Vitamin C, còn gọi là L-ascorbic acid hoặc acid ascorbic, là một vitamin tan trong nước mà cơ thể người không tự tổng hợp được với lượng đáp ứng nhu cầu. Vitamin C tham gia tổng hợp collagen, carnitine và một số chất dẫn truyền thần kinh; hoạt động như chất chống oxy hóa sinh lý; đồng thời hỗ trợ hấp thu sắt không heme từ thực phẩm. Thiếu vitamin C kéo dài có thể gây bệnh scorbut với biểu hiện mệt mỏi, chảy máu lợi, xuất huyết dưới da, đau khớp và chậm lành vết thương.
Vitamin C có trong thực phẩm, sản phẩm bổ sung và thuốc. Dạng tiêm tĩnh mạch được phê duyệt theo từng nhãn cụ thể, không tương đương với sản phẩm uống thông thường. Nhãn ASCOR tại Hoa Kỳ chỉ định vitamin C tiêm để điều trị scorbut ngắn hạn khi đường uống không thể thực hiện, không đủ hiệu quả hoặc bị chống chỉ định. Dùng liều cao kéo dài có thể gây rối loạn tiêu hóa, tăng oxalat niệu, bệnh thận do oxalat hoặc tán huyết ở người thiếu G6PD.
Nội dung chính
- Vitamin tan trong nước, còn gọi là L-ascorbic acid, cần được cung cấp từ chế độ ăn.
- Tham gia tổng hợp collagen, carnitine, chất dẫn truyền thần kinh; chống oxy hóa và tăng hấp thu sắt không heme.
- Phòng và điều trị thiếu vitamin C hoặc scorbut; dạng tiêm chỉ dùng theo chỉ định và nhãn thuốc cụ thể.
- Nam 90 mg/ngày, nữ 75 mg/ngày; người hút thuốc cần thêm 35 mg/ngày theo khuyến nghị của Hoa Kỳ.
- Người từ 19 tuổi trở lên: 2.000 mg/ngày từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung, trừ trường hợp điều trị có giám sát.
- Buồn nôn, tiêu chảy, ợ nóng, đầy hơi và đau quặn bụng.
- Bệnh thận do oxalat, sỏi oxalat và tán huyết ở người thiếu G6PD, đặc biệt với liều cao hoặc đường tĩnh mạch.
- Không tự truyền Vitamin C liều cao và không dùng để thay thế phương pháp điều trị bệnh đã được chứng minh.
Hoạt chất Vitamin C (Acid ascorbic) là gì?
Vitamin C là một vitamin thiết yếu tan trong nước, còn gọi là L-ascorbic acid. Cơ thể cần Vitamin C để duy trì hoạt động của nhiều enzyme, tổng hợp collagen và bảo vệ các thành phần tế bào trước phản ứng oxy hóa.
Thiếu Vitamin C nghiêm trọng gây scorbut, một bệnh có thể biểu hiện bằng mệt mỏi, viêm và chảy máu lợi, xuất huyết dưới da, đau cơ khớp, tóc xoắn bất thường và chậm lành vết thương.
Vitamin C (Acid ascorbic)
INN Ascorbic acid; L-ascorbic acid; Vitamin C
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Vitamin C (Acid ascorbic) |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ascorbic acid; L-ascorbic acid; Vitamin C |
| Tên IUPAC | (2R)-2-[(1S)-1,2-dihydroxyethyl]-3,4-dihydroxy-2H-furan-5-one |
| Tên hóa học khác | L-threo-Hex-2-enonic acid, gamma-lactone | Hex-2-enonic acid gamma-lactone, L-threo- | L-threo-hex-2-enono-1,4-lactone |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Axit ascorbic; acid ascorbic; ascorbate; L-threo-hex-2-enono-1,4-lactone. Sodium ascorbate, calcium ascorbate và các mineral ascorbate là dạng muối của acid ascorbic, không phải tên đồng nghĩa hoàn toàn về thành phần hóa học. |
| Tên viết tắt | AA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum ascorbicum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 50-81-7 |
|---|---|
| UNII | PQ6CK8PD0R |
| PubChem CID | 54670067 |
| RxNorm CUI | 1151 |
Dược động học của Vitamin C (Acid ascorbic)
Dược động học của Vitamin C phụ thuộc liều và đường dùng. Nồng độ Vitamin C trong huyết tương và mô được kiểm soát bởi hấp thu tại ruột, vận chuyển vào mô, tái hấp thu ở thận, chuyển hóa và bài tiết.
Đường uống có cơ chế hấp thu bão hòa nên tăng liều không làm nồng độ huyết tương tăng tương ứng. Truyền tĩnh mạch bỏ qua giới hạn hấp thu tại ruột và có thể tạo nồng độ huyết tương cao hơn nhiều so với đường uống.
Giai đoạn I: Hấp thu
Vitamin C được hấp thu chủ yếu tại ruột non thông qua các chất vận chuyển phụ thuộc natri và có tính bão hòa.
Dehydroascorbic acid có thể đi vào tế bào qua một số chất vận chuyển glucose rồi được khử trở lại thành ascorbic acid, nhưng đóng góp sinh lý của con đường này chưa được xác định đầy đủ.
Hấp thu giảm khi liều uống tăng cao.
| F · Sinh khả dụng | Acid ascorbic tổng hợp trong sản phẩm bổ sung có sinh khả dụng nhìn chung tương đương acid ascorbic tự nhiên trong thực phẩm. Ở mức tiêu thụ khoảng 30–180 mg/ngày, khoảng 70–90% Vitamin C được hấp thu. Khi dùng trên 1 g/ngày, tỷ lệ hấp thu có thể giảm xuống dưới 50%; phần đã hấp thu nhưng không được giữ lại sẽ tăng bài tiết qua nước tiểu. Sinh khả dụng không tăng tuyến tính theo liều. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Vitamin C phân bố rộng trong cơ thể. Nồng độ tương đối cao được ghi nhận tại bạch cầu, tiểu cầu, gan, tuyến thượng thận, tuyến yên, mô tuyến, thủy tinh thể và não.
Acid ascorbic đi qua nhau thai và hiện diện trong sữa mẹ.
Lượng Vitamin C toàn cơ thể được NIH mô tả dao động khoảng 300 mg trong tình trạng gần scorbut đến khoảng 2 g khi dự trữ đầy đủ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Vitamin C có thể bị oxy hóa thành dehydroascorbic acid và tiếp tục chuyển hóa thành các chất khác.
Một con đường chuyển hóa quan trọng liên quan đến sự hình thành oxalat niệu. Quá trình này có ý nghĩa an toàn ở người dùng liều cao kéo dài, người suy thận hoặc có nguy cơ sỏi oxalat.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Vitamin C và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận.
Khi mô chưa bão hòa và nồng độ huyết tương thấp, thận tái hấp thu phần lớn Vitamin C. Khi vượt ngưỡng tái hấp thu ở thận, lượng Vitamin C bài tiết qua nước tiểu tăng đáng kể.
| t½ · Thời gian bán thải | Nhãn ASCOR ghi nhận thời gian bán thải trung bình 7,4 ± 1,4 giờ trong một nghiên cứu dược động học nhỏ sau khi truyền tĩnh mạch một liều 1.000 mg cho người trưởng thành khỏe mạnh. Thông số này không nên áp dụng trực tiếp cho mọi liều uống, mọi dạng bào chế hoặc người bệnh có suy thận. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải của Vitamin C thay đổi theo nồng độ huyết tương, tình trạng dự trữ của cơ thể, chức năng thận và đường dùng. Không có một giá trị độ thanh thải duy nhất áp dụng cho tất cả liều và dạng bào chế. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm:
- Liều và tần suất sử dụng.
- Đường uống hoặc đường tĩnh mạch.
- Cơ chế hấp thu bão hòa tại ruột.
- Mức độ bão hòa Vitamin C trong mô.
- Chức năng thận.
- Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc.
- Tình trạng viêm, stress oxy hóa hoặc bệnh mạn tính.
- Hội chứng kém hấp thu.
- Chạy thận nhân tạo.
- Chế độ ăn và tổng lượng Vitamin C từ mọi nguồn.
Người hút thuốc có nồng độ Vitamin C thấp hơn và được khuyến nghị bổ sung thêm 35 mg/ngày so với người không hút thuốc theo DRI của Hoa Kỳ.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Vitamin C (Acid ascorbic)
Vitamin C được xếp vào:
- Vitamin tan trong nước.
- Nhóm ascorbic acid đơn chất trong hệ thống ATC.
- Chất chống scorbut.
- Chất chống oxy hóa sinh lý.
- Đồng yếu tố của nhiều enzyme hydroxylase và oxygenase.
Mã ATC A11GA01 áp dụng cho chế phẩm ascorbic acid đơn chất.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Vitamin C hoạt động chủ yếu như một chất cho electron và đồng yếu tố enzyme.
Các vai trò đã được xác lập gồm:
- Hỗ trợ hydroxyl hóa proline và lysine trong quá trình tạo collagen.
- Tham gia tổng hợp carnitine.
- Tham gia tổng hợp một số chất dẫn truyền thần kinh.
- Hoạt động như chất chống oxy hóa trong môi trường nước.
- Hỗ trợ tái tạo vitamin E từ dạng oxy hóa.
- Tăng hấp thu sắt không heme bằng cách duy trì sắt ở dạng dễ hấp thu hơn.
Trong scorbut, bổ sung acid ascorbic giúp khôi phục dự trữ Vitamin C và các quá trình sinh học bị suy giảm do thiếu hụt.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Đáp ứng sinh học của Vitamin C không tăng tuyến tính vô hạn theo liều. Nồng độ huyết tương và mô được cơ thể kiểm soát chặt chẽ khi dùng đường uống.
Khi lượng uống đạt khoảng 100–200 mg/ngày ở người có tình trạng dinh dưỡng bình thường, nhiều mô tiến gần mức bão hòa; tăng liều cao hơn thường làm tăng bài tiết qua thận nhiều hơn mức tăng nồng độ mô.
Truyền tĩnh mạch có thể tạo nồng độ dược lý cao hơn đáng kể so với đường uống, nhưng không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị đã được chứng minh cho mọi bệnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Vitamin C (Acid ascorbic)
Các trường hợp sử dụng có căn cứ gồm:
- Phòng ngừa thiếu Vitamin C khi chế độ ăn không đáp ứng nhu cầu.
- Điều trị thiếu Vitamin C.
- Phòng và điều trị bệnh scorbut.
- Bổ sung trong một số tình trạng kém hấp thu hoặc nhu cầu tăng, theo đánh giá chuyên môn.
- Acid ascorbic tiêm truyền để điều trị scorbut ngắn hạn khi đường uống không thể thực hiện, không đủ hoặc bị chống chỉ định, theo nhãn sản phẩm cụ thể.
Vitamin C không được xem là thuốc điều trị đặc hiệu cho cảm lạnh, ung thư, bệnh tim mạch hoặc nhiễm trùng.
Các ứng dụng được nghiên cứu gồm:
- Vitamin C trong phòng ngừa hoặc giảm thời gian cảm lạnh.
- Vitamin C liều dược lý đường tĩnh mạch trong ung thư.
- Hỗ trợ trong nhiễm trùng nặng và bệnh nhân hồi sức.
- Ảnh hưởng đối với bệnh tim mạch, thoái hóa điểm vàng và đục thủy tinh thể.
- Vai trò trong lành vết thương ở người không thiếu Vitamin C.
Cochrane ghi nhận dùng Vitamin C thường xuyên không làm giảm đáng kể tỷ lệ cảm lạnh trong dân số chung nhưng có thể rút ngắn nhẹ thời gian triệu chứng; bắt đầu dùng sau khi cảm lạnh xuất hiện chưa cho thấy lợi ích nhất quán.
Vitamin C liều cao tĩnh mạch trong ung thư vẫn là lĩnh vực nghiên cứu. FDA chưa phê duyệt Vitamin C liều cao để điều trị ung thư.
Liều dùng và cách sử dụng
Nhu cầu dinh dưỡng tham khảo của Hoa Kỳ:
- Nam từ 19 tuổi: 90 mg/ngày.
- Nữ từ 19 tuổi: 75 mg/ngày.
- Phụ nữ mang thai từ 19 tuổi: 85 mg/ngày.
- Phụ nữ cho con bú từ 19 tuổi: 120 mg/ngày.
- Người hút thuốc: bổ sung thêm 35 mg/ngày so với mức khuyến nghị tương ứng.
- Giới hạn dung nạp ở người từ 19 tuổi: 2.000 mg/ngày từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung.
Liều ASCOR tiêm tĩnh mạch điều trị scorbut theo nhãn Hoa Kỳ:
- Trẻ từ 5 tháng đến dưới 12 tháng: 50 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ từ 1 đến dưới 11 tuổi: 100 mg một lần mỗi ngày.
- Người lớn và trẻ từ 11 tuổi: 200 mg một lần mỗi ngày.
- Thời gian tối đa được khuyến nghị: 7 ngày.
Liều tiêm trên chỉ áp dụng cho ASCOR trong chỉ định và điều kiện của nhãn; không được tự chuyển đổi sang sản phẩm khác hoặc tự truyền tại nhà.
Đối với dạng uống:
- Dùng đúng hàm lượng và số lần ghi trên nhãn hoặc đơn thuốc.
- Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn; dùng sau ăn có thể giảm khó chịu dạ dày.
- Viên sủi phải hòa tan hoàn toàn trong lượng nước được hướng dẫn.
- Không nuốt nguyên viên sủi.
- Không nghiền hoặc nhai viên giải phóng kéo dài nếu nhãn không cho phép.
- Tính tổng Vitamin C từ thực phẩm, thuốc và sản phẩm bổ sung để tránh dùng trùng lặp.
- Một số dạng muối ascorbate có thể cung cấp thêm natri hoặc calci.
Đối với dạng tiêm:
- Phải được pha loãng và truyền chậm bởi nhân viên y tế.
- Không tiêm trực tiếp dung dịch đậm đặc.
- Không dùng toàn bộ lọ đa liều lớn cho một người bệnh.
- Hạn chế tiếp xúc ánh sáng trong quá trình pha và sử dụng.
Theo dõi tùy liều, đường dùng và nguy cơ của người bệnh:
- Triệu chứng scorbut và đáp ứng lâm sàng.
- Chế độ ăn và tổng lượng Vitamin C.
- Buồn nôn, tiêu chảy hoặc đau quặn bụng.
- Chức năng thận ở người có nguy cơ bệnh thận do oxalat.
- Dấu hiệu sỏi thận như đau hông lưng hoặc tiểu máu.
- Hemoglobin và công thức máu ở người thiếu G6PD dùng dạng tiêm.
- Dấu hiệu tán huyết: vàng da, nước tiểu sẫm màu, khó thở, mệt bất thường.
- Kết quả xét nghiệm glucose, bilirubin, nitrit và một số xét nghiệm oxy hóa – khử sau truyền tĩnh mạch.
Nhãn ASCOR khuyến nghị trì hoãn xét nghiệm dễ bị nhiễu đến 24 giờ sau truyền nếu điều kiện lâm sàng cho phép.
Cảnh báo và lưu ý về Vitamin C (Acid ascorbic)
Nhãn ASCOR không liệt kê chống chỉ định chính thức.
Tuy nhiên, không sử dụng một sản phẩm cụ thể khi người bệnh đã có phản ứng quá mẫn với acid ascorbic hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
Không tự dùng Vitamin C tiêm truyền ở người có:
- Thiếu G6PD.
- Suy thận.
- Tiền sử sỏi oxalat.
- Tăng oxalat niệu.
Các tình trạng trên là yếu tố nguy cơ quan trọng cần bác sĩ đánh giá, không nhất thiết là chống chỉ định tuyệt đối đối với mọi chế phẩm.
Tác dụng không mong muốn thường liên quan liều gồm:
- Tiêu chảy.
- Buồn nôn.
- Đau hoặc co thắt bụng.
- Ợ nóng.
- Đầy hơi.
- Đỏ bừng.
- Đau đầu.
- Mệt mỏi.
- Khó ngủ.
Dạng tiêm có thể gây đau hoặc sưng tại vị trí sử dụng. Truyền quá nhanh có thể gây choáng nhẹ, buồn nôn, lừ đừ, đỏ bừng, chóng mặt và đau đầu.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý:
- Bệnh thận cấp hoặc mạn do oxalat.
- Sỏi thận oxalat, urat hoặc cystine liên quan acid hóa nước tiểu.
- Tán huyết nặng ở người thiếu G6PD.
- Suy thận tiến triển do lắng đọng oxalat.
- Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, dù hiếm.
- Kết quả glucose máu sai lệch sau Vitamin C liều cao đường tĩnh mạch, có thể dẫn đến quyết định điều trị không phù hợp.
Ngừng dùng và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện đau hông lưng dữ dội, tiểu ít, tiểu máu, vàng da, khó thở, phát ban lan rộng, sưng mặt hoặc mất ý thức.
Thận trọng trong các trường hợp:
- Suy thận hoặc đang lọc máu.
- Tiền sử sỏi thận oxalat.
- Tăng oxalat niệu.
- Ghép thận.
- Bệnh thận do đái tháo đường.
- Thiếu G6PD.
- Bệnh thừa sắt hoặc hemochromatosis.
- Điều trị ung thư bằng hóa trị hoặc xạ trị.
- Đang dùng nhiều sản phẩm chứa Vitamin C.
- Chế độ ăn hạn chế natri khi sản phẩm chứa sodium ascorbate.
- Trẻ dưới 2 tuổi dùng Vitamin C tiêm.
- Người cao tuổi có mức lọc cầu thận suy giảm.
Vitamin C có thể gây sai lệch xét nghiệm glucose máu và nước tiểu, bilirubin, nitrit và bạch cầu dựa trên phản ứng oxy hóa – khử.
Quá liều có thể gây:
- Buồn nôn và nôn.
- Tiêu chảy.
- Đau quặn bụng.
- Đỏ bừng.
- Phát ban.
- Đau đầu.
- Mệt mỏi.
- Rối loạn giấc ngủ.
- Tăng oxalat niệu.
- Sỏi hoặc tổn thương thận.
- Tán huyết ở người thiếu G6PD.
Xử trí:
- Ngừng Vitamin C và các sản phẩm chứa Vitamin C.
- Điều trị triệu chứng và bù nước phù hợp.
- Kiểm tra chức năng thận, điện giải, nước tiểu và công thức máu khi có nguy cơ.
- Không tiếp tục dùng thêm Vitamin C để “bù” hoặc “giải độc”.
- Đến cơ sở y tế khi dùng lượng lớn, có bệnh thận, thiếu G6PD, tiểu máu, vàng da, khó thở hoặc đau hông lưng.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được xác lập.
Dạng uống:
- Bảo quản trong bao bì kín.
- Tránh nhiệt độ cao, độ ẩm và ánh sáng trực tiếp.
- Không bảo quản trong phòng tắm.
- Để xa tầm tay trẻ em.
- Dùng theo thời hạn sau mở nắp của từng sản phẩm.
Đối với ASCOR tiêm:
- Bảo quản ở 2–8°C.
- Tránh ánh sáng.
- Sản phẩm không chứa chất bảo quản.
- Sau khi chọc lọ đóng gói dùng cho pha chế, việc lấy thuốc phải hoàn tất trong 4 giờ và liều đã pha phải được dùng ngay theo nhãn.
Đối tượng đặc biệt
Nhu cầu Vitamin C phụ thuộc tuổi:
- 0–6 tháng: 40 mg/ngày theo mức tiêu thụ đầy đủ.
- 7–12 tháng: 50 mg/ngày theo mức tiêu thụ đầy đủ.
- 1–3 tuổi: 15 mg/ngày.
- 4–8 tuổi: 25 mg/ngày.
- 9–13 tuổi: 45 mg/ngày.
- Nam 14–18 tuổi: 75 mg/ngày.
- Nữ 14–18 tuổi: 65 mg/ngày.
Không tự cho trẻ dùng sản phẩm liều cao của người lớn.
ASCOR tiêm được chỉ định từ 5 tháng tuổi trong điều trị scorbut khi đường uống không phù hợp. Trẻ dưới 2 tuổi có nguy cơ bệnh thận do oxalat cao hơn do chức năng lọc cầu thận chưa trưởng thành.
Người cao tuổi có thể có mức lọc cầu thận giảm, làm tăng nguy cơ tích lũy oxalat và bệnh thận do oxalat khi dùng Vitamin C liều cao hoặc kéo dài.
Cần đánh giá:
- Chức năng thận.
- Tiền sử sỏi thận.
- Lượng Vitamin C từ nhiều sản phẩm.
- Khả năng ăn uống và hấp thu.
- Thuốc chống đông và các thuốc dùng đồng thời.
Không tự sử dụng liều cao với mục đích phòng bệnh mạn tính.
Nhu cầu Vitamin C khuyến nghị theo DRI Hoa Kỳ:
- Thai phụ 14–18 tuổi: 80 mg/ngày.
- Thai phụ từ 19 tuổi: 85 mg/ngày.
Vitamin C trong khẩu phần phù hợp là chất dinh dưỡng thiết yếu. Không có bằng chứng để khuyến khích dùng liều cao thường quy trong thai kỳ nhằm phòng biến chứng sản khoa.
Đối với ASCOR tiêm điều trị scorbut, nhãn khuyến nghị không vượt nhu cầu dinh dưỡng tương ứng của thai phụ. Dữ liệu hiện có không đủ để loại trừ hoàn toàn mọi nguy cơ của dạng tiêm.
Nhu cầu Vitamin C khuyến nghị:
- Người cho con bú 14–18 tuổi: 115 mg/ngày.
- Người cho con bú từ 19 tuổi: 120 mg/ngày.
Vitamin C hiện diện tự nhiên trong sữa mẹ. Nhãn ASCOR cho biết chưa có dữ liệu đầy đủ về nồng độ trong sữa sau đường tĩnh mạch hoặc ảnh hưởng của dạng tiêm đối với sản xuất sữa và trẻ bú mẹ.
Không tự dùng Vitamin C liều cao hoặc truyền tĩnh mạch trong thời gian cho con bú.
Không có khuyến nghị điều chỉnh liều cụ thể chỉ dựa trên suy gan trong các nguồn đã kiểm chứng.
Người suy gan cần được đánh giá tình trạng dinh dưỡng, chức năng thận, quá tải sắt và các thuốc dùng đồng thời trước khi sử dụng liều cao.
Liều dùng riêng theo từng mức độ suy gan.
Người đồng thời suy gan và suy thận cần được bác sĩ xác định liều theo:
- Mức độ thiếu Vitamin C.
- Chức năng thận còn lại.
- Lọc máu.
- Tình trạng dinh dưỡng.
- Nguy cơ tích lũy oxalat.
- Tình trạng quá tải sắt.
- Thuốc đang sử dụng.
Không có phác đồ liều chung áp dụng cho mọi người bệnh suy gan và suy thận.
Vitamin C đường uống ở liều dinh dưỡng không được biết là làm suy giảm trực tiếp khả năng lái xe hoặc vận hành máy.
Không lái xe nếu xuất hiện chóng mặt, choáng, đau đầu hoặc mệt bất thường. Các biểu hiện này có thể xảy ra khi acid ascorbic tiêm tĩnh mạch được truyền quá nhanh.
Tương tác thuốc của Vitamin C (Acid ascorbic)
Các tương tác và vấn đề cần lưu ý gồm:
- Hóa trị và xạ trị: dữ liệu về việc phối hợp chất chống oxy hóa còn không thống nhất; người đang điều trị ung thư phải hỏi bác sĩ ung bướu trước khi dùng liều cao.
- Bortezomib: dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy Vitamin C có khả năng làm giảm tác dụng; ý nghĩa lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.
- Warfarin: có báo cáo hạn chế về thay đổi tác dụng chống đông; tiếp tục theo dõi INR theo quy trình chuẩn.
- Amphetamine và thuốc nhạy cảm với pH nước tiểu: acid hóa nước tiểu có thể thay đổi bài tiết và nồng độ thuốc.
- Fluphenazine: có báo cáo giảm nồng độ khi phối hợp với acid ascorbic.
- Một số kháng sinh: nhãn ASCOR đề cập khả năng giảm hoạt tính của erythromycin, kanamycin, streptomycin, doxycycline và lincomycin; ý nghĩa thực hành cần được bác sĩ đánh giá.
- Niacin kết hợp simvastatin: Vitamin C dùng cùng các chất chống oxy hóa khác có thể ảnh hưởng đáp ứng HDL trong một số nghiên cứu.
- Sắt: Vitamin C làm tăng hấp thu sắt không heme; người quá tải sắt di truyền cần tránh tự dùng liều cao kéo dài.
Thắc mắc về hoạt chất Vitamin C (Acid ascorbic)
Vitamin C cần cho quá trình tổng hợp collagen, carnitine và một số chất dẫn truyền thần kinh. Chất này cũng hoạt động như một chất chống oxy hóa sinh lý, hỗ trợ chức năng miễn dịch và tăng hấp thu sắt không heme.
Công dụng điều trị được xác lập rõ nhất là phòng và điều trị thiếu Vitamin C hoặc scorbut. Vitamin C không phải thuốc chữa bách bệnh.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng của Hoa Kỳ, nam trưởng thành cần khoảng 90 mg/ngày và nữ trưởng thành cần khoảng 75 mg/ngày. Thai phụ từ 19 tuổi cần 85 mg/ngày và người cho con bú cần 120 mg/ngày. Người hút thuốc cần thêm 35 mg/ngày.
Đây là nhu cầu tổng từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung, không phải liều điều trị cho một bệnh cụ thể.
Liều 1.000 mg thấp hơn giới hạn dung nạp 2.000 mg/ngày của người trưởng thành theo DRI Hoa Kỳ, nhưng cao hơn nhiều so với nhu cầu hằng ngày.
Dùng liều này thường xuyên có thể gây tiêu chảy, buồn nôn hoặc đau bụng; đồng thời không phù hợp với một số người có suy thận, tiền sử sỏi oxalat, tăng oxalat niệu, thiếu G6PD hoặc quá tải sắt. Không nên coi mức dưới giới hạn dung nạp là phù hợp cho mọi cá nhân.
Dùng Vitamin C thường xuyên không làm giảm đáng kể nguy cơ mắc cảm lạnh ở dân số chung. Một số nghiên cứu cho thấy có thể rút ngắn nhẹ thời gian và mức độ triệu chứng, đặc biệt ở người hoạt động thể lực cường độ cao hoặc tiếp xúc lạnh khắc nghiệt.
Bắt đầu dùng Vitamin C sau khi cảm lạnh xuất hiện chưa cho thấy hiệu quả nhất quán. Vitamin C không thay thế việc đánh giá y tế khi sốt cao, khó thở hoặc triệu chứng kéo dài.
Không nên tự truyền Vitamin C. Đường tĩnh mạch tạo nồng độ trong máu cao hơn nhiều so với đường uống và có nguy cơ gây bệnh thận do oxalat, tán huyết ở người thiếu G6PD, quá tải dịch và sai lệch xét nghiệm glucose.
Vitamin C liều cao đường tĩnh mạch trong ung thư vẫn đang được nghiên cứu và chưa được FDA phê duyệt để điều trị ung thư. Việc sử dụng chỉ nên diễn ra trong bối cảnh chuyên môn phù hợp, sau khi bác sĩ đánh giá chức năng thận, G6PD và phác đồ điều trị hiện tại.

