Bexarotene là thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc thụ thể retinoid X, còn được gọi là rexinoid. Thuốc được sử dụng để điều trị một số biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da — CTCL — khi bệnh không đáp ứng hoặc không dung nạp các phương pháp điều trị trước đó. Bexarotene có dạng viên nang uống 75 mg và, tại một số thị trường, gel bôi ngoài da 1%. Thuốc có thể gây tăng triglyceride và cholesterol rõ rệt, suy giáp, giảm bạch cầu, độc tính gan, viêm tụy và dị tật thai nhi. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa ung thư hoặc huyết học–da liễu chỉ định, tính liều theo diện tích bề mặt cơ thể và theo dõi xét nghiệm định kỳ. Bexarotene không được dùng trong thai kỳ và không nên tự ý mua, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc. Nội dung dưới đây chỉ cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Bexarotene là gì?: Thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc RXR
- Nhóm ATC: L01XF03 — retinoid dùng trong điều trị ung thư
- Chỉ định chính: Biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da — CTCL
- Dạng dùng: Viên nang mềm 75 mg; gel bôi ngoài da 1% tại một số thị trường
- Đường dùng: Đường uống hoặc bôi ngoài da
- Cơ chế: Hoạt hóa RXRα, RXRβ và RXRγ, từ đó điều hòa biểu hiện gen
- Nguy cơ nổi bật: Tăng lipid máu, viêm tụy, độc tính gan, suy giáp, giảm bạch cầu và gây hại thai nhi
- Tương tác đáng chú ý: Gemfibrozil, thuốc chuyển hóa qua CYP3A4, thuốc điều trị đái tháo đường, vitamin A và thuốc tránh thai nội tiết
- Nguyên tắc sử dụng: Thuốc kê đơn, cần bác sĩ chuyên khoa khởi trị và theo dõi
Hoạt chất Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene. là gì?
Bexarotene là thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc thụ thể RXR. Thuốc được sử dụng chủ yếu để kiểm soát các biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da khi bệnh không đáp ứng đầy đủ với điều trị trước đó.
Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
INN Bexarotene — International Nonproprietary Name, INN.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Bexarotene. |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Bexarotene — International Nonproprietary Name, INN. |
| Tên IUPAC | 4-[1-(3,5,5,8,8-pentamethyl-6,7-dihydronaphthalen-2-yl)ethenyl]benzoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Bexaroten — cách viết Việt hóa thường gặp. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Bexarotenum |
| Tên USAN | bexarotene |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 153559-49-0 |
|---|---|
| UNII | A61RXM4375 |
| PubChem CID | 82146 |
| RxNorm CUI | 233272 |
| Công thức phân tử | C24H28O2 |
Dược động học của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
Sau khi uống, bexarotene đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương khoảng hai giờ. Thức ăn, đặc biệt bữa ăn có chất béo, làm tăng phơi nhiễm thuốc. Hoạt chất gắn protein huyết tương trên 99%, được chuyển hóa thành các chất 6-hydroxy, 7-hydroxy, 6-oxo và 7-oxo-bexarotene. CYP3A4 và quá trình glucuronid hóa có thể tham gia chuyển hóa. Dưới 1% liều dùng được thải qua nước tiểu, cho thấy bài tiết qua thận không phải con đường thải trừ chính.
Đối với gel 1%, nồng độ bexarotene trong huyết tương nhìn chung thấp hơn đáng kể so với dạng uống, nhưng mức hấp thu có thể tăng khi bôi trên diện tích rộng hoặc với tần suất cao.
Giai đoạn I: Hấp thu
Bexarotene được hấp thu qua đường tiêu hóa, với thời gian đạt nồng độ đỉnh — Tmax — khoảng hai giờ sau khi uống. Phơi nhiễm thuốc tăng khi dùng cùng bữa ăn có chất béo.
Hấp thu toàn thân từ gel bôi thường thấp khi sử dụng trên diện tích và tần suất thông thường.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của bexarotene đường uống: . Sau liều uống 75–300 mg, AUC và Cmax của bexarotene lần lượt tăng khoảng 35% và 48% khi dùng cùng bữa ăn chứa chất béo so với dung dịch glucose. Do dữ liệu hiệu quả và an toàn được xây dựng khi dùng cùng thức ăn, viên nang được khuyến cáo uống trong bữa ăn. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Bexarotene gắn với protein huyết tương trên 99%. Protein cụ thể tham gia liên kết và nguy cơ cạnh tranh liên kết với các thuốc khác chưa được xác định đầy đủ. Sự phân bố thuốc đến từng cơ quan hoặc mô chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn EMA.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Bốn chất chuyển hóa chính được xác định trong huyết tương gồm:
- 6-hydroxy-bexarotene.
- 7-hydroxy-bexarotene.
- 6-oxo-bexarotene.
- 7-oxo-bexarotene.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy CYP3A4 tham gia hình thành các chất chuyển hóa oxy hóa và những chất này có thể tiếp tục được glucuronid hóa. Đóng góp tương đối của từng chất chuyển hóa vào hiệu quả và an toàn lâm sàng chưa được xác định.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Bexarotene và các chất chuyển hóa hầu như không được bài tiết đáng kể qua nước tiểu. Dưới 1% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu; vì vậy, thải trừ qua thận không phải đường thải trừ chính.
Đường thải trừ chính xác và tỷ lệ bài tiết qua phân: .
| t½ · Thời gian bán thải | Thông tin giữa các nhãn có khác biệt:
Sự khác biệt có thể liên quan đến quần thể, thiết kế nghiên cứu hoặc phương pháp phân tích. Khi áp dụng lâm sàng cần ưu tiên tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần |
|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thức ăn: bữa ăn có chất béo làm tăng AUC và Cmax.
- Cân nặng: độ thanh thải biểu kiến tăng theo cân nặng.
- Tuổi: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê trong phân tích quần thể.
- Giới tính: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê.
- Suy gan: có thể làm giảm đáng kể độ thanh thải và tăng phơi nhiễm.
- Suy thận: dù bài tiết qua thận thấp, thay đổi liên kết protein có thể làm thay đổi dược động học.
- Diện tích và tần suất bôi gel: sử dụng trên diện tích rộng hoặc nhiều lần mỗi ngày có thể làm tăng hấp thu toàn thân.
- Gemfibrozil: làm tăng đáng kể nồng độ bexarotene.
- Paclitaxel kết hợp carboplatin: đã làm phơi nhiễm bexarotene tăng khoảng hai lần trong một nghiên cứu tương tác.
# TRƯỜNG DƯỢC LÝ VÀ CHỈ ĐỊNH
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
- Thuốc chống ung thư.
- Retinoid dùng trong điều trị ung thư.
- Chất chủ vận chọn lọc thụ thể retinoid X.
- Rexinoid.
- Mã ATC L01XF03.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bexarotene gắn chọn lọc và hoạt hóa ba phân nhóm thụ thể retinoid X:
- RXRα.
- RXRβ.
- RXRγ.
Sau khi được hoạt hóa, các thụ thể này tạo phức với nhiều thụ thể nhân khác và hoạt động như yếu tố phiên mã, điều hòa các gen liên quan đến biệt hóa, tăng sinh và chết tế bào theo chương trình.
Mặc dù tác động ở mức thụ thể đã được mô tả, cơ chế chính xác giúp bexarotene cải thiện CTCL vẫn chưa được xác định đầy đủ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong các nghiên cứu tiền lâm sàng, bexarotene ức chế sự phát triển của một số dòng tế bào u có nguồn gốc tạo máu và tế bào vảy; thuốc cũng gây thoái triển khối u trong một số mô hình động vật. Tuy nhiên, kết quả tiền lâm sàng không đồng nghĩa với hiệu quả chắc chắn ở từng người bệnh.
Bexarotene có tính chọn lọc với RXR hơn RAR, do đó hồ sơ dược lý khác với các retinoid chủ yếu hoạt hóa thụ thể acid retinoic.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
Viên nang uống
Theo nhãn Hoa Kỳ, viên nang bexarotene được chỉ định điều trị các biểu hiện trên da của CTCL ở người bệnh không đáp ứng với ít nhất một liệu pháp toàn thân trước đó.
Theo EMA, Targretin dạng viên nang được chỉ định cho người lớn mắc CTCL giai đoạn tiến triển có biểu hiện trên da và kháng ít nhất một phương pháp điều trị toàn thân.
Gel bôi ngoài da
Theo nhãn Hoa Kỳ, gel bexarotene 1% được chỉ định điều trị tại chỗ tổn thương CTCL giai đoạn IA hoặc IB khi:
- Bệnh kháng hoặc tồn tại dai dẳng sau các liệu pháp khác; hoặc
- Người bệnh không dung nạp các liệu pháp khác.
Gel bôi bexarotene không nằm trong hồ sơ Targretin được EMA phê duyệt nêu trên. Tình trạng phê duyệt tại Việt Nam: .
Bexarotene từng được nghiên cứu trong bệnh Alzheimer do khả năng hoạt hóa RXR và ảnh hưởng đến chuyển hóa apolipoprotein E, amyloid beta. Một thử nghiệm chứng minh khái niệm có đối chứng giả dược không đạt tiêu chí chính, dù ghi nhận một số tín hiệu sinh học ở nhóm phân tích nhất định. Bexarotene không được phê duyệt để điều trị bệnh Alzheimer.
Các ứng dụng ngoài chỉ định khác trong bệnh ung thư hoặc bệnh thần kinh: .
Không nên sử dụng bexarotene ngoài chỉ định nếu không có đánh giá lợi ích–nguy cơ của nhóm chuyên gia và quy trình chuyên môn phù hợp.
# TRƯỜNG LIỀU DÙNG VÀ CÁCH DÙNG
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây chỉ phản ánh liều trên nhãn tham khảo, không phải hướng dẫn tự dùng thuốc. Liều thực tế phải do bác sĩ tính theo diện tích bề mặt cơ thể, bệnh lý, xét nghiệm và khả năng dung nạp.
Viên nang uống
Liều khởi đầu được khuyến cáo:
- 300 mg/m² diện tích bề mặt cơ thể mỗi ngày.
- Uống một lần mỗi ngày cùng bữa ăn.
Khi xuất hiện độc tính, nhãn cho phép bác sĩ cân nhắc:
- Giảm xuống 200 mg/m²/ngày.
- Sau đó giảm xuống 100 mg/m²/ngày nếu cần.
- Tạm ngừng thuốc cho đến khi độc tính được kiểm soát.
Nhãn Hoa Kỳ nêu rằng khi không có đáp ứng sau ít nhất tám tuần và liều khởi đầu được dung nạp tốt, bác sĩ có thể cân nhắc tăng lên 400 mg/m²/ngày với theo dõi chặt chẽ. Người bệnh không được tự tăng liều.
Gel bôi ngoài da 1%
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Tuần đầu: bôi một lần cách ngày.
- Có thể tăng theo từng tuần lên một lần/ngày, hai lần/ngày, ba lần/ngày và tối đa bốn lần/ngày tùy khả năng dung nạp tại tổn thương.
- Tần suất thường duy trì trong nghiên cứu là hai đến bốn lần/ngày.
Việc tăng, giảm hoặc tạm ngừng bôi phải do bác sĩ hướng dẫn dựa trên mức độ kích ứng.
Đối với viên nang
- Uống một lần mỗi ngày cùng bữa ăn.
- Nuốt nguyên viên nang; không nhai.
- Không tự mở, nghiền hoặc làm thủng viên nang.
- Không tự dùng liều khác với số viên bác sĩ đã tính.
- Khi quên liều, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ; không tự uống gấp đôi liều.
- Tiếp tục điều trị khi còn lợi ích và khả năng dung nạp theo đánh giá của bác sĩ.
Đối với gel
- Chỉ bôi lên tổn thương CTCL đã được bác sĩ xác định.
- Bôi một lớp đủ phủ tổn thương và để khô trước khi mặc quần áo.
- Tránh bôi lên vùng da lành xung quanh.
- Không bôi vào mắt, mũi, miệng, môi, bộ phận sinh dục, trực tràng hoặc hậu môn.
- Không sử dụng băng kín trên vùng bôi.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi bôi.
- Tránh tắm hoặc bơi trong khoảng ba giờ sau khi bôi nếu có thể.
- Không dùng sản phẩm chứa DEET trên vùng đang điều trị.
- Gel chứa cồn nên tránh lửa và nguồn nhiệt.
Đối với bexarotene đường uống, cần theo dõi:
Trước điều trị
- Triglyceride, cholesterol toàn phần, LDL và HDL lúc đói.
- AST, ALT và bilirubin.
- TSH và thyroxine — T4.
- Công thức máu và bạch cầu biệt hóa.
- Đường huyết ở người mắc đái tháo đường.
- Xét nghiệm thai ở người có khả năng mang thai.
- Tiền sử viêm tụy, sỏi mật, uống rượu, bệnh gan, bệnh tuyến giáp và rối loạn lipid.
Trong điều trị
- Lipid máu mỗi tuần cho đến khi đáp ứng lipid ổn định, thường trong hai đến bốn tuần đầu; sau đó theo dõi định kỳ. Nhãn Hoa Kỳ đề cập khoảng tám tuần, trong khi EMA yêu cầu ít nhất hằng tháng.
- Chức năng gan sau tuần 1, 2 và 4 rồi định kỳ; EMA khuyến cáo hằng tuần trong tháng đầu và hằng tháng sau đó.
- TSH và T4 định kỳ, ít nhất hằng tháng theo EMA.
- Công thức máu và bạch cầu biệt hóa, đặc biệt trong tháng đầu.
- Xét nghiệm thai mỗi tháng trong quá trình dùng thuốc.
- Khám mắt khi xuất hiện nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác.
- Dấu hiệu đau bụng dữ dội, buồn nôn hoặc nôn gợi ý viêm tụy.
- Biểu hiện trầm cảm, lo âu hoặc thay đổi khí sắc.
Nhãn khuyến cáo kiểm soát triglyceride dưới khoảng 400 mg/dL, tương đương 4,52 mmol/L, nhằm giảm nguy cơ biến chứng. Quyết định điều trị rối loạn lipid hoặc điều chỉnh bexarotene phải do bác sĩ thực hiện.
# TRƯỜNG AN TOÀN SỬ DỤNG
Cảnh báo và lưu ý về Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
Chống chỉ định khác nhau giữa từng cơ quan quản lý.
Theo nhãn viên nang Hoa Kỳ
- Phụ nữ đang mang thai.
- Quá mẫn nghiêm trọng với bexarotene hoặc thành phần của thuốc.
Theo SmPC của EMA
- Quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược.
- Mang thai hoặc cho con bú.
- Người có khả năng mang thai nhưng không áp dụng biện pháp tránh thai hiệu quả.
- Tiền sử viêm tụy.
- Tăng cholesterol không kiểm soát.
- Tăng triglyceride không kiểm soát.
- Thừa vitamin A.
- Bệnh tuyến giáp không kiểm soát.
- Suy gan.
- Nhiễm trùng toàn thân đang diễn tiến.
Gel bôi ngoài da
Không dùng cho người đang mang thai hoặc dự định mang thai. Không sử dụng khi dị ứng với bexarotene hoặc thành phần sản phẩm.
Danh sách chống chỉ định áp dụng thực tế phải căn cứ nhãn của sản phẩm được lưu hành tại nơi điều trị.
Viên nang uống
Các phản ứng thường gặp gồm:
- Tăng triglyceride hoặc các dạng tăng lipid máu.
- Tăng cholesterol và giảm HDL.
- Suy giáp.
- Đau đầu.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Giảm bạch cầu.
- Thiếu máu.
- Phát ban.
- Ngứa.
- Viêm da bong vảy.
- Khô da.
- Buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.
- Đau bụng.
- Phù ngoại biên.
- Nhiễm trùng.
- Đau.
- Rụng tóc.
- Mất ngủ.
Trong dữ liệu EMA ở người dùng liều khởi đầu 300 mg/m²/ngày, tăng lipid máu được báo cáo khoảng 74%, suy giáp 29%, tăng cholesterol 28%, đau đầu 27% và giảm bạch cầu 20%. Các tỷ lệ từ thử nghiệm không dự đoán chính xác nguy cơ của từng cá nhân.
Gel bôi ngoài da
Phản ứng chủ yếu xảy ra tại vị trí bôi:
- Đỏ da hoặc phát ban.
- Ngứa.
- Bỏng rát.
- Kích ứng.
- Bong vảy.
- Đau.
- Viêm da tiếp xúc.
Mức độ thường nhẹ hoặc trung bình nhưng một số trường hợp cần giảm tần suất hoặc tạm ngừng điều trị.
Tăng triglyceride nghiêm trọng
Bexarotene làm tăng lipid máu ở phần lớn người sử dụng dạng uống. Triglyceride có thể tăng rất cao, cần điều trị hạ lipid, giảm liều hoặc tạm ngừng thuốc theo quyết định của bác sĩ.
Viêm tụy cấp
Viêm tụy có thể liên quan đến tăng triglyceride và đã có báo cáo trường hợp tử vong. Nguy cơ cao hơn khi có:
- Tiền sử viêm tụy.
- Tăng lipid không kiểm soát.
- Đái tháo đường không kiểm soát.
- Bệnh đường mật.
- Uống nhiều rượu.
- Dùng thuốc gây tăng triglyceride hoặc độc tính tụy.
Độc tính gan
Bexarotene có thể làm tăng men gan, gây ứ mật hoặc suy gan. Người bệnh cần được đánh giá ngay khi vàng da, nước tiểu sẫm màu, đau hạ sườn phải, chán ăn hoặc mệt mỏi bất thường.
Suy giáp
Thuốc thường làm giảm đồng thời TSH và T4, có thể gây suy giáp trung ương. Một số người cần được bác sĩ chỉ định hormone tuyến giáp.
Giảm bạch cầu hoặc giảm bạch cầu trung tính
Có thể xuất hiện sau vài tuần điều trị và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Cần theo dõi công thức máu.
Nguy cơ dị tật thai nhi
Bexarotene thuộc nhóm retinoid và có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho thai. Thuốc chống chỉ định trong thai kỳ.
Đục thủy tinh thể hoặc rối loạn thị giác
Đục thủy tinh thể đã được quan sát trong nghiên cứu động vật và một số thay đổi độ trong thủy tinh thể được ghi nhận ở người. Người có triệu chứng thị giác cần khám chuyên khoa mắt.
Hạ đường huyết ở người mắc đái tháo đường
Bexarotene có thể tăng tác dụng của insulin, sulfonylurea hoặc thiazolidinedione, dẫn đến hạ đường huyết.
Cần thận trọng đặc biệt ở người:
- Có tăng triglyceride hoặc tăng cholesterol.
- Có tiền sử viêm tụy.
- Mắc đái tháo đường.
- Có bệnh gan hoặc đường mật.
- Uống nhiều rượu.
- Có bệnh tuyến giáp.
- Có số lượng bạch cầu thấp hoặc nhiễm trùng.
- Có tiền sử đục thủy tinh thể hoặc rối loạn thị giác.
- Có tiền sử trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn khí sắc.
- Đang dùng gemfibrozil, thuốc tránh thai nội tiết hoặc nhiều thuốc chuyển hóa qua CYP3A4.
- Có suy thận.
- Có khả năng mang thai hoặc có bạn tình có thể mang thai.
Người dùng thuốc nên:
- Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng và tia cực tím nhân tạo.
- Không tự dùng vitamin A liều cao.
- Không hiến máu trong thời gian điều trị.
- Báo ngay cho bác sĩ khi đau bụng dữ dội, nôn kéo dài, vàng da, sốt, nhiễm trùng, nhìn mờ hoặc thay đổi tâm trạng.
Kinh nghiệm lâm sàng về quá liều bexarotene còn hạn chế. Không có thuốc giải độc đặc hiệu được xác lập.
Xử trí chủ yếu gồm:
- Ngừng tiếp xúc thêm với thuốc.
- Đánh giá dấu hiệu sinh tồn.
- Theo dõi chức năng gan, lipid, đường huyết, công thức máu và tuyến giáp khi phù hợp.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
- Liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.
EMA ghi nhận chưa có kinh nghiệm lâm sàng về quá liều Targretin; mọi trường hợp cần điều trị hỗ trợ theo dấu hiệu và triệu chứng. Nhãn gel cũng nêu độc tính toàn thân cấp ít có khả năng xảy ra ở liều bôi thông thường nhưng không có thuốc giải độc.
Dữ liệu về liều cao trong thử nghiệm không được sử dụng để suy luận rằng việc dùng quá liều là an toàn.
Viên nang
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Bảo quản ở 2–25°C.
- Tránh nhiệt độ cao và độ ẩm sau khi mở chai.
- Tránh ánh sáng.
- Để xa tầm tay trẻ em.
Gel bôi ngoài da
- Bảo quản ở khoảng 25°C; cho phép dao động 15–30°C.
- Tránh nhiệt độ cao, độ ẩm và ánh sáng.
- Đóng chặt nắp sau khi sử dụng.
- Sản phẩm chứa cồn; tránh lửa hoặc nguồn nhiệt.
- Không dùng sau hạn sử dụng.
Luôn ưu tiên điều kiện bảo quản in trên bao bì của sản phẩm cụ thể.
# TRƯỜNG ĐỐI TƯỢNG ĐẶC BIỆT
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của bexarotene ở trẻ em chưa được xác lập. EMA không khuyến cáo sử dụng Targretin cho người dưới 18 tuổi; nhãn Hoa Kỳ cũng ghi chưa xác định tính an toàn và hiệu quả ở nhóm nhi khoa.
Không tự quy đổi liều người lớn theo cân nặng hoặc diện tích cơ thể của trẻ.
Các nghiên cứu viên nang có tỷ lệ đáng kể người từ 60 hoặc 70 tuổi trở lên. Chưa ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về an toàn so với người trẻ, nhưng không loại trừ khả năng một số người cao tuổi nhạy cảm hơn.
EMA cho phép dùng liều tiêu chuẩn ở người cao tuổi, song việc điều trị vẫn cần xem xét chức năng gan, thận, tuyến giáp, lipid, số lượng thuốc đang dùng và tình trạng dinh dưỡng.
Bexarotene chống chỉ định trong thai kỳ. Thuốc thuộc nhóm retinoid có nguy cơ gây dị tật và tử vong phôi thai dựa trên dữ liệu động vật; chưa có dữ liệu đầy đủ để xác lập mức nguy cơ chính xác ở người.
Đối với người có khả năng mang thai, nhãn khuyến cáo:
- Xét nghiệm thai âm tính trong vòng một tuần trước khi bắt đầu.
- Xét nghiệm lại hằng tháng trong thời gian điều trị.
- Sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả từ một tháng trước điều trị, trong suốt điều trị và ít nhất một tháng sau liều cuối.
- Nên sử dụng đồng thời hai biện pháp đáng tin cậy, trong đó có một biện pháp không nội tiết.
- Điều trị thường được bắt đầu vào ngày thứ hai hoặc thứ ba của chu kỳ kinh bình thường.
Nếu có thai trong thời gian điều trị, cần liên hệ bác sĩ ngay; không tự xử trí hoặc tự tiếp tục thuốc.
Nam giới có bạn tình đang hoặc có thể mang thai được khuyến cáo dùng bao cao su trong thời gian điều trị và ít nhất một tháng sau liều cuối.
Chưa rõ bexarotene có bài tiết vào sữa mẹ hay không.
- Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo ngừng cho con bú trong thời gian điều trị do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ.
- EMA chống chỉ định sử dụng bexarotene ở người đang cho con bú.
Quyết định về nuôi dưỡng trẻ cần được trao đổi với bác sĩ; không tự ngừng thuốc hoặc ngừng cho bú mà chưa được tư vấn.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt đầy đủ ở người suy gan. Do gan đóng vai trò quan trọng trong thải trừ, suy gan có thể làm giảm đáng kể độ thanh thải và tăng phơi nhiễm bexarotene.
- EMA xếp suy gan vào chống chỉ định.
- Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu theo dõi chặt dấu hiệu độc tính nếu thuốc được sử dụng ở người suy gan.
Liều cụ thể ở từng mức độ suy gan: .
Chưa có nghiên cứu chính thức đầy đủ ở người suy thận. Bài tiết qua nước tiểu dưới 1%, nhưng suy thận có thể làm thay đổi liên kết protein và ảnh hưởng đến dược động học.
EMA khuyến cáo theo dõi chặt người suy thận trong quá trình điều trị.
Khuyến cáo hiệu chỉnh liều cụ thể theo mức lọc cầu thận: .
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của bexarotene đối với khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Chóng mặt và rối loạn thị giác đã được báo cáo.
Người xuất hiện chóng mặt, nhìn mờ hoặc khó chịu về thị giác không nên lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi triệu chứng được đánh giá và kiểm soát.
# TRƯỜNG FAQ
Tương tác thuốc của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
Gemfibrozil
Gemfibrozil làm tăng đáng kể nồng độ bexarotene trong huyết tương. Phối hợp này không được khuyến cáo trong nhãn Hoa Kỳ và EMA.
Thuốc chuyển hóa qua CYP3A4
Bexarotene có thể cảm ứng CYP3A4, từ đó làm giảm nồng độ của một số thuốc như:
- Thuốc tránh thai nội tiết.
- Tamoxifen.
- Atorvastatin.
- Một số thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc chống ung thư chuyển hóa qua CYP3A4.
Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận AUC của atorvastatin giảm khoảng một nửa và nồng độ tamoxifen giảm khoảng 35% khi phối hợp trong các nghiên cứu tương tác.
Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4
EMA cảnh báo trên cơ sở lý thuyết rằng:
- Ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, erythromycin hoặc thuốc ức chế protease có thể làm tăng nồng độ bexarotene.
- Rifampicin, phenytoin, dexamethasone hoặc phenobarbital có thể làm giảm nồng độ thuốc.
Tuy nhiên, nghiên cứu trên nhãn Hoa Kỳ ghi nhận ketoconazole không làm thay đổi đáng kể nồng độ bexarotene. Vì vậy, mức độ tương tác cần được bác sĩ đánh giá theo từng phối hợp cụ thể.
Thuốc điều trị đái tháo đường
Bexarotene có thể tăng tác dụng của:
- Insulin.
- Sulfonylurea.
- Thiazolidinedione.
Cần theo dõi nguy cơ hạ đường huyết.
Vitamin A và retinoid khác
Bổ sung vitamin A liều cao có thể làm tăng độc tính tương tự retinoid. Không tự bổ sung vitamin A hoặc phối hợp retinoid khác nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
Thuốc tránh thai nội tiết
Bexarotene có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai nội tiết. Nhãn khuyến cáo sử dụng hai biện pháp tránh thai đáng tin cậy, trong đó có ít nhất một biện pháp không nội tiết.
Nước bưởi
EMA cho rằng nước bưởi có thể làm tăng nồng độ bexarotene trên cơ sở chuyển hóa CYP3A4. Người bệnh cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.
Gel bexarotene và DEET
Không dùng đồng thời gel bexarotene với sản phẩm chống côn trùng chứa DEET vì dữ liệu động vật cho thấy độc tính DEET tăng khi phối hợp.
Danh sách trên không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược và sản phẩm bôi ngoài da đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.
Bexarotene là thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc thụ thể RXR. Thuốc được sử dụng chủ yếu để điều trị các biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da khi bệnh không đáp ứng với điều trị trước đó.
Bexarotene là thuốc chống ung thư nhưng không thuộc nhóm hóa chất gây độc tế bào cổ điển. Thuốc là một rexinoid, tác động bằng cách hoạt hóa các thụ thể RXR và điều hòa biểu hiện gen liên quan đến biệt hóa và tăng sinh tế bào.
Thức ăn, đặc biệt bữa ăn có chất béo, làm tăng hấp thu bexarotene. Trong một nghiên cứu, AUC tăng khoảng 35% và Cmax tăng khoảng 48% so với khi dùng cùng dung dịch glucose. Vì vậy, viên nang được hướng dẫn uống cùng bữa ăn.
Có. Tăng triglyceride và cholesterol là những tác dụng không mong muốn rất thường gặp của bexarotene đường uống. Người bệnh cần xét nghiệm lipid trước điều trị, theo dõi thường xuyên trong những tuần đầu và tiếp tục theo dõi định kỳ. Không tự dùng thuốc hạ mỡ máu vì một số thuốc, đặc biệt gemfibrozil, có thể làm tăng nồng độ bexarotene.
Không. Bexarotene chống chỉ định trong thai kỳ vì có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho thai nhi. Người có khả năng mang thai cần xét nghiệm thai và sử dụng biện pháp tránh thai theo hướng dẫn của bác sĩ trước, trong và ít nhất một tháng sau khi ngừng thuốc.
# TRƯỜNG NHÓM LIÊN KẾT HỆ THỐNG

