Acid valproic

Acid Valproic, còn gọi là valproic acid, và dạng muối Natri Valproat/sodium valproate là thuốc tác động trên hệ thần kinh trung ương, được dùng chủ yếu trong điều trị một số thể động kinh. Một số chế phẩm valproate/divalproex cũng được phê duyệt cho cơn hưng cảm trong rối loạn lưỡng cực và dự phòng migraine ở người lớn, tùy dạng thuốc và quốc gia lưu hành. Đây là thuốc kê đơn, có khoảng điều trị cần theo dõi và có thể gây tác dụng bất lợi nghiêm trọng như độc tính gan, viêm tụy, giảm tiểu cầu, tăng amoniac máu, buồn ngủ và nguy cơ cao với thai nhi khi dùng trong thai kỳ. Người bệnh không nên tự ý mua, dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc, đặc biệt người đang điều trị động kinh vì ngừng đột ngột có thể làm tăng nguy cơ cơn động kinh nặng. ([DailyMed][1])

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Phạm vi hồ sơ: Acid valproic. Sodium valproate (natri valproat) và divalproex sodium là các dạng định danh riêng; các chỉ định và liều phải được đối chiếu theo đúng chế phẩm.
  • Acid Valproic là gì?: Thuốc chống động kinh; trong cơ thể, valproic acid phân ly thành ion valproate, dạng có hoạt tính dược lý. ([DailyMed][1])
  • Natri Valproat là gì?: Muối natri của acid valproic; nhiều chế phẩm uống hoặc tiêm chứa sodium valproate. ([PubChem][2])
  • Nhóm thuốc: Thuốc chống động kinh; một số chế phẩm cũng được dùng như thuốc ổn định khí sắc trong rối loạn lưỡng cực và dự phòng migraine. ([DailyMed][3])
  • Mã ATC: N03AG01 — valproic acid, nhóm thuốc chống động kinh dẫn xuất acid béo. ([FHI][4])
  • Chỉ định chính: Động kinh cục bộ phức tạp, cơn vắng ý thức đơn giản/phức tạp; tùy chế phẩm còn có cơn hưng cảm trong rối loạn lưỡng cực và dự phòng migraine. ([DailyMed][1])
  • Cảnh báo quan trọng: Độc tính gan có thể tử vong, viêm tụy, nguy cơ dị tật bẩm sinh/giảm IQ khi phơi nhiễm trong thai kỳ, tăng ý nghĩ/hành vi tự sát, tăng amoniac máu, giảm tiểu cầu. ([DailyMed][1])
  • Tự ý ngừng thuốc?: Không. Thuốc chống động kinh không nên ngừng đột ngột vì có thể gây trạng thái động kinh, thiếu oxy và đe dọa tính mạng. ([DailyMed][1])

Hoạt chất Acid valproic là gì?

Acid Valproic/Natri Valproat là thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương, chủ yếu dùng để kiểm soát một số loại cơn động kinh. Tùy chế phẩm, valproate/divalproex cũng có thể được dùng trong cơn hưng cảm của rối loạn lưỡng cực và dự phòng migraine; các chỉ định này phải dựa trên nhãn thuốc, tình trạng người bệnh và quyết định của bác sĩ. ([DailyMed][1])

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid valproic

INN Valproic acid

CAS Chưa xác minh Công thức C8H16O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid valproic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Valproic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Valproic acid

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

3121

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Công thức phân tử

C8H16O2

Dược động học của Acid valproic

Valproate được hấp thu qua đường tiêu hóa khi dùng đường uống, gắn protein huyết tương theo kiểu phụ thuộc nồng độ, chuyển hóa gần như hoàn toàn ở gan và thải trừ chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu. Dược động học có tính phi tuyến do gắn protein bão hòa; nồng độ valproate toàn phần có thể không phản ánh chính xác phần thuốc tự do có hoạt tính ở một số nhóm bệnh nhân. ([DailyMed][1])

Giai đoạn I: Hấp thu

Tốc độ hấp thu valproate có thể thay đổi theo dạng bào chế, điều kiện dùng thuốc như lúc đói/sau ăn và cách dùng; tuy vậy, trong điều trị mạn tính động kinh, tổng sinh khả dụng toàn thân hằng ngày được xem là yếu tố thực hành quan trọng hơn so với khác biệt đỉnh/đáy giữa các dạng bào chế. ([DailyMed][1])

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Các liều uống tương đương của divalproex sodium và valproic acid cung cấp lượng ion valproate toàn thân tương đương; với divalproex sodium extended-release, sinh khả dụng trung bình khoảng 89% so với cùng tổng liều hằng ngày dạng delayed-release. ([DailyMed][1])

Giai đoạn II: Phân bố

Valproate gắn protein huyết tương phụ thuộc nồng độ; phần tự do tăng từ khoảng 10% ở nồng độ 40 mcg/mL lên khoảng 18,5% ở 130 mcg/mL. Gắn protein giảm ở người cao tuổi, bệnh gan mạn, suy thận và khi dùng cùng một số thuốc như aspirin; nồng độ trong dịch não tủy xấp xỉ nồng độ valproate tự do trong huyết tương. ([DailyMed][1])

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Valproate được chuyển hóa gần như hoàn toàn ở gan. Ở người lớn dùng đơn trị, khoảng 30–50% liều xuất hiện trong nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronide; beta-oxidation ty thể là đường chuyển hóa chính khác, thường chiếm trên 40% liều. ([DailyMed][1])

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dưới 3% liều dùng được thải trừ nguyên dạng qua nước tiểu theo nhãn DailyMed; tài liệu Epilim ghi chỉ khoảng 1–3% liều uống được thải trừ nguyên dạng trong nước tiểu. ([DailyMed][1])

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình của valproate khi đơn trị đường uống thường khoảng 9–16 giờ theo DailyMed; dữ liệu Epilim ghi thường 8–12 giờ ở người lớn, có thể ngắn hơn khi dùng cùng thuốc chống động kinh cảm ứng enzym và có thể kéo dài trong quá liều. ([DailyMed][1])

CL · Độ thanh thải toàn phần

Theo nhãn DailyMed, độ thanh thải huyết tương trung bình của valproate toàn phần là khoảng 0,56 L/giờ/1,73 m²; độ thanh thải của valproate tự do khoảng 4,6 L/giờ/1,73 m². ([DailyMed][1])

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Tuổi, bệnh gan, suy thận, giảm albumin, tăng lipid máu, dạng bào chế, thức ăn, thuốc cảm ứng enzym gan như carbamazepine/phenytoin/phenobarbital, aspirin, carbapenem, rifampicin và các thuốc khác có thể ảnh hưởng nồng độ valproate hoặc phần thuốc tự do. Ở trẻ 3 tháng–10 tuổi, độ thanh thải tính theo cân nặng cao hơn người lớn; ở người cao tuổi, độ thanh thải nội tại giảm và phần thuốc tự do tăng. ([DailyMed][1])

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid valproic

Thuốc chống động kinh nhóm dẫn xuất acid béo, mã ATC N03AG01. Dạng divalproex sodium extended-release được DailyMed mô tả là thuốc chống động kinh có chỉ định cho cơn hưng cảm cấp/mixed episode trong rối loạn lưỡng cực, động kinh và dự phòng migraine. ([FHI][4])

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chống động kinh của valproate chưa được xác định đầy đủ. Nhãn DailyMed ghi hoạt tính trong động kinh được cho là có liên quan đến tăng nồng độ gamma-aminobutyric acid, hay GABA, trong não. ([DailyMed][1])

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mối liên hệ giữa nồng độ huyết tương và đáp ứng lâm sàng của valproate không được mô tả chắc chắn; gắn protein phụ thuộc nồng độ làm ảnh hưởng đến độ thanh thải và khiến nồng độ valproate toàn phần có thể không phản ánh đầy đủ phần thuốc tự do có hoạt tính. Khoảng nồng độ điều trị thường được xem là 50–100 mcg/mL valproate toàn phần ở nhiều bệnh nhân động kinh, nhưng có người được kiểm soát ở nồng độ thấp hơn hoặc cao hơn. ([DailyMed][1])

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid valproic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid valproic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid valproic

Tương tác quan trọng gồm: carbapenem như meropenem/imipenem/ertapenem có thể làm giảm mạnh nồng độ valproate và gây mất kiểm soát cơn; aspirin có thể tăng phần valproate tự do; felbamate có thể tăng nồng độ valproate; phenytoin, carbamazepine, phenobarbital/primidone có thể tăng thanh thải valproate; lamotrigine bị giảm chuyển hóa và tăng nguy cơ độc tính/ban da nghiêm trọng khi dùng cùng valproate; rifampicin, colestyramine, thuốc tránh thai/thuốc chứa estrogen, protease inhibitors, cimetidine, erythromycin, mefloquine, thuốc chống đông phụ thuộc vitamin K và các thuốc gắn protein mạnh cũng cần được bác sĩ đánh giá. ([DailyMed][1])

Thắc mắc về hoạt chất Acid valproic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *