Hydroclorothiazid, tên tiếng Anh là Hydrochlorothiazide, là thuốc lợi tiểu thiazid dùng đường uống. Thuốc làm giảm tái hấp thu natri và clorid tại ống lượn xa của nephron, từ đó tăng bài tiết natri, clorid và nước qua nước tiểu. Hydroclorothiazid được chỉ định điều trị tăng huyết áp, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ áp khác, đồng thời được sử dụng hỗ trợ điều trị phù liên quan đến suy tim sung huyết, xơ gan, corticosteroid, estrogen và một số bệnh thận.
Thuốc có thể gây mất nước, hạ natri, hạ kali, hạ magie, tăng acid uric, tăng đường huyết và hạ huyết áp tư thế. Hydroclorothiazid còn liên quan đến phản ứng nhạy cảm ánh sáng, glôcôm góc đóng cấp và nguy cơ ung thư da không hắc tố tăng theo liều tích lũy. Người dùng cần được theo dõi huyết áp, chức năng thận, điện giải và tổn thương da trong quá trình điều trị.
Nội dung chính
- Hydroclorothiazid là thuốc lợi tiểu thiazid dùng điều trị tăng huyết áp và phù.
- Thuốc bắt đầu gây lợi tiểu trong khoảng 2 giờ, đạt tác dụng cao nhất khoảng 4 giờ.
- Nguy cơ quan trọng gồm mất nước, hạ natri, hạ kali, hạ magie, tăng acid uric và rối loạn đường huyết.
- Thuốc chống chỉ định ở người vô niệu và người quá mẫn với thành phần thuốc hoặc các thuốc dẫn xuất sulfonamid theo nhãn được trích dẫn.
- Lithium thường không nên phối hợp vì Hydroclorothiazid có thể làm giảm độ thanh thải lithium và gây ngộ độc.
- Sử dụng kéo dài với liều tích lũy cao có liên quan đến nguy cơ ung thư da không hắc tố; cần chống nắng và kiểm tra tổn thương da.
- Không tự dùng thuốc để giảm cân, giảm phù hoặc tự bổ sung kali khi chưa có chỉ định.
Hoạt chất Hydroclorothiazid là gì?
Hydroclorothiazid là thuốc lợi tiểu thiazid làm tăng đào thải natri, clorid và nước qua thận. Thuốc được sử dụng để giảm huyết áp và giảm lượng dịch dư thừa trong một số tình trạng phù. Hydroclorothiazid không phải thuốc giảm cân và không làm giảm mỡ cơ thể.
Hydroclorothiazid
INN Hydrochlorothiazide
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Hydroclorothiazid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Hydrochlorothiazide |
| Tên IUPAC | 6-chloro-1,1-dioxo-3,4-dihydro-2H-1λ6,2,4-benzothiadiazine-7-sulfonamide |
| Tên hóa học khác | 2H-1,2,4-Benzothiadiazine-7-sulfonamide, 6-chloro-3,4-dihydro-, 1,1-dioxide | 3,4-Dihydro-6-chloro-7-sulfamyl-1,2,4-benzothiadiazine-1,1-dioxide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | HCTZ; hydrochlorothiazid; hydrochlorothiazide USP; 6-chloro-3,4-dihydro-2H-1,2,4-benzothiadiazine-7-sulfonamide 1,1-dioxide. |
| Tên viết tắt | HCTZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Hydrochlorothiazidum |
| Tên USAN | hydrochlorothiazide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 58-93-5 |
|---|---|
| UNII | 0J48LPH2TH |
| PubChem CID | 3639 |
| RxNorm CUI | 5487 |
| Công thức phân tử | C7H8ClN3O4S2 |
Dược động học của Hydroclorothiazid
Sau khi uống, Hydroclorothiazid được hấp thu khoảng 65–75%, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–5 giờ và gắn protein huyết thanh khoảng 40–68%. Thuốc không được chuyển hóa đáng kể, được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi và có thời gian bán thải huyết tương khoảng 5,6–14,8 giờ hoặc 6–15 giờ tùy nghiên cứu được nhãn trích dẫn.
Tác dụng lợi tiểu thường bắt đầu trong vòng 2 giờ, đạt đỉnh khoảng 4 giờ và kéo dài khoảng 6–12 giờ; một số dữ liệu dược lực học của viên nang ghi nhận hoạt tính có thể kéo dài đến 24 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hydroclorothiazid được hấp thu tương đối tốt qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau 1–5 giờ. Hấp thu có thể giảm ở người suy tim sung huyết; thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 20% và kéo dài thời gian đạt đỉnh từ khoảng 1,6 lên 2,9 giờ trong dữ liệu nhãn MICROZIDE.
Cholestyramine và colestipol có thể liên kết với Hydroclorothiazid trong đường tiêu hóa, làm giảm hấp thu lần lượt đến khoảng 85% và 43%.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống được ghi nhận khoảng 65–75%. Thức ăn làm giảm sinh khả dụng khoảng 10% trong nghiên cứu được trình bày tại nhãn MICROZIDE. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ gắn với protein huyết thanh được báo cáo khoảng 40–68%. Nồng độ trong máu toàn phần có thể cao hơn huyết tương khoảng 1,6–1,8 lần. Hydroclorothiazid qua nhau thai nhưng không qua hàng rào máu–não theo nhãn thuốc được trích dẫn và được bài tiết vào sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Hydroclorothiazid không được chuyển hóa đáng kể. Phần lớn lượng thuốc hấp thu được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng hoạt chất không đổi.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 55–77% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu; hơn 95% lượng thuốc đã hấp thu được bài tiết dưới dạng không đổi. Một nhãn khác ghi nhận ít nhất 61% liều uống được thải nguyên dạng trong vòng 24 giờ.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết tương được ghi nhận khoảng 5,6–14,8 giờ trong nhãn viên generic và khoảng 6–15 giờ trong nhãn MICROZIDE. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải phụ thuộc đáng kể vào chức năng thận; suy thận làm tăng nồng độ thuốc trong huyết tương và kéo dài thời gian bán thải. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học hoặc đáp ứng gồm:
- Suy thận làm tăng nồng độ thuốc và kéo dài thời gian bán thải.
- Suy tim sung huyết có thể làm giảm hấp thu.
- Thức ăn có thể làm giảm nhẹ sinh khả dụng và nồng độ đỉnh.
- Cholestyramine hoặc colestipol làm giảm hấp thu đáng kể.
- Liều cao làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và mất điện giải.
- Người cao tuổi có thể có đáp ứng hạ áp và tác dụng không mong muốn mạnh hơn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Hydroclorothiazid
Theo hệ thống ATC, Hydroclorothiazid thuộc nhóm C03AA – thiazid đơn thành phần, mã C03AA03. WHO xếp thuốc lợi tiểu thiazid hoặc tương tự thiazid trong các nhóm thuốc có thể được lựa chọn khi điều trị tăng huyết áp, tùy đặc điểm người bệnh và phác đồ quốc gia.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Hydroclorothiazid ức chế quá trình tái hấp thu natri và clorid tại phần đầu ống lượn xa của nephron. Lượng natri đi xuống ống góp tăng lên, kéo theo tăng bài tiết nước và thúc đẩy trao đổi natri với kali, hydro, vì vậy thuốc có thể gây hạ kali và nhiễm kiềm giảm clorid.
Thuốc làm giảm bài tiết calci qua nước tiểu và có thể làm tăng acid uric máu. Cơ chế hạ huyết áp dài hạn chưa được xác định hoàn toàn; giảm sức cản mạch ngoại biên được cho là có vai trò sau khi thể tích huyết tương dần trở về gần mức trước điều trị.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong giai đoạn đầu, tác dụng hạ áp liên quan đến tăng thải natri, giảm thể tích huyết tương và giảm cung lượng tim. Khi sử dụng kéo dài, thể tích huyết tương có xu hướng phục hồi một phần trong khi sức cản mạch ngoại biên giảm.
Tác dụng lợi tiểu bắt đầu trong khoảng 2 giờ, đạt đỉnh khoảng 4 giờ và thường kéo dài 6–12 giờ. Hydroclorothiazid thường không làm giảm đáng kể huyết áp bình thường.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Hydroclorothiazid
Theo nhãn thuốc Hoa Kỳ, Hydroclorothiazid được chỉ định:
- Điều trị tăng huyết áp, dùng đơn độc hoặc phối hợp để tăng hiệu quả của thuốc hạ áp khác.
- Điều trị hỗ trợ phù liên quan đến suy tim sung huyết.
- Điều trị hỗ trợ phù do xơ gan.
- Điều trị phù liên quan đến corticosteroid hoặc estrogen.
- Điều trị phù trong một số bệnh thận như hội chứng thận hư, viêm cầu thận cấp hoặc bệnh thận mạn, khi bác sĩ xác định thuốc còn phù hợp.
Chỉ định cụ thể cần được đối chiếu với nhãn của sản phẩm đang sử dụng.
Hydroclorothiazid được sử dụng ngoài chỉ định hoặc theo hướng dẫn chuyên khoa trong một số trường hợp tăng calci niệu và sỏi calci tái phát. Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ khuyến nghị cân nhắc thuốc lợi tiểu thiazid ở người có calci niệu cao hoặc tương đối cao và sỏi calci tái phát; đây không phải chỉ định được ghi trong nhãn Hydroclorothiazid đơn thành phần tại Hoa Kỳ được đối chiếu.
Việc sử dụng trong đái tháo nhạt do thận và các ứng dụng ngoài chỉ định khác phải được bác sĩ chuyên khoa đánh giá;
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn quốc tế và chỉ có giá trị tham khảo chuyên môn:
- Tăng huyết áp ở người lớn, viên nang MICROZIDE: khởi đầu 12,5 mg uống một lần mỗi ngày; tổng liều trên 50 mg/ngày không được khuyến nghị trong nhãn này.
- Tăng huyết áp ở người lớn, một số nhãn viên generic: khởi đầu 25 mg một lần mỗi ngày; có thể tăng lên 50 mg/ngày, dùng một lần hoặc chia hai lần.
- Khi phối hợp với thuốc hạ áp khác, người bệnh thường không cần quá 50 mg/ngày; liều trên 50 mg làm tăng đáng kể nguy cơ hạ kali máu.
- Phù ở người lớn: 25–100 mg/ngày, dùng một lần hoặc chia liều. Một số người bệnh có thể được kê theo lịch ngắt quãng để giảm nguy cơ mất điện giải.
- Trẻ em: 1–2 mg/kg/ngày, dùng một lần hoặc chia hai lần theo nhãn generic; giới hạn tối đa phụ thuộc tuổi và sản phẩm.
Liều phải được cá thể hóa theo huyết áp, nguyên nhân phù, chức năng thận, điện giải, tuổi và các thuốc đang phối hợp. Không tự áp dụng hoặc tự tăng liều.
- Uống đúng liều được kê, thường vào buổi sáng để hạn chế đi tiểu ban đêm.
- Nếu dùng hai lần mỗi ngày, thời điểm liều thứ hai cần được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn để không ảnh hưởng giấc ngủ.
- Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn; thức ăn có thể làm giảm nhẹ sinh khả dụng nhưng nhãn không yêu cầu phải uống lúc đói.
- Đứng lên từ từ để hạn chế chóng mặt và hạ huyết áp tư thế.
- Không tự bổ sung kali hoặc dùng muối thay thế chứa kali, nhất là khi đang phối hợp thuốc tác động hệ renin–angiotensin hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali.
- Khi quên liều, không dùng gấp đôi để bù.
- Không ngừng thuốc hạ áp chỉ vì huyết áp đã giảm nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Trong quá trình dùng Hydroclorothiazid, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp, mạch và triệu chứng hạ huyết áp tư thế.
- Cân nặng, mức độ phù, lượng nước tiểu và dấu hiệu mất nước.
- Natri, kali, clorid, magie và calci máu.
- Creatinin, ure và mức lọc cầu thận.
- Đường huyết ở người đái tháo đường hoặc có nguy cơ.
- Acid uric và biểu hiện bệnh gout.
- Lipid máu khi điều trị kéo dài và có yếu tố nguy cơ.
- Tổn thương da mới, nốt ruồi thay đổi hoặc vết loét lâu lành.
- Đau mắt, nhìn mờ hoặc giảm thị lực đột ngột.
Cảnh báo và lưu ý về Hydroclorothiazid
Theo các nhãn được trích dẫn, Hydroclorothiazid chống chỉ định trong:
- Vô niệu.
- Quá mẫn với Hydroclorothiazid hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.
- Quá mẫn với thuốc dẫn xuất sulfonamid theo nội dung nhãn sản phẩm.
Chống chỉ định và mức độ thận trọng phải được đối chiếu với tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Các tác dụng không mong muốn có thể gặp gồm:
- Đi tiểu nhiều.
- Chóng mặt, hoa mắt hoặc hạ huyết áp tư thế.
- Yếu, mệt mỏi.
- Khát nước, khô miệng.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc khó chịu dạ dày.
- Đau đầu, dị cảm hoặc bồn chồn.
- Co cứng hoặc đau cơ.
- Phát ban, mày đay hoặc nhạy cảm ánh sáng.
- Tăng đường huyết, tăng acid uric.
- Rối loạn chức năng cương.
- Hạ natri, hạ kali, hạ magie hoặc nhiễm kiềm giảm clorid.
Các phản ứng nghiêm trọng được ghi nhận gồm:
- Mất nước hoặc rối loạn điện giải nặng, có thể gây lú lẫn, co giật, yếu cơ hoặc rối loạn nhịp.
- Phản vệ, viêm mạch hoại tử hoặc phù phổi.
- Viêm tụy.
- Vàng da ứ mật.
- Suy thận hoặc viêm thận kẽ.
- Thiếu máu bất sản, mất bạch cầu hạt, giảm bạch cầu, thiếu máu tán huyết hoặc giảm tiểu cầu.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc hoặc viêm da tróc vảy.
- Cận thị cấp thoáng qua và glôcôm góc đóng cấp, có nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn nếu không xử trí sớm.
- Ung thư da không hắc tố, đặc biệt ung thư biểu mô tế bào vảy, liên quan đến liều tích lũy cao.
Cần được đánh giá khẩn cấp nếu xuất hiện đau mắt hoặc giảm thị lực đột ngột, ngất, co giật, khó thở, sưng mặt, phát ban phồng rộp, tim đập bất thường hoặc lú lẫn.
Cần thận trọng ở người:
- Suy thận hoặc chức năng thận đang xấu đi.
- Suy gan, xơ gan hoặc bệnh gan tiến triển vì thay đổi nhỏ về dịch và điện giải có thể gây bệnh não gan hoặc hôn mê gan.
- Đái tháo đường hoặc có nguy cơ tăng đường huyết.
- Tăng acid uric hoặc tiền sử gout.
- Lupus ban đỏ hệ thống vì thiazid có thể làm bệnh hoạt động hoặc nặng hơn.
- Hen hoặc tiền sử dị ứng.
- Rối loạn calci hoặc nghi cường cận giáp.
- Đang nôn nhiều, tiêu chảy, hạn chế ăn uống hoặc dùng dịch truyền.
- Có tiền sử ung thư da hoặc phơi nhiễm tia cực tím nhiều.
Người dùng cần hạn chế phơi nắng và tia UV, sử dụng biện pháp chống nắng phù hợp, đồng thời báo bác sĩ khi xuất hiện tổn thương da mới hoặc thay đổi. Không tự ngừng thuốc chỉ vì lo ngại ung thư da; cần trao đổi với bác sĩ về lợi ích và nguy cơ.
Quá liều thường gây lợi tiểu quá mức, mất nước, hạ huyết áp, hạ natri, hạ kali và hạ clorid. Hạ kali có thể làm tăng nguy cơ loạn nhịp, đặc biệt ở người đang dùng digoxin.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu gồm:
- Ngừng thuốc.
- Đánh giá đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
- Theo dõi huyết áp, điện tâm đồ, chức năng thận và điện giải.
- Bù dịch và điều chỉnh điện giải theo chỉ định.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
Mức độ Hydroclorothiazid được loại bỏ bằng thẩm tách máu chưa được xác định rõ. Không tự gây nôn khi nghi quá liều; cần liên hệ cấp cứu hoặc cơ sở chống độc.
Nhãn viên Hydroclorothiazid được trích dẫn yêu cầu bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động trong khoảng 15–30°C. Giữ thuốc trong bao bì kín, tránh ánh sáng và độ ẩm. Viên nang MICROZIDE còn được yêu cầu tránh đông lạnh.
Điều kiện bảo quản cụ thể phải theo bao bì của sản phẩm đang sử dụng và để thuốc ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Một số nhãn viên generic cung cấp liều nhi khoa dựa trên kinh nghiệm sử dụng và tài liệu đã công bố:
- Liều thường dùng: 1–2 mg/kg/ngày, uống một lần hoặc chia hai lần.
- Trẻ dưới 2 tuổi: tối đa 37,5 mg/ngày theo nhãn được trích dẫn.
- Trẻ 2–12 tuổi: tối đa 100 mg/ngày theo nhãn được trích dẫn.
- Trẻ dưới 6 tháng có thể cần đến 3 mg/kg/ngày chia hai lần trong một số tình huống, nhưng chỉ được thực hiện dưới giám sát chuyên khoa.
Nhãn MICROZIDE 12,5 mg lại ghi độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập. Vì vậy, không tự chuyển liều giữa các sản phẩm và không dùng cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Người trên 65 tuổi có thể hạ huyết áp mạnh hơn và gặp nhiều tác dụng không mong muốn hơn. Nhãn MICROZIDE khuyến nghị bắt đầu bằng liều thấp nhất có sẵn là 12,5 mg/ngày và tăng từng bước 12,5 mg nếu cần.
Cần theo dõi sát natri, kali, chức năng thận, huyết áp tư thế, nguy cơ té ngã và các thuốc dùng đồng thời.
Không nên sử dụng thuốc lợi tiểu thường quy để điều trị phù sinh lý trong thai kỳ. Phù phụ thuộc do tử cung chèn ép hồi lưu tĩnh mạch thường được xử trí bằng nâng chân, nằm nghỉ hoặc vớ hỗ trợ thay vì giảm thể tích tuần hoàn.
Hydroclorothiazid qua nhau thai và xuất hiện trong máu dây rốn. Có nguy cơ vàng da, giảm tiểu cầu hoặc các tác dụng không mong muốn khác ở thai hoặc trẻ sơ sinh. Thuốc chỉ nên được sử dụng khi bác sĩ xác định có nguyên nhân bệnh lý và lợi ích vượt trội nguy cơ.
Hydroclorothiazid được bài tiết vào sữa mẹ. LactMed cập nhật tháng 9 năm 2025 nhận định liều từ 50 mg/ngày trở xuống có thể chấp nhận trong thời gian cho con bú; lợi tiểu mạnh ở liều cao có thể làm giảm sản xuất sữa.
Trong một báo cáo, trẻ bú mẹ nhận khoảng 2% liều đã hiệu chỉnh theo cân nặng của mẹ sau khi người mẹ uống 50 mg; không ghi nhận bất thường điện giải ở trẻ. Tuy nhiên, quyết định sử dụng phải tính đến tuổi trẻ, lượng sữa, liều dùng và nhu cầu điều trị của người mẹ.
Thiazid phải được dùng thận trọng ở người suy gan hoặc bệnh gan tiến triển vì thay đổi nhỏ về thể tích dịch, natri hoặc kali có thể thúc đẩy bệnh não gan và hôn mê gan.
Liều phải được bác sĩ cá thể hóa và theo dõi điện giải chặt chẽ.
Hydroclorothiazid được thải chủ yếu qua thận. Suy thận làm tăng nồng độ thuốc và kéo dài thời gian bán thải; tác dụng tích lũy có thể gây tăng nitơ máu. Nếu chức năng thận tiếp tục xấu đi, nhãn khuyến nghị cân nhắc tạm ngừng hoặc ngừng thuốc.
Vô niệu là chống chỉ định. Nhãn không đưa ra một bảng điều chỉnh liều thống nhất theo mức lọc cầu thận; việc lựa chọn thuốc lợi tiểu ở bệnh thận nặng phải do bác sĩ quyết định.
Hydroclorothiazid có thể gây chóng mặt, hoa mắt, yếu hoặc hạ huyết áp tư thế, nhất là khi mới điều trị, tăng liều, mất nước hoặc uống rượu. Không lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng thế nào đến cơ thể.
Tương tác thuốc của Hydroclorothiazid
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Trimethoprim
Ở người cao tuổi, dùng trimethoprim cùng thuốc lợi tiểu, chủ yếu thiazide, liên quan tăng tỷ lệ giảm tiểu cầu kèm ban xuất huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Cơ chế chưa được xác định đầy đủ. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện giảm tiểu cầu, ban xuất huyết, bầm tím hoặc chảy máu. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Đặc biệt thận trọng ở người cao tuổi; đánh giá CBC nếu xuất hiện ban xuất huyết hoặc chảy máu. | Tiểu cầu/CBC, ban xuất huyết, bầm tím và chảy máu. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Vildagliptin
Thuốc lợi tiểu thiazide có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin, dẫn đến tăng glucose hoặc mất kiểm soát đường huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực đối kháng. SmPC xác định thiazide có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết; tài liệu nguồn không nêu cơ chế phân tử cụ thể cho cặp này. Ảnh hưởng: Glucose đói/sau ăn và HbA1c có thể tăng; người bệnh có thể xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi nếu kiểm soát đường huyết xấu đi. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi đường huyết khi bắt đầu, tăng liều hoặc ngừng thiazide. Đánh giá lại phác đồ đái tháo đường nếu kiểm soát đường huyết xấu đi; không tự điều chỉnh liều. | Glucose máu, HbA1c và triệu chứng tăng đường huyết; cân nhắc điện giải theo chỉ định của thuốc lợi tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Codeine
Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu. Ảnh hưởng: Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp. | Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Hydroclorothiazid
Hydroclorothiazid là thuốc lợi tiểu thiazid dùng đường uống. Thuốc tăng đào thải natri, clorid và nước, nhờ đó giúp giảm huyết áp và giảm phù trong một số bệnh tim, gan hoặc thận.
Có. Thuốc làm tăng lượng natri đến ống góp, thúc đẩy trao đổi natri với kali và có thể gây hạ kali máu. Nguy cơ cao hơn khi dùng liều lớn, điều trị kéo dài, xơ gan, ăn uống kém hoặc phối hợp corticosteroid, ACTH hay thuốc lợi tiểu khác.
Không tự bổ sung kali vì một số thuốc phối hợp có thể gây tăng kali; cần xét nghiệm và chỉ định của bác sĩ.
Thuốc thường được uống vào buổi sáng vì có tác dụng lợi tiểu và có thể làm đi tiểu nhiều. Nếu được kê hai lần mỗi ngày, thời điểm liều thứ hai nên được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn để hạn chế tiểu đêm.
Có. Hydroclorothiazid có thể làm tăng acid uric máu và thúc đẩy cơn gout ở người có nguy cơ. Người có tiền sử gout cần báo bác sĩ và có thể được theo dõi acid uric trong quá trình điều trị.
Các nghiên cứu dịch tễ và cảnh báo quản lý thuốc ghi nhận mối liên quan phụ thuộc liều tích lũy giữa Hydroclorothiazid với ung thư da không hắc tố, đặc biệt ung thư biểu mô tế bào vảy. Nguy cơ tuyệt đối của từng người còn phụ thuộc màu da, phơi nắng và các yếu tố khác.
Người dùng nên hạn chế tia UV, chống nắng và báo bác sĩ về tổn thương da mới hoặc thay đổi. Không tự ngừng thuốc; bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích điều trị tăng huyết áp với nguy cơ cá nhân.

