Bleomycin

Bleomycin là hỗn hợp kháng sinh glycopeptide có hoạt tính chống ung thư, được phân lập từ Streptomyces verticillus. Thuốc gây tổn thương DNA và được sử dụng đơn độc hoặc phối hợp trong một số phác đồ điều trị ung thư biểu mô tế bào vảy, u lympho Hodgkin, u lympho không Hodgkin và ung thư tinh hoàn. Bleomycin cũng có thể được đưa vào khoang màng phổi để gây dính màng phổi ở người bị tràn dịch màng phổi ác tính. Độc tính nghiêm trọng nhất là viêm phổi kẽ có thể tiến triển thành xơ phổi, đôi khi gây tử vong. Nguy cơ thường tăng ở người lớn tuổi, người suy thận, người có bệnh phổi, người đã xạ trị vùng ngực hoặc nhận liều tích lũy cao, nhưng vẫn có thể xảy ra ở liều thấp. Bleomycin chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa ung thư tại cơ sở có đủ điều kiện theo dõi và xử trí biến chứng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bleomycin là gì?: Kháng sinh glycopeptide gây độc tế bào, dùng làm thuốc chống ung thư
  • Nguồn gốc: Hỗn hợp các bleomycin, chủ yếu A2 và B2, từ Streptomyces verticillus
  • Mã ATC: L01DC01
  • Cơ chế chính: Tạo tổn thương và đứt gãy DNA, gây ngừng chu kỳ tế bào
  • Chỉ định: Một số ung thư biểu mô tế bào vảy, u lympho, ung thư tinh hoàn và tràn dịch màng phổi ác tính
  • Dạng dùng: Bột đông khô pha tiêm, thường 15 đơn vị hoặc 30 đơn vị; một số thị trường ghi 15.000 IU
  • Đường dùng: Tĩnh mạch, tiêm bắp, dưới da hoặc đưa vào khoang màng phổi
  • Độc tính quan trọng nhất: Viêm phổi kẽ và xơ phổi
  • Con đường thải trừ chính: Qua thận, phần lớn dưới dạng không đổi
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng tại cơ sở y tế, theo phác đồ do bác sĩ chuyên khoa chỉ định

Hoạt chất Bleomycin. là gì?

Bleomycin là hỗn hợp kháng sinh glycopeptide có tác dụng gây độc tế bào. Thuốc được sử dụng như một thuốc hóa trị để làm tổn thương DNA của tế bào ung thư, từ đó ức chế sự phân chia và phát triển của tế bào.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bleomycin.

INN Bleomycin — tên chung quốc tế, INN.

CAS 11056-06-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bleomycin.

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bleomycin — tên chung quốc tế, INN.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bleomycin sulfate.
Bleomycin sulfat.
Bleomycin sulphate.
BLM.
BLEO.
Tên thương mại thường gặp: Blenoxane.
Bleomycin A2 và bleomycin B2 là hai thành phần chính của hỗn hợp dược chất.

Tên viết tắt

BLM | BLEO

Tên Latinh / tên dược điển

Bleomycinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

11056-06-7

UNII

40S1VHN69B

PubChem CID

5360373

RxNorm CUI

1622

Dược động học của Bleomycin.

Bleomycin hầu như không được hấp thu qua đường uống nên được sử dụng bằng đường tiêm hoặc đưa vào khoang màng phổi. Sau tiêm bắp hoặc dưới da, thuốc được hấp thu nhanh. Bleomycin phân bố rộng, bị bất hoạt bởi enzym bleomycin hydrolase và được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Ở người có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải cuối sau tiêm tĩnh mạch thường khoảng 2–4 giờ. Suy thận có thể kéo dài đáng kể thời gian bán thải và làm tăng nguy cơ độc tính.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm bắp, dưới da, trong ổ phúc mạc hoặc khoang màng phổi, nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt trong khoảng 30–60 phút. Phơi nhiễm tăng tương ứng với liều trong phạm vi liều tiêm bắp đã được nghiên cứu.

Khoảng 45% liều đưa vào khoang màng phổi có thể được hấp thu vào tuần hoàn, vì vậy liều này vẫn phải được tính vào tổng liều tích lũy.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

So với tiêm tĩnh mạch nhanh, sinh khả dụng toàn thân được ghi nhận khoảng:

  • Tiêm bắp: 100%.
  • Tiêm dưới da: 70%.
  • Đưa vào khoang màng phổi: khoảng 45%.
  • Đưa vào ổ phúc mạc: khoảng 45%.

Sinh khả dụng đường uống rất thấp và không phù hợp để điều trị toàn thân.

Giai đoạn II: Phân bố

Bleomycin phân bố rộng trong cơ thể. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 17,5 lít/m² sau tiêm tĩnh mạch nhanh; một SmPC ước tính khoảng 0,27 lít/kg. Nồng độ tương đối cao có thể xuất hiện tại da, phổi, phúc mạc và hạch lympho, trong khi nồng độ trong tủy xương thấp.

Mức độ gắn protein huyết tương được xem là thấp nhưng chưa được định lượng đầy đủ trong mọi nhãn. Dữ liệu về khả năng thấm vào dịch não tủy còn hạn chế và không nhất quán.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bleomycin bị bất hoạt bởi bleomycin hydrolase, một enzym cysteine proteinase trong bào tương. Enzym này phân bố ở nhiều mô nhưng có hoạt tính thấp tại da và phổi. Điều này được cho là một trong những nguyên nhân khiến da và phổi nhạy cảm hơn với độc tính của thuốc.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thận là con đường thải trừ chính. Khoảng 65% liều tiêm tĩnh mạch có thể được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 24 giờ. Một số SmPC ghi nhận khoảng hai phần ba liều được thải dưới dạng không đổi, chủ yếu qua lọc cầu thận.

Sau khi đưa thuốc vào khoang màng phổi, tỷ lệ thu hồi trong nước tiểu thấp hơn so với tiêm tĩnh mạch nhưng vẫn có hấp thu toàn thân đáng kể.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Ở người có chức năng thận bình thường:

  • Thời gian bán thải cuối sau tiêm tĩnh mạch nhanh: khoảng 2–4 giờ.
  • Một số nhãn ghi giá trị trung bình khoảng 2 giờ hoặc xấp xỉ 3 giờ.
  • Sau truyền tĩnh mạch liên tục, thời gian bán thải có thể kéo dài đến khoảng 9 giờ.

Thời gian bán thải tăng rõ khi độ thanh thải creatinin giảm.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Theo nhãn DailyMed:

  • Độ thanh thải toàn thân trung bình: khoảng 51 mL/phút/m².
  • Độ thanh thải qua thận trung bình: khoảng 23 mL/phút/m².

Một SmPC khác ghi độ thanh thải huyết tương toàn thân khoảng 1,1 mL/phút/kg. Các giá trị có thể khác nhau tùy quần thể và phương pháp nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố quan trọng gồm:

  • Suy thận: làm giảm thải trừ, tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải.
  • Cisplatin và thuốc gây độc thận: có thể làm giảm chức năng thận, từ đó giảm độ thanh thải bleomycin.
  • Tuổi: ảnh hưởng trực tiếp lên dược động học chưa được đánh giá đầy đủ, nhưng người cao tuổi thường có chức năng thận giảm.
  • Trẻ nhỏ: trẻ dưới 3 tuổi được ghi nhận có độ thanh thải theo diện tích cơ thể cao hơn người lớn.
  • Đường dùng: lượng thuốc hấp thu toàn thân khác nhau giữa tiêm bắp, dưới da và đưa vào khoang màng phổi.
  • Liều tích lũy: không làm thay đổi dược động học theo nghĩa thông thường nhưng có liên quan rõ đến nguy cơ độc tính phổi và da.
  • Suy gan: ảnh hưởng đến dược động học chưa được đánh giá đầy đủ.

# TRƯỜNG DƯỢC LÝ VÀ CHỈ ĐỊNH

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bleomycin.

  • Thuốc chống ung thư.
  • Kháng sinh gây độc tế bào.
  • Kháng sinh glycopeptide có hoạt tính chống khối u.
  • Thuốc gây tổn thương DNA.
  • Nhóm ATC L01DC01.

Bleomycin được gọi là “kháng sinh” dựa trên nguồn gốc và cấu trúc, nhưng không được sử dụng như thuốc kháng sinh thông thường để điều trị nhiễm khuẩn.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bleomycin tạo phức với sắt và oxy, dẫn đến hình thành các loại oxy phản ứng như gốc superoxide và hydroxyl. Các chất này gây đứt gãy một hoặc hai sợi DNA, đồng thời có thể gây peroxy hóa lipid và các tổn thương oxy hóa khác.

Hậu quả là:

  • Ức chế tổng hợp DNA.
  • Làm ngừng chu kỳ tế bào, đặc biệt tại pha G2 và quá trình phân bào.
  • Ức chế tăng trưởng và phân chia tế bào.
  • Ảnh hưởng ở mức độ thấp hơn đến tổng hợp RNA và protein.

Khi được đưa vào khoang màng phổi, bleomycin còn hoạt động như một chất gây xơ hóa, tạo phản ứng viêm và dính hai lá màng phổi để hạn chế dịch tái tích tụ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Bleomycin gây tổn thương nhiễm sắc thể, đứt đoạn chromatid và các biến đổi cấu trúc DNA ở mô nhạy cảm. Độ nhạy của từng mô liên quan một phần đến lượng bleomycin hydrolase nội bào. Da và phổi có hoạt tính enzym thấp nên dễ tích lũy tổn thương hơn.

Bleomycin thường gây ức chế tủy xương ít hơn nhiều thuốc hóa trị gây độc tế bào khác khi dùng đơn độc, nhưng giảm tế bào máu vẫn có thể xảy ra, đặc biệt trong các phác đồ phối hợp.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bleomycin.

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bleomycin.

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bleomycin.

Cisplatin và thuốc gây độc thận

Cisplatin có thể làm giảm chức năng thận, từ đó giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải bleomycin. Đã có báo cáo độc tính phổi gây tử vong ở người bị suy thận thiểu niệu do cisplatin nhưng không được nhận biết kịp thời.

Brentuximab vedotin

Nhãn hiện hành của brentuximab vedotin chống chỉ định dùng đồng thời với bleomycin do tăng độc tính phổi.

Xạ trị vùng ngực

Xạ trị vùng ngực trước đó hoặc đồng thời có thể làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của độc tính phổi. Xạ trị vùng đầu cổ có thể làm tăng viêm niêm mạc khi phối hợp.

Oxy nồng độ cao và gây mê

Bleomycin có thể làm mô phổi nhạy cảm hơn với oxy. Người từng sử dụng thuốc phải thông báo cho bác sĩ gây mê trước phẫu thuật. Nồng độ oxy và dịch truyền trong phẫu thuật phải được đội ngũ gây mê điều chỉnh theo tình trạng lâm sàng; người bệnh không tự áp dụng bất kỳ giới hạn oxy nào.

G-CSF

Một số báo cáo và SmPC cho rằng G-CSF có thể làm tăng tổn thương phổi thông qua hoạt hóa bạch cầu trung tính và các gốc oxy. Tuy nhiên, nhãn Hoa Kỳ lưu ý rằng các nghiên cứu ngẫu nhiên đã hoàn thành chưa chứng minh rõ nguy cơ biến chứng phổi tăng. Đây là tương tác còn chưa thống nhất và cần được bác sĩ đánh giá theo phác đồ.

Phenytoin và fosphenytoin

Thuốc hóa trị có thể làm giảm hấp thu phenytoin, dẫn đến giảm kiểm soát cơn co giật. Ngược lại, phenytoin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa của một số thuốc hóa trị. SmPC không khuyến cáo phối hợp nếu có lựa chọn phù hợp hơn.

Digoxin

Đã có báo cáo giảm tác dụng của digoxin do giảm sinh khả dụng đường uống khi phối hợp với bleomycin và hóa trị.

Clozapine

Nên tránh phối hợp do nguy cơ giảm bạch cầu hạt.

Vắc-xin sống

Vắc-xin sống có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng ở người bị suy giảm miễn dịch do bệnh ung thư hoặc hóa trị. SmPC yêu cầu tránh vắc-xin sống, đặc biệt vắc-xin sốt vàng.

Danh sách tương tác trên không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp toàn bộ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và tiền sử hóa trị cho bác sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Bleomycin.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *