Bleomycin là hỗn hợp kháng sinh glycopeptide có hoạt tính chống ung thư, được phân lập từ Streptomyces verticillus. Thuốc gây tổn thương DNA và được sử dụng đơn độc hoặc phối hợp trong một số phác đồ điều trị ung thư biểu mô tế bào vảy, u lympho Hodgkin, u lympho không Hodgkin và ung thư tinh hoàn. Bleomycin cũng có thể được đưa vào khoang màng phổi để gây dính màng phổi ở người bị tràn dịch màng phổi ác tính. Độc tính nghiêm trọng nhất là viêm phổi kẽ có thể tiến triển thành xơ phổi, đôi khi gây tử vong. Nguy cơ thường tăng ở người lớn tuổi, người suy thận, người có bệnh phổi, người đã xạ trị vùng ngực hoặc nhận liều tích lũy cao, nhưng vẫn có thể xảy ra ở liều thấp. Bleomycin chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa ung thư tại cơ sở có đủ điều kiện theo dõi và xử trí biến chứng.
Nội dung chính
- Bleomycin là gì?: Kháng sinh glycopeptide gây độc tế bào, dùng làm thuốc chống ung thư
- Nguồn gốc: Hỗn hợp các bleomycin, chủ yếu A2 và B2, từ Streptomyces verticillus
- Mã ATC: L01DC01
- Cơ chế chính: Tạo tổn thương và đứt gãy DNA, gây ngừng chu kỳ tế bào
- Chỉ định: Một số ung thư biểu mô tế bào vảy, u lympho, ung thư tinh hoàn và tràn dịch màng phổi ác tính
- Dạng dùng: Bột đông khô pha tiêm, thường 15 đơn vị hoặc 30 đơn vị; một số thị trường ghi 15.000 IU
- Đường dùng: Tĩnh mạch, tiêm bắp, dưới da hoặc đưa vào khoang màng phổi
- Độc tính quan trọng nhất: Viêm phổi kẽ và xơ phổi
- Con đường thải trừ chính: Qua thận, phần lớn dưới dạng không đổi
- Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng tại cơ sở y tế, theo phác đồ do bác sĩ chuyên khoa chỉ định
Hoạt chất Bleomycin. là gì?
Bleomycin là hỗn hợp kháng sinh glycopeptide có tác dụng gây độc tế bào. Thuốc được sử dụng như một thuốc hóa trị để làm tổn thương DNA của tế bào ung thư, từ đó ức chế sự phân chia và phát triển của tế bào.
Bleomycin.
INN Bleomycin — tên chung quốc tế, INN.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Bleomycin. |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Bleomycin — tên chung quốc tế, INN. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Bleomycin sulfate. |
| Tên viết tắt | BLM | BLEO |
| Tên Latinh / tên dược điển | Bleomycinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 11056-06-7 |
|---|---|
| UNII | 40S1VHN69B |
| PubChem CID | 5360373 |
| RxNorm CUI | 1622 |
Dược động học của Bleomycin.
Bleomycin hầu như không được hấp thu qua đường uống nên được sử dụng bằng đường tiêm hoặc đưa vào khoang màng phổi. Sau tiêm bắp hoặc dưới da, thuốc được hấp thu nhanh. Bleomycin phân bố rộng, bị bất hoạt bởi enzym bleomycin hydrolase và được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi. Ở người có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải cuối sau tiêm tĩnh mạch thường khoảng 2–4 giờ. Suy thận có thể kéo dài đáng kể thời gian bán thải và làm tăng nguy cơ độc tính.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau tiêm bắp, dưới da, trong ổ phúc mạc hoặc khoang màng phổi, nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt trong khoảng 30–60 phút. Phơi nhiễm tăng tương ứng với liều trong phạm vi liều tiêm bắp đã được nghiên cứu.
Khoảng 45% liều đưa vào khoang màng phổi có thể được hấp thu vào tuần hoàn, vì vậy liều này vẫn phải được tính vào tổng liều tích lũy.
| F · Sinh khả dụng | So với tiêm tĩnh mạch nhanh, sinh khả dụng toàn thân được ghi nhận khoảng:
Sinh khả dụng đường uống rất thấp và không phù hợp để điều trị toàn thân. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Bleomycin phân bố rộng trong cơ thể. Thể tích phân bố trung bình được ghi nhận khoảng 17,5 lít/m² sau tiêm tĩnh mạch nhanh; một SmPC ước tính khoảng 0,27 lít/kg. Nồng độ tương đối cao có thể xuất hiện tại da, phổi, phúc mạc và hạch lympho, trong khi nồng độ trong tủy xương thấp.
Mức độ gắn protein huyết tương được xem là thấp nhưng chưa được định lượng đầy đủ trong mọi nhãn. Dữ liệu về khả năng thấm vào dịch não tủy còn hạn chế và không nhất quán.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Bleomycin bị bất hoạt bởi bleomycin hydrolase, một enzym cysteine proteinase trong bào tương. Enzym này phân bố ở nhiều mô nhưng có hoạt tính thấp tại da và phổi. Điều này được cho là một trong những nguyên nhân khiến da và phổi nhạy cảm hơn với độc tính của thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thận là con đường thải trừ chính. Khoảng 65% liều tiêm tĩnh mạch có thể được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 24 giờ. Một số SmPC ghi nhận khoảng hai phần ba liều được thải dưới dạng không đổi, chủ yếu qua lọc cầu thận.
Sau khi đưa thuốc vào khoang màng phổi, tỷ lệ thu hồi trong nước tiểu thấp hơn so với tiêm tĩnh mạch nhưng vẫn có hấp thu toàn thân đáng kể.
| t½ · Thời gian bán thải | Ở người có chức năng thận bình thường:
Thời gian bán thải tăng rõ khi độ thanh thải creatinin giảm. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Theo nhãn DailyMed:
Một SmPC khác ghi độ thanh thải huyết tương toàn thân khoảng 1,1 mL/phút/kg. Các giá trị có thể khác nhau tùy quần thể và phương pháp nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố quan trọng gồm:
- Suy thận: làm giảm thải trừ, tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải.
- Cisplatin và thuốc gây độc thận: có thể làm giảm chức năng thận, từ đó giảm độ thanh thải bleomycin.
- Tuổi: ảnh hưởng trực tiếp lên dược động học chưa được đánh giá đầy đủ, nhưng người cao tuổi thường có chức năng thận giảm.
- Trẻ nhỏ: trẻ dưới 3 tuổi được ghi nhận có độ thanh thải theo diện tích cơ thể cao hơn người lớn.
- Đường dùng: lượng thuốc hấp thu toàn thân khác nhau giữa tiêm bắp, dưới da và đưa vào khoang màng phổi.
- Liều tích lũy: không làm thay đổi dược động học theo nghĩa thông thường nhưng có liên quan rõ đến nguy cơ độc tính phổi và da.
- Suy gan: ảnh hưởng đến dược động học chưa được đánh giá đầy đủ.
# TRƯỜNG DƯỢC LÝ VÀ CHỈ ĐỊNH
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Bleomycin.
- Thuốc chống ung thư.
- Kháng sinh gây độc tế bào.
- Kháng sinh glycopeptide có hoạt tính chống khối u.
- Thuốc gây tổn thương DNA.
- Nhóm ATC L01DC01.
Bleomycin được gọi là “kháng sinh” dựa trên nguồn gốc và cấu trúc, nhưng không được sử dụng như thuốc kháng sinh thông thường để điều trị nhiễm khuẩn.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bleomycin tạo phức với sắt và oxy, dẫn đến hình thành các loại oxy phản ứng như gốc superoxide và hydroxyl. Các chất này gây đứt gãy một hoặc hai sợi DNA, đồng thời có thể gây peroxy hóa lipid và các tổn thương oxy hóa khác.
Hậu quả là:
- Ức chế tổng hợp DNA.
- Làm ngừng chu kỳ tế bào, đặc biệt tại pha G2 và quá trình phân bào.
- Ức chế tăng trưởng và phân chia tế bào.
- Ảnh hưởng ở mức độ thấp hơn đến tổng hợp RNA và protein.
Khi được đưa vào khoang màng phổi, bleomycin còn hoạt động như một chất gây xơ hóa, tạo phản ứng viêm và dính hai lá màng phổi để hạn chế dịch tái tích tụ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Bleomycin gây tổn thương nhiễm sắc thể, đứt đoạn chromatid và các biến đổi cấu trúc DNA ở mô nhạy cảm. Độ nhạy của từng mô liên quan một phần đến lượng bleomycin hydrolase nội bào. Da và phổi có hoạt tính enzym thấp nên dễ tích lũy tổn thương hơn.
Bleomycin thường gây ức chế tủy xương ít hơn nhiều thuốc hóa trị gây độc tế bào khác khi dùng đơn độc, nhưng giảm tế bào máu vẫn có thể xảy ra, đặc biệt trong các phác đồ phối hợp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Bleomycin.
Chỉ định được phê duyệt theo nhãn Hoa Kỳ
Bleomycin được xem là một phương pháp điều trị giảm nhẹ, dùng đơn độc hoặc trong các phối hợp hóa trị đã được chứng minh, đối với:
- Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ, bao gồm một số vị trí ở miệng, lưỡi, amidan, hầu, xoang, thanh quản và da.
- Ung thư biểu mô tế bào vảy ở dương vật.
- Ung thư cổ tử cung.
- Ung thư âm hộ.
- U lympho Hodgkin.
- U lympho không Hodgkin.
- Một số dạng ung thư tinh hoàn, gồm ung thư biểu mô phôi, ung thư nguyên bào nuôi và u quái ác tính.
- Tràn dịch màng phổi ác tính, với mục đích gây dính màng phổi và giảm nguy cơ tái phát.
Khác biệt giữa các nhãn
SmPC tại Anh liệt kê ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu cổ, cổ tử cung và cơ quan sinh dục ngoài; u lympho Hodgkin; một số u lympho không Hodgkin ở người lớn; ung thư tinh hoàn dạng seminoma hoặc không seminoma; và tràn dịch màng phổi ác tính.
Chỉ định cụ thể phải căn cứ vào tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm được cấp phép tại nơi điều trị và phác đồ ung thư hiện hành.
Bleomycin được sử dụng trong nhiều phác đồ phối hợp điều trị ung thư. Ví dụ:
- BEP: bleomycin, etoposide và cisplatin, thường liên quan đến điều trị u tế bào mầm.
- ABVD: doxorubicin, bleomycin, vinblastine và dacarbazine, được sử dụng trong điều trị u lympho Hodgkin.
- BEACOPP: phác đồ phối hợp nhiều thuốc có chứa bleomycin trong một số trường hợp u lympho Hodgkin.
Bleomycin còn được nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định trong một số khối u và tổn thương mạch máu, cũng như trong các kỹ thuật điện hóa trị. Chỉ định, liều và mức độ bằng chứng khác nhau đáng kể giữa từng bệnh lý.
Ứng dụng cụ thể ngoài chỉ định và tình trạng chấp thuận tại Việt Nam: .
# TRƯỜNG LIỀU DÙNG VÀ CÁCH DÙNG
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn thuốc để tham khảo chuyên môn. Đây không phải hướng dẫn tự dùng hoặc công thức áp dụng cho mọi phác đồ. Liều thực tế phụ thuộc chẩn đoán, phác đồ phối hợp, tuổi, diện tích cơ thể, chức năng thận, chức năng phổi và tổng liều bleomycin đã dùng trước đó.
Theo nhãn DailyMed Hoa Kỳ
Đối với ung thư biểu mô tế bào vảy, u lympho không Hodgkin và ung thư tinh hoàn:
- 0,25–0,50 đơn vị/kg, tương đương khoảng 10–20 đơn vị/m².
- Tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp hoặc dưới da.
- Dùng mỗi tuần một hoặc hai lần.
Đối với u lympho Hodgkin:
- 0,25–0,50 đơn vị/kg, tương đương khoảng 10–20 đơn vị/m², mỗi tuần một hoặc hai lần.
- Nhãn cũ có đề cập liều duy trì sau khi đạt đáp ứng; việc áp dụng hiện nay phải căn cứ phác đồ chuyên khoa cụ thể.
Đối với tràn dịch màng phổi ác tính:
- 60 đơn vị, một liều đưa vào khoang màng phổi sau khi đã dẫn lưu dịch và xác nhận phổi nở phù hợp.
Lưu ý về tổng liều
Nguy cơ độc tính phổi tăng rõ khi tổng liều vượt khoảng 400 đơn vị. Tuy nhiên, tổn thương phổi vẫn có thể xảy ra ở liều thấp, đặc biệt khi dùng phối hợp, suy thận hoặc có yếu tố nguy cơ khác.
SmPC tại Anh quy định giới hạn tổng liều khác nhau theo chỉ định và tuổi, đồng thời khuyến nghị giảm tổng liều ở người từ 60 tuổi trở lên. Không được tự áp dụng bảng liều của một nhãn cho sản phẩm khác.
- Bleomycin chỉ được pha và dùng bởi nhân viên y tế được đào tạo.
- Thuốc có thể được tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, dưới da hoặc đưa vào khoang màng phổi.
- Khi tiêm tĩnh mạch, thuốc phải được dùng chậm theo hướng dẫn của sản phẩm; tiêm nhanh có thể làm nồng độ tại phổi tăng cao.
- Không pha với dung dịch glucose 5% nếu nhãn sản phẩm không cho phép, vì một số nhãn ghi nhận giảm hoạt lực của các thành phần A2 và B2.
- Không trộn chung với thuốc khác khi chưa có dữ liệu tương hợp.
- Liều đưa vào khoang màng phổi vẫn được tính vào tổng liều tích lũy do một phần thuốc được hấp thu toàn thân.
- Người bệnh không tự xử trí liều bị lỡ; cần liên hệ cơ sở điều trị để sắp xếp lại lịch hóa trị.
- Không tự ý ngừng hoặc tiếp tục bleomycin khi xuất hiện ho, khó thở hoặc sốt.
Do có nguy cơ phản ứng kiểu phản vệ ở người bị u lympho, một số nhãn khuyến nghị dùng liều thử thấp trong hai lần đầu và theo dõi sát trước khi chuyển sang lịch liều thông thường. Việc này phải được thực hiện theo quy trình của cơ sở điều trị.
Việc theo dõi thường bao gồm:
Trước điều trị
- Tiền sử bệnh phổi, hút thuốc, xạ trị vùng ngực và sử dụng bleomycin trước đây.
- Khám hô hấp và đánh giá triệu chứng nền.
- Chức năng thận, bao gồm creatinin và độ thanh thải creatinin ước tính.
- Công thức máu.
- Chức năng gan.
- Hình ảnh ngực ban đầu khi được bác sĩ chỉ định.
- Xét nghiệm chức năng hô hấp, bao gồm khả năng khuếch tán carbon monoxide — DLCO — ở những trường hợp phù hợp.
- Đánh giá khả năng mang thai và tư vấn bảo tồn sinh sản.
Trong và sau điều trị
- Theo dõi ho mới xuất hiện, khó thở, thở nhanh, đau ngực, sốt hoặc ran phổi.
- Theo dõi chức năng thận trước từng chu kỳ hoặc theo phác đồ.
- Theo dõi tổng liều tích lũy.
- Khám da và niêm mạc.
- Công thức máu và chức năng gan theo phác đồ phối hợp.
- Hình ảnh ngực hoặc xét nghiệm chức năng phổi khi có triệu chứng hoặc theo quy trình của cơ sở.
- Theo dõi muộn vì độc tính phổi có thể xuất hiện trong hoặc sau khi kết thúc điều trị.
Nhãn cũ đề xuất chụp X-quang ngực định kỳ và có thể theo dõi DLCO. Lịch xét nghiệm cụ thể hiện nay cần được bác sĩ lựa chọn theo bệnh, phác đồ và nguy cơ của từng người, không nên hiểu là một lịch áp dụng bắt buộc cho mọi trường hợp.
# TRƯỜNG AN TOÀN SỬ DỤNG
Cảnh báo và lưu ý về Bleomycin.
Theo nhãn DailyMed Hoa Kỳ
Chống chỉ định ở người từng có:
- Phản ứng quá mẫn với bleomycin.
- Phản ứng đặc ứng nghiêm trọng với bleomycin.
Theo SmPC tại Anh
Ngoài quá mẫn, SmPC còn liệt kê:
- Ataxia–telangiectasia.
- Nhiễm trùng phổi.
- Chức năng phổi suy giảm nghiêm trọng.
- Tiền sử tổn thương phổi do bleomycin.
- Đang cho con bú.
Danh sách chống chỉ định khác nhau giữa các thị trường. Phải sử dụng danh sách trong tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
Da và niêm mạc
- Tăng sắc tố da.
- Ban đỏ, phát ban và ngứa.
- Dày hoặc cứng da.
- Tăng sừng.
- Mụn nước hoặc loét.
- Các vệt viêm da dạng roi.
- Nhạy cảm và sưng đầu ngón tay.
- Thay đổi màu sắc hoặc hình dạng móng.
- Rụng tóc.
- Viêm miệng và tổn thương niêm mạc.
Phản ứng da và niêm mạc có thể gặp ở khoảng một nửa số người trong một số dữ liệu nhãn và thường liên quan đến liều tích lũy.
Toàn thân và tiêu hóa
- Sốt và rét run.
- Mệt mỏi.
- Chán ăn và giảm cân.
- Buồn nôn và nôn.
- Tiêu chảy.
- Đau tại khối u.
- Đau hoặc chai cứng tại vị trí tiêm.
- Viêm tĩnh mạch.
Huyết học và cơ quan khác
- Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính hoặc giảm tiểu cầu.
- Thiếu máu hoặc giảm toàn bộ tế bào máu.
- Suy giảm chức năng gan hoặc thận.
- Đau cơ, đau khớp.
- Hội chứng Raynaud.
- Các biến cố mạch máu hiếm gặp.
Khi bleomycin được dùng trong phác đồ phối hợp, không phải mọi phản ứng đều có thể quy riêng cho bleomycin.
Viêm phổi kẽ và xơ phổi
Đây là độc tính nghiêm trọng nhất. Nhãn Hoa Kỳ ghi các phản ứng phổi xảy ra ở khoảng 10% người được điều trị; khoảng 1% có thể tử vong do xơ phổi. Triệu chứng sớm thường là khó thở; dấu hiệu sớm có thể là ran nổ nhỏ ở đáy phổi.
Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gồm:
- Tuổi cao, đặc biệt trên 70 tuổi.
- Tổng liều cao, nhất là trên khoảng 400 đơn vị.
- Suy giảm chức năng thận.
- Bệnh phổi có từ trước.
- Xạ trị vùng ngực.
- Tiếp xúc nồng độ oxy cao trong gây mê.
- Phối hợp với các thuốc có độc tính phổi hoặc độc tính thận.
- Một số phác đồ hóa trị phối hợp.
Người bệnh cần báo ngay cho cơ sở điều trị khi có ho khan mới xuất hiện, khó thở, đau ngực, sốt không rõ nguyên nhân hoặc giảm khả năng gắng sức.
Phản ứng đặc ứng giống phản vệ
Khoảng 1% người bệnh u lympho trong dữ liệu nhãn đã gặp phản ứng gồm:
- Hạ huyết áp.
- Lú lẫn.
- Sốt và rét run.
- Khò khè.
- Khó thở.
Phản ứng thường xuất hiện sau liều đầu hoặc liều thứ hai, có thể xảy ra ngay hoặc chậm vài giờ.
Độc tính mạch máu
Các biến cố hiếm nhưng nghiêm trọng đã được báo cáo khi dùng bleomycin, thường trong phác đồ phối hợp:
- Nhồi máu cơ tim.
- Đột quỵ.
- Vi huyết khối.
- Hội chứng tán huyết–urê huyết.
- Viêm động mạch não.
- Thiếu máu cục bộ ngoại vi và hiện tượng Raynaud.
Hội chứng suy hô hấp cấp
Hội chứng suy hô hấp cấp, suy phổi và thuyên tắc phổi đã được ghi nhận với tần suất chưa xác định rõ.
Độc tính sinh sản và thai nhi
Bleomycin có tính gây đột biến và có thể gây hại cho thai. Điều trị cũng có khả năng ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.
Cần đánh giá đặc biệt ở người:
- Có bệnh phổi hoặc chức năng hô hấp giảm.
- Từng bị tổn thương phổi do bleomycin.
- Đã hoặc đang xạ trị vùng ngực.
- Có suy thận hoặc nguy cơ suy thận.
- Cao tuổi.
- Đã nhận tổng liều bleomycin cao.
- Đang dùng cisplatin hoặc thuốc độc thận.
- Chuẩn bị phẫu thuật có gây mê toàn thân.
- Đang sử dụng thuốc có độc tính phổi.
- Có u lympho và chuẩn bị nhận những liều đầu.
- Đang mang thai hoặc có khả năng mang thai.
- Có kế hoạch sinh con sau điều trị.
Bleomycin có thể gây biến chứng phổi sau khi đã kết thúc điều trị. Tiền sử sử dụng thuốc cần được lưu trong hồ sơ y tế dài hạn và thông báo khi khám hô hấp, cấp cứu hoặc phẫu thuật.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho bleomycin. Thẩm tách khó loại bỏ thuốc khỏi cơ thể. Phản ứng cấp khi quá liều có thể gồm:
- Hạ huyết áp.
- Sốt.
- Nhịp tim nhanh.
- Sốc toàn thân.
- Biến chứng hô hấp.
Xử trí chủ yếu là:
- Theo dõi và hỗ trợ chức năng sống.
- Theo dõi sát hô hấp và huyết động.
- Đánh giá chức năng thận.
- Điều trị triệu chứng.
- Hội chẩn chuyên khoa độc chất, ung thư và hô hấp.
- Xử trí viêm phổi hoặc nhiễm trùng phân biệt theo đánh giá của bác sĩ.
Xơ phổi do quá liều thường khó hồi phục nếu không được phát hiện sớm. Không tự sử dụng corticosteroid hoặc kháng sinh khi chưa được bác sĩ chỉ định.
Đối với bột đông khô chưa pha:
- Bảo quản trong tủ lạnh ở 2–8°C.
- Không sử dụng sau hạn dùng.
- Tuân thủ yêu cầu tránh ánh sáng nếu có trên nhãn sản phẩm.
Sau khi pha:
- Thời gian ổn định khác nhau giữa từng nhãn và dung môi.
- Nhãn DailyMed ghi dung dịch pha trong natri clorid 0,9% ổn định trong 24 giờ ở nhiệt độ phòng.
- SmPC khác có thể đưa ra thời gian hóa lý dài hơn nhưng vẫn khuyến cáo sử dụng ngay về mặt vi sinh.
- Không dùng dung dịch có tiểu phân, đổi màu hoặc bao bì bị hư hỏng.
Việc bảo quản và sử dụng dung dịch sau pha phải tuân theo quy trình vô khuẩn của khoa dược bệnh viện và nhãn sản phẩm cụ thể.
# TRƯỜNG ĐỐI TƯỢNG ĐẶC BIỆT
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed ghi tính an toàn và hiệu quả của bleomycin ở trẻ em chưa được xác lập đầy đủ. SmPC tại Anh cho rằng kinh nghiệm nhi khoa còn hạn chế và chỉ nên sử dụng trong hoàn cảnh đặc biệt tại cơ sở chuyên môn; khi là thành phần của phác đồ phối hợp, liều thường được tính theo diện tích bề mặt cơ thể và điều chỉnh theo từng người.
Bleomycin vẫn xuất hiện trong một số phác đồ ung thư nhi khoa chuyên biệt, nhưng không được tự suy ra liều từ phác đồ người lớn.
Độc tính phổi thường gặp hơn ở người trên 70 tuổi. Người cao tuổi cũng có nguy cơ giảm chức năng thận, làm tăng phơi nhiễm bleomycin. Do đó cần:
- Đánh giá chức năng thận trước và trong điều trị.
- Xem xét giảm liều hoặc tổng liều theo nhãn và phác đồ.
- Theo dõi triệu chứng hô hấp chặt chẽ.
- Cân nhắc bệnh phổi và các thuốc đang sử dụng.
Không nên chỉ căn cứ tuổi để quyết định liều mà bỏ qua chức năng cơ quan và mục tiêu điều trị.
Bleomycin có thể gây hại cho thai. Nghiên cứu động vật ghi nhận độc tính sinh sản, dị tật hoặc tác dụng gây sảy thai; dữ liệu có kiểm soát ở phụ nữ mang thai còn thiếu. Thuốc đi qua nhau thai.
SmPC khuyến nghị không dùng trong thai kỳ trừ khi thực sự cần thiết, đặc biệt trong ba tháng đầu. Nếu người bệnh mang thai trong quá trình điều trị, cần được tư vấn về nguy cơ đối với thai và cân nhắc tư vấn di truyền.
Quyết định điều trị phải do nhóm chuyên khoa ung thư, sản khoa và các chuyên gia liên quan thực hiện. Không tự ngừng hoặc trì hoãn điều trị ung thư khi chưa được đánh giá.
Chưa rõ bleomycin hoặc các chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ:
- Nhãn DailyMed khuyến nghị ngừng cho con bú trong thời gian người mẹ dùng bleomycin.
- SmPC tại Anh xếp cho con bú vào chống chỉ định.
Thời điểm có thể cho trẻ bú trở lại sau liều cuối: .
Ảnh hưởng của suy gan đối với dược động học bleomycin chưa được đánh giá đầy đủ. Bleomycin được thải chủ yếu qua thận, nhưng suy giảm chức năng gan vẫn đã được báo cáo trong quá trình điều trị.
Khuyến cáo hiệu chỉnh liều cụ thể theo mức độ suy gan: .
Người có bệnh gan cần được theo dõi xét nghiệm chức năng gan, đặc biệt khi dùng cùng các thuốc hóa trị khác.
Suy thận làm giảm rõ độ thanh thải bleomycin, kéo dài thời gian bán thải và tăng nguy cơ độc tính, đặc biệt độc tính phổi. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu thận trọng khi độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút và đề xuất tỷ lệ liều như sau:
| Độ thanh thải creatinin | Tỷ lệ liều tham khảo theo nhãn |
|---|---|
| Từ 50 mL/phút trở lên | 100% |
| 40 đến dưới 50 mL/phút | 70% |
| 30 đến dưới 40 mL/phút | 60% |
| 20 đến dưới 30 mL/phút | 55% |
| 10 đến dưới 20 mL/phút | 45% |
| 5 đến dưới 10 mL/phút | 40% |
Bảng này chỉ là đề xuất trong nhãn và không thay thế điều chỉnh theo phác đồ ung thư, phương pháp tính chức năng thận và đánh giá của bác sĩ.
Một SmPC khác sử dụng ngưỡng và tỷ lệ giảm liều khác. Điều này cho thấy không nên tự áp dụng một bảng liều cho mọi sản phẩm hoặc mọi phác đồ.
Bleomycin khó được loại bỏ bằng thẩm tách.
Chưa có bằng chứng cho thấy bleomycin trực tiếp làm suy giảm khả năng lái xe ở mọi người. Tuy nhiên, các phản ứng như buồn nôn, nôn, sốt, mệt mỏi, chóng mặt, hạ huyết áp hoặc lú lẫn có thể làm giảm khả năng lái xe và vận hành máy móc.
Không lái xe hoặc vận hành thiết bị nguy hiểm khi đang có triệu chứng hoặc trong thời gian cơ sở điều trị yêu cầu theo dõi sau tiêm.
# TRƯỜNG FAQ
Tương tác thuốc của Bleomycin.
Cisplatin và thuốc gây độc thận
Cisplatin có thể làm giảm chức năng thận, từ đó giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải bleomycin. Đã có báo cáo độc tính phổi gây tử vong ở người bị suy thận thiểu niệu do cisplatin nhưng không được nhận biết kịp thời.
Brentuximab vedotin
Nhãn hiện hành của brentuximab vedotin chống chỉ định dùng đồng thời với bleomycin do tăng độc tính phổi.
Xạ trị vùng ngực
Xạ trị vùng ngực trước đó hoặc đồng thời có thể làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của độc tính phổi. Xạ trị vùng đầu cổ có thể làm tăng viêm niêm mạc khi phối hợp.
Oxy nồng độ cao và gây mê
Bleomycin có thể làm mô phổi nhạy cảm hơn với oxy. Người từng sử dụng thuốc phải thông báo cho bác sĩ gây mê trước phẫu thuật. Nồng độ oxy và dịch truyền trong phẫu thuật phải được đội ngũ gây mê điều chỉnh theo tình trạng lâm sàng; người bệnh không tự áp dụng bất kỳ giới hạn oxy nào.
G-CSF
Một số báo cáo và SmPC cho rằng G-CSF có thể làm tăng tổn thương phổi thông qua hoạt hóa bạch cầu trung tính và các gốc oxy. Tuy nhiên, nhãn Hoa Kỳ lưu ý rằng các nghiên cứu ngẫu nhiên đã hoàn thành chưa chứng minh rõ nguy cơ biến chứng phổi tăng. Đây là tương tác còn chưa thống nhất và cần được bác sĩ đánh giá theo phác đồ.
Phenytoin và fosphenytoin
Thuốc hóa trị có thể làm giảm hấp thu phenytoin, dẫn đến giảm kiểm soát cơn co giật. Ngược lại, phenytoin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa của một số thuốc hóa trị. SmPC không khuyến cáo phối hợp nếu có lựa chọn phù hợp hơn.
Digoxin
Đã có báo cáo giảm tác dụng của digoxin do giảm sinh khả dụng đường uống khi phối hợp với bleomycin và hóa trị.
Clozapine
Nên tránh phối hợp do nguy cơ giảm bạch cầu hạt.
Vắc-xin sống
Vắc-xin sống có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng ở người bị suy giảm miễn dịch do bệnh ung thư hoặc hóa trị. SmPC yêu cầu tránh vắc-xin sống, đặc biệt vắc-xin sốt vàng.
Danh sách tương tác trên không đầy đủ. Người bệnh cần cung cấp toàn bộ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và tiền sử hóa trị cho bác sĩ.
Thắc mắc về hoạt chất Bleomycin.
Bleomycin là hỗn hợp kháng sinh glycopeptide có tác dụng chống ung thư. Thuốc gây tổn thương DNA của tế bào và được sử dụng trong một số phác đồ điều trị u lympho, ung thư tinh hoàn, ung thư biểu mô tế bào vảy và tràn dịch màng phổi ác tính.
Có. Bleomycin là thuốc hóa trị thuộc nhóm kháng sinh gây độc tế bào. Thuật ngữ “kháng sinh” ở đây mô tả nguồn gốc và nhóm hóa học, không có nghĩa thuốc được dùng để điều trị các nhiễm khuẩn thông thường.
Độc tính nguy hiểm nhất là viêm phổi kẽ có thể tiến triển thành xơ phổi và suy hô hấp. Người đang hoặc từng dùng bleomycin cần báo ngay cho bác sĩ khi xuất hiện ho mới, khó thở, đau ngực, sốt không rõ nguyên nhân hoặc giảm khả năng gắng sức.
Phần lớn bleomycin được thải qua thận. Khi chức năng thận giảm, thuốc bị thải chậm, thời gian bán thải tăng và nguy cơ độc tính, đặc biệt tổn thương phổi, có thể cao hơn. Bác sĩ có thể cần giảm liều hoặc thay đổi phác đồ dựa trên độ thanh thải creatinin.
Có. Bleomycin có thể làm mô phổi nhạy cảm hơn với nồng độ oxy cao trong phẫu thuật. Người từng điều trị bằng bleomycin cần thông báo cho bác sĩ phẫu thuật và gây mê, kể cả khi đã kết thúc hóa trị. Đội ngũ gây mê sẽ lựa chọn chiến lược oxy và dịch truyền phù hợp với tình trạng của người bệnh.
# TRƯỜNG NHÓM LIÊN KẾT HỆ THỐNG

