Azelastine

Azelastine là thuốc kháng histamine H1 được sử dụng tại chỗ dưới dạng xịt mũi hoặc nhỏ mắt. Thuốc xịt mũi giúp giảm nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa mũi do viêm mũi dị ứng; một số chế phẩm kê đơn còn được phê duyệt cho viêm mũi vận mạch hoặc viêm mũi không dị ứng. Thuốc nhỏ mắt Azelastine 0,05% được dùng để giảm ngứa mắt liên quan đến viêm kết mạc dị ứng. Azelastine ngăn histamine tác động lên thụ thể H1, đồng thời có thể làm giảm giải phóng một số chất trung gian dị ứng từ dưỡng bào. Thuốc xịt mũi có thể gây vị đắng, buồn ngủ, đau đầu, kích ứng mũi hoặc chảy máu mũi. Thuốc nhỏ mắt thường gây nóng rát hoặc châm chích thoáng qua. Người dùng cần tránh rượu và thận trọng khi lái xe cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào. Liều lượng phải căn cứ đúng nồng độ và nhãn của từng sản phẩm. [1][2][3][4]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Azelastine là thuốc kháng histamine, thường dùng dạng xịt mũi hoặc nhỏ mắt.
  • Hoạt chất giúp kiểm soát triệu chứng dị ứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi hoặc ngứa mắt.
  • Cần dùng đúng hướng dẫn, tránh chạm đầu lọ thuốc vào mắt/mũi để hạn chế nhiễm bẩn.
  • Có thể gây vị đắng, buồn ngủ, kích ứng tại chỗ hoặc khô mũi ở một số người.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu triệu chứng kéo dài, trẻ nhỏ sử dụng, đang mang thai hoặc dùng thuốc an thần.

Hoạt chất Azelastine là gì?

Azelastine là thuốc chống dị ứng có tác dụng đối kháng thụ thể histamine H1. Thuốc thường được dùng tại chỗ dưới dạng xịt mũi để điều trị triệu chứng viêm mũi và dạng nhỏ mắt để giảm ngứa do viêm kết mạc dị ứng.

Azelastine không phải corticosteroid và không phải thuốc co mạch làm thông mũi. [1][2][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Azelastine

CAS 58581-89-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Azelastine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Azelastine

Tên IUPAC

4-[(4-chlorophenyl)methyl]-2-(1-methylazepan-4-yl)phthalazin-1-one

Tên hóa học khác

4-(p-chlorobenzyl)-2-(N-methylperhydroazepinyl-(4))-1-(2H)-phthalazinone

Tên khác / tên đồng nghĩa

Azelastine hydrochloride; Azelastine HCl; azelastine monohydrochloride.

Azelastine thường được bào chế dưới dạng muối hydrochloride. Hàm lượng trên nhãn có thể được biểu thị theo Azelastine hydrochloride hoặc quy đổi sang Azelastine base, vì vậy cần đọc đúng đơn vị của từng sản phẩm. [1][2][3]

Tên Latinh / tên dược điển

Azelastinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

58581-89-8

UNII

ZQI909440X

PubChem CID

2267

RxNorm CUI

18603

Dược động học của Azelastine

Dược động học của Azelastine phụ thuộc đường dùng:

  • Xịt mũi: sinh khả dụng toàn thân khoảng 40%; nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt sau khoảng 2–3 giờ.
  • Nhỏ mắt: hấp thu toàn thân tương đối thấp; trong một nghiên cứu dùng kéo dài 56 ngày, nồng độ Azelastine trong huyết tương thường khoảng 0,02–0,25 ng/mL.
  • Azelastine phân bố rộng, gắn protein huyết tương cao và được chuyển hóa oxy hóa thành desmethylazelastine có hoạt tính.
  • Thuốc cùng chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua phân sau quá trình chuyển hóa và bài tiết mật. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi xịt mũi, Azelastine được hấp thu qua niêm mạc mũi và một phần thuốc có thể được nuốt xuống đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau 2–3 giờ. Liều cao hơn phạm vi khuyến cáo có thể làm tăng nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm nhiều hơn tỷ lệ thuận. [1]

Sau khi nhỏ mắt, mức hấp thu toàn thân thấp. Trong nghiên cứu sử dụng một giọt vào mỗi mắt 2–4 lần mỗi ngày trong 56 ngày, nồng độ Azelastine huyết tương thường khoảng 0,02–0,25 ng/mL. [2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân sau khi xịt mũi Azelastine hydrochloride khoảng 40%.

Không có một giá trị sinh khả dụng chung cho thuốc nhỏ mắt vì lượng hấp thu toàn thân thấp và phụ thuộc kỹ thuật nhỏ mắt, số lần dùng và việc ép ống lệ sau khi nhỏ. [1][2]

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu từ đường tiêm tĩnh mạch và đường uống cho thấy thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 14,5 L/kg.

Tỷ lệ gắn protein huyết tương:

  • Azelastine: khoảng 88%.
  • Desmethylazelastine: khoảng 97%.

Các thông số từ đường uống hoặc tiêm tĩnh mạch không được dùng trực tiếp để tự suy luận liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt. [1][2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Azelastine được chuyển hóa oxy hóa bởi hệ enzym cytochrome P450 thành chất chuyển hóa chính desmethylazelastine, còn gọi là N-desmethylazelastine.

Desmethylazelastine vẫn có hoạt tính đối kháng thụ thể histamine H1. Các isoenzym CYP cụ thể đóng vai trò chính trong chuyển hóa Azelastine chưa được xác định đầy đủ trong nhãn thuốc. [1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 75% một liều Azelastine hydrochloride đánh dấu phóng xạ dùng đường uống được thải qua phân, trong đó dưới 10% ở dạng Azelastine không đổi.

Thông tin định lượng riêng về tỷ lệ đào thải sau liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt điều trị. [1][2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thải trừ của Azelastine khoảng 22 giờ, dựa trên dữ liệu đường uống và tiêm tĩnh mạch.

Thời gian tác dụng tại chỗ không hoàn toàn tương ứng với thời gian bán thải trong huyết tương. Thuốc xịt mũi và nhỏ mắt được dùng theo khoảng cách liều ghi trên nhãn của từng sản phẩm. [1][2]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương của Azelastine được báo cáo khoảng 0,5 L/giờ/kg dựa trên dữ liệu đường tiêm tĩnh mạch và đường uống.

Thông số này không được sử dụng đơn độc để xác định liều thuốc xịt mũi hoặc thuốc nhỏ mắt. [1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm gồm:

  • Đường dùng và nồng độ sản phẩm.
  • Số nhát xịt hoặc số lần nhỏ mắt.
  • Kỹ thuật xịt mũi và lượng thuốc bị nuốt.
  • Việc ép ống lệ sau khi nhỏ mắt.
  • Chức năng thận.
  • Thuốc dùng đồng thời có ảnh hưởng đến chuyển hóa.
  • Tuổi cao và tình trạng dùng nhiều thuốc.
  • Sử dụng liều vượt quá khuyến cáo.

Trong nghiên cứu liều đơn đường uống, người có độ thanh thải creatinine dưới 50 mL/phút có nồng độ đỉnh và AUC cao hơn khoảng 70–75% so với người có chức năng thận bình thường. Ý nghĩa chính xác đối với liều xịt mũi hoặc nhỏ mắt chưa được xác định. [1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Azelastine

Azelastine thuộc nhóm thuốc kháng histamine H1 dùng tại chỗ. Tác dụng dược lý gồm:

  • Cạnh tranh với histamine tại thụ thể H1.
  • Giảm ngứa, hắt hơi và chảy dịch do histamine.
  • Làm giảm hoạt hóa hoặc giải phóng chất trung gian từ dưỡng bào.
  • Ức chế một số chất trung gian dị ứng như leukotriene và yếu tố hoạt hóa tiểu cầu trong nghiên cứu in vitro.
  • Làm giảm hóa hướng động và hoạt hóa bạch cầu ái toan.
  • Có thể gây buồn ngủ ở một tỷ lệ người dùng do vẫn có mức hấp thu toàn thân sau khi xịt mũi. [1][2]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Azelastine liên kết với thụ thể histamine H1 và ngăn histamine kích hoạt các biểu hiện dị ứng như ngứa, hắt hơi, chảy dịch và sung huyết.

Ngoài đối kháng H1, Azelastine có thể:

  • Ức chế giải phóng histamine và các chất trung gian khác từ dưỡng bào.
  • Giảm tác động của leukotriene và yếu tố hoạt hóa tiểu cầu.
  • Giảm hóa hướng động và hoạt hóa bạch cầu ái toan.

Chất chuyển hóa desmethylazelastine cũng có hoạt tính kháng histamine H1. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Azelastine xịt mũi làm giảm các triệu chứng nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi và ngứa mũi. Trong các thử nghiệm của công thức 0,1%, cải thiện triệu chứng có thể xuất hiện trong vòng khoảng 3 giờ sau liều đầu và kéo dài trong khoảng cách liều 12 giờ. [1]

Azelastine nhỏ mắt làm giảm ngứa liên quan đến viêm kết mạc dị ứng. Trong thử nghiệm kích thích kết mạc, tác dụng bắt đầu trong khoảng 3 phút và duy trì khoảng 8 giờ đối với khả năng phòng ngừa ngứa. [2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Azelastine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Azelastine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Azelastine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn

Phối hợp azelastine đường mũi với thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và suy giảm hiệu năng thần kinh trung ương.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp. Tác dụng gây buồn ngủ hoặc suy giảm tâm thần–vận động của azelastine có thể cộng thêm với các thuốc có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, suy giảm phối hợp vận động và khả năng lái xe/vận hành máy. Mức độ phụ thuộc thuốc phối hợp, liều và độ nhạy của người bệnh.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp khi có thể. Khi bắt buộc sử dụng, cần đánh giá từng thuốc cụ thể, tư vấn tránh lái xe/vận hành máy và không dùng thêm rượu; không tự điều chỉnh liều nếu nguồn chuyên biệt của cặp thuốc không hướng dẫn.

Theo dõi mức độ tỉnh táo, buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn và suy giảm phối hợp tâm thần–vận động, đặc biệt khi bắt đầu hoặc thay đổi thuốc ức chế thần kinh trung ương.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.1: concurrent use with other CNS depressants should be avoided | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02
FDA | Astelin (azelastine hydrochloride) Nasal Spray label | Drug Interactions: additive reductions in alertness and CNS performance | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/020114s023lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc (UK SmPC) | Azelastine hydrochloride/fluticasone nasal spray | Section 4.5: sedative effect may be enhanced with sedative or central nervous medicines | https://www.medicines.org.uk/emc/product/100498/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Ethanol

Dùng đồng thời azelastine đường mũi với rượu/ethanol có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và suy giảm khả năng thực hiện các hoạt động cần phối hợp tâm thần–vận động.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp trên hệ thần kinh trung ương. Azelastine có thể gây buồn ngủ; ethanol làm tăng thêm giảm tỉnh táo và suy giảm hiệu năng thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, khó tập trung, suy giảm phán đoán và phối hợp vận động; nguy cơ tai nạn tăng khi lái xe hoặc vận hành máy.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh dùng đồng thời rượu/ethanol trong thời gian sử dụng azelastine đường mũi. Không lái xe, vận hành máy hoặc làm việc nguy hiểm cho đến khi biết rõ đáp ứng cá nhân.

Theo dõi buồn ngủ quá mức, chóng mặt, giảm tập trung, thay đổi phán đoán và suy giảm phối hợp vận động. Đánh giá khả năng thực hiện hoạt động cần tỉnh táo.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Sections 5.1, 7.1, 17: avoid alcohol because alertness and CNS performance may be impaired | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Australian Commission on Safety and Quality in Health Care | Azep Nasal Spray Product Information | Section 4.5: alcohol may worsen drowsiness; caution with alcohol/CNS depressants | https://www.safetyandquality.gov.au/medicine-finder/azep-nasal-spray | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drugs.com | Azelastine nasal and Alcohol/Food Interactions | Moderate food/lifestyle interaction; additive CNS effects | https://www.drugs.com/food-interactions/azelastine-nasal.html | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Cimetidine

Cimetidine làm tăng khoảng 65% Cmax và AUC của azelastine dùng đường uống. Ý nghĩa lâm sàng của phát hiện này với azelastine dùng đường mũi hoặc nhỏ mắt chưa được xác định.

Mức 1: Tương tác cần theo dõi
Cơ chế:

Tương tác dược động học: cimetidine có thể ức chế chuyển hóa azelastine qua hệ cytochrome P450 ở gan. Isoenzyme cụ thể chịu trách nhiệm chuyển hóa azelastine chưa được xác định rõ.

Ảnh hưởng:

Phơi nhiễm azelastine đường uống tăng khoảng 65%, có khả năng làm tăng tác dụng không mong muốn như buồn ngủ, chóng mặt hoặc khó chịu liên quan azelastine; mức độ ảnh hưởng với chế phẩm đường mũi/mắt chưa rõ.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không suy diễn chỉnh liều thường quy từ nghiên cứu đường uống. Khi phối hợp với azelastine đường mũi hoặc mắt, theo dõi tăng tác dụng không mong muốn và đánh giá lại điều trị nếu xuất hiện triệu chứng đáng kể.

Theo dõi buồn ngủ, chóng mặt, giảm tỉnh táo và các tác dụng không mong muốn tăng lên của azelastine. Không có xét nghiệm thường quy đặc hiệu được nguồn yêu cầu.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.3: cimetidine increased oral azelastine Cmax and AUC by approximately 65% | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02
FDA | Astelin (azelastine hydrochloride) Nasal Spray label | Drug Interactions: cimetidine increased oral azelastine exposure by approximately 65% | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/020114s023lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drugs.com | Cimetidine–azelastine nasal professional interaction report | Minor; relevance to intranasal/ophthalmic use unknown; observe for adverse effects | https://www.drugs.com/interactions-check.php?drug_list=298-0%2C669-0&professional=1 | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Azelastine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *