Xơ gan mất bù là giai đoạn xơ gan đã vượt quá khả năng bù trừ của cơ thể và xuất hiện một hoặc nhiều biến chứng rõ như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa do giãn tĩnh mạch, bệnh não gan, vàng da hoặc suy thận liên quan gan. Người bệnh có thể bụng to, phù chân, mệt kiệt sức, chán ăn, teo cơ, rối loạn giấc ngủ hoặc lú lẫn; một số đợt diễn tiến rất nhanh do nhiễm trùng, chảy máu, mất nước, rượu hay thuốc. Đây là mốc tiên lượng quan trọng, thường cần quản lý chuyên khoa, đánh giá ghép gan và xử trí từng biến chứng song song với điều trị nguyên nhân. Phát hiện sớm nhiễm trùng, suy thận, xuất huyết và bệnh não gan có thể giảm nguy cơ suy đa cơ quan. Người bệnh không nên tự điều chỉnh lợi tiểu, thuốc nhuận tràng, thuốc an thần hoặc chế độ nước muối.
Xơ gan mất bù là bệnh gì?
Xơ gan mất bù (Decompensated cirrhosis) là giai đoạn bệnh gan mạn trong đó dự trữ chức năng và khả năng thích nghi tuần hoàn không còn đủ để duy trì trạng thái ổn định. Một biến cố mất bù đầu tiên thường là cổ trướng, xuất huyết do giãn tĩnh mạch hoặc bệnh não gan; vàng da tăng và suy thận cũng phản ánh diễn tiến nặng.

Khái niệm này khác với suy gan cấp vì tổn thương nền đã tồn tại lâu dài, dù người bệnh có thể xuất hiện đợt cấp trên nền mạn. Mất bù cũng không đồng nghĩa mọi trường hợp đều ở giai đoạn cuối ngay lập tức: một số biến chứng có thể kiểm soát, nguyên nhân có thể điều trị và người bệnh có thể tái ổn định. Tuy vậy, nguy cơ tái nhập viện, nhiễm trùng, suy thận và tử vong tăng rõ, nên cần đánh giá ghép gan và mục tiêu chăm sóc sớm.
| Tên bệnh | Xơ gan mất bù |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Decompensated cirrhosis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Xơ gan giai đoạn mất bù; xơ gan có biến chứng mất bù |
| Mã ICD-10 | K74.6 – Xơ gan khác và không xác định; mất bù là giai đoạn lâm sàng, cần mã thêm biến chứng như cổ trướng, bệnh não gan hoặc xuất huyết khi có |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; bệnh gan mạn tiến triển; chuyên khoa Gan mật và Ghép gan |
| Cơ quan ảnh hưởng | Gan suy chức năng và tăng áp lực cửa ảnh hưởng đến ổ bụng, não, thận, phổi, hệ tuần hoàn, lách và đường tiêu hóa; nhiễm trùng có thể làm nhiều cơ quan suy nhanh. |
| Tính chất bệnh | Bệnh mạn tính nặng, không lây; được xác định bởi sự xuất hiện biến cố như cổ trướng, xuất huyết do tăng áp cửa, bệnh não gan hoặc vàng da do suy gan. |
| Mức độ phổ biến | Là giai đoạn tiến triển của xơ gan và gặp thường xuyên tại các khoa Gan mật, Tiêu hóa và Cấp cứu. Dữ liệu đại diện toàn quốc cho Việt Nam còn hạn chế. |
| Bệnh có lây không? | Không. Giai đoạn mất bù không lây; tác nhân nền như viêm gan B hoặc C có thể lây theo đường riêng. |
| Đường lây | Không áp dụng với xơ gan mất bù. Cần tư vấn phòng lây nếu nguyên nhân là viêm gan vi rút. |
Tổng quan chuyên môn về Xơ gan mất bù
Mô xơ làm sức cản trong gan tăng, trong khi giãn mạch tạng làm máu ứ trong hệ cửa và giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng. Cơ thể hoạt hóa hệ renin-angiotensin, giao cảm và hormone giữ nước, dẫn đến giữ natri, cổ trướng và hạ natri máu. Dòng máu đi qua các đường nối cửa-chủ cùng khả năng khử độc giảm làm chất độc thần kinh tích tụ và gây bệnh não gan. Viêm toàn thân, rối loạn miễn dịch, nhiễm trùng và giảm tưới máu thận có thể tạo vòng xoắn suy gan-thận và suy đa cơ quan.
Bác sĩ mô tả mất bù theo biến cố nổi trội: cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan, vàng da hoặc phối hợp nhiều biến chứng. Đợt mất bù cấp cần phân biệt với suy gan cấp trên nền mạn, khi có suy cơ quan và tiên lượng đặc biệt xấu. Child-Pugh và MELD-Na hỗ trợ đánh giá mức độ, ưu tiên ghép và nguy cơ thủ thuật, nhưng không thay thế tình trạng huyết động, nhiễm trùng, dinh dưỡng và diễn tiến theo thời gian.
Xơ gan mất bù thường xuất hiện sau nhiều năm bệnh gan mạn nhưng có thể là biểu hiện đầu tiên dẫn đến chẩn đoán. Nguyên nhân phân bố theo khu vực và tuổi; tại châu Á, viêm gan B vẫn quan trọng, trong khi rượu và bệnh gan chuyển hóa tăng nhanh. Tỷ lệ nhập viện cao vì cổ trướng, xuất huyết, bệnh não gan và nhiễm trùng. Số liệu Việt Nam cho toàn bộ giai đoạn mất bù chưa được chuẩn hóa trên phạm vi quốc gia.
Bệnh phát triển khi xơ hóa và tăng áp lực cửa tiến triển đến ngưỡng làm rối loạn cân bằng dịch, tuần hoàn, thải độc và tổng hợp protein. Một tác nhân cấp có thể phá vỡ trạng thái mong manh này, khiến cổ trướng tăng, ý thức thay đổi hoặc thận suy trong thời gian ngắn. Đây là quá trình nội sinh của bệnh gan mạn, không phải đường lây truyền.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Xơ gan mất bù
Bản thân mất bù xuất phát từ xơ gan do viêm gan vi rút, rượu, bệnh gan nhiễm mỡ do chuyển hóa, tự miễn, ứ mật hoặc bệnh di truyền. Yếu tố làm bùng phát đợt mất bù gồm nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa, uống rượu, ngừng thuốc, mất nước, dùng lợi tiểu quá mức, táo bón, thuốc an thần, huyết khối tĩnh mạch cửa, viêm gan cấp, phẫu thuật và ung thư gan. Không phải mọi đợt đều tìm được một nguyên nhân duy nhất.
Nguy cơ mất bù tăng khi vẫn uống rượu, viêm gan hoạt động, béo phì hoặc đái tháo đường không kiểm soát, có tăng áp lực cửa có ý nghĩa lâm sàng, tiểu cầu thấp, albumin giảm hoặc từng có biến cố trước đó. NSAID, thuốc an thần, thảo dược độc gan, ăn quá mặn, nhiễm trùng và bỏ tái khám là yếu tố có thể điều chỉnh. Tuổi cao, bệnh thận và suy dinh dưỡng làm dự trữ thấp hơn.
Người đã có xơ gan, đặc biệt có giãn tĩnh mạch, lách to, độ cứng gan cao, cổ trướng thoáng qua hoặc tiền sử bệnh não gan, thuộc nhóm nguy cơ cao. Người đang hóa trị, phẫu thuật, nhiễm trùng, xuất huyết, uống rượu trở lại hoặc dùng thuốc ảnh hưởng thận cần theo dõi sát hơn. Người chăm sóc nên được hướng dẫn nhận biết thay đổi ý thức và dấu hiệu chảy máu.
Triệu chứng và dấu hiệu của Xơ gan mất bù
Triệu chứng thường rõ hơn xơ gan còn bù và biến động theo biến chứng. Cổ trướng gây bụng căng, khó thở; phù và giảm cơ làm yếu; bệnh não gan gây đảo lộn giấc ngủ, chậm chạp hoặc lú lẫn; xuất huyết có thể xuất hiện đột ngột. Nhiễm trùng đôi khi chỉ biểu hiện mệt hơn, hạ huyết áp hoặc suy thận mà không sốt cao. Mọi thay đổi nhanh đều cần đánh giá y tế.
- Bụng to do cổ trướng, cảm giác căng tức hoặc nhanh no khi ăn.
- Phù hai chân, tăng cân do giữ dịch nhưng đồng thời giảm khối cơ.
- Vàng da, nước tiểu sẫm, ngứa hoặc phân nhạt màu tùy nguyên nhân.
- Mệt nhiều, chán ăn, buồn nôn và suy yếu chức năng hằng ngày.
- Rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung, nói chậm hoặc run vẫy do bệnh não gan.
- Dễ bầm, chảy máu chân răng hoặc thiếu máu liên quan rối loạn huyết học và xuất huyết.
- Thoát vị rốn đau hoặc da vùng rốn căng đỏ khi cổ trướng nhiều.
- Khó thở do dịch màng phổi liên quan gan hoặc bụng chèn cơ hoành.
- Chuột rút, hạ natri máu, tụt huyết áp hoặc ngất do rối loạn tuần hoàn.
- Tiểu ít và creatinin tăng, có thể báo hiệu suy thận cấp hoặc hội chứng gan-thận.
Nên đặt lịch khám chuyên khoa sớm khi mới xuất hiện cổ trướng, phù, vàng da hoặc giảm khả năng sinh hoạt. Cần khám trong ngày nếu bụng to nhanh, sốt, đau bụng, nôn nhiều, tiêu chảy, táo bón kéo dài, tiểu ít hoặc lơ mơ nhẹ. Cần tái khám sớm sau xuất viện, sau thay đổi lợi tiểu, sau chọc tháo dịch hoặc khi cân nặng thay đổi nhanh để kiểm tra điện giải và chức năng thận.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay khi nôn ra máu, đi ngoài phân đen hay đỏ, lú lẫn tăng, ngủ gà khó đánh thức, co giật, sốt kèm đau bụng, khó thở, ngất, huyết áp tụt, tiểu rất ít hoặc không tiểu. Không tự lái xe trong tình trạng chảy máu hay rối loạn ý thức; không trì hoãn để uống thuốc cầm máu, thuốc nam hoặc tự tăng lợi tiểu.
Chẩn đoán Xơ gan mất bù
Bác sĩ xác định biến cố mất bù, mức độ suy gan-thận và yếu tố thúc đẩy. Quy trình thường gồm bệnh sử, khám huyết động và thần kinh, xét nghiệm máu, cấy bệnh phẩm khi nghi nhiễm trùng, siêu âm hoặc CT, chọc dịch cổ trướng mới xuất hiện hay nhập viện và nội soi nếu có xuất huyết. Người bệnh không thể tự phân biệt cổ trướng đơn thuần với viêm phúc mạc hay suy thận tại nhà.
Khám tập trung vào ý thức, run vẫy, huyết áp, dấu mất nước hoặc quá tải dịch, vàng da, phù, cổ trướng, đau bụng, thoát vị, xuất huyết và dấu nhiễm trùng. Bác sĩ đánh giá khối cơ, khả năng đi lại, dinh dưỡng và bệnh nền. Thăm trực tràng hoặc các thao tác khác chỉ do nhân viên y tế thực hiện khi cần tìm chảy máu.
Công thức máu, bilirubin, albumin, INR, AST, ALT, phosphatase kiềm, creatinin, ure, natri, kali và đường huyết giúp đánh giá chức năng cơ quan. Cấy máu, nước tiểu, dịch cổ trướng hoặc X-quang phổi được dùng khi nghi nhiễm trùng. Dịch cổ trướng được phân tích tế bào, albumin, protein và cấy trong bối cảnh phù hợp. Amoniac không đủ để chẩn đoán hoặc theo dõi bệnh não gan nếu tách khỏi lâm sàng.
Siêu âm Doppler đánh giá gan, lách, dịch ổ bụng, dòng tĩnh mạch cửa, huyết khối và khối u. CT hoặc MRI được chỉ định khi nghi ung thư gan, huyết khối, biến chứng ổ bụng hay kết quả siêu âm hạn chế. X-quang hoặc siêu âm phổi hỗ trợ đánh giá khó thở. Nội soi tiêu hóa trên vừa xác định nguồn chảy máu vừa cho phép can thiệp khi giãn tĩnh mạch vỡ.
Mất bù được xác định trên nền xơ gan khi xuất hiện biến cố lâm sàng như cổ trướng, xuất huyết do tăng áp lực cửa, bệnh não gan hoặc vàng da/suy chức năng gan rõ. Suy gan cấp trên nền mạn được chẩn đoán bằng tiêu chí chuyên biệt khi có suy một hay nhiều cơ quan. Child-Pugh và MELD-Na được tính từ xét nghiệm và tình trạng lâm sàng để phân tầng; người đọc không nên tự dùng điểm số để quyết định nhập viện hay ghép gan.
Điều trị Xơ gan mất bù
Điều trị đồng thời bốn mục tiêu: ổn định biến cố cấp, tìm và loại bỏ yếu tố thúc đẩy, xử trí nguyên nhân bệnh gan và đánh giá ghép gan. Mức chăm sóc từ ngoại trú sát đến hồi sức phụ thuộc chảy máu, ý thức, huyết áp, nhiễm trùng, thận và hô hấp. Dự phòng tái phát được lập sau khi qua đợt cấp. Chăm sóc giảm nhẹ có thể phối hợp để kiểm soát triệu chứng mà không đồng nghĩa ngừng điều trị tích cực.
Nhóm thuốc thay đổi theo biến chứng: lợi tiểu cho cổ trướng khi huyết áp và thận cho phép; lactulose và có thể rifaximin cho bệnh não gan; kháng sinh khi nhiễm trùng hoặc trong bối cảnh xuất huyết theo hướng dẫn; thuốc co mạch và albumin ở một số tình huống suy tuần hoàn hoặc hội chứng gan-thận; thuốc kháng vi rút hay miễn dịch cho nguyên nhân. Thuốc chẹn beta không chọn lọc chỉ tiếp tục hoặc khởi trị khi huyết động phù hợp. Không tự điều chỉnh liều.
Chọc tháo dịch điều trị cổ trướng căng và chọc dịch chẩn đoán là thủ thuật thường gặp. Nội soi thắt tĩnh mạch được dùng khi xuất huyết hoặc dự phòng tái xuất huyết. TIPS có thể giảm áp cửa ở cổ trướng kháng trị hoặc chảy máu tái phát, nhưng có nguy cơ bệnh não gan và cần chọn bệnh nhân kỹ. Dẫn lưu, can thiệp mạch hoặc hỗ trợ thận được cân nhắc theo biến chứng cụ thể.
Ghép gan là phương pháp có thể thay thế gan suy và nên được đánh giá khi có mất bù, MELD tăng, biến chứng tái diễn hoặc ung thư gan phù hợp tiêu chí. Phẫu thuật ổ bụng thông thường mang nguy cơ cao và chỉ thực hiện sau hội chẩn. Các phẫu thuật nối cửa-chủ hiện ít dùng hơn TIPS và ghép gan trong nhiều bối cảnh.
Chăm sóc gồm dinh dưỡng giàu đạm phù hợp, bữa nhỏ và bữa phụ tối, vật lý trị liệu chống mất cơ, chăm sóc da khi phù hoặc ngứa, hỗ trợ giấc ngủ không dùng thuốc an thần tùy tiện và giáo dục người chăm sóc. Cần hỗ trợ tâm lý, kế hoạch đi lại an toàn, quản lý thuốc và thảo luận mục tiêu điều trị khi bệnh tiến triển.
Theo dõi cân nặng hằng ngày trong giai đoạn chỉnh lợi tiểu, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, tri giác, số lần đi tiêu theo chỉ định, phù và vòng bụng. Xét nghiệm điện giải, creatinin, bilirubin, INR, albumin và công thức máu được lặp theo mức độ. Sau xuất huyết hoặc bệnh não gan cần kế hoạch dự phòng tái phát; ung thư gan vẫn được giám sát khi còn phù hợp.
Đợt mất bù cấp có thể cần điều trị từ vài ngày đến nhiều tuần, nhưng nền xơ gan đòi hỏi quản lý lâu dài. Cổ trướng, bệnh não gan và giãn tĩnh mạch thường cần dự phòng liên tục và điều chỉnh nhiều lần. Thời gian chờ ghép hoặc khả năng tái ổn định phụ thuộc nguyên nhân, đáp ứng điều trị và chức năng các cơ quan; không thể cam kết một mốc hồi phục cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng gồm viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát, nhiễm trùng huyết, hội chứng gan-thận, hạ natri máu, bệnh não gan tái phát, xuất huyết tái diễn, huyết khối tĩnh mạch cửa, dịch màng phổi liên quan gan, suy dinh dưỡng, loét tỳ đè và suy đa cơ quan. Thủ thuật và thuốc có thể gây tụt huyết áp, chảy máu, tổn thương thận, rối loạn điện giải hoặc bệnh não gan.
Tiên lượng kém hơn nhiều so với giai đoạn còn bù và thay đổi theo biến cố đầu tiên, MELD-Na, tuổi, suy thận, nhiễm trùng, ung thư gan, dinh dưỡng và khả năng ghép. Một số người cải thiện đáng kể khi điều trị nguyên nhân và biến chứng, nhưng nguy cơ tái mất bù vẫn cao. Bác sĩ cần dùng dữ liệu theo thời gian thay vì một xét nghiệm đơn lẻ để tư vấn.
Các biến cố mất bù dễ tái diễn, nhất là cổ trướng, bệnh não gan và xuất huyết do giãn tĩnh mạch. Nguy cơ giảm khi xử trí yếu tố thúc đẩy, tuân thủ thuốc dự phòng, tái khám sớm sau xuất viện, tránh rượu và theo dõi thận-điện giải. Tái phát không nên tự xử lý bằng cách tăng lợi tiểu, tăng thuốc nhuận tràng hoặc nhịn ăn.
Phòng ngừa tốt nhất là phát hiện và điều trị bệnh gan trước khi mất bù. Khi đã mất bù, mục tiêu là phòng nhiễm trùng, xuất huyết và tái bệnh não gan bằng thuốc hoặc thủ thuật đúng chỉ định, tiêm chủng, vệ sinh thực phẩm, tránh rượu và thuốc độc thận-gan. Người chăm sóc cần có kế hoạch cấp cứu và danh sách thuốc cập nhật.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Xơ gan mất bù
Chia 4–6 bữa, tránh nhịn đói kéo dài và duy trì đạm theo khuyến cáo cá thể hóa để hạn chế mất cơ. Hạn chế natri thường cần khi có cổ trướng, nhưng không nên làm thức ăn quá nhạt đến mức không ăn được. Hạn chế dịch chỉ áp dụng cho một số trường hợp hạ natri máu theo chỉ định. Tránh rượu, thực phẩm sống, hải sản sống và sản phẩm “bổ gan” không rõ thành phần.
Trong đợt cấp cần nghỉ và phòng té ngã; khi ổn định nên tập phục hồi chức năng, đi bộ ngắn và bài tập kháng lực nhẹ dưới hướng dẫn để chống teo cơ. Người có bệnh não gan không nên lái xe hoặc vận hành máy. Cần tránh nâng nặng khi cổ trướng căng, thoát vị hoặc nguy cơ xuất huyết chưa kiểm soát.
Ghi cân nặng mỗi sáng, vòng bụng, phù, lượng nước tiểu, mức tỉnh táo, số lần đi tiêu theo kế hoạch điều trị và khả năng ăn uống. Người nhà nên nhận biết nói chậm, đảo lộn giấc ngủ, run vẫy và quên bất thường. Cân nặng tăng hoặc giảm nhanh, huyết áp thấp, sốt, đau bụng hay tiểu ít cần liên hệ cơ sở điều trị, không chỉ theo dõi thêm.
- Không tự tăng hoặc giảm thuốc lợi tiểu, lactulose, thuốc chẹn beta hay kháng sinh.
- Không dùng NSAID, thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc nam hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa được bác sĩ rà soát.
- Không kiêng đạm kéo dài vì có thể làm teo cơ và tăng nguy cơ biến chứng.
- Không tự hạn chế nước quá mức hoặc uống nhiều nước để “thải độc” khi có hạ natri máu.
- Không chờ đến khi sốt cao mới đi khám vì nhiễm trùng ở xơ gan có thể biểu hiện kín đáo.
- Không lái xe khi có lơ mơ, giảm tập trung hoặc vừa xuất huyết.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Xơ gan mất bù ở trẻ thường liên quan bệnh gan bẩm sinh, tắc mật, chuyển hóa hoặc tự miễn và cần điều trị tại trung tâm chuyên khoa nhi. Trẻ có thể chậm tăng trưởng, bụng to, xuất huyết hoặc lách to. Cân bằng dịch, dinh dưỡng và liều thuốc khác người lớn; đánh giá ghép gan nên được tiến hành sớm khi biến chứng tái diễn.
Người cao tuổi dễ suy thận, hạ natri, té ngã và mê sảng khi mất bù. Bệnh não gan có thể bị nhầm với sa sút trí tuệ hoặc nhiễm trùng. Cần giảm gánh đa thuốc, đánh giá mục tiêu chăm sóc, hỗ trợ vận động và theo dõi sát huyết áp khi dùng lợi tiểu hay thuốc hạ áp cửa.
Xơ gan mất bù trong thai kỳ là tình trạng nguy cơ cao cho mẹ và thai, cần quản lý tại cơ sở có Gan mật, Sản nguy cơ cao, Gây mê và Hồi sức. Cổ trướng, xuất huyết giãn tĩnh mạch và suy chức năng gan có thể nặng lên. Thuốc và thủ thuật phải cân nhắc theo tuổi thai; tuyệt đối không tự ngừng hoặc đổi thuốc.
Quyết định cho con bú dựa trên tình trạng ổn định của mẹ, nguy cơ lây của bệnh nền và thuốc đang dùng. Một số thuốc điều trị biến chứng có thể dùng được, số khác cần điều chỉnh hoặc theo dõi trẻ. Mẹ mất bù nặng có thể cần ưu tiên hồi sức và hỗ trợ chăm sóc trẻ; không mặc định rằng mọi trường hợp đều phải ngừng bú.
Suy giảm miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng, tái hoạt viêm gan và biểu hiện không điển hình. Cấy bệnh phẩm và điều trị sớm thường được cân nhắc với ngưỡng thấp hơn. Thuốc ức chế miễn dịch, hóa trị hoặc ghép tạng cần phối hợp chặt vì tương tác thuốc và độc tính gan-thận có thể làm mất bù nhanh.
Bệnh thận mạn, suy tim, đái tháo đường và bệnh phổi làm khó phân biệt nguyên nhân phù, khó thở hoặc rối loạn ý thức. Liều thuốc phải điều chỉnh theo thận, huyết áp và nguy cơ hạ đường huyết. Đa bệnh lý cũng ảnh hưởng khả năng ghép gan và kế hoạch phục hồi, vì vậy cần hội chẩn nhiều chuyên khoa.
Phẫu thuật có thể khởi phát mất bù qua chảy máu, nhiễm trùng, thuốc mê, mất dịch và suy thận. Sau mổ cần theo dõi huyết động, tri giác, dịch vào-ra, natri, creatinin, bilirubin và INR. Đau, táo bón và thuốc an thần phải được xử lý thận trọng để không gây bệnh não gan.
Câu hỏi thường gặp về Xơ gan mất bù
Điều trị có thể kiểm soát biến chứng và một số người tái ổn định khi nguyên nhân được xử lý, nhưng gan đã xơ nặng không được xem là chắc chắn hồi phục hoàn toàn. Ghép gan là phương án thay thế chức năng gan ở người phù hợp. Khả năng cải thiện phụ thuộc nguyên nhân, thận, nhiễm trùng, dinh dưỡng, mức độ suy gan và đáp ứng điều trị. Không nên tin vào cam kết chữa khỏi bằng thuốc nam hoặc sản phẩm bổ gan.
Nhiều trường hợp cần nhập viện, đặc biệt khi mới xuất hiện cổ trướng, xuất huyết, lú lẫn, sốt, đau bụng, suy thận, hạ natri hoặc khó thở. Người đã ổn định có thể được theo dõi ngoại trú sát, nhưng phải có kế hoạch xét nghiệm và dấu hiệu quay lại viện. Quyết định không dựa riêng vào mức bụng to hay men gan; bác sĩ cần đánh giá huyết áp, thận, ý thức, nhiễm trùng và chảy máu.
Thông thường không nên tự kiêng đạm. Thiếu đạm làm mất cơ, suy yếu và có thể giảm khả năng xử lý amoniac của cơ, từ đó không có lợi cho bệnh não gan. Nguồn đạm, tổng lượng và cách chia bữa cần được cá thể hóa theo cân nặng, dinh dưỡng, thận và khả năng dung nạp. Trong một số tình huống cấp, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ điều chỉnh tạm thời, không áp dụng chế độ kiêng kéo dài.
Cổ trướng đôi khi giảm khi điều trị nguyên nhân, hạn chế natri phù hợp và dùng thuốc theo chỉ định, nhưng thường không tự hết bền vững. Bụng to mới xuất hiện cần chọc dịch chẩn đoán trong nhiều bối cảnh để loại trừ nhiễm trùng. Cổ trướng căng hoặc kháng trị có thể cần chọc tháo dịch, albumin hoặc TIPS ở người được chọn. Tự tăng lợi tiểu có thể gây tụt huyết áp, hạ natri và suy thận.
Đánh giá nên được cân nhắc từ khi xuất hiện biến cố mất bù đầu tiên, đặc biệt cổ trướng có ý nghĩa, xuất huyết, bệnh não gan, vàng da hoặc suy thận. Không cần đợi đến khi suy đa cơ quan mới chuyển tuyến. Khả năng ghép phụ thuộc chỉ số bệnh, ung thư gan, tim phổi, nhiễm trùng, sử dụng rượu và hỗ trợ xã hội. Đánh giá sớm giúp có thời gian tối ưu dinh dưỡng và xử lý chống chỉ định có thể thay đổi.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

