Topiramate

Topiramate là thuốc chống động kinh được sử dụng đơn trị liệu hoặc phối hợp trong một số loại cơn động kinh, đồng thời được phê duyệt để dự phòng đau nửa đầu ở một số nhóm tuổi. Thuốc không có tác dụng cắt cơn đau nửa đầu đang xảy ra. Topiramate tác động lên nhiều hệ thống dẫn truyền thần kinh, bao gồm kênh natri, hoạt tính GABA, thụ thể glutamate AMPA/kainate và một số isoenzyme carbonic anhydrase. Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm dị cảm, giảm cảm giác thèm ăn, giảm cân, buồn ngủ, chóng mặt và khó tập trung hoặc tìm từ. Thuốc còn có thể gây nhiễm toan chuyển hóa, sỏi thận, giảm tiết mồ hôi, tăng thân nhiệt và một số biến cố nghiêm trọng về mắt. Topiramate có nguy cơ gây dị tật thai nhi và hạn chế tăng trưởng thai; người có khả năng mang thai cần được tư vấn chuyên khoa và sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp. Không tự ý dùng hoặc ngừng thuốc đột ngột. [1][2][3]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Topiramate là thuốc chống co giật, đồng thời được dùng trong dự phòng migraine khi phù hợp.
  • Hoạt chất thường liên quan đến quản lý cơn động kinh và phòng ngừa migraine, không dùng để cắt cơn đau đầu cấp.
  • Cần dùng theo đơn và tái khám để bác sĩ đánh giá đáp ứng, dung nạp và các xét nghiệm cần thiết.
  • Có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, rối loạn chú ý hoặc các vấn đề chuyển hóa ở một số người.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh thận, rối loạn tâm trạng, đang mang thai hoặc đang dùng thuốc khác.

Hoạt chất Topiramate là gì?

Topiramate là thuốc chống động kinh dùng đường uống, được sử dụng để kiểm soát một số loại cơn động kinh và dự phòng đau nửa đầu. Thuốc không chữa khỏi nguyên nhân gây động kinh và không có tác dụng điều trị cơn đau nửa đầu đang diễn ra. [1][2][6]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Topiramate

CAS 97240-79-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Topiramate

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Topiramate

Tên IUPAC

[(1R,2S,6S,9R)-4,4,11,11-tetramethyl-3,5,7,10,12-pentaoxatricyclo[7.3.0.0^{2,6}]dodecan-6-yl]methyl sulfamate

Tên hóa học khác

2,3-4,5-bis-O-(1-methylethylidene)-beta-D-fructopyranose sulfamate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Topiramat; topiramate USP; tên hóa học thường được mô tả là một monosaccharide được thế nhóm sulfamate.

Tên viết tắt

TPM

Tên Latinh / tên dược điển

Topiramatum

Tên USAN

topiramate

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

97240-79-4

UNII

0H73WJJ391

PubChem CID

5284627

RxNorm CUI

38404

Dược động học của Topiramate

Topiramate được hấp thu nhanh qua đường uống, có dược động học tuyến tính trong khoảng liều được nghiên cứu, gắn protein huyết tương thấp và được đào thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. Trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 4 ngày ở người có chức năng thận bình thường. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Topiramate được hấp thu nhanh và tốt. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 2–3 giờ; nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 2 giờ sau liều uống 400 mg. Mức hấp thu của liều đánh dấu phóng xạ 100 mg được ước tính ít nhất 81%. [1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tương đối của viên nén topiramate khoảng 80% so với dung dịch. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lâm sàng đến sinh khả dụng. Dạng viên nang chứa hạt rắc giải phóng tức thì tương đương sinh học với viên nén giải phóng tức thì theo nhãn Topamax. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Topiramate gắn với protein huyết tương khoảng 13–17% theo SmPC và khoảng 15–41% trong khoảng nồng độ được nghiên cứu theo nhãn Hoa Kỳ. Thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 0,55–0,80 L/kg và có xu hướng giảm khi liều tăng. [1][2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Topiramate không được chuyển hóa rộng rãi. Khoảng 20% liều được chuyển hóa ở người khỏe mạnh; tỷ lệ này có thể tăng đến khoảng 50% ở người dùng đồng thời thuốc chống động kinh cảm ứng enzyme. Các con đường chuyển hóa được mô tả gồm hydroxyl hóa, thủy phân và glucuronid hóa; không có chất chuyển hóa nào chiếm tỷ lệ lớn hoặc được xác định có hoạt tính chống co giật đáng kể. [1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Topiramate và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 66–70% liều được bài tiết dưới dạng topiramate không đổi trong nước tiểu. Thuốc có hiện tượng tái hấp thu tại ống thận. [1][2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình trong huyết tương khoảng 21 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian bán thải có thể kéo dài khi chức năng thận suy giảm. [1][2]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương đường uống trung bình khoảng 20–30 mL/phút ở người lớn. Độ thanh thải qua thận khoảng 17–18 mL/phút sau khi dùng 50–100 mg hai lần mỗi ngày trong dữ liệu SmPC. [1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy thận làm giảm rõ rệt độ thanh thải và kéo dài thời gian đạt trạng thái ổn định.
  • Thẩm tách máu loại bỏ topiramate với tốc độ đáng kể.
  • Suy gan vừa đến nặng làm giảm độ thanh thải trung bình khoảng 26%.
  • Phenytoin và carbamazepine có thể làm giảm nồng độ topiramate.
  • Trẻ em thường có độ thanh thải cao hơn và thời gian bán thải ngắn hơn người lớn.
  • Ở người cao tuổi, thay đổi dược động học chủ yếu liên quan đến suy giảm chức năng thận. [1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Topiramate

Topiramate thuộc nhóm thuốc chống động kinh khác, mã ATC N03AX11. Thuốc có cơ chế đa đích và không được xếp đơn thuần vào nhóm chẹn kênh natri, thuốc tăng GABA hoặc thuốc ức chế carbonic anhydrase. [2][4]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế chính xác tạo tác dụng chống động kinh và dự phòng đau nửa đầu chưa được xác định hoàn toàn. Các cơ chế có thể đóng góp gồm:

  • Ức chế sự phóng điện lặp lại của neuron thông qua chẹn kênh natri phụ thuộc trạng thái.
  • Tăng hoạt tính của chất dẫn truyền ức chế GABA tại thụ thể GABA-A.
  • Đối kháng hoạt tính glutamate tại phân nhóm thụ thể AMPA/kainate.
  • Ức chế yếu một số isoenzyme carbonic anhydrase.

Không nên quy toàn bộ hiệu quả lâm sàng cho một cơ chế riêng lẻ. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Topiramate làm giảm tính hưng phấn quá mức của neuron và tăng dẫn truyền ức chế trong hệ thần kinh trung ương. Tác dụng ức chế carbonic anhydrase gây giảm bicarbonat huyết thanh và góp phần vào nguy cơ nhiễm toan chuyển hóa, sỏi thận và thay đổi khoáng hóa xương. Nồng độ huyết tương thường không cần được theo dõi thường quy để tối ưu điều trị, trừ một số tình huống lâm sàng đặc biệt. [1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Topiramate

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Topiramate

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Topiramate

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Trimethoprim

Trimethoprim có thể gây thiếu folate ở bệnh nhân dễ thiếu folate đang dùng thuốc chống co giật; nguy cơ không nhất thiết đồng đều cho mọi thuốc trong nhóm.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học có điều kiện do giảm dự trữ folate trên nền tác dụng kháng folate của trimethoprim.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ thiếu máu hồng cầu khổng lồ hoặc các giảm dòng tế bào máu, đặc biệt khi điều trị kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ thiếu folate.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đánh giá nguy cơ folate và theo dõi huyết học ở bệnh nhân nguy cơ; không suy rộng mức độ tương tác giống nhau cho mọi thuốc chống co giật.

CBC, biểu hiện thiếu máu, viêm lưỡi/loét miệng và folate khi có chỉ định.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể hạ ngưỡng co giật và làm thay đổi đáp ứng với thuốc chống co giật.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: hạ ngưỡng co giật; một số tương tác dược động học riêng biệt có thể xảy ra tùy hoạt chất.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ co giật hoặc thay đổi kiểm soát động kinh.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động giảm liều thuốc chống co giật; đánh giá từng hoạt chất và chỉnh theo đáp ứng/nồng độ khi có chỉ định.

Tần suất co giật, dấu hiệu độc tính và nồng độ thuốc chống co giật khi có khoảng điều trị hẹp.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Topiramate

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *