Xuất huyết tiêu hóa trên là tình trạng máu chảy từ thực quản, dạ dày hoặc tá tràng, thường biểu hiện bằng nôn ra máu, nôn dịch màu bã cà phê hoặc đi ngoài phân đen. Nguyên nhân hay gặp gồm loét dạ dày–tá tràng, giãn tĩnh mạch thực quản do tăng áp lực tĩnh mạch cửa, viêm trợt niêm mạc và rách Mallory–Weiss. Mức độ có thể từ chảy máu kín đáo gây thiếu máu đến mất máu ồ ạt dẫn tới sốc. Đây là tình trạng không nên tự xử trí tại nhà vì người bệnh cần đánh giá huyết động, xét nghiệm, hồi sức và nội soi để xác định nguồn chảy máu. Điều trị phụ thuộc nguyên nhân, có thể gồm thuốc, nội soi cầm máu, truyền máu chọn lọc, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật. Nhận biết sớm da lạnh, ngất, lú lẫn hoặc mạch nhanh giúp giảm nguy cơ trì hoãn cấp cứu.
Xuất huyết tiêu hóa trên là bệnh gì?
Xuất huyết tiêu hóa trên là một hội chứng, không phải một bệnh đơn lẻ. Máu xuất phát từ đoạn tiêu hóa nằm trước dây chằng Treitz, bao gồm thực quản, dạ dày và tá tràng. Máu đỏ trong chất nôn thường gợi ý chảy đang hoạt động; dạng bã cà phê cho thấy máu đã tiếp xúc acid, còn phân đen hình thành khi máu được tiêu hóa trong ruột. Tuy nhiên, màu sắc không phản ánh hoàn toàn mức độ nặng và chảy máu rất nhanh đôi khi gây đi ngoài máu đỏ. Chẩn đoán cuối cùng phải xác định nguyên nhân, mức độ mất máu và nguy cơ tái chảy máu để lựa chọn thuốc, nội soi, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật.
| Tên bệnh | Xuất huyết tiêu hóa trên |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Upper gastrointestinal bleeding |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Chảy máu tiêu hóa trên; xuất huyết đường tiêu hóa trên; UGIB |
| Mã ICD-10 | K92.2 – Xuất huyết tiêu hóa, không xác định; khi xác định được nguyên nhân hoặc biểu hiện như nôn máu, phân đen cần mã hóa theo chẩn đoán cụ thể. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Cấp cứu Tiêu hóa; hội chứng chảy máu từ thực quản, dạ dày hoặc tá tràng. |
| Cơ quan ảnh hưởng | Nguồn chảy máu nằm phía trên dây chằng Treitz, thường từ thực quản, dạ dày hoặc tá tràng; mất máu có thể ảnh hưởng tuần hoàn, tim, não và thận. |
| Tính chất bệnh | Tình trạng cấp tính có thể đe dọa tính mạng; không lây và là biểu hiện của nhiều nguyên nhân khác nhau. |
| Mức độ phổ biến | Là một trong những cấp cứu tiêu hóa thường gặp và nguyên nhân nhập viện đáng kể; nguy cơ tăng ở người cao tuổi, bệnh gan và người dùng thuốc ảnh hưởng đông máu. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng; xuất huyết là biến cố chảy máu, không truyền từ người sang người. |
Tổng quan chuyên môn về Xuất huyết tiêu hóa trên
Tổn thương niêm mạc hoặc vỡ mạch gây máu chảy vào lòng ống tiêu hóa. Loét ăn vào động mạch tạo chảy máu áp lực cao; giãn tĩnh mạch vỡ do tăng áp lực cửa tạo mất máu nhanh; viêm trợt hoặc rách niêm mạc thường gây chảy bề mặt. Mất thể tích tuần hoàn làm giảm hồi lưu tĩnh mạch, giảm cung lượng tim và tưới máu mô. Cơ thể bù bằng tim nhanh và co mạch; khi bù thất bại xuất hiện tụt huyết áp, thiếu oxy cơ quan, toan chuyển hóa và sốc.
Có thể chia thành xuất huyết do giãn tĩnh mạch và không do giãn tĩnh mạch. Nhóm không do giãn gồm loét peptic, viêm trợt, rách Mallory–Weiss, tổn thương Dieulafoy, u và dị dạng mạch. Mức độ được phân tầng bằng tình trạng huyết động, nhu cầu truyền máu, điểm Glasgow–Blatchford trước nội soi và điểm Rockall sau nội soi. Nội soi loét sử dụng phân loại Forrest để ước tính nguy cơ tái chảy máu.
Xuất huyết tiêu hóa trên là lý do nhập viện phổ biến trên toàn cầu. Tỷ lệ và tử vong giảm nhờ nội soi và hồi sức tốt hơn nhưng vẫn cao ở người lớn tuổi, bệnh gan, ung thư, suy thận hoặc nhiều bệnh nền. Loét peptic thường là nguyên nhân không do giãn phổ biến; tỷ trọng giãn tĩnh mạch cao hơn ở nơi có nhiều bệnh gan mạn. Dữ liệu Việt Nam khác nhau giữa bệnh viện tuyến cuối và cộng đồng.
Máu đi trực tiếp từ mạch bị tổn thương vào lòng thực quản, dạ dày hoặc tá tràng. Sau đó máu có thể bị nôn ra, tiêu hóa tạo phân đen hoặc đi nhanh qua ruột thành máu đỏ. Đây không phải đường lây nhiễm. Con đường hình thành phụ thuộc bệnh nền: acid–pepsin ăn mòn mạch trong ổ loét, tăng áp cửa làm vỡ tĩnh mạch giãn, còn nôn mạnh tạo rách niêm mạc vùng nối thực quản–dạ dày.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Xuất huyết tiêu hóa trên
Nguyên nhân gồm loét dạ dày–tá tràng, viêm trợt dạ dày–tá tràng, viêm thực quản, rách Mallory–Weiss, giãn tĩnh mạch thực quản hoặc dạ dày, bệnh tăng áp lực cửa, tổn thương Dieulafoy, dị dạng mạch và khối u. NSAID, aspirin, thuốc chống đông và kháng kết tập tiểu cầu thường thúc đẩy chảy máu hoặc làm nặng mức mất máu. Nuốt máu từ mũi họng và ho ra máu là các tình trạng có thể bị nhầm.
Không thay đổi được: tuổi cao, tiền sử xuất huyết, bệnh gan mạn, suy thận và ung thư. Có thể điều chỉnh hoặc quản lý: NSAID, aspirin, chống đông, kháng kết tập tiểu cầu, uống nhiều rượu, H. pylori chưa điều trị và không tuân thủ thuốc dự phòng theo chỉ định. Nguy cơ nặng tăng khi tụt huyết áp, bệnh tim phổi hoặc nhiều bệnh đi kèm.
Người xơ gan và tăng áp lực cửa, người có loét peptic, người từng chảy máu, bệnh nhân dùng thuốc ảnh hưởng đông máu hoặc NSAID, người cao tuổi và người đang hồi sức có nguy cơ cao. Nhóm có dự trữ sinh lý thấp như bệnh tim thiếu máu cục bộ, suy thận và bệnh phổi có thể suy cơ quan dù lượng máu mất không quá lớn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Xuất huyết tiêu hóa trên
Biểu hiện phụ thuộc tốc độ và lượng máu mất. Người bệnh có thể nôn máu đỏ, nôn bã cà phê, phân đen, hoa mắt, yếu, đánh trống ngực hoặc ngất. Chảy máu chậm đôi khi chỉ gây mệt và thiếu máu. Người dùng chẹn beta hoặc người cao tuổi có thể không tim nhanh rõ, trong khi chảy máu ồ ạt có thể gây sốc trước khi xuất hiện phân đen.
- Nôn ra máu đỏ hoặc cục máu, thường cho thấy nguồn chảy phía trên và có thể đang hoạt động.
- Nôn dịch màu nâu đen như bã cà phê do máu tiếp xúc với acid dạ dày.
- Đi ngoài phân đen, dính, mùi khẳm; cần phân biệt với phân sẫm do sắt hoặc bismuth.
- Chóng mặt, mệt lả, hồi hộp hoặc khó thở do giảm thể tích và thiếu máu.
- Đau thượng vị, tiền sử khó tiêu hoặc dùng NSAID khi nguyên nhân là loét.
- Đi ngoài máu đỏ có thể xảy ra khi xuất huyết trên rất nhanh và nặng.
- Đau ngực hoặc thiếu máu cơ tim do giảm vận chuyển oxy ở người có bệnh mạch vành.
- Lú lẫn, thiểu niệu hoặc lạnh đầu chi là dấu giảm tưới máu cơ quan.
- Không có nôn máu; nguồn chảy chỉ biểu hiện bằng thiếu máu hoặc phân đen.
Nên đặt lịch khám: chỉ áp dụng với thiếu máu hoặc phân sẫm chưa rõ nguyên nhân nhưng hoàn toàn ổn định. Cần khám trong ngày: có một lần phân đen thật sự, mệt tăng, hoa mắt hoặc tụt huyết áp tư thế. Cần tái khám sớm: sau xuất viện để xem kết quả sinh thiết, điều chỉnh thuốc chống đông, xác nhận H. pylori và theo dõi hemoglobin. Nôn máu hoặc choáng không chờ lịch khám.
Gọi 115 ngay khi nôn máu, đi ngoài phân đen kèm yếu, ngất, lú lẫn, khó thở, đau ngực, mạch nhanh, da lạnh ẩm, tiểu ít hoặc tụt huyết áp. Đặt người bệnh nằm nghiêng nếu nôn và còn tỉnh, không cho ăn uống, không tự lái xe, không dùng NSAID hay thuốc cầm máu không rõ loại. Mang theo danh sách thuốc, đặc biệt thuốc chống đông và bệnh án gan.
Chẩn đoán Xuất huyết tiêu hóa trên
Quy trình bắt đầu bằng đánh giá đường thở, hô hấp, tuần hoàn và hồi sức song song với tìm nguyên nhân. Xét nghiệm xác định mức thiếu máu, đông máu, chức năng gan thận và nhóm máu. Điểm nguy cơ hỗ trợ quyết định nhập viện và thời điểm nội soi nhưng không thay thế nhận định lâm sàng. Nội soi thực quản–dạ dày–tá tràng được thực hiện sau ổn định ban đầu để chẩn đoán và can thiệp. CT mạch hoặc chụp mạch dùng khi nội soi không tìm được nguồn hay chảy máu tiếp diễn.
Bác sĩ kiểm tra ý thức, đường thở, mạch, huyết áp, nhịp thở, độ bão hòa oxy, dấu mất máu và bệnh gan mạn. Khám bụng tìm đau, phản ứng phúc mạc, gan lách to và cổ trướng; thăm trực tràng có thể xác nhận phân đen hoặc máu. Bệnh sử tập trung vào lượng và thời điểm chảy máu, nôn trước đó, rượu, NSAID, chống đông và tiền sử xơ gan.
Công thức máu: hemoglobin ban đầu có thể chưa giảm ngay sau mất máu cấp nên cần theo dõi lặp. Nhóm máu và phản ứng chéo: chuẩn bị truyền khi cần. INR, aPTT, tiểu cầu: đánh giá rối loạn đông máu. Urê, creatinine, điện giải, chức năng gan: hỗ trợ đánh giá nguyên nhân và suy cơ quan. Lactate được dùng trong trường hợp nặng; troponin cân nhắc khi có đau ngực hoặc bệnh tim.
Nội soi là phương tiện chính vì vừa nhìn thấy nguồn vừa điều trị. CT mạch có thể phát hiện điểm thoát thuốc khi chảy máu đang hoạt động và giúp định hướng can thiệp mạch. Chụp mạch số hóa xóa nền cho phép nút mạch. Siêu âm bụng hỗ trợ đánh giá bệnh gan, cổ trướng hoặc huyết khối cửa nhưng không xác định trực tiếp phần lớn nguồn chảy.
Chẩn đoán hội chứng dựa vào bằng chứng lâm sàng của nôn máu, bã cà phê, phân đen hoặc thiếu máu cấp phù hợp nguồn trên. Nội soi xác định vị trí và nguyên nhân. Điểm Glasgow–Blatchford dùng trước nội soi để nhận diện nhóm nguy cơ rất thấp; phân loại Forrest và Rockall hỗ trợ đánh giá sau nội soi. Các điểm số chỉ có giá trị khi được nhân viên y tế áp dụng trong bối cảnh đầy đủ.
Điều trị Xuất huyết tiêu hóa trên
Ưu tiên bảo vệ đường thở khi giảm ý thức, thiết lập đường truyền, hồi sức dịch hợp lý, truyền máu theo tình trạng và điều chỉnh rối loạn đông máu. Nội soi thực hiện sớm sau hồi sức, thường trong 24 giờ; nghi vỡ giãn tĩnh mạch cần xử trí đặc hiệu ngay và nội soi khẩn hơn theo quy trình bệnh viện. Sau cầm máu, điều trị nguyên nhân và phòng tái phát là bắt buộc.
Xuất huyết do loét thường cần thuốc ức chế bơm proton đường phù hợp quanh thời điểm nội soi. Nghi xuất huyết do giãn tĩnh mạch được điều trị thuốc co mạch tạng và kháng sinh dự phòng tại bệnh viện. Thuốc chống đông có thể cần đảo ngược chọn lọc theo mức chảy máu và nguy cơ huyết khối. Không có thuốc uống tại nhà nào thay thế hồi sức và nội soi.
Nội soi có thể kẹp, đốt nhiệt, tiêm phối hợp, thắt vòng giãn tĩnh mạch hoặc dùng keo mô cho một số giãn tĩnh mạch dạ dày. Bóng chèn hoặc stent thực quản chỉ là cầu nối trong chảy máu giãn tĩnh mạch không kiểm soát và phải do ê-kíp chuyên môn. Nút mạch dùng cho chảy máu không do giãn khi nội soi thất bại; TIPS được cân nhắc trong xuất huyết tăng áp cửa.
Phẫu thuật ngày càng ít dùng nhưng vẫn cần khi chảy máu không kiểm soát hoặc tái phát dù nội soi và can thiệp mạch, hoặc khi có thủng và khối u cần xử trí. Quyết định phụ thuộc nguồn chảy, huyết động, bệnh nền và khả năng can thiệp tại cơ sở. Phẫu thuật cấp cứu có nguy cơ cao hơn ở người sốc hoặc xơ gan mất bù.
Theo dõi sát dấu sinh tồn, lượng nước tiểu, ý thức và số lần nôn hoặc đi tiêu. Oxy, truyền máu, điều chỉnh nhiệt độ và dinh dưỡng được cá thể hóa. Sau cầm máu, tư vấn bỏ rượu, ngừng NSAID không cần thiết, điều trị H. pylori và lập kế hoạch dùng lại thuốc chống huyết khối giúp giảm tái phát.
Trong viện cần theo dõi mạch, huyết áp, hemoglobin lặp, phân, nôn, lượng nước tiểu và dấu tái chảy máu. Sau xuất viện cần tái khám đúng hẹn, xem nguyên nhân nội soi, kết quả sinh thiết và kế hoạch H. pylori. Thuốc chống đông hoặc aspirin được khởi lại vào thời điểm cân bằng giữa nguy cơ chảy máu và huyết khối, không theo một mốc chung cho mọi người.
Giai đoạn cấp thường cần theo dõi nội trú ít nhất cho đến khi huyết động ổn định và không có bằng chứng tái chảy máu. Thời gian dùng thuốc phụ thuộc nguyên nhân: loét cần nhiều tuần liền sẹo, giãn tĩnh mạch cần dự phòng lâu dài và theo dõi gan. Người nguy cơ rất thấp có thể được quản lý ngoại trú nhưng chỉ sau đánh giá chuyên môn.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng gồm sốc mất máu, thiếu máu cơ tim, suy thận cấp, hít sặc, rối loạn ý thức, suy đa cơ quan và tử vong. Tái chảy máu có thể xảy ra sau cầm máu ban đầu. Truyền máu và thủ thuật cũng có nguy cơ riêng; ở người xơ gan, xuất huyết có thể thúc đẩy nhiễm trùng, bệnh não gan và suy gan.
Tiên lượng phụ thuộc tuổi, sốc, bệnh nền, nguyên nhân, dấu nội soi và khả năng cầm máu. Người có điểm nguy cơ thấp và nguồn chảy đã kiểm soát thường hồi phục tốt. Xơ gan, ung thư, suy thận, tái chảy máu hoặc đến viện muộn làm nguy cơ xấu hơn. Không thể dự đoán an toàn chỉ từ lượng máu nhìn thấy trong chất nôn.
Tái chảy máu có thể xảy ra trong những ngày đầu hoặc muộn hơn nếu nguyên nhân chưa được kiểm soát. Nguy cơ giảm bằng tiệt trừ H. pylori, duy trì thuốc giảm acid khi cần, dự phòng giãn tĩnh mạch, ngừng NSAID và điều chỉnh thuốc chống huyết khối. Phân đen có thể còn vài ngày sau cầm máu, nhưng kèm choáng hoặc hemoglobin giảm gợi ý tái phát.
Phòng ngừa dựa vào điều trị bệnh nền: tiệt trừ H. pylori, tránh NSAID không cần thiết, dùng bảo vệ dạ dày ở nhóm nguy cơ, quản lý xơ gan và tầm soát giãn tĩnh mạch theo chỉ định. Hạn chế rượu, tuân thủ thuốc và không tự phối hợp aspirin với thuốc giảm đau. Người từng xuất huyết cần kế hoạch dự phòng thứ phát rõ ràng.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Xuất huyết tiêu hóa trên
Trong giai đoạn đang chảy máu hoặc chờ nội soi, người bệnh thường phải nhịn ăn theo chỉ định. Sau cầm máu, chế độ ăn được tăng dần từ lỏng đến bình thường tùy tình trạng và nguyên nhân. Không có món ăn nào cầm được xuất huyết. Rượu nên tránh, còn việc kiêng cay hoặc cà phê phụ thuộc bệnh nền và triệu chứng sau ổn định.
Giai đoạn cấp cần nghỉ và theo dõi, không tự đi lại nếu chóng mặt. Sau xuất viện, tăng vận động từ từ theo mức thiếu máu và bệnh nền; tránh lái xe, làm việc trên cao hoặc tập nặng khi còn choáng. Người xơ gan cần tuân thủ kế hoạch phòng tái xuất huyết và tránh rượu hoàn toàn.
Sau khi được bác sĩ cho về, theo dõi màu phân, nôn, chóng mặt, mạch, khả năng ăn và thuốc đã dùng. Phân đen đơn độc có thể kéo dài ngắn sau đợt chảy máu nhưng không nên tự đánh giá. Nôn máu trở lại, ngất, khó thở, đau ngực, mệt tăng hoặc tiểu ít là dấu hiệu quay lại cấp cứu.
- Không tự lái xe hoặc đi một mình khi nôn máu, ngất hay chóng mặt.
- Không ăn uống nhiều, uống rượu, dùng NSAID hoặc thuốc cầm máu truyền miệng trước khi được đánh giá.
- Không tự dừng thuốc chống đông, aspirin hoặc thuốc tim mạch nếu chưa liên hệ nhân viên y tế, trừ khi ê-kíp cấp cứu hướng dẫn.
- Không cho rằng phân đen chỉ do thức ăn khi kèm mệt, choáng hoặc đau thượng vị.
- Không trì hoãn nội soi vì triệu chứng tạm giảm sau nôn.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Xuất huyết tiêu hóa trên ở trẻ có nguyên nhân khác nhau theo tuổi, gồm nuốt máu mẹ ở sơ sinh, viêm, loét, dị vật hoặc tăng áp cửa. Trẻ mất máu có thể chỉ quấy, lừ đừ, da nhợt hoặc tim nhanh. Mọi nôn máu đáng kể cần cấp cứu nhi khoa; không dùng thuốc người lớn hoặc trì hoãn vì trẻ vẫn tỉnh.
Người cao tuổi dễ sốc, thiếu máu cơ tim và suy thận, trong khi tim nhanh hoặc đau bụng có thể không rõ. Đa thuốc, NSAID, aspirin và chống đông rất thường gặp. Cần ngưỡng nhập viện thấp hơn, rà soát mục tiêu truyền máu và phòng té ngã do hạ huyết áp.
Xuất huyết trong thai kỳ cần hồi sức cho mẹ đồng thời theo dõi thai. Nguyên nhân có thể là nôn nhiều gây rách Mallory–Weiss, loét hoặc bệnh gan hiếm. Nội soi có thể thực hiện khi lợi ích vượt nguy cơ với phối hợp sản khoa và gây mê. Nôn máu không được quy đơn thuần cho nghén.
Cấp cứu và cầm máu ưu tiên an toàn của mẹ. Việc tiếp tục cho bú phụ thuộc thuốc an thần, thuốc điều trị và tình trạng huyết động; nhiều trường hợp có thể nối lại sau khoảng ngừng phù hợp. Cần hướng dẫn cụ thể từ ê-kíp, không tự bỏ điều trị hoặc ngừng cho bú dài ngày.
Người suy giảm miễn dịch có thể chảy máu do viêm loét nhiễm CMV, HSV, nấm, giảm tiểu cầu hoặc khối u. Dấu viêm có thể mờ và nguy cơ nhiễm trùng sau can thiệp cao hơn. Nội soi sinh thiết và điều chỉnh thuốc phải phối hợp nhiều chuyên khoa.
Xơ gan, bệnh tim, suy thận, rối loạn đông máu và ung thư làm tăng tử vong hoặc thay đổi ngưỡng truyền máu. Thuốc chống huyết khối cần cân bằng nguy cơ tái chảy máu với đột quỵ hoặc nhồi máu. Điều trị không thể tách rời kiểm soát bệnh nền và chức năng cơ quan.
Sau phẫu thuật tiêu hóa, chảy máu có thể từ đường khâu, miệng nối hoặc loét rìa; biểu hiện đôi khi bằng máu qua dẫn lưu hoặc tụt huyết áp mà không nôn. Cần liên hệ ngay cơ sở phẫu thuật, không tự chờ. Nội soi, CT mạch hoặc mổ lại được lựa chọn theo giải phẫu và thời điểm sau mổ.
Câu hỏi thường gặp về Xuất huyết tiêu hóa trên
Có. Mức độ dao động, nhưng mất máu nhanh có thể gây sốc, thiếu máu cơ tim, suy thận và tử vong. Người cao tuổi, xơ gan, dùng chống đông hoặc có bệnh tim phổi dễ diễn biến nặng hơn. Không thể ước lượng an toàn chỉ từ lượng máu nhìn thấy. Nôn máu, phân đen kèm choáng, ngất, da lạnh hoặc lú lẫn là lý do gọi 115 ngay.
Phân đen dạng hắc ín, dính và mùi khẳm gợi ý máu đã được tiêu hóa, nhưng sắt, bismuth và một số thực phẩm cũng làm phân sẫm. Cần xem kèm chóng mặt, mệt, đau thượng vị, thuốc đang dùng và xét nghiệm. Nếu phân đen mới xuất hiện, đặc biệt kèm yếu hoặc dùng chống đông, nên được đánh giá y tế trong ngày thay vì tự phân biệt tại nhà.
Nội soi thường được thực hiện sớm sau khi người bệnh được hồi sức và ổn định, đa số trong vòng 24 giờ. Trường hợp nghi giãn tĩnh mạch, chảy máu tiếp diễn hoặc nguy cơ cao có thể cần sớm hơn theo quy trình bệnh viện. Nội soi trước khi bảo đảm đường thở và tuần hoàn có thể không an toàn. Thời điểm do ê-kíp cấp cứu và nội soi quyết định dựa trên nguy cơ.
Gọi cấp cứu và mang theo tên thuốc, liều cuối cùng, lý do dùng cùng các bệnh nền. Không tự uống thêm, nhưng cũng không tự quyết định ngừng dài ngày vì nguy cơ đột quỵ hoặc huyết khối. Bệnh viện sẽ đánh giá mức chảy máu, xét nghiệm đông máu và cân nhắc thuốc đảo ngược. Kế hoạch dùng lại thuốc phải được quyết định sau khi nguồn chảy đã kiểm soát.
Có thể tái chảy máu, nhất là khi ổ loét còn dấu nguy cơ cao, giãn tĩnh mạch chưa được dự phòng, H. pylori chưa tiệt trừ hoặc vẫn dùng NSAID. Theo dõi trong những ngày đầu và điều trị nguyên nhân giúp giảm nguy cơ. Sau xuất viện, nôn máu, phân đen tăng, choáng hoặc mệt rõ là dấu cần quay lại cấp cứu, không chờ đến lịch tái khám.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

