Lysozyme là một enzym có khả năng thủy phân liên kết β-1,4 giữa N-acetylmuramic acid và N-acetyl-D-glucosamine trong peptidoglycan của thành tế bào vi khuẩn. Hoạt chất còn được gọi là muramidase và mang số enzym EC 3.2.1.17.
Trong dược phẩm, Lysozyme thường được sử dụng dưới dạng Lysozyme hydrochloride, nhiều chế phẩm có nguồn gốc từ lòng trắng trứng. Hoạt chất từng được dùng đường uống như một enzym long đờm hoặc chống viêm tại một số quốc gia. Tuy nhiên, Nhật Bản kết luận năm 2016 rằng hiệu quả lâm sàng của các thuốc uống Lysozyme hydrochloride trong bệnh hô hấp không được chứng minh trong nghiên cứu tái đánh giá; việc tiếp tục phê duyệt các sản phẩm này được xác định là khó phù hợp.
Lysozyme vẫn xuất hiện trong một số thuốc phối hợp dùng tại miệng và họng được cấp phép ở các quốc gia châu Âu. Chỉ định, hàm lượng và cách dùng phải được xác định theo đúng nhãn của từng sản phẩm.
Nội dung chính
- Lysozyme là enzym phân giải peptidoglycan của thành tế bào vi khuẩn, không phải là kháng sinh toàn thân thông thường.
- Dược phẩm thường sử dụng Lysozyme hydrochloride có nguồn gốc từ lòng trắng trứng.
- Người dị ứng trứng hoặc lòng trắng trứng có nguy cơ phản ứng quá mẫn và phản vệ.
- Các thuốc uống Lysozyme hydrochloride đơn thành phần tại Nhật Bản đã bị đánh giá không có đủ căn cứ chứng minh tính hữu dụng và được thu hồi năm 2016.
- Một số chế phẩm phối hợp chứa Lysozyme dùng tại miệng hoặc họng vẫn thuộc diện được cấp phép tại châu Âu.
- Không được tự áp dụng liều của sản phẩm lịch sử cho các chế phẩm đang lưu hành hiện nay.
Hoạt chất Lysozyme là gì?
Lysozyme là một enzym kháng khuẩn tự nhiên có khả năng cắt liên kết glycoside trong peptidoglycan của thành tế bào vi khuẩn. Trong dược phẩm, hoạt chất thường được sử dụng dưới dạng Lysozyme hydrochloride.
Hoạt tính enzym trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa một chế phẩm uống sẽ có hiệu quả điều trị nhiễm khuẩn hoặc bệnh đường hô hấp ở người.
Lysozyme
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lysozyme |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lysozyme |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Muramidase; peptidoglycan N-acetylmuramoylhydrolase; 1,4-N-acetylmuramidase; Lysozyme hydrochloride; Lysozyme chloride.; Lysozyme hydrochloride là dạng muối được dùng trong một số dược phẩm, không nên mặc định mọi dữ liệu của dạng này áp dụng cho tất cả nguồn Lysozyme. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 9001-63-2 |
|---|---|
| UNII | Chưa xác minh |
| PubChem CID | Không có |
| RxNorm CUI | 7094 |
Dược động học của Lysozyme
Dữ liệu dược động học ở người của Lysozyme hydrochloride dùng đường uống chưa được mô tả đầy đủ trong các nguồn quản lý đã kiểm chứng.
Tờ thông tin sản phẩm lịch sử của Leftose chỉ nêu dữ liệu động vật: sau khi cho thỏ uống, nồng độ trong máu đạt đỉnh sau khoảng 60 phút; thí nghiệm ở chuột gợi ý sự hấp thu chủ yếu qua hệ tĩnh mạch cửa. Không được ngoại suy trực tiếp dữ liệu này thành thông số dược động học ở người.
Giai đoạn I: Hấp thu
Mức độ và cơ chế hấp thu Lysozyme nguyên vẹn ở người sau khi uống.
Dữ liệu động vật lịch sử ghi nhận hoạt chất hoặc hoạt tính liên quan xuất hiện trong máu sau khi uống, nhưng chưa đủ để xác định tỷ lệ hấp thu có ý nghĩa lâm sàng ở người.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối ở người. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu phân bố ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lysozyme là protein và có thể chịu tác động của quá trình phân giải protein trong đường tiêu hóa và mô. Dữ liệu định lượng về chuyển hóa Lysozyme hydrochloride dùng làm thuốc ở người.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Đường thải trừ và tỷ lệ bài tiết của Lysozyme dùng làm thuốc ở người.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải ở người. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải ở người. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lysozyme
Theo danh pháp enzym, Lysozyme thuộc nhóm hydrolase, phân nhóm glycosidase, mã EC 3.2.1.17.
Trong hệ thống ATC, hoạt chất được phân loại khác nhau tùy mục đích dùng, gồm thuốc kháng virus khác, thuốc dùng ngoài da và thành phần của chế phẩm sát khuẩn họng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Lysozyme xúc tác quá trình thủy phân liên kết β-1,4 giữa N-acetylmuramic acid và N-acetyl-D-glucosamine trong peptidoglycan. Sự phân cắt này làm suy yếu cấu trúc thành tế bào của các vi khuẩn nhạy cảm và có thể dẫn đến ly giải tế bào.
Cơ chế sinh hóa này đã được xác lập. Tuy nhiên, cơ chế tạo hiệu quả lâm sàng sau khi uống Lysozyme hydrochloride và mối liên hệ giữa liều với hiệu quả chưa được làm rõ; tài liệu tái đánh giá của Nhật Bản cảnh báo không nên sử dụng kéo dài thiếu mục tiêu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Hoạt tính dược lực học cốt lõi là khả năng thủy phân peptidoglycan. Mức độ nhạy cảm phụ thuộc cấu trúc thành tế bào, khả năng tiếp cận cơ chất và môi trường tại vị trí sử dụng.
Các tác dụng chống viêm, long đờm, hỗ trợ lành mô hoặc kháng virus từng được mô tả trong tài liệu tiền lâm sàng và nhãn thuốc lịch sử, nhưng không được xem là bằng chứng đủ để khẳng định hiệu quả điều trị toàn thân. Nghiên cứu tái đánh giá của Nhật Bản không xác nhận được lợi ích lâm sàng của thuốc uống Lysozyme hydrochloride đối với bệnh hô hấp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lysozyme
Không có một chỉ định chung được phê duyệt trên toàn cầu cho mọi sản phẩm chứa Lysozyme.
Trong tài liệu lịch sử của Nhật Bản, thuốc uống Lysozyme hydrochloride từng được chỉ định cho tình trạng khó khạc đờm ở người mắc viêm phế quản, hen phế quản hoặc giãn phế quản. Các chỉ định này sau đó không vượt qua quá trình tái đánh giá về tính hữu dụng và các sản phẩm liên quan bị thu hồi.
Một số quốc gia châu Âu vẫn có thuốc phối hợp Lysozyme dùng tại miệng hoặc họng. Chỉ định cụ thể phải căn cứ SmPC hoặc tờ hướng dẫn của từng sản phẩm được cấp phép.
Lysozyme tiếp tục được đánh giá trong các ứng dụng kiểm soát vi sinh, bảo quản thực phẩm và các hệ vật liệu kháng khuẩn. Những ứng dụng này không phải là chỉ định điều trị đã được phê duyệt cho Lysozyme dùng đường toàn thân.
Ứng dụng điều trị mới có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều chung cho Lysozyme vì liều phụ thuộc dạng bào chế, nguồn nguyên liệu, hoạt tính enzym và hoạt chất phối hợp.
Tài liệu Nhật Bản trước quyết định thu hồi năm 2016 từng ghi:
- Viên, viên nang, cốm hoặc bột: người lớn dùng tổng cộng 60–270 mg hoạt lực Lysozyme hydrochloride mỗi ngày, chia 3 lần.
- Siro 0,5%: trẻ dưới 2 tuổi 3–6 mL/ngày; từ 2–6 tuổi 6–8 mL/ngày; từ 7–14 tuổi 8–12 mL/ngày, chia 3 lần.
- Siro 1%: trẻ dưới 2 tuổi 1,5–3 mL/ngày; từ 2–6 tuổi 3–4 mL/ngày; từ 7–14 tuổi 4–6 mL/ngày, chia 3 lần.
Đây là liều lịch sử của các sản phẩm không được tiếp tục phê duyệt tại Nhật Bản do không chứng minh được tính hữu dụng. Không sử dụng các liều trên để tự điều trị hoặc áp dụng cho sản phẩm đang lưu hành ở quốc gia khác.
Chỉ sử dụng đúng đường dùng và lịch dùng ghi trong tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Với viên ngậm hoặc thuốc dùng tại miệng và họng, không được tự áp dụng liều của thuốc uống Lysozyme đơn thành phần lịch sử. Không dùng đồng thời nhiều thuốc ngậm hoặc thuốc sát khuẩn chứa thành phần trùng lặp khi chưa hỏi dược sĩ.
Người có tiền sử dị ứng trứng, dị ứng thực phẩm, hen hoặc cơ địa dị ứng phải kiểm tra nguồn Lysozyme trước khi sử dụng.
Cần theo dõi:
- Phát ban, đỏ da, ngứa hoặc nổi mề đay.
- Sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng.
- Khó thở, khò khè, chóng mặt hoặc tụt huyết áp.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc khó chịu vùng thượng vị.
- Sốt, tổn thương niêm mạc, phỏng nước hoặc bong tróc da.
- Dấu hiệu tổn thương gan nếu sử dụng chế phẩm toàn thân.
Ngừng thuốc và cấp cứu ngay nếu xuất hiện dấu hiệu phản vệ.
Cảnh báo và lưu ý về Lysozyme
Theo tờ thông tin sản phẩm Leftose lịch sử, chống chỉ định gồm:
- Quá mẫn với Lysozyme hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
- Dị ứng lòng trắng trứng khi Lysozyme có nguồn gốc từ trứng, do đã ghi nhận phản vệ và phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
Chống chỉ định của chế phẩm phối hợp còn phụ thuộc các hoạt chất đi kèm.
Tờ thông tin sản phẩm Leftose năm 2015 ghi nhận 58 trường hợp có tác dụng phụ trong tổng số 3.059 người được đánh giá, tương ứng 1,90%; phần lớn là triệu chứng tiêu hóa.
Các phản ứng được báo cáo gồm:
- Tiêu chảy.
- Khó chịu ở dạ dày.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Chán ăn.
- Viêm miệng.
- Phát ban hoặc đỏ da.
- Chóng mặt.
- Tăng men gan hoặc rối loạn chức năng gan.
Số liệu trên là dữ liệu lịch sử của một chế phẩm đã ngừng lưu hành, không đại diện cho mọi sản phẩm chứa Lysozyme.
Các tác dụng phụ nghiêm trọng từng được ghi nhận gồm:
- Sốc và phản vệ.
- Phù mặt hoặc phù thanh quản.
- Khó thở, tím tái, tụt huyết áp hoặc mất ý thức.
- Hội chứng Stevens–Johnson.
- Hoại tử thượng bì nhiễm độc.
Người dị ứng trứng có thể phản ứng với Lysozyme có nguồn gốc từ lòng trắng trứng. Khi xuất hiện khó thở, sưng họng, tụt huyết áp hoặc rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay.
Thận trọng đặc biệt ở người có:
- Dị ứng trứng hoặc lòng trắng trứng.
- Tiền sử phản vệ.
- Hen phế quản.
- Viêm da cơ địa.
- Dị ứng thuốc hoặc nhiều loại thực phẩm.
- Người thân trực hệ có tiền sử bệnh dị ứng.
Hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm không phải căn cứ để dùng Lysozyme thay kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc phác đồ điều trị chuẩn.
Không sử dụng kéo dài khi triệu chứng không cải thiện. Một số chỉ định thuốc uống lịch sử đã bị thu hồi vì không chứng minh được tính hữu dụng lâm sàng.
Dữ liệu quá liều Lysozyme ở người và thuốc giải độc đặc hiệu.
Nếu uống quá liều hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần ngừng sử dụng và liên hệ cơ sở y tế. Điều trị dự kiến chủ yếu là hỗ trợ, kiểm soát đường thở, tuần hoàn và phản ứng dị ứng theo tình trạng lâm sàng.
Không tự gây nôn.
Tờ thông tin Leftose lịch sử hướng dẫn bảo quản trong bao bì kín ở nhiệt độ phòng.
Điều kiện bảo quản chính xác của sản phẩm đang sử dụng phải theo nhãn, vì viên ngậm, siro, viên nén và chế phẩm phối hợp có thể có yêu cầu khác nhau.
Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Các liều siro cho trẻ em từng được ghi trong tài liệu Nhật Bản, nhưng sản phẩm liên quan sau đó bị thu hồi vì không chứng minh được tính hữu dụng.
Trẻ bị dị ứng trứng có nguy cơ phản vệ với Lysozyme có nguồn gốc từ lòng trắng trứng. Bộ Y tế Nhật Bản đã lưu ý Lysozyme chloride là một trong những thành phần thuốc uống có thể liên quan đến phản vệ ở trẻ có dị ứng thực phẩm.
Không tự dùng Lysozyme cho trẻ.
Tờ thông tin sản phẩm lịch sử khuyến cáo thận trọng và cân nhắc giảm liều vì chức năng sinh lý ở người cao tuổi thường suy giảm.
Không có chế độ điều chỉnh liều hiện hành áp dụng chung cho mọi chế phẩm.
Dữ liệu về độ an toàn của Lysozyme dùng làm thuốc trong thai kỳ chưa đầy đủ.
Phụ nữ mang thai chỉ nên sử dụng chế phẩm chứa Lysozyme khi bác sĩ đánh giá lợi ích cao hơn nguy cơ và đã kiểm tra toàn bộ hoạt chất phối hợp.
Dữ liệu về mức bài tiết Lysozyme dùng làm thuốc vào sữa mẹ và nguy cơ đối với trẻ bú mẹ.
Cần đặc biệt lưu ý nếu mẹ hoặc trẻ có tiền sử dị ứng trứng.
Không có khuyến cáo điều chỉnh liều Lysozyme được xác lập cho người suy gan.
Rối loạn chức năng gan và tăng men gan từng được báo cáo trong tờ thông tin sản phẩm lịch sử. Người có bệnh gan cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng chế phẩm toàn thân.
Không có dữ liệu đáng tin cậy để xác định liều dùng cho người suy thận.
Chóng mặt từng được liệt kê là tác dụng không mong muốn có tần suất chưa xác định trong tờ thông tin Leftose lịch sử.
Không lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện chóng mặt, khó chịu hoặc triệu chứng dị ứng.
Tương tác thuốc của Lysozyme
Tương tác dược động học hoặc dược lực học đặc hiệu của Lysozyme đơn thành phần chưa được xác lập đầy đủ.
Với thuốc phối hợp, tương tác có thể liên quan đến cetylpyridinium, pyridoxine hoặc các hoạt chất khác trong cùng chế phẩm. Cần kiểm tra tờ hướng dẫn riêng, không suy luận từ dữ liệu của Lysozyme đơn độc.
Thắc mắc về hoạt chất Lysozyme
Không. Lysozyme là một enzym thủy phân peptidoglycan của thành tế bào vi khuẩn. Hoạt chất có thể tạo tác dụng ly giải đối với vi khuẩn nhạy cảm trong điều kiện phù hợp, nhưng không được xem là kháng sinh toàn thân và không thay thế thuốc kháng sinh được bác sĩ chỉ định.
Không nên sử dụng sản phẩm chứa Lysozyme có nguồn gốc từ lòng trắng trứng nếu có dị ứng trứng, trừ khi đã được bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Phản vệ, sốc và phù đường thở đã được báo cáo.
Thuốc uống Lysozyme hydrochloride từng được dùng cho tình trạng khó khạc đờm tại Nhật Bản. Tuy nhiên, nghiên cứu tái đánh giá không chứng minh được hiệu quả lâm sàng trong môi trường điều trị hiện đại; các sản phẩm liên quan đã bị thu hồi năm 2016.
Không nên tự dùng Lysozyme để điều trị ho hoặc bệnh đường hô hấp.
Có. Một số quốc gia châu Âu có các thuốc phối hợp Lysozyme với cetylpyridinium hoặc pyridoxine được cấp phép ở cấp quốc gia. Quy trình đánh giá an toàn định kỳ năm 2026 có kết quả duy trì giấy phép.
Chỉ định và liều phải theo đúng tờ hướng dẫn của từng thuốc.
Nguy cơ quan trọng nhất là phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, gồm phản vệ, phù thanh quản, khó thở và tụt huyết áp. Hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc cũng từng được ghi nhận trong tờ thông tin sản phẩm lịch sử.

