Bệnh Celiac (Celiac disease)

Bệnh Celiac là bệnh tự miễn mạn tính xảy ra ở người có khuynh hướng di truyền, trong đó gluten từ lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen kích hoạt phản ứng miễn dịch làm tổn thương nhung mao ruột non. Người bệnh có thể tiêu chảy, đầy bụng, đau bụng, táo bón, sụt cân hoặc thiếu máu thiếu sắt; một số trường hợp chủ yếu biểu hiện ngoài tiêu hóa như loãng xương, viêm da dạng herpes, mệt mỏi hay rối loạn thần kinh. Bệnh không lây nhưng cần điều trị suốt đời bằng chế độ ăn không gluten nghiêm ngặt và phòng nhiễm chéo. Xét nghiệm phải được thực hiện khi người bệnh còn ăn gluten, thường bắt đầu bằng kháng thể tTG-IgA cùng IgA toàn phần và có thể cần nội soi sinh thiết tá tràng. Chẩn đoán đúng giúp phục hồi hấp thu, sửa thiếu vi chất và giảm nguy cơ biến chứng.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 19/07/2026

Bệnh Celiac là bệnh gì?

Bệnh Celiac (Celiac disease) là bệnh tự miễn toàn thân được kích hoạt khi người có nền tảng di truyền phù hợp ăn gluten, một nhóm protein có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen. Phản ứng miễn dịch tập trung ở niêm mạc ruột non, gây tăng lympho trong biểu mô, tăng sản hốc tuyến và teo nhung mao ở nhiều mức độ. Diện tích hấp thu giảm có thể dẫn đến thiếu sắt, folate, calci, vitamin D và nhiều hậu quả ngoài tiêu hóa.

Celiac khác dị ứng lúa mì vì không phải phản ứng dị ứng tức thì qua IgE, và khác nhạy cảm gluten không do Celiac vì có tự kháng thể và tổn thương ruột đặc trưng. Không dung nạp lactose có thể xuất hiện tạm thời do niêm mạc ruột bị tổn thương nhưng không phải căn nguyên. Chẩn đoán chính xác rất quan trọng vì chế độ không gluten phải duy trì lâu dài và ảnh hưởng lớn đến dinh dưỡng, xã hội và chi phí.

Tên bệnh

Bệnh Celiac

Tên tiếng Anh

Celiac disease

Tên khác / tên đồng nghĩa

Coeliac disease; bệnh không dung nạp gluten do tự miễn; bệnh ruột nhạy cảm gluten

Mã ICD-10

K90.0

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Tiêu hóa; bệnh tự miễn của ruột non; rối loạn hấp thu

Cơ quan ảnh hưởng

Niêm mạc tá tràng và hỗng tràng là cơ quan chính; thiếu hấp thu có thể ảnh hưởng máu, xương, da, thần kinh, gan và hệ sinh sản

Tính chất bệnh

Bệnh tự miễn mạn tính, không lây, xảy ra ở người có khuynh hướng di truyền và được kích hoạt bởi gluten trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen

Mức độ phổ biến

Bệnh tương đối thường gặp trên thế giới, xấp xỉ 1% trong nhiều quần thể nhưng bị bỏ sót đáng kể; dữ liệu dịch tễ đại diện tại Việt Nam còn hạn chế

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Bệnh Celiac

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh Celiac

Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh Celiac

Chẩn đoán Bệnh Celiac

Điều trị Bệnh Celiac

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh Celiac

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Bệnh Celiac

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *