Hydroclorothiazid

Hydroclorothiazid, tên tiếng Anh là Hydrochlorothiazide, là thuốc lợi tiểu thiazid dùng đường uống. Thuốc làm giảm tái hấp thu natri và clorid tại ống lượn xa của nephron, từ đó tăng bài tiết natri, clorid và nước qua nước tiểu. Hydroclorothiazid được chỉ định điều trị tăng huyết áp, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ áp khác, đồng thời được sử dụng hỗ trợ điều trị phù liên quan đến suy tim sung huyết, xơ gan, corticosteroid, estrogen và một số bệnh thận.
Thuốc có thể gây mất nước, hạ natri, hạ kali, hạ magie, tăng acid uric, tăng đường huyết và hạ huyết áp tư thế. Hydroclorothiazid còn liên quan đến phản ứng nhạy cảm ánh sáng, glôcôm góc đóng cấp và nguy cơ ung thư da không hắc tố tăng theo liều tích lũy. Người dùng cần được theo dõi huyết áp, chức năng thận, điện giải và tổn thương da trong quá trình điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hydroclorothiazid là thuốc lợi tiểu thiazid dùng điều trị tăng huyết áp và phù.
  • Thuốc bắt đầu gây lợi tiểu trong khoảng 2 giờ, đạt tác dụng cao nhất khoảng 4 giờ.
  • Nguy cơ quan trọng gồm mất nước, hạ natri, hạ kali, hạ magie, tăng acid uric và rối loạn đường huyết.
  • Thuốc chống chỉ định ở người vô niệu và người quá mẫn với thành phần thuốc hoặc các thuốc dẫn xuất sulfonamid theo nhãn được trích dẫn.
  • Lithium thường không nên phối hợp vì Hydroclorothiazid có thể làm giảm độ thanh thải lithium và gây ngộ độc.
  • Sử dụng kéo dài với liều tích lũy cao có liên quan đến nguy cơ ung thư da không hắc tố; cần chống nắng và kiểm tra tổn thương da.
  • Không tự dùng thuốc để giảm cân, giảm phù hoặc tự bổ sung kali khi chưa có chỉ định.

Hoạt chất Hydroclorothiazid là gì?

Hydroclorothiazid là thuốc lợi tiểu thiazid làm tăng đào thải natri, clorid và nước qua thận. Thuốc được sử dụng để giảm huyết áp và giảm lượng dịch dư thừa trong một số tình trạng phù. Hydroclorothiazid không phải thuốc giảm cân và không làm giảm mỡ cơ thể.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Hydroclorothiazid

INN Hydrochlorothiazide

CAS 58-93-5 Công thức C7H8ClN3O4S2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Hydroclorothiazid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Hydrochlorothiazide

Tên IUPAC

6-chloro-1,1-dioxo-3,4-dihydro-2H-1λ6,2,4-benzothiadiazine-7-sulfonamide

Tên hóa học khác

2H-1,2,4-Benzothiadiazine-7-sulfonamide, 6-chloro-3,4-dihydro-, 1,1-dioxide | 3,4-Dihydro-6-chloro-7-sulfamyl-1,2,4-benzothiadiazine-1,1-dioxide

Tên khác / tên đồng nghĩa

HCTZ; hydrochlorothiazid; hydrochlorothiazide USP; 6-chloro-3,4-dihydro-2H-1,2,4-benzothiadiazine-7-sulfonamide 1,1-dioxide.

Tên viết tắt

HCTZ

Tên Latinh / tên dược điển

Hydrochlorothiazidum

Tên USAN

hydrochlorothiazide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

58-93-5

UNII

0J48LPH2TH

PubChem CID

3639

RxNorm CUI

5487

Công thức phân tử

C7H8ClN3O4S2

Dược động học của Hydroclorothiazid

Sau khi uống, Hydroclorothiazid được hấp thu khoảng 65–75%, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–5 giờ và gắn protein huyết thanh khoảng 40–68%. Thuốc không được chuyển hóa đáng kể, được thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi và có thời gian bán thải huyết tương khoảng 5,6–14,8 giờ hoặc 6–15 giờ tùy nghiên cứu được nhãn trích dẫn.
Tác dụng lợi tiểu thường bắt đầu trong vòng 2 giờ, đạt đỉnh khoảng 4 giờ và kéo dài khoảng 6–12 giờ; một số dữ liệu dược lực học của viên nang ghi nhận hoạt tính có thể kéo dài đến 24 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Hydroclorothiazid được hấp thu tương đối tốt qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau 1–5 giờ. Hấp thu có thể giảm ở người suy tim sung huyết; thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 20% và kéo dài thời gian đạt đỉnh từ khoảng 1,6 lên 2,9 giờ trong dữ liệu nhãn MICROZIDE.
Cholestyramine và colestipol có thể liên kết với Hydroclorothiazid trong đường tiêu hóa, làm giảm hấp thu lần lượt đến khoảng 85% và 43%.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống được ghi nhận khoảng 65–75%. Thức ăn làm giảm sinh khả dụng khoảng 10% trong nghiên cứu được trình bày tại nhãn MICROZIDE.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn với protein huyết thanh được báo cáo khoảng 40–68%. Nồng độ trong máu toàn phần có thể cao hơn huyết tương khoảng 1,6–1,8 lần. Hydroclorothiazid qua nhau thai nhưng không qua hàng rào máu–não theo nhãn thuốc được trích dẫn và được bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Hydroclorothiazid không được chuyển hóa đáng kể. Phần lớn lượng thuốc hấp thu được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng hoạt chất không đổi.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 55–77% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu; hơn 95% lượng thuốc đã hấp thu được bài tiết dưới dạng không đổi. Một nhãn khác ghi nhận ít nhất 61% liều uống được thải nguyên dạng trong vòng 24 giờ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương được ghi nhận khoảng 5,6–14,8 giờ trong nhãn viên generic và khoảng 6–15 giờ trong nhãn MICROZIDE.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải phụ thuộc đáng kể vào chức năng thận; suy thận làm tăng nồng độ thuốc trong huyết tương và kéo dài thời gian bán thải.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học hoặc đáp ứng gồm:

  • Suy thận làm tăng nồng độ thuốc và kéo dài thời gian bán thải.
  • Suy tim sung huyết có thể làm giảm hấp thu.
  • Thức ăn có thể làm giảm nhẹ sinh khả dụng và nồng độ đỉnh.
  • Cholestyramine hoặc colestipol làm giảm hấp thu đáng kể.
  • Liều cao làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và mất điện giải.
  • Người cao tuổi có thể có đáp ứng hạ áp và tác dụng không mong muốn mạnh hơn.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Hydroclorothiazid

Theo hệ thống ATC, Hydroclorothiazid thuộc nhóm C03AA – thiazid đơn thành phần, mã C03AA03. WHO xếp thuốc lợi tiểu thiazid hoặc tương tự thiazid trong các nhóm thuốc có thể được lựa chọn khi điều trị tăng huyết áp, tùy đặc điểm người bệnh và phác đồ quốc gia.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Hydroclorothiazid ức chế quá trình tái hấp thu natri và clorid tại phần đầu ống lượn xa của nephron. Lượng natri đi xuống ống góp tăng lên, kéo theo tăng bài tiết nước và thúc đẩy trao đổi natri với kali, hydro, vì vậy thuốc có thể gây hạ kali và nhiễm kiềm giảm clorid.
Thuốc làm giảm bài tiết calci qua nước tiểu và có thể làm tăng acid uric máu. Cơ chế hạ huyết áp dài hạn chưa được xác định hoàn toàn; giảm sức cản mạch ngoại biên được cho là có vai trò sau khi thể tích huyết tương dần trở về gần mức trước điều trị.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong giai đoạn đầu, tác dụng hạ áp liên quan đến tăng thải natri, giảm thể tích huyết tương và giảm cung lượng tim. Khi sử dụng kéo dài, thể tích huyết tương có xu hướng phục hồi một phần trong khi sức cản mạch ngoại biên giảm.
Tác dụng lợi tiểu bắt đầu trong khoảng 2 giờ, đạt đỉnh khoảng 4 giờ và thường kéo dài 6–12 giờ. Hydroclorothiazid thường không làm giảm đáng kể huyết áp bình thường.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Hydroclorothiazid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Hydroclorothiazid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Hydroclorothiazid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Trimethoprim

Ở người cao tuổi, dùng trimethoprim cùng thuốc lợi tiểu, chủ yếu thiazide, liên quan tăng tỷ lệ giảm tiểu cầu kèm ban xuất huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa được xác định đầy đủ.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện giảm tiểu cầu, ban xuất huyết, bầm tím hoặc chảy máu.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đặc biệt thận trọng ở người cao tuổi; đánh giá CBC nếu xuất hiện ban xuất huyết hoặc chảy máu.

Tiểu cầu/CBC, ban xuất huyết, bầm tím và chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Vildagliptin

Thuốc lợi tiểu thiazide có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin, dẫn đến tăng glucose hoặc mất kiểm soát đường huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực đối kháng. SmPC xác định thiazide có thể làm giảm hiệu lực hạ đường huyết; tài liệu nguồn không nêu cơ chế phân tử cụ thể cho cặp này.

Ảnh hưởng:

Glucose đói/sau ăn và HbA1c có thể tăng; người bệnh có thể xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi nếu kiểm soát đường huyết xấu đi.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Theo dõi đường huyết khi bắt đầu, tăng liều hoặc ngừng thiazide. Đánh giá lại phác đồ đái tháo đường nếu kiểm soát đường huyết xấu đi; không tự điều chỉnh liều.

Glucose máu, HbA1c và triệu chứng tăng đường huyết; cân nhắc điện giải theo chỉ định của thuốc lợi tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.5: các nhóm thuốc có thể làm giảm tác dụng hạ đường huyết của vildagliptin | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Codeine

Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu.

Ảnh hưởng:

Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp.

Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc.

Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Rituximab

Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch.

Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Hydroclorothiazid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *