Bexarotene

Bexarotene là thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc thụ thể retinoid X, còn được gọi là rexinoid. Thuốc được sử dụng để điều trị một số biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da — CTCL — khi bệnh không đáp ứng hoặc không dung nạp các phương pháp điều trị trước đó. Bexarotene có dạng viên nang uống 75 mg và, tại một số thị trường, gel bôi ngoài da 1%. Thuốc có thể gây tăng triglyceride và cholesterol rõ rệt, suy giáp, giảm bạch cầu, độc tính gan, viêm tụy và dị tật thai nhi. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa ung thư hoặc huyết học–da liễu chỉ định, tính liều theo diện tích bề mặt cơ thể và theo dõi xét nghiệm định kỳ. Bexarotene không được dùng trong thai kỳ và không nên tự ý mua, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc. Nội dung dưới đây chỉ cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bexarotene là gì?: Thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc RXR
  • Nhóm ATC: L01XF03 — retinoid dùng trong điều trị ung thư
  • Chỉ định chính: Biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da — CTCL
  • Dạng dùng: Viên nang mềm 75 mg; gel bôi ngoài da 1% tại một số thị trường
  • Đường dùng: Đường uống hoặc bôi ngoài da
  • Cơ chế: Hoạt hóa RXRα, RXRβ và RXRγ, từ đó điều hòa biểu hiện gen
  • Nguy cơ nổi bật: Tăng lipid máu, viêm tụy, độc tính gan, suy giáp, giảm bạch cầu và gây hại thai nhi
  • Tương tác đáng chú ý: Gemfibrozil, thuốc chuyển hóa qua CYP3A4, thuốc điều trị đái tháo đường, vitamin A và thuốc tránh thai nội tiết
  • Nguyên tắc sử dụng: Thuốc kê đơn, cần bác sĩ chuyên khoa khởi trị và theo dõi

Hoạt chất Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene. là gì?

Bexarotene là thuốc chống ung thư tổng hợp thuộc nhóm retinoid chọn lọc thụ thể RXR. Thuốc được sử dụng chủ yếu để kiểm soát các biểu hiện trên da của u lympho tế bào T ở da khi bệnh không đáp ứng đầy đủ với điều trị trước đó.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

INN Bexarotene — International Nonproprietary Name, INN.

CAS 153559-49-0 Công thức C24H28O2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bexarotene.
“Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bexarotene — International Nonproprietary Name, INN.

Tên IUPAC

4-[1-(3,5,5,8,8-pentamethyl-6,7-dihydronaphthalen-2-yl)ethenyl]benzoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bexaroten — cách viết Việt hóa thường gặp.
Tên thương mại phổ biến: Targretin.
Mã nghiên cứu hoặc tên đồng nghĩa khác.

Tên Latinh / tên dược điển

Bexarotenum

Tên USAN

bexarotene

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

153559-49-0

UNII

A61RXM4375

PubChem CID

82146

RxNorm CUI

233272

Công thức phân tử

C24H28O2

Dược động học của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Sau khi uống, bexarotene đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương khoảng hai giờ. Thức ăn, đặc biệt bữa ăn có chất béo, làm tăng phơi nhiễm thuốc. Hoạt chất gắn protein huyết tương trên 99%, được chuyển hóa thành các chất 6-hydroxy, 7-hydroxy, 6-oxo và 7-oxo-bexarotene. CYP3A4 và quá trình glucuronid hóa có thể tham gia chuyển hóa. Dưới 1% liều dùng được thải qua nước tiểu, cho thấy bài tiết qua thận không phải con đường thải trừ chính.

Đối với gel 1%, nồng độ bexarotene trong huyết tương nhìn chung thấp hơn đáng kể so với dạng uống, nhưng mức hấp thu có thể tăng khi bôi trên diện tích rộng hoặc với tần suất cao.

Giai đoạn I: Hấp thu

Bexarotene được hấp thu qua đường tiêu hóa, với thời gian đạt nồng độ đỉnh — Tmax — khoảng hai giờ sau khi uống. Phơi nhiễm thuốc tăng khi dùng cùng bữa ăn có chất béo.

Hấp thu toàn thân từ gel bôi thường thấp khi sử dụng trên diện tích và tần suất thông thường.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của bexarotene đường uống: .

Sau liều uống 75–300 mg, AUC và Cmax của bexarotene lần lượt tăng khoảng 35% và 48% khi dùng cùng bữa ăn chứa chất béo so với dung dịch glucose. Do dữ liệu hiệu quả và an toàn được xây dựng khi dùng cùng thức ăn, viên nang được khuyến cáo uống trong bữa ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Bexarotene gắn với protein huyết tương trên 99%. Protein cụ thể tham gia liên kết và nguy cơ cạnh tranh liên kết với các thuốc khác chưa được xác định đầy đủ. Sự phân bố thuốc đến từng cơ quan hoặc mô chưa được đánh giá đầy đủ trong nhãn EMA.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bốn chất chuyển hóa chính được xác định trong huyết tương gồm:

  • 6-hydroxy-bexarotene.
  • 7-hydroxy-bexarotene.
  • 6-oxo-bexarotene.
  • 7-oxo-bexarotene.

Các nghiên cứu in vitro cho thấy CYP3A4 tham gia hình thành các chất chuyển hóa oxy hóa và những chất này có thể tiếp tục được glucuronid hóa. Đóng góp tương đối của từng chất chuyển hóa vào hiệu quả và an toàn lâm sàng chưa được xác định.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Bexarotene và các chất chuyển hóa hầu như không được bài tiết đáng kể qua nước tiểu. Dưới 1% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu; vì vậy, thải trừ qua thận không phải đường thải trừ chính.

Đường thải trừ chính xác và tỷ lệ bài tiết qua phân: .

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thông tin giữa các nhãn có khác biệt:

  • Nhãn DailyMed Hoa Kỳ ghi thời gian bán thải cuối khoảng 7 giờ.
  • SmPC của EMA ghi thời gian bán thải cuối nhìn chung khoảng 1–3 giờ.

Sự khác biệt có thể liên quan đến quần thể, thiết kế nghiên cứu hoặc phương pháp phân tích. Khi áp dụng lâm sàng cần ưu tiên tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng.

CL · Độ thanh thải toàn phần
  • Độ thanh thải thận ước tính: dưới 1 mL/phút.
  • Độ thanh thải toàn phần biểu kiến: .
  • Độ thanh thải biểu kiến tăng khi trọng lượng cơ thể tăng trong phân tích dược động học quần thể.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn: bữa ăn có chất béo làm tăng AUC và Cmax.
  • Cân nặng: độ thanh thải biểu kiến tăng theo cân nặng.
  • Tuổi: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê trong phân tích quần thể.
  • Giới tính: chưa ghi nhận ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê.
  • Suy gan: có thể làm giảm đáng kể độ thanh thải và tăng phơi nhiễm.
  • Suy thận: dù bài tiết qua thận thấp, thay đổi liên kết protein có thể làm thay đổi dược động học.
  • Diện tích và tần suất bôi gel: sử dụng trên diện tích rộng hoặc nhiều lần mỗi ngày có thể làm tăng hấp thu toàn thân.
  • Gemfibrozil: làm tăng đáng kể nồng độ bexarotene.
  • Paclitaxel kết hợp carboplatin: đã làm phơi nhiễm bexarotene tăng khoảng hai lần trong một nghiên cứu tương tác.

# TRƯỜNG DƯỢC LÝ VÀ CHỈ ĐỊNH

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

  • Thuốc chống ung thư.
  • Retinoid dùng trong điều trị ung thư.
  • Chất chủ vận chọn lọc thụ thể retinoid X.
  • Rexinoid.
  • Mã ATC L01XF03.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bexarotene gắn chọn lọc và hoạt hóa ba phân nhóm thụ thể retinoid X:

  • RXRα.
  • RXRβ.
  • RXRγ.

Sau khi được hoạt hóa, các thụ thể này tạo phức với nhiều thụ thể nhân khác và hoạt động như yếu tố phiên mã, điều hòa các gen liên quan đến biệt hóa, tăng sinh và chết tế bào theo chương trình.

Mặc dù tác động ở mức thụ thể đã được mô tả, cơ chế chính xác giúp bexarotene cải thiện CTCL vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong các nghiên cứu tiền lâm sàng, bexarotene ức chế sự phát triển của một số dòng tế bào u có nguồn gốc tạo máu và tế bào vảy; thuốc cũng gây thoái triển khối u trong một số mô hình động vật. Tuy nhiên, kết quả tiền lâm sàng không đồng nghĩa với hiệu quả chắc chắn ở từng người bệnh.

Bexarotene có tính chọn lọc với RXR hơn RAR, do đó hồ sơ dược lý khác với các retinoid chủ yếu hoạt hóa thụ thể acid retinoic.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Gemfibrozil

Gemfibrozil làm tăng đáng kể nồng độ bexarotene trong huyết tương. Phối hợp này không được khuyến cáo trong nhãn Hoa Kỳ và EMA.

Thuốc chuyển hóa qua CYP3A4

Bexarotene có thể cảm ứng CYP3A4, từ đó làm giảm nồng độ của một số thuốc như:

  • Thuốc tránh thai nội tiết.
  • Tamoxifen.
  • Atorvastatin.
  • Một số thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc chống ung thư chuyển hóa qua CYP3A4.

Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận AUC của atorvastatin giảm khoảng một nửa và nồng độ tamoxifen giảm khoảng 35% khi phối hợp trong các nghiên cứu tương tác.

Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4

EMA cảnh báo trên cơ sở lý thuyết rằng:

Tuy nhiên, nghiên cứu trên nhãn Hoa Kỳ ghi nhận ketoconazole không làm thay đổi đáng kể nồng độ bexarotene. Vì vậy, mức độ tương tác cần được bác sĩ đánh giá theo từng phối hợp cụ thể.

Thuốc điều trị đái tháo đường

Bexarotene có thể tăng tác dụng của:

  • Insulin.
  • Sulfonylurea.
  • Thiazolidinedione.

Cần theo dõi nguy cơ hạ đường huyết.

Vitamin A và retinoid khác

Bổ sung vitamin A liều cao có thể làm tăng độc tính tương tự retinoid. Không tự bổ sung vitamin A hoặc phối hợp retinoid khác nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

Thuốc tránh thai nội tiết

Bexarotene có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai nội tiết. Nhãn khuyến cáo sử dụng hai biện pháp tránh thai đáng tin cậy, trong đó có ít nhất một biện pháp không nội tiết.

Nước bưởi

EMA cho rằng nước bưởi có thể làm tăng nồng độ bexarotene trên cơ sở chuyển hóa CYP3A4. Người bệnh cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

Gel bexarotene và DEET

Không dùng đồng thời gel bexarotene với sản phẩm chống côn trùng chứa DEET vì dữ liệu động vật cho thấy độc tính DEET tăng khi phối hợp.

Danh sách trên không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược và sản phẩm bôi ngoài da đang sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Bexarotene. “Bexaroten” là cách viết Việt hóa hoặc rút gọn đôi khi được sử dụng; tên INN chính thức là bexarotene.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *