Amiodaron là hoạt chất chống loạn nhịp tim, thường được xếp vào nhóm chống loạn nhịp nhóm III nhưng có tác động điện sinh lý trên nhiều kênh ion và thụ thể tim. Hoạt chất này có thể được dùng trong một số rối loạn nhịp nặng như rung thất, nhịp nhanh thất hoặc một số rối loạn nhịp trên thất tùy theo nhãn thuốc, hướng dẫn chuyên môn và từng quốc gia. Amiodaron có thời gian bán thải rất dài, tích lũy mô nhiều và có thể gây các phản ứng bất lợi quan trọng trên phổi, gan, tuyến giáp, mắt, da, thần kinh và tim mạch. Vì vậy, thuốc cần được bác sĩ chỉ định, theo dõi bằng điện tâm đồ, xét nghiệm chức năng gan, tuyến giáp, đánh giá phổi và rà soát tương tác thuốc. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Amiodaron, INN: amiodarone
- Nhóm dược lý: Thuốc chống loạn nhịp, chủ yếu nhóm III, nhưng có đặc tính của nhiều nhóm Vaughan Williams
- Mã ATC: C01BD01 theo SmPC amiodarone hydrochloride 200 mg tablets
- Dạng dùng phổ biến: Viên nén uống; dung dịch tiêm/truyền tĩnh mạch
- Chỉ định trọng tâm: Rối loạn nhịp nặng, đặc biệt rung thất và nhịp nhanh thất đe dọa tính mạng theo nhãn FDA; một số SmPC khác có thêm rối loạn nhịp trên thất khi thuốc khác không dùng được
- Cảnh báo chính: Độc tính phổi, gan, rối loạn nhịp nặng hơn, rối loạn tuyến giáp, nhịp chậm, tổn thương mắt, nhạy cảm ánh sáng
- Tự ý dùng được không?: Không. Đây là thuốc cần được chỉ định và theo dõi bởi chuyên gia y tế
- Theo dõi thường gặp: ECG, nhịp tim, huyết áp, điện giải, men gan, chức năng tuyến giáp, X-quang phổi/chức năng phổi, đánh giá mắt khi cần
- Amiodaron có cảnh báo nghiêm trọng về độc tính phổi, gan và tim; nhãn DailyMed nêu thuốc chỉ dùng cho các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng được chỉ định vì nguy cơ độc tính đáng kể.
Hoạt chất Amiodaron là gì?
Amiodaron là hoạt chất chống loạn nhịp tim. Về mặt thực hành, thuốc tác động lên hệ điện học của tim để làm chậm dẫn truyền, kéo dài thời kỳ trơ và giúp kiểm soát một số rối loạn nhịp nặng. Đây là thuốc cần kê đơn và cần theo dõi y khoa chặt chẽ.
Amiodaron
INN Amiodarone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Amiodaron |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Amiodarone |
| Tên IUPAC | (2-butyl-1-benzofuran-3-yl)-[4-[2-(diethylamino)ethoxy]-3,5-diiodophenyl]methanone |
| Tên hóa học khác | Methanone, (2-butyl-3-benzofuranyl)[4-[2-(diethylamino)ethoxy]-3,5-diiodophenyl]- | 2-Butyl-3-(3,5-diiodo-4-(2-diethylaminoethoxy)benzoyl)benzofuran |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Amiodarone hydrochloride; amiodaron hydroclorid; amiodarone HCl. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Amiodaronum |
| Tên USAN | amiodarone |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1951-25-3 |
|---|---|
| UNII | N3RQ532IUT |
| PubChem CID | 2157 |
| RxNorm CUI | 703 |
| Công thức phân tử | C25H29I2NO3 |
Dược động học của Amiodaron
Amiodaron hấp thu chậm và thay đổi sau khi uống, phân bố rất rộng vào mô, gắn protein huyết tương cao, chuyển hóa qua gan và thải trừ chủ yếu qua mật. Thuốc có thời gian bán thải rất dài nên tác dụng, phản ứng bất lợi và tương tác có thể kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng sau khi ngừng thuốc.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau uống, amiodaron được hấp thu chậm và biến thiên; nồng độ đỉnh huyết tương đạt sau khoảng 3–7 giờ sau một liều đơn. Thức ăn làm tăng tốc độ và mức độ hấp thu; trong nghiên cứu liều đơn 600 mg, AUC và Cmax tăng lần lượt 2,3 lần và 3,8 lần khi dùng sau bữa ăn nhiều chất béo.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống khoảng 50% theo nhãn DailyMed. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Amiodaron gắn protein huyết tương khoảng 96% và có thể tích phân bố rất lớn, trung bình khoảng 60 L/kg, do tích lũy rộng ở nhiều mô, đặc biệt mô mỡ và các cơ quan tưới máu nhiều như gan, phổi, lách.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Amiodaron được chuyển hóa chủ yếu ở gan; chất chuyển hóa chính là desethylamiodarone, có hoạt tính điện sinh lý/kháng loạn nhịp trong dữ liệu động vật, nhưng vai trò chính xác ở người chưa được xác định đầy đủ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Amiodaron thải trừ chủ yếu qua chuyển hóa gan và bài tiết mật; bài tiết amiodaron hoặc desethylamiodarone qua nước tiểu là không đáng kể. Cả amiodaron và chất chuyển hóa không bị loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách.
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Ở người bình thường trên 65 tuổi, độ thanh thải được ghi nhận thấp hơn khoảng 100 mL/giờ/kg so với khoảng 150 mL/giờ/kg ở người trẻ hơn trong nhãn DailyMed. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Sau liều đơn ở người khỏe mạnh, thời gian bán thải cuối trung bình của amiodaron khoảng 58 ngày, dao động 15–142 ngày; chất chuyển hóa DEA trung bình khoảng 36 ngày, dao động 14–75 ngày. Sau điều trị uống mạn tính, pha thải trừ cuối của amiodaron có thể trung bình khoảng 53 ngày.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Amiodaron
Amiodaron được xem là thuốc chống loạn nhịp nhóm III, nhưng có đặc tính điện sinh lý của cả bốn nhóm Vaughan Williams: chẹn kênh natri, tác dụng kháng giao cảm không cạnh tranh, kéo dài điện thế hoạt động qua tác dụng nhóm III, và tác động giống nhóm IV ở mô nút.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Amiodaron làm giảm nhịp xoang, tăng khoảng PR và QT, có thể tạo sóng U và thay đổi hình dạng sóng T trên ECG. Những thay đổi này phản ánh tác dụng dược lý, nhưng thuốc cũng có thể gây nhịp chậm xoang, ngừng xoang hoặc block tim ở một số bệnh nhân.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Amiodaron
Theo nhãn DailyMed/FDA cho viên uống, amiodaron được chỉ định điều trị rung thất tái phát đe dọa tính mạng đã được ghi nhận và nhịp nhanh thất tái phát đe dọa tính mạng, huyết động không ổn định ở người lớn khi không đáp ứng với liều phù hợp của thuốc chống loạn nhịp khác hoặc không dung nạp thuốc thay thế. Dạng tiêm được chỉ định khởi trị và dự phòng rung thất tái phát thường xuyên hoặc nhịp nhanh thất huyết động không ổn định ở bệnh nhân kháng trị với điều trị khác. Một số SmPC ngoài Hoa Kỳ ghi chỉ định cho rối loạn nhịp nặng khi không đáp ứng hoặc không dùng được điều trị khác, bao gồm nhịp nhanh liên quan hội chứng Wolff-Parkinson-White, cuồng nhĩ/rung nhĩ khi thuốc khác không dùng được, và các nhịp nhanh kịch phát trên thất/nút/thất hoặc rung thất khi thuốc khác không dùng được.
Theo NCBI Bookshelf/StatPearls, amiodaron được FDA phê duyệt cho rối loạn nhịp thất đe dọa tính mạng, nhưng cũng được sử dụng ngoài chỉ định trong một số rối loạn nhịp trên thất như rung nhĩ tùy bối cảnh lâm sàng. Cần phân biệt: rung nhĩ có thể là ngoài chỉ định theo nhãn FDA, trong khi một số SmPC khác có thể ghi chỉ định trong trường hợp thuốc khác không dùng được. Ứng dụng đang nghiên cứu.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ nhằm tham khảo chuyên môn theo nhãn/SmPC, không dùng để tự điều trị. Liều cụ thể phải do bác sĩ quyết định theo chẩn đoán, mức độ rối loạn nhịp, đáp ứng, ECG, bệnh kèm và thuốc dùng cùng.
- Nhãn DailyMed cho viên uống nêu liều nạp 800–1600 mg/ngày cho đến khi có đáp ứng ban đầu, thường 1–3 tuần; sau đó giảm còn 600–800 mg/ngày trong 1 tháng, rồi liều duy trì thường 400 mg/ngày.
- SmPC Anh cho viên 200 mg nêu phác đồ người lớn thường dùng: 200 mg x 3 lần/ngày trong 1 tuần, sau đó 200 mg x 2 lần/ngày trong 1 tuần, rồi duy trì 200 mg/ngày hoặc thấp hơn nếu phù hợp; phải dùng liều hiệu quả thấp nhất.
- Nhãn DailyMed dạng tiêm nêu liều khởi đầu khoảng 1000 mg trong 24 giờ đầu theo phác đồ truyền: 150 mg trong 100 mL D5W truyền 10 phút, sau đó 1 mg/phút trong 6 giờ, rồi 0,5 mg/phút.
Dùng đúng theo chỉ định của bác sĩ. Với viên uống, cần dùng nhất quán liên quan đến bữa ăn; nhãn DailyMed gợi ý chia liều cùng bữa ăn khi tổng liều hằng ngày từ 1000 mg trở lên hoặc khi không dung nạp tiêu hóa. Không uống nước bưởi trong thời gian dùng thuốc. Không tự ý bỏ liều, dùng gấp đôi liều, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc.
Trước và trong điều trị, cần theo dõi ECG, nhịp tim, huyết áp, điện giải, men gan, chức năng tuyến giáp, X-quang phổi và/hoặc chức năng phổi khi phù hợp; nhãn DailyMed khuyến cáo có X-quang phổi, đo chức năng phổi, xét nghiệm tuyến giáp và men gan trước khi bắt đầu, đồng thời theo dõi phổi định kỳ mỗi 3–6 tháng trong một số bối cảnh.
Cảnh báo và lưu ý về Amiodaron
Chống chỉ định theo nhãn DailyMed gồm sốc tim, hội chứng nút xoang bệnh lý, block nhĩ-thất độ 2 hoặc 3, nhịp chậm gây ngất nếu không có máy tạo nhịp hoạt động, và quá mẫn với thuốc hoặc thành phần thuốc, bao gồm iod. SmPC Anh bổ sung chống chỉ định trong rối loạn chức năng tuyến giáp, phối hợp với thuốc có thể gây Torsade de Pointes, cho con bú, và thai kỳ trừ hoàn cảnh ngoại lệ.
Tác dụng không mong muốn thường gặp có thể gồm buồn nôn, nôn, táo bón, chán ăn, đau bụng, rối loạn tuyến giáp, suy tim sung huyết, rối loạn nhịp, rối loạn nút xoang, nhạy cảm ánh sáng, mệt mỏi, run, mất điều hòa, chóng mặt, dị cảm, mất ngủ, đau đầu, rối loạn thị giác, bất thường xét nghiệm chức năng gan và viêm/xơ phổi.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm độc tính phổi có thể tử vong, tổn thương gan có thể tử vong, làm nặng rối loạn nhịp, Torsade de Pointes, nhịp chậm nặng, block tim, tổn thương thị giác/viêm thần kinh thị giác, rối loạn tuyến giáp nặng, bệnh thần kinh ngoại biên, phản ứng da nặng như Stevens-Johnson syndrome, TEN hoặc DRESS, và tiêu cơ vân khi có tương tác phù hợp.
Cần thận trọng ở người có bệnh phổi, bệnh gan, rối loạn tuyến giáp, rối loạn dẫn truyền tim, nhịp chậm, kéo dài QT, rối loạn điện giải, đang dùng nhiều thuốc hoặc có thiết bị tạo nhịp/khử rung cấy ghép. Trước khi dùng cần chỉnh hạ kali, hạ magnesi, hạ calci vì các rối loạn này làm tăng nguy cơ kéo dài QT và Torsade de Pointes. Người dùng amiodaron cần báo bác sĩ trước phẫu thuật do tương tác với thuốc mê hô hấp halogen và nguy cơ trên tim mạch.
Quá liều amiodaron đã được báo cáo, có trường hợp tử vong. Xử trí gồm theo dõi nhịp tim và huyết áp; nếu có nhịp chậm có thể cần thuốc chủ vận beta-adrenergic hoặc máy tạo nhịp; tụt huyết áp kèm giảm tưới máu có thể cần thuốc tăng co bóp, vận mạch và các biện pháp hỗ trợ. Amiodaron và chất chuyển hóa không thẩm tách được. Đây là tình huống cấp cứu, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.
Với viên nén amiodarone hydrochloride theo nhãn DailyMed: bảo quản 20–25°C, đóng kín, tránh ánh sáng, cấp phát trong bao bì kín và cản sáng. Điều kiện bảo quản cụ thể có thể khác nhau theo từng sản phẩm, cần đọc tờ hướng dẫn sử dụng đã được phê duyệt.
Đối tượng đặc biệt
An toàn và hiệu quả của amiodarone hydrochloride viên uống ở bệnh nhi chưa được thiết lập theo nhãn DailyMed; SmPC Anh cũng nêu chưa có khuyến cáo liều cho trẻ em dựa trên dữ liệu hiện có. Không tự ý dùng cho trẻ.
Người trên 65 tuổi có độ thanh thải thấp hơn và thời gian bán thải tăng so với người trẻ; lựa chọn liều ở người cao tuổi cần thận trọng do thường có suy giảm chức năng gan, thận, tim, bệnh kèm và dùng nhiều thuốc.
Amiodaron có thể gây hại cho thai. Dữ liệu sau lưu hành và ca bệnh cho thấy nguy cơ tác dụng bất lợi trên thai/trẻ sơ sinh như rối loạn tuyến giáp sơ sinh, nhịp chậm sơ sinh, ảnh hưởng phát triển thần kinh, sinh non và chậm tăng trưởng thai; amiodaron và DEA qua nhau thai. Chỉ cân nhắc khi lợi ích vượt nguy cơ trong bối cảnh chuyên khoa.
Không khuyến cáo cho con bú khi điều trị bằng amiodaron; amiodaron và chất chuyển hóa DEA có trong sữa mẹ, và đã có báo cáo suy giáp, nhịp chậm ở trẻ bú mẹ. SmPC Anh xem cho con bú là chống chỉ định.
Amiodaron có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí tử vong; cần xét nghiệm men gan nền và định kỳ. Nếu transaminase tăng quá 3 lần giới hạn bình thường, hoặc tăng gấp đôi ở người đã có nền tăng men gan, nhãn DailyMed khuyến cáo giảm liều hoặc ngừng thuốc và xử trí phù hợp.
Nếu vừa có suy gan vừa có suy thận, cần đánh giá cá thể hóa. Nguy cơ chính liên quan suy gan là tăng độc tính và bất thường men gan; suy thận đơn thuần ít ảnh hưởng đến dược động học theo nhãn, nhưng người bệnh thường có nhiều bệnh kèm và thuốc phối hợp nên cần theo dõi sát.
Khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc có thể bị ảnh hưởng nếu người bệnh có triệu chứng rối loạn mắt do amiodaron, ví dụ nhìn mờ hoặc quầng sáng; cần hỏi ý kiến bác sĩ nếu có triệu chứng thị giác, chóng mặt hoặc bất thường thần kinh.
Tương tác thuốc của Amiodaron
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Chất ức chế P-gp có thể làm tăng nồng độ colchicine; một số tương tác đã gây độc tính tử vong. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược động học: ức chế vận chuyển P-gp ở ruột, gan và thận làm tăng hấp thu và giảm thải colchicine. Ảnh hưởng: Độc tính colchicine có thể tiến triển từ triệu chứng tiêu hóa đến pancytopenia, neuromyopathy, rhabdomyolysis và suy đa cơ quan. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Ưu tiên tránh, nhất là ở người suy thận/suy gan. Nếu bắt buộc ở chức năng gan thận bình thường, giảm/ngắt colchicine theo nhãn và dùng rule exact-pair khi có. | CBC, chức năng gan/thận, CK và triệu chứng độc colchicine. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ubrogepant
Phối hợp có thể làm tăng phơi nhiễm ubrogepant và cần giảm liều. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế các chất vận chuyển BCRP/P-gp ở ruột có thể tăng hấp thu và phơi nhiễm ubrogepant. Ảnh hưởng: Chưa có nghiên cứu lâm sàng định lượng đầy đủ cho từng chất ức chế đơn thuần; nhãn dự đoán tăng phơi nhiễm. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng liều đầu ubrogepant 50 mg; nếu cần, liều thứ hai 50 mg sau ít nhất 2 giờ. | Theo dõi phản ứng bất lợi của ubrogepant và huyết áp. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Clofazimine
Clofazimine ức chế chuyển hóa các cơ chất CYP2C8 trong thử nghiệm in vitro. Dữ liệu mô hình dự đoán mức ức chế yếu; ý nghĩa lâm sàng của tương tác chưa được xác lập trực tiếp. Kế thừa từ nhóm: | Chưa phân loại | Cơ chế: Ức chế CYP2C8 bởi clofazimine dựa trên dữ liệu in vitro và mô hình dược động học, có thể làm giảm chuyển hóa của thuốc cơ chất CYP2C8. Ảnh hưởng: Có khả năng làm tăng nồng độ hoặc độc tính của một số cơ chất CYP2C8, nhưng mức độ và tần suất ở người chưa được xác định. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không chỉnh liều theo nhóm một cách thường quy chỉ dựa trên bằng chứng hiện có. Với cơ chất CYP2C8 có khoảng điều trị hẹp hoặc nguy cơ độc tính cao, cân nhắc theo dõi chặt hơn theo nhãn của thuốc cơ chất. | Dấu hiệu độc tính đặc hiệu của cơ chất CYP2C8; xét nghiệm hoặc nồng độ thuốc nếu thuốc cụ thể có khuyến cáo. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 12.3 In Vitro Studies: clofazimine ức chế chuyển hóa cơ chất CYP2C8 | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Amiodaron
Amiodaron là thuốc chống loạn nhịp tim, thường xếp vào nhóm III nhưng có tác động trên nhiều kênh ion và hệ thần kinh giao cảm của tim. Thuốc được dùng cho một số rối loạn nhịp nặng theo chỉ định của bác sĩ, không phải thuốc để tự mua hoặc tự dùng.
Tùy quốc gia, nhãn thuốc và bối cảnh lâm sàng. Theo FDA, amiodaron được phê duyệt cho rối loạn nhịp thất đe dọa tính mạng; sử dụng trong rung nhĩ có thể là ngoài chỉ định theo nhãn FDA. Một số SmPC khác có ghi cuồng nhĩ/rung nhĩ khi thuốc khác không dùng được. Người bệnh cần hỏi bác sĩ tim mạch để biết lựa chọn phù hợp.
Vì amiodaron có thể gây độc tính phổi, tổn thương gan và rối loạn tuyến giáp. Nhãn DailyMed khuyến cáo đánh giá nền và theo dõi định kỳ như X-quang phổi/chức năng phổi, men gan và xét nghiệm tuyến giáp tùy bối cảnh điều trị.
Không nên tự ngừng. Amiodaron có thời gian bán thải dài, tác dụng và tương tác có thể kéo dài sau khi ngừng, đồng thời rối loạn nhịp có thể tái phát. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh an toàn.
Các tương tác cần chú ý gồm warfarin, digoxin, statin chuyển hóa qua CYP3A4, thuốc kéo dài QT, thuốc làm chậm nhịp, phenytoin, flecainid, fentanyl, lidocain, nước bưởi, St. John’s Wort và một số thuốc điều trị viêm gan C chứa sofosbuvir phối hợp DAA khác. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược cho bác sĩ/dược sĩ.

