Tamoxifen là thuốc điều hòa chọn lọc thụ thể estrogen, thường được sử dụng trong điều trị nội tiết đối với ung thư vú có thụ thể estrogen dương tính. Thuốc có thể được chỉ định cho ung thư vú giai đoạn sớm, bệnh tiến triển hoặc di căn; giảm nguy cơ ung thư vú xâm lấn sau điều trị ung thư biểu mô ống tại chỗ; và giảm tỷ lệ mắc ung thư vú ở một số phụ nữ có nguy cơ cao. Phạm vi chỉ định thay đổi giữa quốc gia và từng sản phẩm. Tamoxifen cạnh tranh với estrogen tại thụ thể estrogen, qua đó hạn chế tín hiệu thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư vú phụ thuộc hormone. Thuốc có thể gây bốc hỏa, buồn nôn, mệt mỏi, rối loạn kinh nguyệt và tiết dịch âm đạo. Các nguy cơ nghiêm trọng gồm huyết khối, đột quỵ, ung thư nội mạc tử cung và tổn thương gan. Tamoxifen là thuốc kê đơn và không được tự sử dụng. [1][2][3]
Nội dung chính
- Tamoxifen là thuốc điều biến thụ thể estrogen, thường dùng trong ung thư vú nhạy hormone.
- Thuốc có thể được chỉ định trong điều trị bổ trợ, bệnh tiến triển hoặc dự phòng nguy cơ theo đánh giá chuyên khoa.
- Cần dùng đúng phác đồ của bác sĩ ung bướu, không tự ngừng hoặc đổi thuốc khi chưa được hướng dẫn.
- Cần lưu ý nguy cơ huyết khối, thay đổi nội mạc tử cung, bốc hỏa và tương tác với thuốc đang dùng.
- Báo bác sĩ nếu có chảy máu âm đạo bất thường, đau ngực, khó thở, thai kỳ hoặc kế hoạch mang thai.
Hoạt chất Tamoxifen là gì?
Tamoxifen là thuốc điều hòa chọn lọc thụ thể estrogen. Thuốc ngăn estrogen kích hoạt thụ thể tại mô vú, từ đó hạn chế tín hiệu tăng trưởng của tế bào ung thư vú phụ thuộc estrogen. Tamoxifen có thể đối kháng estrogen ở một số mô nhưng thể hiện tác dụng giống estrogen tại một số mô khác, như xương hoặc nội mạc tử cung. [1][2][3]
Tamoxifen
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Tamoxifen |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Tamoxifen |
| Tên IUPAC | 2-[4-[(Z)-1,2-diphenylbut-1-enyl]phenoxy]-N,N-dimethylethanamine |
| Tên hóa học khác | Ethanamine, 2-(4-(1,2-diphenyl-1-butenyl)phenoxy)-N,N-dimethyl-, (Z)- | Ethanamine, 2-[4-[(1Z)-1,2-diphenyl-1-butenyl]phenoxy]-N,N-dimethyl- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tamoxifen citrate; tamoxifen citrat; (Z)-tamoxifen. Trong chế phẩm, hàm lượng thường được biểu thị theo lượng tamoxifen base tương đương với một lượng tamoxifen citrate xác định. |
| Tên viết tắt | TAM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Tamoxifenum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 10540-29-1 |
|---|---|
| UNII | 094ZI81Y45 |
| PubChem CID | 2733526 |
| RxNorm CUI | 10324 |
Dược động học của Tamoxifen
Tamoxifen được hấp thu qua đường uống, gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa rộng rãi tại gan và thải trừ chủ yếu qua phân. Thuốc tạo ra nhiều chất chuyển hóa, trong đó endoxifen và 4-hydroxytamoxifen có ái lực với thụ thể estrogen và hoạt lực chống tăng sinh cao hơn tamoxifen. [1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Tamoxifen được hấp thu nhanh sau khi uống. Nồng độ huyết tương tối đa thường đạt trong khoảng 4–7 giờ; nhãn SOLTAMOX ghi nhận nồng độ đỉnh trung bình khoảng 40 ng/mL sau khoảng 5 giờ với một liều 20 mg. Trạng thái ổn định của tamoxifen thường đạt sau khoảng 4 tuần. [1][2]
| F · Sinh khả dụng | Nhãn tham chiếu không công bố giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của tamoxifen. Dung dịch uống SOLTAMOX được xác định tương đương sinh học với viên tamoxifen citrate trong điều kiện nhịn đói. Thức ăn không gây khác biệt đáng kể về Cmax hoặc AUC của dung dịch uống này. [1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tamoxifen gắn trên 99% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Giá trị thể tích phân bố định lượng trong các nhãn tham chiếu. [2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Tamoxifen được chuyển hóa rộng rãi bởi các enzyme cytochrome P450, gồm CYP3A, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 và CYP2B6.
CYP3A4 tham gia tạo N-desmethyltamoxifen. Chất này tiếp tục được CYP2D6 chuyển hóa thành endoxifen. Endoxifen và 4-hydroxytamoxifen có ái lực với thụ thể estrogen cao hơn tamoxifen. Biến thể di truyền CYP2D6 hoặc thuốc ức chế mạnh CYP2D6 có thể làm giảm nồng độ endoxifen; ý nghĩa lâm sàng ở từng người chưa được xác định hoàn toàn. [1][2]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Tamoxifen được thải trừ chủ yếu qua phân dưới dạng các chất liên hợp phân cực. Trong nghiên cứu dùng tamoxifen đánh dấu phóng xạ, khoảng 65% liều được thải khỏi cơ thể trong vòng hai tuần. Thuốc không đổi và chất chuyển hóa chưa liên hợp chiếm dưới 30% tổng hoạt tính phóng xạ trong phân. [1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của tamoxifen khoảng 5–7 ngày. N-desmethyltamoxifen, chất chuyển hóa chính trong tuần hoàn, có thời gian bán thải khoảng 14 ngày. [1][2] |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm hoặc nồng độ chất chuyển hóa hoạt tính gồm:
- Kiểu gene và hoạt tính của CYP2D6.
- Thuốc ức chế mạnh CYP2D6 như paroxetine hoặc fluoxetine.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 mạnh như rifampicin.
- Thuốc phối hợp ảnh hưởng đến chuyển hóa nội tiết.
- Tuổi ở trẻ em; một nghiên cứu nhỏ ghi nhận độ thanh thải giảm và phơi nhiễm cao hơn ở trẻ nhỏ.
- Ảnh hưởng của suy giảm chức năng gan lên dược động học chưa được xác định đầy đủ. [1][2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Tamoxifen
Tamoxifen thuộc nhóm SERM – selective estrogen receptor modulator. Khác với chất đối kháng estrogen thuần túy, tamoxifen có phổ tác dụng hỗn hợp:
- Đối kháng estrogen chủ yếu tại mô vú.
- Có tác dụng giống estrogen ở một mức độ nhất định trên xương, lipid máu và nội mạc tử cung.
- Tác dụng theo mô giải thích cả hiệu quả điều trị lẫn nguy cơ tăng sinh nội mạc tử cung và huyết khối. [2][3]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tamoxifen cạnh tranh với estrogen để gắn vào thụ thể estrogen. Tại mô vú, sự gắn kết này làm giảm tín hiệu phụ thuộc thụ thể estrogen và hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư cần estrogen.
Một phần tác dụng lâm sàng đến từ các chất chuyển hóa hoạt tính, đặc biệt là endoxifen và 4-hydroxytamoxifen. Hai chất này có ái lực với thụ thể estrogen cao hơn và khả năng ức chế tăng sinh tế bào phụ thuộc estrogen mạnh hơn tamoxifen. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tamoxifen có tác dụng đối kháng hoặc chủ vận estrogen tùy mô. Ở khối u vú có thụ thể estrogen, thuốc chủ yếu hoạt động như chất kháng estrogen. Ở phụ nữ sau mãn kinh, tamoxifen có thể làm giảm cholesterol toàn phần và LDL, đồng thời không gây ảnh hưởng bất lợi tương tự thuốc ức chế aromatase lên mật độ xương. Ngược lại, tác dụng giống estrogen tại tử cung góp phần làm tăng nguy cơ thay đổi nội mạc tử cung. [2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Tamoxifen
Chỉ định phụ thuộc nhãn sản phẩm và quốc gia:
Theo nhãn SOLTAMOX tại Hoa Kỳ:
- Điều trị ung thư vú di căn có thụ thể estrogen dương tính ở người lớn.
- Điều trị bổ trợ ung thư vú giai đoạn sớm có thụ thể estrogen dương tính.
- Giảm nguy cơ ung thư vú đối bên khi sử dụng trong điều trị bổ trợ.
- Giảm nguy cơ ung thư vú xâm lấn sau phẫu thuật và xạ trị ở phụ nữ mắc ung thư biểu mô ống tại chỗ.
- Giảm tỷ lệ mắc ung thư vú ở phụ nữ trưởng thành có nguy cơ cao. [1]
SmPC Nolvadex tại Anh còn liệt kê điều trị vô sinh không phóng noãn và dự phòng ban đầu ung thư vú ở phụ nữ có nguy cơ từ trung bình đến cao. Chỉ định vô sinh không phóng noãn không được liệt kê trong nhãn SOLTAMOX Hoa Kỳ. [2]
Tamoxifen từng được nghiên cứu trong một thử nghiệm không đối chứng ở trẻ gái 2–10 tuổi mắc hội chứng McCune–Albright kèm dậy thì sớm. Một số chỉ số chảy máu âm đạo và tuổi xương thay đổi trong nghiên cứu, nhưng an toàn và hiệu quả dài hạn chưa được xác lập. Đây không phải chỉ định nhi khoa được phê duyệt trong nhãn SOLTAMOX. [1]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn tham chiếu và không phải chỉ định cá nhân hóa:
- Ung thư vú di căn: SOLTAMOX khuyến nghị 20–40 mg/ngày. Liều trên 20 mg/ngày được chia thành hai lần, sáng và tối. [1]
- Điều trị bổ trợ ung thư vú: 20 mg/ngày trong 5–10 năm theo nhãn SOLTAMOX. Liều trên 20 mg/ngày không cho thấy lợi ích lâm sàng bổ sung trong điều trị bổ trợ. [1]
- DCIS sau phẫu thuật và xạ trị: 20 mg/ngày trong 5 năm. [1]
- Giảm tỷ lệ mắc ung thư vú ở phụ nữ nguy cơ cao: 20 mg/ngày trong 5 năm. [1]
- Điều trị ung thư vú theo SmPC Nolvadex: liều thông thường 20 mg/ngày. [2]
- Vô sinh không phóng noãn theo SmPC Anh: lịch dùng ngắn theo ngày của chu kỳ kinh và có thể tăng liều ở các chu kỳ tiếp theo. Chỉ bác sĩ chuyên khoa được quyết định sau khi loại trừ thai kỳ. [2]
Không tự áp dụng, tăng liều, giảm liều hoặc kéo dài điều trị. [1][2]
Tamoxifen được uống theo một lịch cố định, có thể cùng hoặc không cùng thức ăn. Liều trên 20 mg/ngày của SOLTAMOX được chia hai lần. Dung dịch uống phải được đo bằng dụng cụ định liều phù hợp.
Nếu quên liều, không nên tự uống gấp đôi. Người bệnh cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách xử trí theo thời điểm phát hiện.
Không tự ngừng tamoxifen khi hết triệu chứng hoặc do tác dụng phụ nhẹ, vì thời gian điều trị ung thư vú có thể kéo dài nhiều năm. Mọi thay đổi phải dựa trên đánh giá lợi ích–nguy cơ của bác sĩ. [1][2]
Nội dung theo dõi có thể bao gồm:
- Đáp ứng điều trị và giám sát ung thư vú theo kế hoạch chuyên khoa.
- Khám phụ khoa định kỳ; đánh giá ngay chảy máu âm đạo bất thường, thay đổi dịch tiết hoặc đau vùng chậu.
- Dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi hoặc đột quỵ.
- Công thức máu, bao gồm tiểu cầu, khi có chỉ định.
- Xét nghiệm chức năng gan định kỳ.
- Calci huyết ở người có di căn xương, nhất là giai đoạn đầu điều trị.
- Triglyceride ở người có nguy cơ rối loạn lipid hoặc viêm tụy.
- Triệu chứng thị giác; khám mắt khi nhìn mờ hoặc có yếu tố nguy cơ.
- Chỉ số đông máu khi buộc phải phối hợp thuốc chống đông trong điều trị ung thư vú.
- Điện giải và điện tâm đồ ở người dùng thuốc kéo dài QT hoặc có nguy cơ loạn nhịp.
- Thử thai trước điều trị ở người có khả năng mang thai. [1][2]
Cảnh báo và lưu ý về Tamoxifen
Chống chỉ định thay đổi theo nhãn:
Theo nhãn SOLTAMOX Hoa Kỳ:
- Quá mẫn với tamoxifen hoặc thành phần sản phẩm.
- Khi dùng để giảm tỷ lệ mắc ung thư vú ở phụ nữ nguy cơ cao hoặc giảm nguy cơ ung thư xâm lấn sau DCIS: chống chỉ định nếu cần dùng đồng thời warfarin hoặc có tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu hay thuyên tắc phổi. [1]
Theo SmPC Nolvadex tại Anh:
- Thai kỳ.
- Quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược.
- Dùng đồng thời anastrozole.
- Đối với điều trị vô sinh: tiền sử cá nhân hoặc gia đình có huyết khối tĩnh mạch vô căn đã xác nhận hoặc khiếm khuyết di truyền liên quan.
- Đối với dự phòng ung thư vú: tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi hoặc cần dùng thuốc chống đông nhóm coumarin. [2]
Phải áp dụng chống chỉ định của đúng sản phẩm và quốc gia điều trị.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc rất thường gặp gồm:
- Bốc hỏa.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón.
- Mệt mỏi.
- Giữ nước.
- Đau đầu, choáng váng hoặc rối loạn cảm giác.
- Phát ban, rụng tóc.
- Chuột rút chân hoặc đau cơ.
- Thay đổi tâm trạng hoặc trầm cảm.
- Tiết dịch âm đạo, chảy máu âm đạo hoặc kinh nguyệt không đều.
- Ngứa âm hộ.
- Thay đổi nội mạc tử cung, polyp hoặc tăng sản nội mạc.
- Tăng triglyceride.
- Thay đổi men gan hoặc gan nhiễm mỡ.
- Ở nam giới, giảm ham muốn và rối loạn chức năng cương có thể xảy ra. [1][2]
Các biến cố nghiêm trọng gồm:
- Huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi và đột quỵ; đã có trường hợp tử vong.
- Ung thư nội mạc tử cung và sarcoma tử cung.
- Chảy máu âm đạo bất thường hoặc các thay đổi nội mạc cần đánh giá.
- Tổn thương gan, viêm gan, ứ mật, hoại tử gan hoặc suy gan.
- Giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính hoặc mất bạch cầu hạt.
- Tăng calci huyết ở người có di căn xương.
- Đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc, viêm dây thần kinh thị giác hoặc bệnh thần kinh thị giác.
- Viêm phổi kẽ.
- Tăng triglyceride nghiêm trọng, đôi khi kèm viêm tụy.
- Phản vệ, phù mạch.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và các phản ứng da nghiêm trọng khác.
- Kéo dài khoảng QT và nguy cơ loạn nhịp ở người có yếu tố nguy cơ hoặc dùng thuốc phối hợp. [1][2]
Cần đặc biệt thận trọng ở người:
- Có tiền sử huyết khối, thuyên tắc phổi, đột quỵ hoặc nhiều yếu tố nguy cơ huyết khối.
- Hút thuốc, béo phì, bất động kéo dài hoặc chuẩn bị phẫu thuật lớn.
- Có tử cung và xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường.
- Có bệnh gan hoặc men gan bất thường.
- Có rối loạn lipid, đặc biệt tăng triglyceride.
- Có bệnh mắt, đục thủy tinh thể hoặc rối loạn thị giác.
- Đang dùng thuốc chống đông, thuốc ức chế CYP2D6, thuốc cảm ứng CYP3A4 hoặc thuốc kéo dài QT.
- Có tiền sử phù mạch di truyền; tamoxifen có thể làm xuất hiện hoặc nặng thêm triệu chứng.
- Là phụ nữ tiền mãn kinh; tamoxifen có thể làm mất kinh nhưng không bảo đảm vô sinh.
SmPC Nolvadex khuyến nghị cân nhắc ngừng thuốc khoảng sáu tuần trước phẫu thuật chương trình khi dùng để giảm nguy cơ ung thư vú và xem xét ngừng trong thời gian bất động. Quyết định phải do bác sĩ thực hiện. [2]
Quá liều có thể làm tăng các tác dụng dược lý và tác dụng không mong muốn của tamoxifen. Liều rất cao đã gây run, tăng phản xạ, dáng đi không vững, chóng mặt, co giật và kéo dài khoảng QT.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng, theo dõi thần kinh, tim mạch, điện tâm đồ và các chỉ số cần thiết. Người uống quá liều hoặc uống nhầm phải được đưa đến cơ sở y tế; không tự gây nôn. [1][2]
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Nolvadex dạng viên: không bảo quản trên 30°C và giữ trong bao bì gốc. [2]
- SOLTAMOX dạng dung dịch: bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C; không đông lạnh hoặc bảo quản trong tủ lạnh; giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng và bỏ phần còn lại sau ba tháng kể từ khi mở chai. [1]
Luôn tuân thủ nhiệt độ và thời hạn sau mở nắp ghi trên đúng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
An toàn và hiệu quả của SOLTAMOX chưa được xác lập ở trẻ em. SmPC Nolvadex cũng không khuyến nghị sử dụng cho trẻ vì chưa xác lập an toàn và hiệu quả.
Một nghiên cứu không đối chứng đã đánh giá tamoxifen ở trẻ gái mắc hội chứng McCune–Albright và dậy thì sớm, nhưng ghi nhận đáp ứng không đồng nhất, giảm tốc độ tăng chiều cao và tăng thể tích tử cung. Đây không phải căn cứ để tự sử dụng tamoxifen cho trẻ em. [1][2]
Các chế độ liều tương tự đã được sử dụng ở người cao tuổi mắc ung thư vú. Nhãn SOLTAMOX không ghi nhận khác biệt tổng thể về khả năng dung nạp giữa người lớn tuổi và người trẻ trong một số thử nghiệm.
Tuy nhiên, nguy cơ ung thư nội mạc tử cung, huyết khối, thuyên tắc phổi, đột quỵ và đục thủy tinh thể có thể chịu ảnh hưởng của tuổi cùng các bệnh nền. Cần đánh giá lợi ích–nguy cơ cá thể, nhất là khi sử dụng để giảm nguy cơ ung thư vú ở người chưa mắc bệnh. [1][2]
Tamoxifen có thể gây hại cho thai nhi. SmPC Nolvadex chống chỉ định sử dụng trong thai kỳ và yêu cầu loại trừ thai trước điều trị. Đã có báo cáo sảy thai tự nhiên, dị tật và thai chết sau phơi nhiễm, mặc dù quan hệ nhân quả chưa được xác lập đầy đủ. [2]
Khuyến cáo về thời gian tránh thai sau liều cuối khác nhau giữa nhãn:
- SOLTAMOX Hoa Kỳ: sử dụng biện pháp tránh thai không chứa hormone trong thời gian điều trị và hai tháng sau liều cuối.
- SmPC Nolvadex tại Anh: tránh mang thai trong thời gian điều trị và chín tháng sau khi ngừng thuốc.
Người bệnh phải tuân thủ nhãn của sản phẩm đang dùng và hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ngừng điều trị ung thư nếu phát hiện có thai; cần liên hệ bác sĩ ngay để đánh giá chuyên khoa. [1][2]
Tamoxifen và các chất chuyển hóa hoạt tính được bài tiết và tích lũy theo thời gian trong sữa mẹ. Thuốc còn có thể ức chế quá trình tạo sữa.
Nhãn SOLTAMOX khuyến cáo không cho con bú trong thời gian điều trị và ba tháng sau liều cuối. SmPC Nolvadex không khuyến nghị dùng trong thời kỳ cho con bú. Do thời gian bán thải dài và khả năng tích lũy, cần lựa chọn ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc dựa trên tầm quan trọng của điều trị đối với người mẹ. [1][2][4]
Tamoxifen được chuyển hóa rộng rãi tại gan. Ảnh hưởng của suy giảm chức năng gan lên chuyển hóa và dược động học chưa được xác định đầy đủ, đồng thời tamoxifen có thể gây thay đổi men gan, gan nhiễm mỡ, viêm gan, ứ mật hoặc suy gan.
Nhãn tham chiếu không cung cấp khuyến cáo hiệu chỉnh liều định lượng riêng cho người suy gan. Cần đánh giá chức năng gan trước và trong điều trị, đồng thời để bác sĩ chuyên khoa quyết định liều. [1][2]
Tamoxifen được thải trừ chủ yếu qua phân, nhưng dữ liệu nghiên cứu chuyên biệt và khuyến cáo hiệu chỉnh liều chính thức ở người suy thận còn hạn chế. Các nhãn tham chiếu không cung cấp một công thức hiệu chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin. Không tự thay đổi liều; bác sĩ cần đánh giá bệnh nền và thuốc phối hợp.
Tamoxifen thường ít ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lái xe, nhưng có thể gây mệt mỏi, đau đầu, choáng váng hoặc rối loạn thị giác. Người có các triệu chứng này không nên lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi triệu chứng hết và đã được đánh giá phù hợp. [2]
Tương tác thuốc của Tamoxifen
Các tương tác quan trọng gồm:
- Warfarin và thuốc chống đông nhóm coumarin: tamoxifen có thể làm tăng đáng kể tác dụng chống đông. Phối hợp bị chống chỉ định trong một số chỉ định giảm nguy cơ; nếu cần trong điều trị ung thư vú, phải theo dõi đông máu chặt chẽ.
- Anastrozole: phối hợp không cải thiện hiệu quả so với tamoxifen đơn độc và nên tránh; SmPC Nolvadex chống chỉ định phối hợp.
- Letrozole: tamoxifen làm giảm nồng độ letrozole; phối hợp không được khuyến nghị.
- Rifampicin và chất cảm ứng CYP3A4 mạnh: có thể làm giảm mạnh phơi nhiễm tamoxifen.
- Paroxetine, fluoxetine, bupropion, quinidine, cinacalcet và thuốc ức chế CYP2D6 mạnh khác: làm giảm nồng độ endoxifen; nên tránh khi có phương án phù hợp.
- Hóa trị độc tế bào: làm tăng nguy cơ huyết khối.
- Thuốc tránh thai nội tiết và liệu pháp hormone thay thế: có thể ảnh hưởng hiệu quả tamoxifen và không được khuyến nghị phối hợp trong một số bối cảnh.
- Thuốc kéo dài khoảng QT: có thể làm tăng nguy cơ kéo dài QT; cân nhắc theo dõi điện tâm đồ và điện giải. [1][2]
Thắc mắc về hoạt chất Tamoxifen
Tamoxifen là thuốc điều hòa chọn lọc thụ thể estrogen, được sử dụng chủ yếu trong điều trị nội tiết ung thư vú có thụ thể hormone dương tính và giảm nguy cơ ung thư vú trong một số trường hợp được lựa chọn kỹ. Thuốc chỉ được dùng theo đơn. [1][2][3]
Không theo nghĩa thuốc hóa trị độc tế bào truyền thống. Tamoxifen là thuốc điều trị nội tiết, hoạt động bằng cách ngăn estrogen kích hoạt thụ thể tại mô vú. Thuốc có thể được dùng riêng hoặc trong phác đồ gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị hoặc các thuốc điều trị đích khác. [1][3]
Có. Tamoxifen có thể làm tăng nguy cơ tăng sản nội mạc, polyp, ung thư nội mạc tử cung và hiếm hơn là sarcoma tử cung. Người đang hoặc từng dùng tamoxifen cần báo ngay tình trạng chảy máu âm đạo bất thường, thay đổi dịch tiết hoặc đau, tức vùng chậu. Nguy cơ này không đồng nghĩa mọi người dùng tamoxifen đều mắc ung thư tử cung. [1][2]
Tamoxifen làm tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi và đột quỵ. Nguy cơ có thể tăng thêm khi hóa trị, bất động, phẫu thuật, hút thuốc hoặc có tiền sử huyết khối. Cần cấp cứu nếu xuất hiện sưng đau một chân, đau ngực, khó thở, ho ra máu hoặc triệu chứng thần kinh đột ngột. [1][2]
Có thể cần điều trị, nhưng phải lựa chọn thuốc phù hợp. Một số thuốc như paroxetine, fluoxetine và bupropion ức chế mạnh CYP2D6, có thể làm giảm nồng độ endoxifen – chất chuyển hóa hoạt tính của tamoxifen. Không tự ngừng thuốc chống trầm cảm; bác sĩ ung bướu và bác sĩ điều trị tâm thần cần phối hợp lựa chọn phương án. [1][2]

