Dưới đây là bài viết tổng quan về cắt liều nhiệt miệng hay cắt liều loét miệng chi tiết mà mình áp dụng cho phòng khám của mình. Tỷ lệ thành công hầu như là chắc chắn và chưa có phản hồi thất bại nào.
Xin chào! Mình là Dược sĩ Tuấn – Tốt nghiệp trường Đại học Dược Hà Nội khóa 72. Hiện tại, mình đang làm quản lý tại Phòng khám Nội Tổng Quát Health Center. Công việc chính của mình về mảng Marketing với vị trí Chuyên Viên SEO Marketing. Mình quyết định lập trang web duocsituan.vn nhằm mục đích chia sẽ kinh nghiệm làm việc mà mình tích lũy được sau quảng thời gian làm việc tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Sau quảng thời gian là việc tại công ty Dược cũng như các nhà thuốc thì mình nhận thấy chất lượng chuyên môn của dược sĩ nhà thuốc còn khá thấp. Hầu như các bạn cắt liều theo kiểu máy móc, rập khuôn chứ không tìm hiểu kĩ bản chất tình trạng mà bệnh nhân đang gặp phải.
Bản thân tác giả cũng từng gặp phải tình trạng như vậy nhưng do không có sách hay chương trình đạo tạo phổ biến. Do đó, mình quyết định sẽ viết ra trọn bộ các triệu chứng phổ biến thường gặp tại nhà thuốc và phòng khám từ cơ bản đến nâng cao. Từ việc đưa ra phác đồ cụ thể, phân tích từng loại thuốc trong đơn cho đến tìm hiểu cơ chế bệnh sinh và điều trị nguyên nhân.
Những vấn đề cần khai thác trong điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng
Nhiệt miệng – loét Miệng là gì?
Tình trạng loét miệng hay thường gọi là nhiệt miệng đang xảy ra phổ biến ở mọi đối tượng. Theo các thống kê thì có khoảng tới 1/5 dân số thường gặp phải và hay tái phát. Nhiệt miệng hay loét miệng được phân loại thành loét áp-tơ (nhiệt miệng) và loét miệng thể Herpes (do virus).
Đa số trong các trường hợp hay gặp ở nhà thuốc là loét miệng áp-tơ nhỏ (nhiệt miệng). Loét miệng có thể do nhiều nguyên nhân gây ra như nhiễm trùng, dị ứng thuốc hay chấn thương. Tuy nhiên, một số trường hiếm gặp là ung thư biểu mô cũng gây ra các vết loét miệng. Anh chị nên hiểu kĩ bản chất về loét để lên phác đồ cắt liều nhiệt miệng – loét miệng phù hợp đối với tình trạng của mỗi bệnh nhân.
Hiểu bản chất vết loét trước khi cắt liều nhiệt miệng – loét miệng
Thông thường, bệnh nhân sẽ xuất hiện từ 1-5 vết loét áp-tơ nhỏ. Đường kính những tổn thương này lên đến 5mm, giữa tâm vết loét sẽ có màu trắng hoặc vàng và phía ngoài sẽ sưng đỏ viêm. Một số vị trí thường thấy ở bệnh nhân bị nhiệt miệng (loét miệng) là ngay cạnh lưỡi, phía bên trong môi hay má. Loét miệng (nhiệt miệng) có xu hướng kéo dài trong khoảng 1-2 tuần. Bản chất vết loét được chia làm 3 dạng:
| Nhỏ | Lớn | Thể Herpes |
| 80% bệnh nhân | 10-12% bệnh nhân | 8-10% bệnh nhân |
| Đường kính 2-10mm (thường 5-6mm) | Đường kính thường trên 10 mm, có thể nhỏ hơn | Kích thước dạng đầu kim |
| Hình tròn hoặc ovan | Hình tròn hoặc ovan | Hình tròn hoặc ovan kết hợp tạo hình dạng bất thường khi chúng to ra |
| Thường không quá đau | Loét đau và kéo dài, có thể xuất hiện những vấn đề lớn hơn – ăn uống trở nên khó khăn | Có thể rất đau |
Những loại khác của vết loét miệng tái phát bao gồm áp-tơ lớn và thể herpes. Loét áp-tơ lớn không xảy ra phổ biến, là biến thể nặng của những loét áp-tơ nhỏ. Vết loét áp-tơ lớn có thể có đường kính lên đến 30mm và xuất hiện 1 nhóm lên đến 10 vết loét.
Vị trí vết loét thường nằm ở môi, má, lưỡi, hầu và vòm miệng. Ở những bệnh nhân bị viêm loét đại tràng hay mắc phải loét áp-tơ thể lớn. Loét thể herpes sẽ có nhiều vết loét hơn nhưng nhỏ hơn, thêm vào đó là ở những vị trí có liên quan với loét áp-tơ, có thể ảnh hưởng tới sàn miệng và nướu răng.
Thời gian điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng
Thời gian điều trị bệnh lý cụ thể dược sĩ cần nắm cơ bản để củng cố niềm tin của bệnh nhân. Những vết loét áp-tơ nhỏ (nhiệt miệng) thường sẽ tự khỏi trong ít hơn một tuần. Ở đây mình dùng từ tự khỏi bệnh có nghĩa là nếu không cần điều trị, bệnh nhân cũng sẽ tự khỏi. Do đó, dược sĩ có thể hứa với bệnh thời gian điều trị sau 1 tuần. Việc của dược sĩ chúng ta là rút ngắn thời gian bị loét ngắn nhất có thể.
Tuy nhiên, những vết loét áp-tơ lớn sẽ mất nhiều thời gian điều trị hơn (10 – 30 ngày). Khi loét thể herpes xãy ra, những vết loét mới có xu hướng xuất hiện trước khi những vết loét ban đầu lành, khiến cho bệnh nhân hiểu nhầm mình đang bị loét đang tiếp tục.
Lưu ý: Nếu cắt liều nhiệt miệng – loét miệng không có cải thiện sau 1 tuần, bệnh nhân nên đi khám bác sĩ.
Phác đồ điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng cụ thể
Công thức chung: Vitamin PP + Vitamin C + Subac bôi miệng + súc miệng
Đơn thuốc cắt liều nhiệt miệng – loét miệng tham khảo:
- Vitamin PP 500mg x 2-3 lần/ngày.
- Vitamin C 500mg x 1-2 lần/ngày.
- Subac hoặc các chế phẩm khác từ bạc do tính an toàn rất cao.
- Súc miệng bằng nước muối NaCl 0,9% giúp làm nhanh chóng lành vết loét.
- Nếu loét miệng do Herpes virus thì điều trị như nhiễm Herpes virus.
Đây là công thức chung cắt liều nhiệt miệng – loét miệng mà các dược sĩ hay gặp và được chia sẽ rộng rãi. Tuy nhiên, xét về mức độ hiệu quả trên lâm sàng thì mình đánh giá không cao. Mặc dù, đây là công thức an toàn và tránh tác dụng phụ cho bệnh nhân.
Nhưng khi đến với nhà thuốc, bệnh nhân sẽ mong muốn khỏi bệnh nhanh nên chúng ta cần phải bàn kĩ lại công thức này. Dưới đây mình sẽ phân tích cho các dược sĩ hiểu bản chất từng loại thuốc chúng ta sẽ phải dùng và cân nhắc lợi hại cho bệnh nhân.
@duocsituanqb Cắt liều thuốc nhiệt miệng cat-lieu-thuoc-nhiet-mieng kedon #catlieu #catlieuthuoctay catlieuthuocnhietmieng #nhietmieng
Phân tích chi tiết phác đồ điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng
Đầu tiên, dược sĩ cần nắm bắt mong muốn của bệnh nhân khi tìm đến mình. Họ cảm thấy đau và khó khăn trong ăn uống, vì thế dược sĩ cần sử dụng thuốc giảm viêm, giảm đau tại chỗ giúp bệnh nhân ăn uống dễ hơn. Cắt liều nhiệt miệng – loét miệng gồm các thuốc cần thiết ở đây là corticosteroid tại chỗ mà thông dụng nhất là gói thuốc bôi nhiệt miệng Oracortia và kết hợp với thuốc tê tại chỗ như lidocain dạng bôi nếu bệnh nhân đau quá. Ngoài ra, dược sĩ có thể khuyên bệnh nhân sử dụng nước súc miệng để sát trùng và nhanh lành vết loét hơn.
Một số bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng cho thấy rằng sử dụng corticosteroid tại chỗ và nước súc miệng chứa hoạt chất chlorhexidine và NaCl hiểu quả trong điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng. Có thể sử dụng tăm bông hoặc bông để bôi Gel và chất lỏng lên vết loét. Dước nước súc miệng nếu vết loét ở vị trí sâu và khó bôi.
Nước súc miệng Chlorhexidine gluconate
Nhiều bằng chứng cho thấy nước súc miệng Chlorhexidine gluconate giúp giảm thời gian và chống bội nhiễm của vết loét. Lý do của việc sử dụng loại nước súc miệng chứa hoạt chất này các dược sĩ có thể giải thích cho bệnh nhân hiểu là giúp chống nhiễm khuẩn thứ phát mà bệnh loét miệng thường xuyên xảy ra. Nhiễm trùng răng miệng gây ra sự khó chịu và làm chậm thời gian lành vết thương. Chlorhexidine gluconate giúp ngăn ngừa nhiễm khuẩn thứ phát nhưng bản thân nó không thể ngăn chặn được nhiệt miệng tái phát.
Nước súc miệng Chlorhexidine gluconate có vị rất đắng và hương bạc hà. Thường xuyên sử dụng nước súc miệng này có thể dẫn đến tình trạng răng sâu nhưng triệu chứng thường không vĩnh viễn. Tư vấn cho bệnh nhân để chải răng trước khi sử dụng nước súc miệng có thể làm giảm sâu răng. Súc miệng kỹ bằng nước do một số thành phần trong kem đánh răng làm bất hoạt hoạt chất chlorhexidine. Một ngày nên dùng nước súc miệng hai lần, mỗi lần dùng 10ml súc miệng trong vòng 1′ và tiếp tục súc sau khi hết triệu chứng 48h.
Corticosteroid Hydrocortisone tác động tại chỗ
Corticosteroid Hydrocortisone tại chỗ giúp vết loét giảm viêm, đau một cách nhanh chóng, rút ngắn thời gian chữa bệnh. Hiện này, có sẵn dạng bôi hiểu quả và được nhiều người biết đến như gói bôi nhiệt miệng Oracortia. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi vết loét ở vị trí sâu không dễ bôi được.
Thuốc giảm đau tại chỗ
Nước súc miệng hoặc khí dung Benzydamine và gel nha khoa salicylate choline có tác dụng rất ngắn nhưng có thể hữu ích trong loét lớn, rất đau. Súc miệng 15 mL ba lần một ngày. Khi sử dụng benzydamine có thể xảy ra tê, ngứa ran và đau nhức. Pha loãng các nước súc miệng với nước trước khi sử dụng có thể làm giảm đau nhức.
Không sử dụng nước súc miệng Benzydamine cho trẻ dưới 12 tuổi. Xịt 4 nhát Benzydamine dạng khí dung một lần, 3 lần 1 ngày vào nơi tổn thương. Mặc dù Aspirin không được khuyến khích cho trẻ em dưới 16 tuổi vì liên quan đến triệu chứng hội chứng Reye, nhưng gel nha khoa cholinesalicylate có thể làm giảm tác dụng của salicylate và do đó có thể được sử dụng ở trẻ em.
Gây tê tại chỗ (ví dụ như lidocaine (lignocaine) và benzocaine)
Bệnh nhân thường yêu cầu sử dụng gel gây tê tại chỗ. Mặc dù họ có hiệu quả trong giảm đau tạm thời, nhưng việc duy trì sự tiếp xúc giữa gel và chất lỏng với bề mặt loét là rất khó. Chỉ bôi lại các chế phẩm này khi cần thiết. Viên nén và viên ngậm có thể duy trì sự tiếp xúc với các vết loét gần lưỡi và có thể dùng trong trường hợp có một hoặc hai vết loét.
Bất kỳ một thành phẩm nào có chứa chất gây tê tại chỗ đều khó sử dụng khi tổn thương nằm trong những nơi không thể tiếp cận. Cả Lidocaine và Benzocaine đã được báo cáo về sự nhạy cảm, nhưng hiếm khi có phản ứng chéo, có lẽ bởi vì hai thuốc này có nguồn gốc hóa học khác nhau. Như vậy, nếu một bệnh nhân đã bị phản ứng đối với một thuốc trong quá khứ, có thể thử thay thế thuốc còn lại.
Phương pháp điều trị khác
Polyvinylpyrrolidone (PVP) với Hyaluronate Na (SH) có trong các công thức nước súc miệng, xịt và gel. Các bằng chứng hạn chế từ các nghiên cứu lâm sàng cho thấy SH có thể làm giảm đau. PVP tạo thành một hàng rào bảo vệ và có thể làm giảm thời gian để lành bệnh nhưng không có bằng chứng xác định.
Tổng kết
Trên đây là những thông tin cần thiết giúp dược sĩ có thể dễ dàng kiểm soát được triệu chứng nhiệt miệng (loét miệng). Giúp các dược sĩ có thể dễ dàng cắt liều nhiệt miệng (loét miệng) một cách dễ dàng và đạt hiểu quả nhanh chóng. Tuy nhiên, dược sĩ cần phân biệt được nhiệt miệng với loét miệng thể herpes để có hướng điều trị cắt liều nhiệt miệng – loét miệng phù hợp. Nếu bệnh nhân bị loét miệng thể herpes thì có thể điều trị theo hướng nhiễm virus herpes như các bệnh lý khác.
