Lysine

Lysine, thường được gọi chính xác là L-Lysine, là một acid amin thiết yếu mà cơ thể người không tự tổng hợp đủ và phải nhận từ thực phẩm. Lysine tham gia cấu tạo protein, duy trì khối cơ, hỗ trợ hình thành collagen và góp phần vào nhiều quá trình chuyển hóa.

Lysine có trong thịt, cá, trứng, sữa, đậu nành và nhiều thực phẩm giàu protein. Ngoài vai trò dinh dưỡng, L-Lysine hoặc các muối như Lysine hydrochloride và Lysine acetate còn xuất hiện trong thực phẩm bổ sung, sản phẩm sức khỏe tự nhiên và dung dịch acid amin dùng trong dinh dưỡng đường tĩnh mạch.

Health Canada chấp nhận một số công bố cho sản phẩm bổ sung Lysine dành cho người lớn, gồm cung cấp acid amin thiết yếu, hỗ trợ tổng hợp protein cơ, hình thành collagen và giảm tái phát nhiễm herpes simplex. Tuy nhiên, tổng quan nghiên cứu cho thấy bằng chứng đối với herpes chưa nhất quán; Lysine không thay thế thuốc kháng virus được khuyến cáo.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Lysine là acid amin thiết yếu, cơ thể cần nhận từ chế độ ăn.
  • Vai trò chính của Lysine là tham gia tổng hợp protein; hoạt chất cũng liên quan đến hình thành collagen và tổng hợp carnitine.
  • L-Lysine, L-Lysine hydrochloride và L-Lysine acetate có thể được sử dụng trong các loại sản phẩm khác nhau.
  • Health Canada cho phép liều bổ sung đường uống 133–3.000 mg/ngày cho một số công dụng ở người từ 18 tuổi; liều 1.000–3.000 mg/ngày được nêu cho mục đích hỗ trợ giảm tái phát herpes.
  • Bằng chứng lâm sàng về phòng tái phát herpes còn không đồng nhất; Lysine không phải thuốc kháng virus tiêu chuẩn.
  • Dung dịch acid amin truyền tĩnh mạch chứa Lysine chỉ được sử dụng theo chỉ định và giám sát y tế.
  • Tình trạng đăng ký của từng sản phẩm chứa Lysine tại Việt Nam cần được kiểm tra riêng.

Hoạt chất Lysine là gì?

Lysine là một trong các acid amin thiết yếu của người. Hoạt chất là nguyên liệu cấu tạo protein và cần được cung cấp từ chế độ ăn hoặc nguồn dinh dưỡng phù hợp.

Trong dược phẩm, Lysine có thể được dùng dưới dạng L-Lysine tự do, Lysine hydrochloride hoặc Lysine acetate. Vai trò và quy định sử dụng khác nhau giữa thực phẩm bổ sung đường uống và dung dịch dinh dưỡng truyền tĩnh mạch.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lysine

INN L-Lysine

CAS 56-87-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lysine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

L-Lysine

Tên IUPAC

(2S)-2,6-diaminohexanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Lysine; L-Lysine; (S)-2,6-diaminohexanoic acid; L-Lysine monohydrochloride; L-Lysine hydrochloride; L-Lysine acetate; L-Lysine dihydrochloride.; Các dạng muối của Lysine không hoàn toàn tương đương về khối lượng với lượng L-Lysine tự do. Cần đọc rõ hàm lượng được quy đổi trên nhãn sản phẩm.

Tên viết tắt

Lys

Tên Latinh / tên dược điển

lysinum

Tên USAN

lysine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

56-87-1

UNII

K3Z4F929H6

PubChem CID

5962

RxNorm CUI

6536

Dược động học của Lysine

Lysine từ thực phẩm hoặc chế phẩm uống được hấp thu tại ruột non qua các hệ vận chuyển acid amin cation. Sau khi hấp thu, Lysine đi vào kho acid amin tự do, được sử dụng để tổng hợp protein hoặc trải qua chuyển hóa, chủ yếu tại gan.

Tổng quan về chuyển hóa Lysine ở người ghi nhận chuyển hóa bước đầu có thể sử dụng một phần đáng kể Lysine được hấp thu. Quá trình dị hóa chính bắt đầu bằng con đường saccharopine trong ty thể và tạo thành các chất trung gian như 2-aminoadipate.

Các thông số dược động học chuẩn như sinh khả dụng tuyệt đối, thể tích phân bố, độ thanh thải và thời gian bán thải chưa được xác lập thống nhất cho Lysine bổ sung đường uống.

Giai đoạn I: Hấp thu

Lysine được hấp thu chủ yếu tại ruột non thông qua các chất vận chuyển dành cho acid amin cation. Lysine trong thực phẩm phải được giải phóng từ protein qua quá trình tiêu hóa trước khi hấp thu; L-Lysine tự do trong chế phẩm bổ sung không cần bước phân giải protein tương tự.

Tỷ lệ và tốc độ hấp thu cụ thể theo từng dạng bào chế.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của L-Lysine bổ sung đường uống ở người.

Mức Lysine thực tế đi vào tuần hoàn có thể phụ thuộc dạng hóa học, bữa ăn, thành phần protein và quá trình chuyển hóa bước đầu tại ruột hoặc gan.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi hấp thu, Lysine phân bố trong kho acid amin tự do của huyết tương và mô, đồng thời được đưa vào protein mới tổng hợp. Lysine không được dự trữ dưới dạng một kho chuyên biệt như glycogen hoặc mô mỡ.

Thể tích phân bố định lượng của Lysine dùng đường uống.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Lysine được sử dụng trực tiếp cho tổng hợp protein hoặc bị dị hóa chủ yếu tại gan. Con đường saccharopine trong ty thể chuyển Lysine qua các chất trung gian, gồm saccharopine và 2-aminoadipate.

Lysine được xem là acid amin sinh ceton; khung carbon của hoạt chất có thể đi vào quá trình tạo acetyl-CoA hoặc các chất liên quan, thay vì tạo glucose ròng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Nitơ từ quá trình dị hóa Lysine được xử lý thông qua chuyển hóa nitơ và chu trình urê. Khung carbon được tiếp tục chuyển hóa hoặc oxy hóa để tạo năng lượng.

Tỷ lệ Lysine không đổi được bài tiết qua nước tiểu và dữ liệu cân bằng khối lượng ở người sử dụng chế phẩm bổ sung.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương của L-Lysine bổ sung đường uống chưa được xác lập thống nhất.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của L-Lysine bổ sung đường uống.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc hấp thu và sử dụng Lysine gồm:

  • Lượng protein và Lysine trong khẩu phần.
  • Dạng Lysine tự do hoặc Lysine nằm trong protein thực phẩm.
  • Thành phần bữa ăn và sự cạnh tranh tại hệ vận chuyển acid amin.
  • Tuổi, thai kỳ, tốc độ tăng trưởng và tình trạng dinh dưỡng.
  • Bệnh đường tiêu hóa gây kém hấp thu.
  • Bệnh gan hoặc thận.
  • Rối loạn chuyển hóa acid amin bẩm sinh.

Mức độ ảnh hưởng định lượng của từng yếu tố đối với chế phẩm bổ sung.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lysine

Lysine thuộc nhóm acid amin thiết yếu có chuỗi bên mang điện tích dương ở pH sinh lý. Trong dinh dưỡng lâm sàng, Lysine là một thành phần cung cấp nitơ và acid amin để hỗ trợ tổng hợp protein.

Trong hệ thống ATC, Lysine được xếp tại B05XB03 khi sử dụng làm chất bổ sung cho dung dịch truyền tĩnh mạch.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Lysine không tác động thông qua một thụ thể dược lý duy nhất. Hoạt chất hoạt động chủ yếu như:

  • Cơ chất để tổng hợp protein.
  • Thành phần cần thiết cho quá trình tăng trưởng, duy trì và sửa chữa mô.
  • Yếu tố tham gia hình thành collagen.
  • Tiền chất gián tiếp trong quá trình tổng hợp carnitine.
  • Nguồn nitơ và carbon trong chuyển hóa năng lượng.

Đối với herpes simplex, giả thuyết thường được đề cập là Lysine có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng hoặc khả năng sử dụng arginine của virus. Tuy nhiên, cơ chế này chưa chứng minh chắc chắn hiệu quả lâm sàng và Lysine không có cơ chế kháng virus trực tiếp được xác lập như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng sinh lý của Lysine phụ thuộc tình trạng dinh dưỡng. Khi khẩu phần thiếu Lysine, việc cung cấp đủ acid amin này có thể hỗ trợ tổng hợp protein và duy trì cân bằng nitơ. Khi nhu cầu đã được đáp ứng, bổ sung thêm không đồng nghĩa sẽ tiếp tục làm tăng cơ, chiều cao hoặc khả năng miễn dịch.

Health Canada chấp nhận công bố rằng Lysine tham gia tổng hợp protein cơ và hình thành collagen. Công bố hỗ trợ giảm tái phát herpes được chấp nhận cho sản phẩm đáp ứng chuyên luận, nhưng bằng chứng thử nghiệm lâm sàng tổng thể vẫn chưa đồng nhất.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lysine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lysine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lysine

Chưa có tương tác thuốc nghiêm trọng và nhất quán được xác lập riêng cho L-Lysine bổ sung đường uống trong chuyên luận Health Canada.

Lysine và arginine cùng thuộc nhóm acid amin cation và có thể cạnh tranh tại một số hệ vận chuyển. Ý nghĩa lâm sàng của tương tác này đối với thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chưa được xác định đầy đủ.

Người dùng thuốc kê đơn, nhiều thực phẩm bổ sung, thuốc điều trị bệnh thận hoặc dinh dưỡng đường tĩnh mạch nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bổ sung liều cao.

Tương tác và tính tương hợp của dung dịch truyền chứa Lysine phải được nhân viên y tế đánh giá theo toàn bộ công thức.

Thắc mắc về hoạt chất Lysine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 10 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *