Dưới đây là bài viết tổng quan về cắt liều đau bụng kinh chi tiết mà mình áp dụng cho phòng khám của mình. Tỷ lệ thành công hầu như là chắc chắn và chưa có phản hồi thất bại nào.
Xin chào! Mình là Dược sĩ Tuấn – Tốt nghiệp trường Đại học Dược Hà Nội khóa 72. Hiện tại, mình đang làm quản lý tại Phòng khám Nội Tổng Quát Health Center. Công việc chính của mình về mảng Marketing với vị trí Chuyên Viên SEO Marketing. Mình quyết định lập trang web duocsituan.vn nhằm mục đích chia sẽ kinh nghiệm làm việc mà mình tích lũy được sau quảng thời gian làm việc tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Sau quảng thời gian là việc tại công ty Dược cũng như các nhà thuốc thì mình nhận thấy chất lượng chuyên môn của dược sĩ nhà thuốc còn khá thấp. Hầu như các bạn cắt liều theo kiểu máy móc, rập khuôn chứ không tìm hiểu kĩ bản chất tình trạng mà bệnh nhân đang gặp phải.
Bản thân tác giả cũng từng gặp phải tình trạng như vậy nhưng do không có sách hay chương trình đạo tạo phổ biến. Do đó, mình quyết định sẽ viết ra trọn bộ các triệu chứng phổ biến thường gặp tại nhà thuốc và phòng khám từ cơ bản đến nâng cao. Từ việc đưa ra phác đồ cụ thể, phân tích từng loại thuốc trong đơn cho đến tìm hiểu cơ chế bệnh sinh và điều trị nguyên nhân.
Những vấn đề cần khai thác trong cắt liều đau bụng kinh
Theo các thống kê lâm sàng thì cứ 2 người phụ nữ sẽ có 1 người bị đau bụng kinh (thống kinh – dysmenorrhoea). Khoảng 10% trong đó gặp phải những ảnh hưởng đến học tập hoặc công việc bởi những triệu chứng đó. Nhiều chị em trong số này đang từng tự ý uống thuốc và chỉ tìm đến bác sĩ nếu không hiệu quả. Dược sĩ cần phải tinh tế tạo không khí tự nhiên, riêng tư để bệnh nhân trao đổi thoải mái vì một số bệnh nhân sẽ ngại khi nhắc đến vấn đề kinh nguyệt. Từ đó có thể khai thác được nhiều thông tin nhất nhằm cắt liều đau bụng kinh hiệu quả.
Nguyên nhân gây ra đau bụng kinh là do trong thời kỳ này, cơ thể của người phụ nữ sẽ giải phóng một lượng lớn Prostaglandin (là chất gây ra viêm và đau). Ngoài ra, Prostaglandin còn gây các cơn co bóp tại cơ tử cung và các mạch máu trong đó khiến các cơn đau ngày càng trở nên dữ dội hơn.
Khai thác chi tiết để cắt liều đau bụng kinh hiệu quả
Độ tuổi
Phần lớn tình trạng đau bụng kinh sẽ xảy ra ở những chị em trong độ tuổi từ 17-25. Đau bụng kinh nguyên phát được cho là những cơn đau khi không có bệnh lý liên quan đến vùng xương chậu. Trong khi đó, cơn đau bụng kinh thứ phát có thể do các bệnh lý khác sinh ra.
Độ tuổi phổ biến bị đau bụng kinh thứ phát là trên 30 tuổi và phụ nữ dưới 25 tuổi sẽ hiếm gặp hơn. Một số nguyên nhân đau bụng kinh thứ phát phổ biến như: Lạc nội mạc tử cung hay bệnh viêm vùng chậu. Khi phụ nữ sinh con, các cơn đau bụng kinh nguyên phát sẽ hiếm xuất hiện trở lại.
Tiền sử
Đau bụng kinh thường không xảy ra khi chị em mới bắt đầu có kinh nguyệt. Nguyên nhân là do trong những năm đầu hành kinh chưa xảy ra hiện tượng rụng trứng. Những chu kỳ không rụng trứng này xảy ra thường xuyên nhưng không phải lúc nào cũng thế. Bệnh nhân sẽ mô tả chỉ đau gần đây sau nhiều tháng hay nhiều năm hành kinh trước đó không đau.
Dược sĩ nên nắm bắt độ dài mỗi chu kỳ kinh nguyệt của bệnh nhân và xem có đều hay không. Sau đó thì hãy tập trung hỏi thời gian các cơn đau liên quan đến quá trình hành kinh để cắt liều đau bụng kinh hiệu quả.
Thời gian và phân loại cơn đau bụng kinh
Đau bụng kinh nguyên phát
Đau bụng kinh nguyên phát được biểu hiện bằng các cơn đau vùng bụng dưới xuất hiện trước khi chảy máu 1 ngày. Các cơn đau này sẽ giảm dần khi bắt đầu hành kinh và hết đau trước cuối ngày đầu tiên của hành kinh.
Đau bụng giữa kỳ kinh
Các cơn đau bụng giữa kỳ kinh xảy ra do thời điểm rụng trứng xảy ra ở giữa chu kỳ. Những cơn đau này thường xảy ra ở vùng bụng dưới và kéo dài từ vài giờ cho đến nhiều ngày và sẽ thể kèm theo hiện tượng chảy máu.
Đau bụng kinh thứ phát
Những cơn đau của đau bụng kinh thứ phát có thể xảy ra trong suốt những giai đoạn khác nhau của chu kỳ kinh nguyệt và có thể giảm hoặc tăng do quá trình hành kinh. Những cơn đau như vậy thường âm ỉ, nhức nhối chứ ít khi đau dữ dội, co thắt. Thường xảy ra trước khi hành kinh một tuần, cơn đau có thể nặng hơn khi bắt đầu chảy máu.
Cơn đau này có thể xuất hiện khi chị em quan hệ tình dục. Đau bụng kinh thứ phát hay gặp hơn ở phụ nữ có tuổi, đặc biệt những người đã có con. Trong nhiễm khuẩn vùng chậu, bệnh nhân xuất hiện cơn đau này kèm theo chảy mủ âm đạo. Trong trường hợp này, dược sĩ nên khuyên bệnh nhân thăm khám bác sĩ phụ khoa thay vì tự ý điều trị.
Phác đồ điều trị cắt liều đau bụng kinh
Cắt liều đau bụng kinh: Giảm đau + giãn cơ trơn + cao ích mẫu.
1. Paracetamol 500mg + Ibuprofen 400mg x 3 lần/ngày.
Lưu ý: Paracetamol chỉ dùng để giảm đau nếu bệnh nhân đau nhẹ, không ức chế được Prostaglandin là nguyên nhân gây đau bụng kinh. Do đó, trong trường hợp bệnh nhân đau nặng nên phối hợp với Ibuprofen, Diclofenac trong cắt liều đau bụng kinh.
2. Alverin 40mg 1 viên x 3 lần/ngày.
Dùng để giảm đau các cơn co thắt tử cung. Có thể dùng các thuốc khác thay thế như Mephenesin… trong cắt liều đau bụng kinh
3. Cao ích mẫu hoặc các chế phẩm tương tự.
Thuốc làm giảm đau trong cắt liều đau bụng kinh. Làm hạ huyết áp, giảm triệu chứng hành kinh như đỏ bừng, nhức đầu, cáu gắt… Thuốc có thể sử dụng lâu dài mà không gây hại cho người dùng. Ngoài ra, có thể cắt liều đau bụng kinh bằng các thuốc bổ vitamin và muối khoáng chứa sắt, calci, các vitamin nhóm B,…
@duocsituanqb Cắt liều đau bụng kinh Điều trị: Giảm đau + giãn cơ trơn + cao ích mẫu. Nguyên nhân của đau bụng kinh là do thời kỳ này, cơ thể nữ giới giải phóng lượng lớn prostaglandin. Prostaglandin là một chất gây đau, ngoài ra còn gây co bóp tại cơ tử cung và thúc đẩy quá trình co bóp của các mạch máu trong đó khiến các cơn đau càng dữ dội hơn. 1. Paracetamol 500mg x 3 lần/ngày. Lưu ý: Para không kháng lại prostaglandin (nguyên nhân gây đau bụng kinh) nên chỉ dùng trong trường hợp đau nhẹ hoặc phối hợp với Ibuprofen, Diclofenac. Thuốc có tác dụng làm dịu cơn đau và ít có tác dụng phụ hơn các thuốc khác. Nếu đau trung bình đến nặng, sử dụng các NSAIDs khác như: Diclofenac, ibuprofen, indomethacin, ketoprofen, naproxen, piroxicam… 2. Alverin (Dospasmin 40mg) 1 viên x 3 lần/ngày. Dùng để giảm co thắt tử cung. Có thể dùng các thuốc khác như Mephenesin… 3. Cao ích mẫu hoặc các chế phẩm tương tự. Thuốc làm giảm đau trong đau bụng kinh. Làm hạ huyết áp, giảm triệu chứng hành kinh như đỏ bừng, nhức đầu, cáu gắt… Thuốc có thể sử dụng lâu dài mà không gây hại cho người dùng. Ngoài ra, có thể dùng các thuốc điều trị hỗ trợ như thuốc bổ đa sinh tố và muối khoáng, thuốc bổ chứa chất sắt, canxi, vitamin nhóm B… Uống nhiều nước, hạn chế dùng nhiều muối và cà phê nhằm tránh tình trạng giữ nước và đầy hơi, gây đau; tập thể dục đều đặn làm tăng tuần hoàn trong vùng chậu và làm giảm cường độ cơn đau bụng; nghỉ ngơi và thư giãn có thể làm giảm cơn đau trong thời kỳ hành kinh. Trong trường hợp cơn đau kéo dài hơn 2 ngày sau khi bắt đầu hành kinh, hãy đến bác sĩ để khám, tư vấn và xử trí thích hợp… cat-lieu-dau-bung-kinh#catlieu #daubungkinh #daubungkinhnguyet #catlieudaubungkinh
Một số mẹo nhỏ trong cắt liều đau bụng kinh
Dược sĩ ngoài việc cắt liều đau bụng kinh có thể khuyên bệnh nhân nên uống nhiều nước, hạn chế sử dụng thực phẩm chứa nhiều muối và cà phê nhằm giảm thiểu hiện tượng ứ nước và đầy hơi, gây đau. Ngoài ra, bệnh nhân nên tập thể dục đều đặn nhằm đẩy mạnh lưu thông máu trong vùng chậu và làm dịu các cơn đau bụng.
Nghỉ ngơi và thư giãn cũng hiệu quả trong giảm cơn đau trong thời kỳ hành kinh. Nếu các cơn đau kéo dài trên 2 ngày sau khi bắt đầu hành kinh, dược sĩ nên khuyên bệnh nhân đến bác sĩ để khám, tư vấn và xử trí thích hợp.
Phân tích chi tiết phác đồ điều trị cắt liều đau bụng kinh
Cơ chế gây đau trong đau bụng kinh được cho là có liên quan tới việc tăng sản sinh của prostaglandin (PG). Nồng độ prostaglandin (PG) tăng được nhận thấy ở trong kinh nguyệt và máu lưu thông khi phụ nữ bị đau bụng kinh. Vì vậy, thuốc ức chế tổng hợp prostaglandin (PG) như NSAIDs hay corticoid được sử dụng trong cắt liều đau bụng kinh là cần thiết. Theo các nghiên cứu lâm sàng cho thấy việc sử dụng thuốc tránh thai đường uống cũng giúp giảm bớt cơn đau bụng kinh hiệu quả.
Tiến trình điều trị cắt liều đau bụng kinh
Trong trường hợp bệnh nhân bị đau bụng kinh nguyên phát uống thuốc không cải thiện sau 2 chu kỳ nên khuyên đi thăm khám bác sĩ sản khoa.
Với những thông tin trên thì dược sĩ có thể tự tin kiểm soát được cơn đau bụng kinh của bệnh nhân. Tuy nhiên, nếu dược sĩ muốn nâng cao trình độ thì có thể tham khảo thêm phần này. Đầu tiên, chúng ta cần giải thích dễ hiểu cho bệnh nhân hiểu về cơn đau họ đang gặp phải là theo chu kỳ nhằm giúp bệnh nhân yên tâm hơn.
Cắt liều đau bụng kinh bằng thuốc giảm đau thông thường cũng đủ để kiểm soát tình trạng này. Việc sử dụng NSAIDs là cần thiết trong trường hợp này, dược sĩ cần tránh dùng từ giảm và thay bằng từ giảm viêm (đây mới đúng là bản chất của cắt liều đau bụng kinh).
Hyoscine
Hyoscine, một thuốc giãn cơ trơn, được bán trên thị trường để cắt liều đau bụng kinh trên cơ sở lý thuyết là tác dụng chống co thắt sẽ làm giảm những cơn quặn thắt của đau bụng kinh.
Trên thực tế, liều dùng quá thấp (0.1mg hyoscine) khó gây ra tác dụng như vậy. Hyoscine có tác dụng kháng cholinergic, có nghĩa là nó bị chống chỉ định cho những phụ nữ có glaucoma góc hẹp. Thêm vào đó, tác dụng kháng cholinergic (khô miệng, táo bón, giảm tầm nhìn) có nghĩa là nên tránh sử dụng hyoscine nếu như bệnh nhân đang sử dụng các thuốc có tính kháng cholinergic khác.
Caffein
Có một vài bằng chứng (từ một thử nghiệm so sánh giữa kết hợp ibuprofen với cafein và ibuprofen riêng lẻ và cafein riêng lẻ) cho thấy cafein có thể làm tăng tác dụng giảm đau. Các sản phầm thuốc không kê đơn (OTC) chứa 15-65 mg cafein trên 1 viên. Khi uống trà, café hoặc cola cũng tác dụng tương tự. Một cốc café hòa tan thường chứa khoảng 80 mg cafein, 1 cốc café pha nguyên chất chứa khoảng 130 mg; một cốc trà chứa 50 mg và 1 lon cola chứa khoảng 40-60 mg.
Điều trị không cần cắt liều đau bụng kinh
Điện trị liệu kích thích thần kinh qua da (TENS)
Điện trị liệu TENS tần số cao (50-120 Hz) ở cường độ thấp đã được chứng minh có hiệu quả giảm đau trong đau bụng kinh nguyên phát qua phân tích từ 7 thử nghiệm ngẫu nhiên nhỏ. Cơ chế tác động có thể liên quan đến việc thay đổi khả năng cảm nhận tín hiệu đau.
TENS tần số thấp (1-4 Hz) với cường độ cao cũng có tác dụng giảm đau, tuy nhiên bằng chứng hỗ trợ phương pháp này kém thuyết phục hơn so với TENS tần số cao.
Châm cứu
Châm cứu được ghi nhận là một liệu pháp tiềm năng trong việc giảm đau bụng kinh. Một nghiên cứu nhỏ nhưng được thiết kế tốt cho thấy châm cứu tại vị trí huyệt đạo thực sự hiệu quả hơn so với châm cứu giả (đặt kim ở vị trí không liên quan). Phác đồ điều trị gồm 1 lần/tuần, trong 3 tuần mỗi tháng, kéo dài 3 tháng. Kết quả cho thấy phụ nữ tham gia châm cứu thật có mức giảm đau đáng kể. Mặc dù cần thêm nghiên cứu sâu hơn, liệu pháp này đang được nhiều phụ nữ quan tâm.
Sử dụng nhiệt độ tại chỗ
Liệu pháp đắp nóng tại chỗ ở mức độ thấp có tác dụng giảm đau rõ rệt. Một nghiên cứu cho thấy kết hợp giữa ibuprofen và đắp nóng tại chỗ giúp giảm đau nhanh hơn đáng kể so với việc chỉ dùng Ibuprofen đơn lẻ.
Dầu cá (Omega-3)
Acid béo Omega-3 trong dầu cá đã được so sánh với giả dược trong một nghiên cứu, kết quả cho thấy nhóm sử dụng dầu cá có mức giảm đau tốt hơn. Mặc dù liệu pháp này có thể gây một số tác dụng phụ, nhưng hầu hết đều không nghiêm trọng.
Pyridoxine và magie
Việc sử dụng Pyridoxine (vitamin B6) riêng lẻ hoặc kết hợp với magie cũng cho thấy hiệu quả giảm đau khi so sánh với giả dược.
Tổng kết
Trên đây là những thông tin cần thiết giúp dược sĩ có thể dễ dàng kiểm soát được tình trạng đau bụng kinh. Giúp các dược sĩ có thể dễ dàng cắt liều đau bụng kinh một cách dễ dàng và đạt hiểu quả nhanh chóng.
