Tamoxifen

Tamoxifen là thuốc điều hòa chọn lọc thụ thể estrogen, thường được sử dụng trong điều trị nội tiết đối với ung thư vú có thụ thể estrogen dương tính. Thuốc có thể được chỉ định cho ung thư vú giai đoạn sớm, bệnh tiến triển hoặc di căn; giảm nguy cơ ung thư vú xâm lấn sau điều trị ung thư biểu mô ống tại chỗ; và giảm tỷ lệ mắc ung thư vú ở một số phụ nữ có nguy cơ cao. Phạm vi chỉ định thay đổi giữa quốc gia và từng sản phẩm. Tamoxifen cạnh tranh với estrogen tại thụ thể estrogen, qua đó hạn chế tín hiệu thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư vú phụ thuộc hormone. Thuốc có thể gây bốc hỏa, buồn nôn, mệt mỏi, rối loạn kinh nguyệt và tiết dịch âm đạo. Các nguy cơ nghiêm trọng gồm huyết khối, đột quỵ, ung thư nội mạc tử cung và tổn thương gan. Tamoxifen là thuốc kê đơn và không được tự sử dụng. [1][2][3]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tamoxifen là thuốc điều biến thụ thể estrogen, thường dùng trong ung thư vú nhạy hormone.
  • Thuốc có thể được chỉ định trong điều trị bổ trợ, bệnh tiến triển hoặc dự phòng nguy cơ theo đánh giá chuyên khoa.
  • Cần dùng đúng phác đồ của bác sĩ ung bướu, không tự ngừng hoặc đổi thuốc khi chưa được hướng dẫn.
  • Cần lưu ý nguy cơ huyết khối, thay đổi nội mạc tử cung, bốc hỏa và tương tác với thuốc đang dùng.
  • Báo bác sĩ nếu có chảy máu âm đạo bất thường, đau ngực, khó thở, thai kỳ hoặc kế hoạch mang thai.

Hoạt chất Tamoxifen là gì?

Tamoxifen là thuốc điều hòa chọn lọc thụ thể estrogen. Thuốc ngăn estrogen kích hoạt thụ thể tại mô vú, từ đó hạn chế tín hiệu tăng trưởng của tế bào ung thư vú phụ thuộc estrogen. Tamoxifen có thể đối kháng estrogen ở một số mô nhưng thể hiện tác dụng giống estrogen tại một số mô khác, như xương hoặc nội mạc tử cung. [1][2][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Tamoxifen

CAS 10540-29-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Tamoxifen

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tamoxifen

Tên IUPAC

2-[4-[(Z)-1,2-diphenylbut-1-enyl]phenoxy]-N,N-dimethylethanamine

Tên hóa học khác

Ethanamine, 2-(4-(1,2-diphenyl-1-butenyl)phenoxy)-N,N-dimethyl-, (Z)- | Ethanamine, 2-[4-[(1Z)-1,2-diphenyl-1-butenyl]phenoxy]-N,N-dimethyl-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tamoxifen citrate; tamoxifen citrat; (Z)-tamoxifen. Trong chế phẩm, hàm lượng thường được biểu thị theo lượng tamoxifen base tương đương với một lượng tamoxifen citrate xác định.

Tên viết tắt

TAM

Tên Latinh / tên dược điển

Tamoxifenum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

10540-29-1

UNII

094ZI81Y45

PubChem CID

2733526

RxNorm CUI

10324

Dược động học của Tamoxifen

Tamoxifen được hấp thu qua đường uống, gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa rộng rãi tại gan và thải trừ chủ yếu qua phân. Thuốc tạo ra nhiều chất chuyển hóa, trong đó endoxifen và 4-hydroxytamoxifen có ái lực với thụ thể estrogen và hoạt lực chống tăng sinh cao hơn tamoxifen. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Tamoxifen được hấp thu nhanh sau khi uống. Nồng độ huyết tương tối đa thường đạt trong khoảng 4–7 giờ; nhãn SOLTAMOX ghi nhận nồng độ đỉnh trung bình khoảng 40 ng/mL sau khoảng 5 giờ với một liều 20 mg. Trạng thái ổn định của tamoxifen thường đạt sau khoảng 4 tuần. [1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn tham chiếu không công bố giá trị sinh khả dụng tuyệt đối của tamoxifen. Dung dịch uống SOLTAMOX được xác định tương đương sinh học với viên tamoxifen citrate trong điều kiện nhịn đói. Thức ăn không gây khác biệt đáng kể về Cmax hoặc AUC của dung dịch uống này. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Tamoxifen gắn trên 99% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Giá trị thể tích phân bố định lượng trong các nhãn tham chiếu. [2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tamoxifen được chuyển hóa rộng rãi bởi các enzyme cytochrome P450, gồm CYP3A, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 và CYP2B6.

CYP3A4 tham gia tạo N-desmethyltamoxifen. Chất này tiếp tục được CYP2D6 chuyển hóa thành endoxifen. Endoxifen và 4-hydroxytamoxifen có ái lực với thụ thể estrogen cao hơn tamoxifen. Biến thể di truyền CYP2D6 hoặc thuốc ức chế mạnh CYP2D6 có thể làm giảm nồng độ endoxifen; ý nghĩa lâm sàng ở từng người chưa được xác định hoàn toàn. [1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Tamoxifen được thải trừ chủ yếu qua phân dưới dạng các chất liên hợp phân cực. Trong nghiên cứu dùng tamoxifen đánh dấu phóng xạ, khoảng 65% liều được thải khỏi cơ thể trong vòng hai tuần. Thuốc không đổi và chất chuyển hóa chưa liên hợp chiếm dưới 30% tổng hoạt tính phóng xạ trong phân. [1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối của tamoxifen khoảng 5–7 ngày. N-desmethyltamoxifen, chất chuyển hóa chính trong tuần hoàn, có thời gian bán thải khoảng 14 ngày. [1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm hoặc nồng độ chất chuyển hóa hoạt tính gồm:

  • Kiểu gene và hoạt tính của CYP2D6.
  • Thuốc ức chế mạnh CYP2D6 như paroxetine hoặc fluoxetine.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 mạnh như rifampicin.
  • Thuốc phối hợp ảnh hưởng đến chuyển hóa nội tiết.
  • Tuổi ở trẻ em; một nghiên cứu nhỏ ghi nhận độ thanh thải giảm và phơi nhiễm cao hơn ở trẻ nhỏ.
  • Ảnh hưởng của suy giảm chức năng gan lên dược động học chưa được xác định đầy đủ. [1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Tamoxifen

Tamoxifen thuộc nhóm SERM – selective estrogen receptor modulator. Khác với chất đối kháng estrogen thuần túy, tamoxifen có phổ tác dụng hỗn hợp:

  • Đối kháng estrogen chủ yếu tại mô vú.
  • Có tác dụng giống estrogen ở một mức độ nhất định trên xương, lipid máu và nội mạc tử cung.
  • Tác dụng theo mô giải thích cả hiệu quả điều trị lẫn nguy cơ tăng sinh nội mạc tử cung và huyết khối. [2][3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tamoxifen cạnh tranh với estrogen để gắn vào thụ thể estrogen. Tại mô vú, sự gắn kết này làm giảm tín hiệu phụ thuộc thụ thể estrogen và hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư cần estrogen.

Một phần tác dụng lâm sàng đến từ các chất chuyển hóa hoạt tính, đặc biệt là endoxifen và 4-hydroxytamoxifen. Hai chất này có ái lực với thụ thể estrogen cao hơn và khả năng ức chế tăng sinh tế bào phụ thuộc estrogen mạnh hơn tamoxifen. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tamoxifen có tác dụng đối kháng hoặc chủ vận estrogen tùy mô. Ở khối u vú có thụ thể estrogen, thuốc chủ yếu hoạt động như chất kháng estrogen. Ở phụ nữ sau mãn kinh, tamoxifen có thể làm giảm cholesterol toàn phần và LDL, đồng thời không gây ảnh hưởng bất lợi tương tự thuốc ức chế aromatase lên mật độ xương. Ngược lại, tác dụng giống estrogen tại tử cung góp phần làm tăng nguy cơ thay đổi nội mạc tử cung. [2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Tamoxifen

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Tamoxifen

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Tamoxifen

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Warfarin và thuốc chống đông nhóm coumarin: tamoxifen có thể làm tăng đáng kể tác dụng chống đông. Phối hợp bị chống chỉ định trong một số chỉ định giảm nguy cơ; nếu cần trong điều trị ung thư vú, phải theo dõi đông máu chặt chẽ.
  • Anastrozole: phối hợp không cải thiện hiệu quả so với tamoxifen đơn độc và nên tránh; SmPC Nolvadex chống chỉ định phối hợp.
  • Letrozole: tamoxifen làm giảm nồng độ letrozole; phối hợp không được khuyến nghị.
  • Rifampicin và chất cảm ứng CYP3A4 mạnh: có thể làm giảm mạnh phơi nhiễm tamoxifen.
  • Paroxetine, fluoxetine, bupropion, quinidine, cinacalcet và thuốc ức chế CYP2D6 mạnh khác: làm giảm nồng độ endoxifen; nên tránh khi có phương án phù hợp.
  • Hóa trị độc tế bào: làm tăng nguy cơ huyết khối.
  • Thuốc tránh thai nội tiết và liệu pháp hormone thay thế: có thể ảnh hưởng hiệu quả tamoxifen và không được khuyến nghị phối hợp trong một số bối cảnh.
  • Thuốc kéo dài khoảng QT: có thể làm tăng nguy cơ kéo dài QT; cân nhắc theo dõi điện tâm đồ và điện giải. [1][2]

Thắc mắc về hoạt chất Tamoxifen

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *