Etoposid, tên tiếng Anh là etoposide, là thuốc hóa trị bán tổng hợp có nguồn gốc từ podophyllotoxin. Thuốc gắn và ức chế enzym topoisomerase II, làm tích tụ các đứt gãy trên DNA, cản trở quá trình sao chép và phiên mã, từ đó dẫn đến chết tế bào ung thư. Hoạt tính của etoposid nổi bật ở pha S và G2 của chu kỳ tế bào.
Theo nhãn Hoa Kỳ, etoposid đường tiêm được dùng phối hợp trong điều trị bước đầu ung thư phổi tế bào nhỏ và điều trị ung thư tinh hoàn kháng trị. Viên nang etoposid được phê duyệt trong phác đồ phối hợp điều trị bước đầu ung thư phổi tế bào nhỏ. Độc tính giới hạn liều quan trọng nhất là suy tủy xương, có thể dẫn đến nhiễm trùng hoặc xuất huyết gây tử vong.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư, dẫn xuất podophyllotoxin và chất ức chế topoisomerase II.
- Chỉ định được phê duyệt: Ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư tinh hoàn kháng trị trong phác đồ phối hợp.
- Dạng dùng: Dung dịch đậm đặc pha truyền, bột etoposide phosphate pha truyền và viên nang mềm đường uống.
- Độc tính giới hạn liều: Suy tủy xương, đặc biệt giảm bạch cầu trung tính và giảm tiểu cầu.
- Cảnh báo nghiêm trọng: Nhiễm trùng, xuất huyết, phản vệ, bệnh bạch cầu thứ phát, độc tính thai nhi và hoại tử khi thoát mạch.
- Nguyên tắc truyền: Pha loãng và truyền tĩnh mạch chậm; không tiêm tĩnh mạch nhanh hoặc tiêm bolus.
- Chỉnh liều suy thận: Độ thanh thải creatinin 15–50 ml/phút: cân nhắc dùng 75% liều khuyến nghị ban đầu.
- Điều kiện sử dụng: Chỉ dùng dưới sự giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm về hóa trị ung thư.
Hoạt chất Etoposid là gì?
Etoposid là thuốc hóa trị gây độc tế bào, có tác dụng ngăn các tế bào ung thư sửa chữa và nhân đôi DNA. Thuốc thường là một thành phần của phác đồ phối hợp, không được tự sử dụng đơn độc hoặc thay đổi lịch dùng vì hiệu quả và độc tính phụ thuộc toàn bộ phác đồ ung thư.
Etoposid
INN Etoposide
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Etoposid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Etoposide |
| Tên IUPAC | (5S,5aR,8aR,9R)-5-[[(2R,4aR,6R,7R,8R,8aS)-7,8-dihydroxy-2-methyl-4,4a,6,7,8,8a-hexahydropyrano[3,2-d][1,3]dioxin-6-yl]oxy]-9-(4-hydroxy-3,5-dimethoxyphenyl)-5a,6,8a,9-tetrahydro-5H-[2]benzofuro[6,5-f][1,3]benzodioxol-8-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | VP-16; VP-16-213; EPEG; etoposide base; demethyl epipodophyllotoxin ethylidene glucoside. Etoposide phosphate là tiền dược phosphate tan trong nước và được chuyển đổi hoàn toàn thành etoposide trong huyết tương; không được tự quy đổi hàm lượng nếu nhãn không ghi lượng tương đương etoposide. |
| Tên viết tắt | EPEG |
| Tên Latinh / tên dược điển | Etoposidum |
| Tên USAN | etoposide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 33419-42-0 |
|---|---|
| UNII | 6PLQ3CP4P3 |
| PubChem CID | 36462 |
| RxNorm CUI | 4179 |
| Công thức phân tử | C29H32O13 |
Dược động học của Etoposid
Sau truyền tĩnh mạch, etoposid có dược động học hai pha, với thời gian bán thải phân bố khoảng 1,5 giờ và thời gian bán thải cuối khoảng 4–11 giờ. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 18–29 lít, mức gắn protein huyết tương khoảng 97% và khả năng đi vào dịch não tủy thấp. Thuốc được chuyển hóa qua mở vòng lactone, O-demethyl hóa qua CYP3A4, glucuronid hóa và sulfat hóa; thải trừ qua cả nước tiểu và phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Viên nang etoposid được hấp thu qua đường tiêu hóa nhưng có mức độ biến thiên lớn giữa các người bệnh và giữa các lần dùng. Cmax và AUC của liều uống thường nằm trong phạm vi tương tự một liều truyền tĩnh mạch bằng khoảng một nửa liều uống. Sinh khả dụng được mô tả tuyến tính đến ít nhất 250 mg/m².
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của etoposid truyền tĩnh mạch là 100%. Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của viên nang etoposid khoảng 50%, với khoảng biến thiên rộng 25–75%. Do đó, liều uống thường lớn hơn liều truyền và không được tự quy đổi theo tỷ lệ cố định ngoài hướng dẫn của phác đồ. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 18–29 lít. Etoposid gắn khoảng 97% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Nồng độ trong dịch não tủy thấp hơn rõ rệt so với huyết tương; vì vậy khả năng thấm vào hệ thần kinh trung ương hạn chế.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Etoposid được chuyển hóa bằng:
- Mở vòng lactone để tạo chất chuyển hóa hydroxy acid.
- O-demethyl hóa qua CYP3A4, tạo chất chuyển hóa catechol có hoạt tính.
- Liên hợp glucuronide và sulfate.
Etoposide phosphate được chuyển đổi hoàn toàn thành etoposid trong huyết tương trước khi etoposid tiếp tục được chuyển hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi dùng etoposid đánh dấu phóng xạ đường tĩnh mạch, khoảng 56% liều được thu hồi trong nước tiểu trong 120 giờ, trong đó khoảng 45% liều được thải dưới dạng etoposid. Khoảng 44% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân. Thải trừ gồm cả bài tiết qua thận, chuyển hóa và bài tiết mật.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải phân bố khoảng 1,5 giờ. Thời gian bán thải cuối của etoposid thường trong khoảng 4–11 giờ. Giá trị có thể kéo dài khi suy thận, albumin thấp hoặc phối hợp một số thuốc làm giảm độ thanh thải. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân khoảng 33–48 ml/phút, tương đương khoảng 16–36 ml/phút/m² trong các nghiên cứu đường tĩnh mạch. Độ thanh thải có tương quan với độ thanh thải creatinin, nồng độ albumin huyết thanh và phần thải trừ ngoài thận. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm etoposid gồm:
- Suy thận làm giảm độ thanh thải và tăng AUC.
- Albumin huyết thanh thấp làm tăng phần thuốc tự do và có thể tăng độc tính.
- Bilirubin tăng có tương quan với phần etoposid tự do cao hơn.
- Điều trị cisplatin hiện tại hoặc trước đó có thể làm giảm độ thanh thải etoposid.
- Phenytoin, phenobarbital, carbamazepine và valproate có thể làm tăng độ thanh thải etoposid.
- Tiền sử hóa trị hoặc xạ trị có thể làm giảm dự trữ tủy xương và yêu cầu giảm liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Etoposid
Etoposid thuộc nhóm epipodophyllotoxin và được phân loại là chất ức chế topoisomerase II. Thuốc không hoạt động như chất alkyl hóa và không ức chế sự hình thành vi ống như vinca alkaloid. Hoạt tính gây độc tế bào phụ thuộc chu kỳ, nổi bật ở pha S muộn và G2.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Topoisomerase II tạo các đứt gãy tạm thời trên DNA để tháo xoắn trong quá trình sao chép và phiên mã, sau đó nối lại các sợi DNA. Etoposid ổn định phức hợp topoisomerase II–DNA sau khi DNA đã bị cắt, ngăn enzym nối lại sợi DNA. Hậu quả là các đứt gãy DNA đơn hoặc kép tích tụ, làm ngừng sao chép, phiên mã và kích hoạt chết tế bào theo chương trình.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Etoposid gây tổn thương DNA và ức chế tăng sinh tế bào theo nồng độ và thời gian tiếp xúc. Suy tủy có tính chất phụ thuộc liều và là độc tính giới hạn liều. Sau điều trị, bạch cầu hạt thường giảm thấp nhất vào ngày 7–14, tiểu cầu giảm thấp nhất khoảng ngày 9–16 và tủy thường phục hồi vào khoảng ngày 20 nếu không có biến chứng hoặc điều trị phối hợp gây độc tủy kéo dài.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Etoposid
Theo các nhãn chính thức được sử dụng:
- Ung thư phổi tế bào nhỏ: etoposid hoặc etoposide phosphate phối hợp với thuốc hóa trị khác, thường gồm cisplatin, trong điều trị bước đầu.
- Ung thư tinh hoàn kháng trị: etoposid đường tĩnh mạch hoặc etoposide phosphate phối hợp các thuốc hóa trị khác sau điều trị phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị phù hợp.
- Viên nang etoposid: được phê duyệt trong phác đồ phối hợp điều trị bước đầu ung thư phổi tế bào nhỏ.
Etoposid còn xuất hiện trong nhiều phác đồ ung thư khác tại các trung tâm ung bướu, nhưng việc sử dụng phải dựa trên loại ung thư, giai đoạn, sinh học khối u và hướng dẫn điều trị cụ thể.
NCI ghi nhận etoposid đang được nghiên cứu trong điều trị các loại ung thư khác ngoài các chỉ định được FDA phê duyệt. Etoposid hoặc etoposide phosphate cũng xuất hiện trong nhiều phác đồ nghiên cứu và phác đồ chuyên khoa cho bệnh bạch cầu, lymphoma, u nguyên bào thần kinh, u tế bào mầm và một số khối u đặc. Những ứng dụng này không phải chỉ định chung cho mọi sản phẩm và không được tự suy rộng từ nhãn ung thư phổi hoặc ung thư tinh hoàn.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh nhãn thuốc quốc tế và không được tự áp dụng:
- Ung thư tinh hoàn kháng trị, đường tĩnh mạch:
- 50–100 mg/m² mỗi ngày vào ngày 1–5 của chu kỳ 21 hoặc 28 ngày; hoặc
- 100 mg/m² vào ngày 1, 3 và 5 của chu kỳ 21 hoặc 28 ngày.
- Ung thư phổi tế bào nhỏ, đường tĩnh mạch:
- 35 mg/m² mỗi ngày trong 4 ngày; hoặc
- 50 mg/m² mỗi ngày trong 5 ngày.
- Viên nang etoposid trong ung thư phổi tế bào nhỏ: liều uống bằng khoảng hai lần liều tĩnh mạch tương ứng và làm tròn đến 50 mg gần nhất theo nhãn.
- Độ thanh thải creatinin 15–50 ml/phút: dùng khoảng 75% liều khuyến nghị ban đầu.
- Độ thanh thải creatinin dưới 15 ml/phút: chưa có dữ liệu đầy đủ; cần cân nhắc giảm thêm liều.
- Chu kỳ thường chỉ được lặp lại sau khi các độc tính, đặc biệt độc tính huyết học, đã phục hồi phù hợp.
Liều thực tế còn phụ thuộc phác đồ phối hợp, diện tích bề mặt cơ thể, chức năng thận, albumin, công thức máu, tiền sử xạ trị và đáp ứng của người bệnh.
Đối với etoposid tiêm:
- Phải được pha loãng trước khi truyền.
- Dung dịch etoposid thông thường được truyền chậm, thường trong ít nhất 30–60 phút.
- Không tiêm bolus hoặc tiêm tĩnh mạch nhanh vì có thể gây tụt huyết áp.
- Phải kiểm tra kết tủa, tiểu phân và đổi màu trước khi sử dụng.
- Theo dõi sát vị trí truyền để phát hiện thoát mạch.
Đối với etoposide phosphate:
- Hoàn nguyên và pha loãng đúng dung môi, nồng độ và thời hạn sử dụng ghi trên nhãn.
- Không tiêm bolus.
- Có thể truyền trong khoảng từ vài phút đến 3,5 giờ theo sản phẩm và phác đồ.
Đối với viên nang:
- Nuốt nguyên viên theo đúng lịch của phác đồ.
- Không mở, nhai hoặc làm vỡ viên nang.
- Người chăm sóc không nên trực tiếp chạm vào thuốc rò rỉ; cần tuân thủ quy trình xử lý thuốc độc tế bào.
Cần theo dõi:
- Công thức máu toàn bộ, bao gồm bạch cầu, bạch cầu trung tính, tiểu cầu và hemoglobin trước mỗi chu kỳ và định kỳ trong điều trị.
- Dấu hiệu sốt, nhiễm trùng, bầm tím hoặc xuất huyết.
- Creatinin, độ thanh thải creatinin và lượng nước tiểu.
- Chức năng gan, bilirubin và albumin.
- Buồn nôn, nôn, viêm niêm mạc miệng và khả năng ăn uống.
- Huyết áp trong lúc truyền.
- Phản ứng quá mẫn như rét run, khó thở, co thắt phế quản, mề đay hoặc tụt huyết áp.
- Vị trí truyền để phát hiện đau, sưng, viêm mô tế bào hoặc hoại tử.
- Khả năng sinh sản và nhu cầu bảo tồn tinh trùng hoặc noãn trước điều trị.
Nhãn khuyến nghị tạm hoãn liều tiếp theo khi tiểu cầu dưới 50.000/mm³ hoặc bạch cầu trung tính tuyệt đối dưới 500/mm³ cho đến khi công thức máu phục hồi phù hợp.
Cảnh báo và lưu ý về Etoposid
Chống chỉ định chính là tiền sử quá mẫn nghiêm trọng với etoposid, etoposide phosphate hoặc thành phần của chế phẩm.
Giảm tế bào máu nặng không được nhãn liệt kê là chống chỉ định tuyệt đối, nhưng phải tạm hoãn điều trị khi công thức máu dưới ngưỡng an toàn và chỉ dùng lại sau khi bác sĩ ung bướu đánh giá khả năng phục hồi tủy.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc có ý nghĩa lâm sàng gồm:
- Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính.
- Giảm tiểu cầu và thiếu máu.
- Buồn nôn, nôn.
- Chán ăn, tiêu chảy hoặc đau bụng.
- Viêm miệng, viêm thực quản hoặc khó nuốt.
- Rụng tóc, có thể tiến triển đến rụng gần như toàn bộ nhưng thường hồi phục.
- Mệt mỏi, suy nhược và khó chịu.
- Hạ huyết áp khi truyền quá nhanh.
- Phát ban, ngứa hoặc nổi mề đay.
- Sốt, thay đổi vị giác hoặc buồn ngủ.
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Suy tủy nặng dẫn đến nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết hoặc xuất huyết gây tử vong.
- Bệnh bạch cầu cấp thứ phát, có hoặc không có giai đoạn tiền bạch cầu.
- Phản vệ với rét run, sốt, nhịp tim nhanh, co thắt phế quản, khó thở và tụt huyết áp.
- Phù mặt hoặc lưỡi, co thắt thanh quản, tím tái hoặc mất ý thức.
- Hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Viêm phổi kẽ hoặc xơ phổi.
- Viêm dây thần kinh thị giác hoặc mù vỏ não thoáng qua.
- Co giật.
- Độc tính gan, toan chuyển hóa khi dùng liều cao.
- Thoát mạch gây đau, sưng, viêm mô tế bào và hoại tử da.
- Suy thận cấp khi dùng ETOPOPHOS liều rất cao trong một số phác đồ ghép tế bào gốc.
Suy tủy xương là độc tính quan trọng nhất và có thể gây tử vong. Phải kiểm tra công thức máu trước điều trị, trước mỗi chu kỳ và thường xuyên hơn khi có biểu hiện nhiễm trùng hoặc xuất huyết.
Phản vệ có thể xảy ra ngay trong lần truyền đầu tiên. Nếu xuất hiện rét run, khó thở, co thắt phế quản, mề đay hoặc tụt huyết áp, phải ngừng truyền ngay và điều trị hỗ trợ. Truyền nhanh làm tăng nguy cơ tụt huyết áp.
Người có albumin thấp, suy thận, dự trữ tủy kém, từng hóa trị hoặc xạ trị cần được theo dõi và điều chỉnh liều thận trọng. Etoposid có khả năng gây đột biến, tổn thương khả năng sinh sản, độc tính thai nhi và bệnh bạch cầu thứ phát.
Thuốc là chất độc tế bào. Nhân viên y tế phải sử dụng thiết bị bảo hộ và quy trình pha chế, vận chuyển, xử lý chất thải chuyên biệt. Người bệnh không được tự xử lý thuốc tiêm hoặc dịch truyền.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều etoposid hoặc etoposide phosphate. Quá liều có thể gây suy tủy sâu, viêm niêm mạc, độc tính thần kinh, tổn thương gan, toan chuyển hóa và suy thận, tùy liều và chế phẩm.
Xử trí gồm:
- Ngừng thuốc.
- Theo dõi công thức máu nhiều lần.
- Điều trị hỗ trợ nhiễm trùng, xuất huyết và thiếu máu.
- Theo dõi gan, thận, điện giải và tình trạng toan–kiềm.
- Kiểm soát buồn nôn, viêm niêm mạc và dinh dưỡng.
- Theo dõi thần kinh và hô hấp.
- Hội chẩn trung tâm chống độc hoặc chuyên khoa ung bướu.
Hiệu quả của thẩm tách trong loại bỏ etoposid chưa được xác lập đầy đủ và không được xem là biện pháp giải độc thường quy.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng thuốc:
- Etoposid tiêm 20 mg/ml theo nhãn generic: bảo quản ở 20–25°C.
- Viên nang mềm 50 mg: bảo quản trong tủ lạnh ở 2–8°C, tránh đông lạnh, trong bao bì kín và tránh ánh sáng.
- ETOPOPHOS dạng bột đông khô: bảo quản lọ chưa mở ở 2–8°C, giữ trong hộp ngoài để tránh ánh sáng.
- Dung dịch sau hoàn nguyên hoặc pha loãng có thời gian ổn định phụ thuộc dung môi, nồng độ và nhiệt độ; phải áp dụng đúng nhãn sản phẩm và quy trình của khoa dược.
Đối tượng đặc biệt
Các nhãn etoposid và ETOPOPHOS được trích dẫn ghi độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập theo phạm vi chỉ định của nhãn. Tuy nhiên, etoposid được sử dụng trong một số phác đồ ung thư nhi chuyên khoa, bao gồm các phác đồ bệnh bạch cầu, lymphoma hoặc u nguyên bào thần kinh. Liều phải do bác sĩ ung bướu nhi khoa xác định theo diện tích bề mặt cơ thể, phác đồ và chức năng cơ quan.
Dạng tiêm etoposid thông thường có thể chứa polysorbate 80 và benzyl alcohol. Phản ứng phản vệ được ghi nhận ở trẻ em và có thể liên quan nồng độ hoặc tốc độ truyền; phải sử dụng đúng nồng độ pha loãng được khuyến nghị.
Các thử nghiệm không có đủ số lượng người từ 65 tuổi để xác định khác biệt chắc chắn về đáp ứng. Lựa chọn liều ở người cao tuổi cần thận trọng vì nhóm này thường có chức năng thận, gan hoặc tim giảm, albumin thấp, bệnh đồng mắc và sử dụng nhiều thuốc.
Không cần giảm liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng phải căn cứ công thức máu, độ thanh thải creatinin, dự trữ tủy và khả năng dung nạp của từng người bệnh.
Etoposid có thể gây hại cho thai nhi dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật. Thuốc có khả năng gây độc phôi, dị tật và mất thai; chỉ được sử dụng trong thai kỳ khi bác sĩ chuyên khoa đánh giá lợi ích điều trị ung thư vượt nguy cơ.
Người có khả năng mang thai phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất 6 tháng sau liều cuối. Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và 4 tháng sau liều cuối.
Nhãn ETOPOPHOS khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị vì nguy cơ tác dụng bất lợi nghiêm trọng đối với trẻ. LactMed cũng cho biết phần lớn nguồn chuyên môn xem việc cho con bú là chống chỉ định trong hóa trị chống ung thư.
Một số dữ liệu hạn chế cho thấy nồng độ etoposid trong sữa có thể giảm dưới ngưỡng phát hiện sau một khoảng thời gian ở phác đồ gián đoạn, nhưng thời điểm cho bú trở lại còn phụ thuộc liều, lịch điều trị và các thuốc phối hợp. Chỉ được cho bú trở lại khi bác sĩ ung bướu và chuyên gia về thuốc trong sữa mẹ xác nhận an toàn.
Chưa có chế độ chỉnh liều etoposid chuẩn áp dụng cho mọi mức suy gan. Etoposid được chuyển hóa và bài tiết ngoài thận, trong khi bilirubin tăng và albumin thấp có thể làm tăng phần thuốc tự do. Người suy gan cần được đánh giá bilirubin, men gan, albumin, mức độ suy tủy và các thuốc phối hợp trước mỗi chu kỳ.
Độc tính gan đã được ghi nhận, đặc biệt khi sử dụng liều cao hơn khuyến nghị. Việc giảm liều hoặc hoãn thuốc phải dựa trên phác đồ ung thư cụ thể và đánh giá của bác sĩ.
Độ thanh thải etoposid giảm và AUC tăng khi chức năng thận suy giảm. Khuyến cáo liều ban đầu theo nhãn:
- Độ thanh thải creatinin trên 50 ml/phút: 100% liều khuyến nghị.
- Độ thanh thải creatinin 15–50 ml/phút: 75% liều khuyến nghị.
- Độ thanh thải creatinin dưới 15 ml/phút: chưa có dữ liệu đầy đủ; cân nhắc giảm liều thêm.
Các liều tiếp theo phải dựa trên độc tính huyết học, đáp ứng và khả năng dung nạp.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng trực tiếp của etoposid đối với khả năng lái xe. Thuốc và phác đồ hóa trị có thể gây mệt mỏi, buồn ngủ, buồn nôn, hạ huyết áp, rối loạn thị giác hoặc co giật. Không lái xe hoặc vận hành máy khi có các triệu chứng này hoặc trong ngày truyền nếu chưa được đội điều trị xác nhận đủ tỉnh táo.
Tương tác thuốc của Etoposid
Các tương tác quan trọng gồm:
- Warfarin: có thể làm tăng INR; cần kiểm tra INR thường xuyên.
- Cisplatin: có thể làm tăng phơi nhiễm etoposid hoặc giảm độ thanh thải etoposid.
- Phenytoin, phenobarbital, carbamazepine và valproic acid: có thể làm tăng độ thanh thải etoposid và giảm phơi nhiễm.
- Aspirin, natri salicylate và phenylbutazone: có thể đẩy etoposid khỏi vị trí gắn protein trong các nghiên cứu in vitro.
- Thuốc hóa trị gây suy tủy khác hoặc xạ trị trước đó: làm tăng nguy cơ giảm tế bào máu và có thể yêu cầu giảm liều.
- Các thuốc hoặc bệnh lý làm giảm albumin: có thể làm tăng phần etoposid tự do và độc tính.
Không tự dùng thuốc không kê đơn, thảo dược, aspirin hoặc thuốc chống động kinh trong thời gian hóa trị nếu chưa được bác sĩ ung bướu kiểm tra.
Thắc mắc về hoạt chất Etoposid
Etoposid là thuốc hóa trị ức chế topoisomerase II, làm tế bào ung thư tích tụ các đứt gãy DNA và ngừng phân chia. Thuốc được phê duyệt trong phác đồ phối hợp điều trị ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư tinh hoàn kháng trị.
Không. Sinh khả dụng đường uống trung bình chỉ khoảng 50% và biến thiên từ 25–75%. Theo nhãn ung thư phổi tế bào nhỏ, liều viên nang thường bằng khoảng hai lần liều tĩnh mạch tương ứng và được làm tròn theo hàm lượng viên. Chỉ bác sĩ ung bướu được phép thực hiện việc quy đổi.
Etoposid có thể ức chế tủy xương, làm giảm bạch cầu trung tính, tiểu cầu và hồng cầu. Xét nghiệm máu giúp phát hiện nguy cơ nhiễm trùng, xuất huyết và thiếu máu, đồng thời xác định khi nào cần hoãn hoặc giảm liều hóa trị.
Có. Rụng tóc được ghi nhận ở khoảng 8–66% người bệnh trong các dữ liệu sử dụng etoposid đơn chất và đôi khi có thể tiến triển đến rụng gần như toàn bộ tóc. Tóc thường mọc trở lại sau khi kết thúc điều trị, nhưng mức độ phụ thuộc liều và các thuốc phối hợp.
Cần liên hệ cơ sở ung bướu ngay khi sốt, rét run, khó thở, chảy máu không cầm, bầm tím bất thường, phân đen, đau họng, loét miệng nặng, phát ban phồng rộp hoặc tiểu ít. Trong lúc truyền, phải báo ngay khi đau, nóng rát hoặc sưng tại vị trí truyền vì có thể xảy ra thoát mạch và hoại tử mô.

