn là ứng dụng nghiên cứu khi sử dụng đúng sản phẩm và đúng chỉ định đã được phê duyệt. [4]
Vai trò của Azelastine đơn chất trong viêm mũi xoang mạn, cảm lạnh do virus, hen phế quản hoặc các bệnh viêm ngoài chỉ định.
Không được trình bày các ứng dụng đang nghiên cứu như chỉ định đã được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn Hoa Kỳ và không phải hướng dẫn tự điều trị.
Thuốc xịt mũi Azelastine hydrochloride 0,1%, 137 microgam mỗi nhát:
Viêm mũi dị ứng theo mùa:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: 1 hoặc 2 nhát xịt vào mỗi bên mũi, hai lần mỗi ngày.
- Trẻ 5–11 tuổi: 1 nhát xịt vào mỗi bên mũi, hai lần mỗi ngày. [1]
Viêm mũi vận mạch:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: 2 nhát xịt vào mỗi bên mũi, hai lần mỗi ngày. [1]
Thuốc xịt mũi Azelastine hydrochloride 205,5 microgam mỗi nhát:
- Người lớn và trẻ từ 12 tuổi: 2 nhát vào mỗi bên mũi một lần mỗi ngày; hoặc 1–2 nhát vào mỗi bên mũi mỗi 12 giờ.
- Không quá 4 nhát vào mỗi bên mũi trong 24 giờ.
- Trẻ 6–11 tuổi: 1 nhát vào mỗi bên mũi mỗi 12 giờ.
- Không quá 2 nhát vào mỗi bên mũi trong 24 giờ.
- Trẻ dưới 6 tuổi: không sử dụng theo nhãn OTC được đối chiếu. [3]
Thuốc nhỏ mắt Azelastine hydrochloride 0,05%:
- Nhỏ 1 giọt vào mỗi mắt bị ảnh hưởng, hai lần mỗi ngày. [2]
Không tự chuyển đổi giữa hàm lượng 137 microgam và 205,5 microgam mỗi nhát xịt. [1][2][3]
Đối với thuốc xịt mũi:
- Xì mũi nhẹ trước khi dùng.
- Giữ đầu hơi cúi xuống, không ngửa đầu ra sau.
- Đưa đầu vòi vào mũi và hướng về phía sau, tránh chĩa trực tiếp vào vách ngăn mũi.
- Hít nhẹ khi nhấn vòi; không hít quá mạnh để tránh thuốc chảy xuống họng gây vị đắng.
- Lau đầu vòi và đậy nắp sau khi dùng.
- Không dùng chung chai với người khác vì có thể lây truyền vi sinh vật.
- Không xịt vào mắt hoặc miệng.
- Mồi bơm trước lần đầu sử dụng; với công thức 0,1%, nhãn hướng dẫn xịt thử 4 lần hoặc đến khi xuất hiện sương mịn.
- Nếu không dùng từ 3 ngày trở lên, mồi lại với 2 nhát hoặc đến khi có sương mịn.
- Không dùng kim hoặc vật nhọn để thông vòi bị tắc. [1][3]
Đối với thuốc nhỏ mắt:
- Rửa tay trước khi nhỏ.
- Không để đầu lọ chạm mắt, mi mắt, ngón tay hoặc bề mặt khác.
- Không dùng để điều trị kích ứng do kính áp tròng.
- Không đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ.
- Nếu mắt không đỏ, tháo kính trước khi nhỏ và chờ ít nhất 10 phút mới đeo lại.
- Nhắm mắt và ép nhẹ góc trong của mắt khoảng một phút để giảm thuốc chảy xuống mũi và hấp thu toàn thân.
- Nếu dùng nhiều thuốc nhỏ mắt, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về khoảng cách giữa các loại. [2][5]
Phần lớn người dùng Azelastine tại chỗ không cần xét nghiệm máu định kỳ. Cần theo dõi:
- Mức độ giảm nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa.
- Buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm khả năng tập trung.
- Vị đắng làm khó chịu hoặc ảnh hưởng ăn uống.
- Chảy máu mũi, đau rát, loét hoặc tổn thương niêm mạc mũi.
- Tình trạng lành vết thương sau phẫu thuật hoặc chấn thương mũi.
- Nóng rát mắt, đau mắt, nhìn mờ hoặc đỏ mắt kéo dài.
- Phản ứng dị ứng như phát ban, phù mặt hoặc khó thở.
- Tần suất sử dụng và việc dùng vượt liều.
- Thuốc an thần, rượu hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương dùng đồng thời.
Nếu triệu chứng không cải thiện, nặng lên hoặc tái diễn kéo dài, cần đánh giá lại chẩn đoán thay vì tự tăng liều.
Cảnh báo và lưu ý về Azelastine
Chống chỉ định và khuyến cáo tránh dùng phụ thuộc sản phẩm:
- Dung dịch nhỏ mắt Azelastine hydrochloride 0,05% chống chỉ định ở người đã biết hoặc nghi ngờ quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. [2]
- Nhãn thuốc xịt mũi kê đơn 0,1% không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối trong mục chống chỉ định. [1]
- Nhãn thuốc xịt mũi OTC yêu cầu không sử dụng nếu từng có phản ứng dị ứng với sản phẩm hoặc thành phần của thuốc. [3]
- Không dùng thuốc nhỏ mắt để tiêm hoặc uống.
- Không xịt thuốc mũi vào mắt hoặc miệng.
- Không dùng thuốc nhỏ mắt để điều trị kích ứng do kính áp tròng. [1][2][3]
Việc một nhãn không ghi chống chỉ định tuyệt đối không có nghĩa thuốc phù hợp với mọi người.
Thuốc xịt mũi có thể gây:
- Vị đắng hoặc thay đổi vị giác.
- Đau đầu.
- Buồn ngủ.
- Chóng mặt.
- Mệt mỏi.
- Nóng rát, đau hoặc khó chịu trong mũi.
- Hắt hơi sau khi xịt.
- Chảy máu mũi.
- Khô miệng.
- Buồn nôn.
- Viêm họng.
- Viêm mũi hoặc viêm xoang.
- Ho hoặc triệu chứng giống cảm lạnh ở trẻ em. [1][3]
Thuốc nhỏ mắt có thể gây:
- Nóng rát hoặc châm chích mắt thoáng qua.
- Đau đầu.
- Vị đắng.
- Nhìn mờ tạm thời.
- Đau mắt.
- Ngứa, đỏ mắt hoặc viêm kết mạc.
- Mệt mỏi, viêm họng hoặc viêm mũi. [2]
Trong các nghiên cứu nhỏ mắt đa liều, nóng rát hoặc châm chích thoáng qua được báo cáo khoảng 30%, đau đầu khoảng 15% và vị đắng khoảng 10%. [2]
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần đánh giá sớm gồm:
- Phản vệ.
- Phù mặt hoặc phù mạch.
- Khó thở.
- Phát ban lan rộng hoặc ngứa dữ dội.
- Buồn ngủ nghiêm trọng, lú lẫn hoặc giảm khả năng phản ứng.
- Chảy máu mũi nặng hoặc tái diễn thường xuyên.
- Loét hoặc tổn thương niêm mạc mũi.
- Đau ngực, hồi hộp hoặc nhịp tim bất thường.
- Đau mắt đáng kể.
- Suy giảm thị lực hoặc nhìn mờ kéo dài.
- Sưng mắt hoặc đỏ mắt tăng dần.
Các báo cáo hậu mại của thuốc xịt mũi gồm phản vệ, phù mặt, khó thở, rung nhĩ, đau ngực, lú lẫn, đánh trống ngực, rối loạn khứu giác hoặc vị giác và bất thường thị giác. Tần suất và quan hệ nhân quả của các báo cáo tự nguyện này chưa xác định chắc chắn. [1]
Thận trọng trong các trường hợp:
- Công việc cần tỉnh táo, lái xe hoặc vận hành máy.
- Đang uống rượu hoặc sử dụng thuốc gây buồn ngủ.
- Tiền sử chảy máu mũi thường xuyên.
- Vừa phẫu thuật mũi.
- Có loét, chấn thương hoặc vết thương mũi chưa lành.
- Đang mang thai hoặc cho con bú.
- Trẻ em cần người lớn giám sát kỹ thuật xịt.
- Người cao tuổi dùng nhiều thuốc.
- Suy thận, đặc biệt khi sử dụng liều cao hoặc có biểu hiện buồn ngủ rõ.
- Đang đeo kính áp tròng.
- Đỏ mắt, đau mắt hoặc giảm thị lực chưa được chẩn đoán.
Không dùng chung chai xịt hoặc lọ nhỏ mắt với người khác. Nếu có chảy máu mũi nặng, phản ứng dị ứng hoặc rối loạn thị lực, ngừng sử dụng và liên hệ cơ sở y tế. [1][2][3]
Quá liều thuốc xịt mũi có thể làm tăng buồn ngủ. Ngộ độc nặng sau sử dụng đúng đường mũi ít được ghi nhận, nhưng nuốt phải thuốc kháng histamine có thể gây phản ứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Xử trí:
- Ngừng sử dụng thuốc.
- Không tự gây nôn.
- Liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc khi trẻ uống nhầm, dùng vượt liều đáng kể hoặc có buồn ngủ bất thường.
- Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và theo dõi hô hấp, tuần hoàn, ý thức.
- Không có thuốc giải độc đặc hiệu được ghi nhận trong nhãn.
Nếu nhỏ quá nhiều vào mắt, có thể rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Khi đau mắt, nhìn mờ kéo dài hoặc nuốt phải lượng đáng kể, cần đánh giá y tế. [1][3]
Thuốc xịt mũi Azelastine:
- Bảo quản thẳng đứng ở 20–25°C.
- Tránh đông lạnh.
- Đậy nắp sau khi sử dụng.
- Không sử dụng sau hạn dùng.
- Loại bỏ chai sau số nhát xịt tối đa được ghi trên nhãn, ngay cả khi chai còn dung dịch. [1][3]
Dung dịch nhỏ mắt Azelastine hydrochloride 0,05%:
- Bảo quản thẳng đứng ở 2–25°C theo nhãn sản phẩm được đối chiếu.
- Giữ đầu lọ sạch và đóng kín khi không sử dụng.
- Lọ đơn liều phải được loại bỏ ngay sau khi dùng nếu sản phẩm có thiết kế đơn liều. [2]
Luôn ưu tiên điều kiện bảo quản trên bao bì của đúng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Độ tuổi được phê duyệt khác nhau giữa các sản phẩm:
- Thuốc xịt mũi 0,1%: điều trị viêm mũi dị ứng theo mùa cho trẻ từ 5 tuổi; viêm mũi vận mạch cho trẻ từ 12 tuổi.
- Thuốc xịt mũi 205,5 microgam mỗi nhát xịt: dùng cho triệu chứng dị ứng ở trẻ từ 6 tuổi theo nhãn OTC được đối chiếu.
- Thuốc nhỏ mắt 0,05%: độ an toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở trẻ dưới 3 tuổi. [1][2][3]
Trẻ em cần người lớn giám sát kỹ thuật xịt, số nhát xịt và lịch dùng. Không để trẻ tự cầm chai thuốc vì nuốt nhầm có thể gây độc tính. Không áp dụng độ tuổi của một sản phẩm cho sản phẩm khác.
Các thử nghiệm thuốc xịt mũi không có đủ người từ 65 tuổi để xác định chắc chắn sự khác biệt về đáp ứng. Kinh nghiệm được báo cáo không cho thấy khác biệt tổng thể rõ ràng so với người trẻ.
Với thuốc nhỏ mắt, nhãn ghi nhận không có khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ. [1][2]
Người cao tuổi vẫn cần thận trọng vì:
- Chức năng thận, gan hoặc tim có thể giảm.
- Nguy cơ chóng mặt và té ngã cao hơn.
- Thường sử dụng nhiều thuốc an thần hoặc thuốc tác động thần kinh trung ương.
- Có thể nhạy cảm hơn với tình trạng buồn ngủ hoặc giảm phối hợp vận động.
Dữ liệu hậu mại hạn chế qua nhiều thập kỷ sử dụng thuốc xịt mũi Azelastine chưa xác định được nguy cơ liên quan đến thuốc đối với sảy thai, dị tật bẩm sinh hoặc kết cục bất lợi khác của mẹ và thai. Tuy nhiên, dữ liệu ở người chưa đủ để khẳng định thuốc hoàn toàn không có nguy cơ. [1]
Trong nghiên cứu động vật, độc tính phôi thai, giảm cân thai hoặc bất thường cấu trúc xuất hiện ở một số mức liều uống cao hơn nhiều so với liều xịt mũi tối đa ở người. [1]
Nhãn thuốc nhỏ mắt cho biết chưa có nghiên cứu đối chứng đầy đủ ở phụ nữ mang thai và chỉ nên sử dụng khi lợi ích dự kiến lớn hơn nguy cơ tiềm ẩn. [2]
Phụ nữ mang thai không nên tự bắt đầu hoặc kéo dài điều trị. Bác sĩ cần cân nhắc mức độ triệu chứng, đường dùng, liều, thời gian sử dụng và các lựa chọn có dữ liệu thai kỳ phù hợp hơn.
Chưa có dữ liệu định lượng đáng tin cậy về nồng độ Azelastine trong sữa mẹ.
Theo LactMed:
- Liều nhỏ, dùng không thường xuyên của thuốc xịt mũi Azelastine ít có khả năng gây tác dụng bất lợi cho trẻ bú mẹ.
- Liều lớn hơn hoặc sử dụng kéo dài có thể gây buồn ngủ hoặc tác dụng khác ở trẻ.
- Thuốc có thể làm giảm nguồn sữa, đặc biệt khi phối hợp pseudoephedrine hoặc khi việc tiết sữa chưa ổn định.
- Vị đắng của thuốc có thể khiến trẻ từ chối bú.
- Do hấp thu từ mắt thấp, thuốc nhỏ mắt ít có khả năng gây tác dụng bất lợi cho trẻ bú mẹ.
- Ép nhẹ ống lệ ở góc trong mắt ít nhất một phút và lau phần thuốc thừa giúp giảm lượng thuốc hấp thu toàn thân. [5]
Theo nhãn xịt mũi, cần theo dõi trẻ về biểu hiện từ chối bú có thể liên quan đến vị đắng. Việc dùng thuốc phải cân nhắc lợi ích cho mẹ, lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho trẻ. [1][5]
Sau khi dùng Azelastine đường uống, các thông số dược động học không bị ảnh hưởng rõ bởi suy gan trong dữ liệu của nhãn thuốc xịt mũi. [1]
Không có khuyến cáo điều chỉnh liều định lượng riêng cho thuốc xịt mũi hoặc nhỏ mắt ở người suy gan.
Liều cụ thể theo từng mức độ suy gan.
Người suy gan nặng hoặc đang dùng nhiều thuốc gây buồn ngủ nên được theo dõi về tác dụng thần kinh trung ương và tương tác.
Trong nghiên cứu liều đơn đường uống, người có độ thanh thải creatinine dưới 50 mL/phút có Cmax và AUC cao hơn khoảng 70–75% so với người có chức năng thận bình thường. [1]
Nhãn thuốc không đưa ra một mức giảm liều cụ thể cho Azelastine xịt mũi hoặc nhỏ mắt ở người suy thận.
Khuyến cáo điều chỉnh liều định lượng theo mức độ suy thận.
Cần thận trọng ở người suy thận nặng, đặc biệt nếu xuất hiện buồn ngủ, chóng mặt hoặc đang sử dụng thêm thuốc ức chế thần kinh trung ương.
Azelastine xịt mũi có thể gây buồn ngủ, chóng mặt và giảm khả năng phối hợp vận động.
Người sử dụng cần:
- Không lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào.
- Tránh rượu.
- Không tự phối hợp với thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc gây buồn ngủ khác.
- Ngừng hoạt động cần tỉnh táo nếu cảm thấy lơ mơ, chóng mặt hoặc phản ứng chậm.
Sau khi nhỏ mắt, cần chờ tình trạng nhìn mờ tạm thời hết hoàn toàn trước khi lái xe hoặc sử dụng máy móc. [1][2][3]
Tương tác thuốc của Azelastine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Phối hợp azelastine đường mũi với thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và suy giảm hiệu năng thần kinh trung ương. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp. Tác dụng gây buồn ngủ hoặc suy giảm tâm thần–vận động của azelastine có thể cộng thêm với các thuốc có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, suy giảm phối hợp vận động và khả năng lái xe/vận hành máy. Mức độ phụ thuộc thuốc phối hợp, liều và độ nhạy của người bệnh. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Khi bắt buộc sử dụng, cần đánh giá từng thuốc cụ thể, tư vấn tránh lái xe/vận hành máy và không dùng thêm rượu; không tự điều chỉnh liều nếu nguồn chuyên biệt của cặp thuốc không hướng dẫn. | Theo dõi mức độ tỉnh táo, buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn và suy giảm phối hợp tâm thần–vận động, đặc biệt khi bắt đầu hoặc thay đổi thuốc ức chế thần kinh trung ương. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.1: concurrent use with other CNS depressants should be avoided | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ethanol
Dùng đồng thời azelastine đường mũi với rượu/ethanol có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và suy giảm khả năng thực hiện các hoạt động cần phối hợp tâm thần–vận động. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp trên hệ thần kinh trung ương. Azelastine có thể gây buồn ngủ; ethanol làm tăng thêm giảm tỉnh táo và suy giảm hiệu năng thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, khó tập trung, suy giảm phán đoán và phối hợp vận động; nguy cơ tai nạn tăng khi lái xe hoặc vận hành máy. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh dùng đồng thời rượu/ethanol trong thời gian sử dụng azelastine đường mũi. Không lái xe, vận hành máy hoặc làm việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ đáp ứng cá nhân. | Theo dõi buồn ngủ quá mức, chóng mặt, giảm tập trung, thay đổi phán đoán và suy giảm phối hợp vận động. Đánh giá khả năng thực hiện hoạt động cần tỉnh táo. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Sections 5.1, 7.1, 17: avoid alcohol because alertness and CNS performance may be impaired | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Cimetidine
Cimetidine làm tăng khoảng 65% Cmax và AUC của azelastine dùng đường uống. Ý nghĩa lâm sàng của phát hiện này với azelastine dùng đường mũi hoặc nhỏ mắt chưa được xác định. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Tương tác dược động học: cimetidine có thể ức chế chuyển hóa azelastine qua hệ cytochrome P450 ở gan. Isoenzyme cụ thể chịu trách nhiệm chuyển hóa azelastine chưa được xác định rõ. Ảnh hưởng: Phơi nhiễm azelastine đường uống tăng khoảng 65%, có khả năng làm tăng tác dụng không mong muốn như buồn ngủ, chóng mặt hoặc khó chịu liên quan azelastine; mức độ ảnh hưởng với chế phẩm đường mũi/mắt chưa rõ. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không suy diễn chỉnh liều thường quy từ nghiên cứu đường uống. Khi phối hợp với azelastine đường mũi hoặc mắt, theo dõi tăng tác dụng không mong muốn và đánh giá lại điều trị nếu xuất hiện triệu chứng đáng kể. | Theo dõi buồn ngủ, chóng mặt, giảm tỉnh táo và các tác dụng không mong muốn tăng lên của azelastine. Không có xét nghiệm thường quy đặc hiệu được nguồn yêu cầu. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.3: cimetidine increased oral azelastine Cmax and AUC by approximately 65% | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Azelastine
Azelastine là thuốc kháng histamine H1 dùng tại chỗ. Dạng xịt mũi giúp giảm nghẹt mũi, hắt hơi, chảy mũi và ngứa mũi do dị ứng; một số sản phẩm còn dùng cho viêm mũi vận mạch. Dạng nhỏ mắt được dùng để giảm ngứa do viêm kết mạc dị ứng. [1][2][3]
Không. Azelastine là thuốc kháng histamine H1, không phải corticosteroid và không phải thuốc co mạch thông mũi.
Một số sản phẩm phối hợp chứa đồng thời Azelastine và corticosteroid như fluticasone propionate. Với sản phẩm phối hợp, cảnh báo và cách dùng phải căn cứ vào nhãn của cả hai thành phần.
Có thể. Buồn ngủ đã được báo cáo ở một số người dùng thuốc xịt mũi Azelastine. Nguy cơ có thể tăng khi uống rượu hoặc dùng thuốc ngủ, thuốc an thần, opioid và các thuốc ức chế thần kinh trung ương khác.
Không lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết rõ phản ứng của cơ thể với thuốc. [1][3]
Để giảm thuốc chảy xuống họng và gây vị đắng:
- Giữ đầu hơi cúi xuống.
- Không ngửa đầu ra sau ngay sau khi xịt.
- Hít nhẹ, không hít quá mạnh.
- Hướng vòi về phía sau mũi thay vì chĩa lên cao.
- Dùng đúng số nhát xịt.
Nếu vị đắng kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến ăn uống, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về kỹ thuật dùng và lựa chọn công thức khác. [1][3]
Không nên nhỏ thuốc khi đang đeo kính áp tròng mềm. Benzalkonium chloride trong một số sản phẩm có thể được kính áp tròng mềm hấp thu.
Nếu mắt đang đỏ, không nên đeo kính áp tròng. Nếu mắt không đỏ, tháo kính trước khi nhỏ thuốc và chờ ít nhất 10 phút mới đeo lại. Thuốc không được dùng để điều trị kích ứng do kính áp tròng. [2]

