Aldesleukin là dạng interleukin-2 người tái tổ hợp, thuộc nhóm thuốc kích thích miễn dịch, được dùng trong điều trị chuyên khoa ung thư cho người lớn mắc ung thư biểu mô tế bào thận di căn hoặc melanoma di căn theo nhãn thuốc Hoa Kỳ. Thuốc được dùng bằng đường truyền tĩnh mạch trong bệnh viện, dưới sự giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm với thuốc chống ung thư và cần có khả năng hồi sức tích cực. Aldesleukin có thể gây các phản ứng nghiêm trọng như hội chứng rò rỉ mao mạch, độc tính thần kinh, nhiễm trùng nặng, độc tính thận và phản ứng miễn dịch qua trung gian miễn dịch. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ và không khuyến khích tự ý sử dụng thuốc. ([DailyMed][1])
Nội dung chính
- Aldesleukin là gì?: Interleukin-2 người tái tổ hợp, là lymphocyte growth factor. ([DailyMed][2])
- Chỉ định được phê duyệt theo nhãn Hoa Kỳ: Người lớn bị ung thư biểu mô tế bào thận di căn và melanoma di căn. ([DailyMed][1])
- Đường dùng: Truyền tĩnh mạch sau pha loãng, dùng trong bệnh viện nội trú. ([DailyMed][1])
- Cảnh báo nổi bật: Hội chứng rò rỉ mao mạch, độc tính thần kinh, nhiễm trùng nặng, độc tính thận, phản ứng miễn dịch, quá mẫn. ([DailyMed][1])
- Tự dùng tại nhà?: Không. Thuốc phải dùng trong môi trường bệnh viện có khả năng hồi sức tích cực theo nhãn thuốc. ([DailyMed][1])
- Tình trạng thông tin tại Việt Nam: Danh sách sản phẩm/SĐK tại Việt Nam.
Hoạt chất Aldesleukin là gì?
Aldesleukin là interleukin-2 người tái tổ hợp, hoạt động như yếu tố tăng trưởng lympho bào. Đây là thuốc kích thích miễn dịch dùng trong một số phác đồ điều trị ung thư chuyên khoa, không phải thuốc tự dùng. ([DailyMed][1])
Aldesleukin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Aldesleukin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Aldesleukin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Interleukin-2 tái tổ hợp; recombinant IL-2; IL-2; des-alanyl-1, serine-125 human interleukin-2; Proleukin là tên thương mại được NCI và DailyMed ghi nhận. ([DailyMed][2]) |
| Tên viết tắt | rIL-2 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Aldesleukinum |
| Tên USAN | aldesleukin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 110942-02-4 |
|---|---|
| UNII | M89N0Q7EQR |
| PubChem CID | Không có |
| RxNorm CUI | 70223 |
Dược động học của Aldesleukin
Sau truyền tĩnh mạch, nồng độ aldesleukin trong huyết thanh thay đổi tỷ lệ với liều Proleukin. Thuốc phân bố nhanh vào khoang ngoài mạch, được chuyển hóa chủ yếu ở thận và thải trừ qua thận. ([DailyMed][1])
Giai đoạn I: Hấp thu
Aldesleukin không được mô tả như thuốc dùng đường uống; thuốc được truyền tĩnh mạch sau pha loãng. Thông tin hấp thu qua đường tiêu hóa. ([DailyMed][1])
| F · Sinh khả dụng | Không có thông tin sinh khả dụng tuyệt đối trong nhãn DailyMed. Do aldesleukin được dùng bằng đường truyền tĩnh mạch, khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng. Trị số sinh khả dụng cụ thể. ([DailyMed][1]) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Aldesleukin phân bố nhanh vào khoang ngoài mạch sau truyền tĩnh mạch; thời gian bán thải pha phân bố được ghi nhận là khoảng 13 phút. ([DailyMed][1])
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Aldesleukin được chuyển hóa thành các acid amin tại ống lượn gần của thận. ([DailyMed][1])
Giai đoạn IV: Thải trừ
Aldesleukin được thải trừ chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận và trích ly quanh ống thận; tại thận thuốc được chuyển hóa và bài xuất vào nước tiểu với rất ít hoặc không còn aldesleukin nguyên dạng. ([DailyMed][1])
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải pha phân bố khoảng 13 phút; thời gian bán thải thải trừ trong huyết thanh khoảng 85 phút ở bệnh nhân ung thư sau truyền tĩnh mạch Proleukin trong 5 phút. ([DailyMed][1]) |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải trung bình được ghi nhận là 268 mL/phút ở bệnh nhân ung thư sau truyền tĩnh mạch Proleukin trong 5 phút. ([DailyMed][1]) |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Kháng thể kháng aldesleukin đã được ghi nhận trong các nghiên cứu lâm sàng; ở một nghiên cứu nhỏ, AUC ngày 15 tăng so với ngày 1 ở một số bệnh nhân có kháng thể, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa đánh giá được. Do thuốc được chuyển hóa/thải trừ chủ yếu qua thận, suy thận là yếu tố cần đặc biệt thận trọng. Các yếu tố khác. ([DailyMed][1])
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Aldesleukin
Aldesleukin thuộc nhóm interleukin, mã ATC L03AC01, nằm trong nhóm thuốc kích thích miễn dịch. ([FHI][3])
Phần III: Cơ chế tác dụng
Aldesleukin là yếu tố tăng trưởng lympho bào interleukin-2. Cơ chế chống u chưa được mô tả đầy đủ. Các nghiên cứu in vitro cho thấy thuốc tăng sinh và tăng độc tính tế bào của lympho bào, cảm ứng hoạt tính tế bào LAK và NK, tăng sản xuất interferon gamma và thúc đẩy tăng sinh các dòng tế bào phụ thuộc interleukin-2. ([DailyMed][1])
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Aldesleukin tạo ra các hiệu ứng miễn dịch phụ thuộc liều, gồm hoạt hóa miễn dịch tế bào, tăng lympho bào, tăng bạch cầu ái toan, giảm tiểu cầu và tăng sản xuất cytokine như tumor necrosis factor, IL-1 và interferon gamma. Mối liên hệ phơi nhiễm–đáp ứng và diễn tiến thời gian của đáp ứng dược lực học hiện chưa rõ. ([DailyMed][1])
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Aldesleukin
Theo nhãn Hoa Kỳ và NCI, aldesleukin được phê duyệt cho người lớn mắc ung thư biểu mô tế bào thận di căn và người lớn mắc melanoma di căn. Việc sử dụng phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên tình trạng bệnh, chức năng cơ quan và nguy cơ độc tính. ([DailyMed][1])
NCI ghi nhận aldesleukin cũng đang được nghiên cứu trong điều trị các loại ung thư khác. Các ứng dụng ngoài hai chỉ định được phê duyệt nêu trên cần được xem là nghiên cứu hoặc dùng ngoài chỉ định, chỉ thực hiện theo quyết định của bác sĩ/chương trình thử nghiệm phù hợp. Chi tiết từng bệnh cảnh. ([Cancer.gov][4])
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn DailyMed, liều khuyến cáo cho ung thư biểu mô tế bào thận di căn và melanoma di căn là 600.000 IU/kg, tương đương 0,037 mg/kg, truyền tĩnh mạch mỗi 8 giờ, tối đa 14 liều trong ngày 1–5; nghỉ ngày 6–14; sau đó chu kỳ 2 ngày 15–19 với liều tương tự, tối đa 14 liều. Một đợt điều trị có tối đa 28 liều. Đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc, không phải hướng dẫn tự dùng hoặc liều cá nhân hóa. ([DailyMed][1])
Aldesleukin được truyền tĩnh mạch sau pha loãng, dùng trong bệnh viện nội trú. Cơ sở điều trị cần có sẵn hồi sức tích cực. Khi chuẩn bị thuốc, nhãn khuyến cáo pha với nước cất pha tiêm, lắc xoáy nhẹ và không lắc mạnh; truyền trong 15 phút; không dùng bộ lọc in-line; không truyền chung với thuốc khác qua cùng đường truyền. Người bệnh không được tự ý dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc. ([DailyMed][1])
Trước khi bắt đầu cần đánh giá huyết học, sinh hóa, chức năng thận, chức năng gan, chức năng tim, bệnh mạch vành khi phù hợp, chức năng phổi và tình trạng CNS; cần xác minh tình trạng thai ở phụ nữ có khả năng sinh sản. Trong điều trị cần theo dõi dấu hiệu hội chứng rò rỉ mao mạch như sinh hiệu, cân nặng, lượng dịch vào/ra, albumin, nước tiểu; theo dõi độc tính thần kinh, nhiễm trùng, creatinine hằng ngày và chức năng tuyến giáp định kỳ. ([DailyMed][1])
Cảnh báo và lưu ý về Aldesleukin
Aldesleukin chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn nặng với aldesleukin hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc; người ghép tạng; người có suy cơ quan đáng kể gồm suy tim, phổi, thận, gan hoặc hệ thần kinh trung ương theo tiêu chí nhãn thuốc. ([DailyMed][1])
Các phản ứng bất lợi thường gặp nhất, tỷ lệ ≥30% trong dữ liệu nhãn, gồm hạ huyết áp, tăng bilirubin máu, khó thở, phát ban, tiêu chảy, thiểu niệu, rét run, nôn, giảm tiểu cầu, buồn nôn, trạng thái lú lẫn và tăng creatinine. Các phản ứng khác có thể gồm sốt, phù ngoại biên, mệt mỏi, nhịp tim nhanh, viêm miệng, giảm cảm giác thèm ăn, thiếu máu, tăng AST, rối loạn điện giải, ngủ gà, chóng mặt, ngứa và viêm da tróc vảy. ([DailyMed][1])
Các nguy cơ nghiêm trọng gồm hội chứng rò rỉ mao mạch có thể gây hạ huyết áp và giảm tưới máu cơ quan; độc tính thần kinh có thể dẫn đến thay đổi tri giác, co giật, hôn mê hoặc di chứng; nhiễm trùng nặng gồm sepsis và viêm nội tâm mạc; độc tính thận; phản ứng miễn dịch qua trung gian miễn dịch; biểu hiện nặng của tăng bạch cầu ái toan; phản vệ/quá mẫn nặng; phản ứng liên quan truyền thuốc. ([DailyMed][1])
Aldesleukin chỉ nên dùng ở bệnh nhân được đánh giá phù hợp về tim, phổi và chức năng cơ quan, trong bệnh viện có khả năng hồi sức tích cực. Cần đặc biệt thận trọng với hội chứng rò rỉ mao mạch, độc tính thần kinh, nhiễm trùng nặng, độc tính thận, bệnh tự miễn, nguy cơ thải ghép, độc tính trên thai và phản ứng quá mẫn. Người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu có khó thở, phù, hạ huyết áp, lú lẫn, co giật, sốt/rét run hoặc dấu hiệu nhiễm trùng. ([DailyMed][1])
Dùng vượt liều khuyến cáo có liên quan đến khởi phát nhanh hơn các độc tính nặng hoặc đe dọa tính mạng. Xử trí chủ yếu là điều trị hỗ trợ; nhãn thuốc ghi nhận độc tính đe dọa tính mạng có thể được cải thiện bằng dexamethasone đường tĩnh mạch. Việc xử trí quá liều phải do cơ sở y tế thực hiện. ([DailyMed][1])
Lọ chưa mở cần bảo quản lạnh 2–8°C trong hộp gốc để tránh ánh sáng; không dùng quá hạn in trên lọ. Dung dịch sau pha loãng cần bảo quản 2–8°C không quá 48 giờ từ lúc chuẩn bị đến khi kết thúc truyền, tránh ánh sáng, không đông lạnh và để dung dịch về nhiệt độ phòng trước khi dùng. ([DailyMed][1])
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của Proleukin chưa được thiết lập ở bệnh nhi. Không tự ý áp dụng liều người lớn cho trẻ em. ([DailyMed][1])
Các nghiên cứu lâm sàng của Proleukin không có đủ số lượng bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên để xác định liệu đáp ứng có khác với người trẻ hơn hay không. Việc dùng thuốc ở người cao tuổi cần đánh giá cá thể hóa bởi bác sĩ chuyên khoa. ([DailyMed][1])
Aldesleukin có thể gây hại thai hoặc mất thai dựa trên dữ liệu động vật và cơ chế tác dụng. Dữ liệu ở phụ nữ có thai còn hạn chế, không đủ để đánh giá đầy đủ nguy cơ dị tật lớn, sảy thai hoặc kết cục mẹ-thai khác. Cần thông báo cho bác sĩ nếu đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai. ([DailyMed][1])
Không có dữ liệu về sự hiện diện của aldesleukin trong sữa mẹ hoặc sữa động vật, ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ hoặc sản xuất sữa. Do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, nhãn thuốc khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị. ([DailyMed][1])
Aldesleukin chống chỉ định ở bệnh nhân suy gan đáng kể theo nhãn thuốc. Cần đánh giá chức năng gan trước điều trị và theo dõi độc tính gan trong quá trình dùng. Thông tin điều chỉnh liều cụ thể cho suy gan. ([DailyMed][1])
Aldesleukin chống chỉ định ở bệnh nhân suy thận đáng kể. Thuốc được chuyển hóa/thải trừ chủ yếu qua thận; creatinine huyết thanh cần ≤1,5 mg/dL trước khi bắt đầu và được theo dõi hằng ngày trong mỗi đợt điều trị theo nhãn thuốc. Thông tin điều chỉnh liều cụ thể cho suy thận. ([DailyMed][1])
Thông tin chuyên biệt về lái xe/vận hành máy móc trong nhãn DailyMed. Tuy nhiên, aldesleukin có thể gây độc tính thần kinh như thay đổi tri giác, lú lẫn, ngủ gà, ảo giác, mất điều hòa, co giật hoặc hôn mê; vì vậy người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và không lái xe/vận hành máy móc nếu có triệu chứng ảnh hưởng tỉnh táo hoặc vận động. ([DailyMed][1])
Tương tác thuốc của Aldesleukin
Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc chính thức với Proleukin; thông tin tương tác trong nhãn dựa trên ghi nhận hậu mãi. Cần tránh dùng đồng thời glucocorticoid vì có thể làm giảm hiệu quả chống u của aldesleukin. Cần theo dõi phản ứng bất lợi muộn khi dùng thuốc cản quang iod sau interleukin-2. Aldesleukin có thể gây phóng thích cytokine, ức chế hoạt tính enzyme CYP và làm tăng phơi nhiễm một số cơ chất CYP có khoảng điều trị hẹp. ([DailyMed][1])
Thắc mắc về hoạt chất Aldesleukin
Aldesleukin là interleukin-2 người tái tổ hợp, hoạt động như yếu tố tăng trưởng lympho bào và thuộc nhóm thuốc kích thích miễn dịch. Thuốc được dùng trong điều trị chuyên khoa ung thư, không phải thuốc tự dùng tại nhà. ([DailyMed][1])
Theo nhãn Hoa Kỳ và NCI, aldesleukin được phê duyệt cho người lớn mắc ung thư biểu mô tế bào thận di căn và melanoma di căn. Các ứng dụng khác cần xem là nghiên cứu hoặc ngoài chỉ định nếu chưa có phê duyệt phù hợp. ([DailyMed][1])
Không nên tự mua hoặc tự dùng aldesleukin. Nhãn thuốc yêu cầu dùng trong bệnh viện nội trú, dưới sự giám sát của bác sĩ có kinh nghiệm với thuốc chống ung thư và có sẵn cơ sở hồi sức tích cực. ([DailyMed][1])
Các cảnh báo nghiêm trọng gồm hội chứng rò rỉ mao mạch, độc tính thần kinh, nhiễm trùng nặng gồm sepsis, độc tính thận, phản ứng miễn dịch qua trung gian miễn dịch và quá mẫn nặng. Người bệnh cần được theo dõi chặt trong cơ sở y tế. ([DailyMed][1])
Aldesleukin có thể gây hại thai hoặc mất thai dựa trên dữ liệu động vật và cơ chế tác dụng; dữ liệu ở phụ nữ mang thai còn hạn chế. Nhãn thuốc cũng khuyến cáo phụ nữ không cho con bú trong thời gian điều trị do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ. ([DailyMed][1])

