Hydrocortisone là dạng dược phẩm của cortisol, hormon glucocorticoid tự nhiên do vỏ tuyến thượng thận sản xuất. Thuốc được dùng để thay thế cortisol ở người suy tuyến thượng thận và để kiểm soát phản ứng viêm hoặc miễn dịch trong nhiều bệnh lý. Hydrocortisone có cả hoạt tính glucocorticoid và giữ muối ở mức nhất định, vì vậy có thể gây giữ nước, tăng huyết áp, hạ kali và các rối loạn chuyển hóa khi sử dụng liều cao hoặc kéo dài.
Các dạng dùng gồm viên uống, thuốc tiêm hydrocortisone sodium succinate, kem hoặc thuốc mỡ bôi da và một số chế phẩm dùng tại mắt, trực tràng hoặc đại tràng. Liều, chỉ định và độ an toàn khác nhau đáng kể giữa từng dạng bào chế. Không được tự chuyển đổi giữa thuốc uống, thuốc tiêm và thuốc bôi hoặc ngừng Hydrocortisone toàn thân đột ngột sau khi đã dùng kéo dài.
Nội dung chính
- Hydrocortisone là glucocorticoid tự nhiên, còn được gọi là cortisol khi nói đến hormon nội sinh.
- Thuốc được dùng để thay thế hormon trong suy tuyến thượng thận và chống viêm hoặc ức chế miễn dịch trong nhiều bệnh.
- Dạng tiêm Hydrocortisone là thuốc cấp cứu quan trọng trong cơn suy thượng thận; việc điều trị không nên bị trì hoãn để chờ xét nghiệm.
- Dùng toàn thân kéo dài có thể gây suy trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận, hội chứng Cushing do thuốc, nhiễm trùng, tăng đường huyết, loãng xương, tăng huyết áp và đục thủy tinh thể.
- Hydrocortisone bôi da có thể gây teo da và vẫn có khả năng hấp thu toàn thân khi bôi trên diện rộng, da viêm, dùng kéo dài hoặc băng kín.
- Không tự ngừng Hydrocortisone toàn thân đột ngột, tự tăng liều khi bị bệnh hoặc tự dùng thuốc tiêm tại nhà nếu chưa được huấn luyện và chỉ định.
Hoạt chất Hydrocortisone là gì?
Hydrocortisone là dạng thuốc của cortisol, hormon thiết yếu giúp duy trì huyết áp, chuyển hóa glucose, đáp ứng với stress và kiểm soát phản ứng viêm. Ở liều thay thế, thuốc bù lượng cortisol mà cơ thể không sản xuất đủ. Ở liều cao hơn, Hydrocortisone có tác dụng chống viêm và ức chế miễn dịch.
Hydrocortisone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Hydrocortisone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Hydrocortisone |
| Tên hóa học khác | Pregn-4-ene-3,20-dione, 11,17,21-trihydroxy-, (11beta)- | 11beta,17alpha,21-Trihydroxypregn-4-ene-3,20-dione | 4-Pregnene-11beta,17alpha,21-triol-3,20-dione |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Cortisol; hydrocortison; hydrocortisone sodium succinate; hydrocortisone acetate; hydrocortisone sodium phosphate. |
| Tên viết tắt | HC |
| Tên Latinh / tên dược điển | Hydrocortisonum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 50-23-7 |
|---|---|
| UNII | WI4X0X7BPJ |
| PubChem CID | 5754 |
| RxNorm CUI | 5492 |
| Công thức phân tử | C21H30O5 |
Dược động học của Hydrocortisone
Hydrocortisone đường uống được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Ít nhất 90% thuốc liên kết thuận nghịch với protein huyết tương, chủ yếu corticosteroid-binding globulin và albumin. Thuốc được chuyển hóa tại gan và nhiều mô thành tetrahydrocortisone, tetrahydrocortisol cùng các sản phẩm phân hủy khác, sau đó thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronid. Thời gian bán thải huyết tương khoảng 1,5 giờ.
Hydrocortisone bôi ngoài da có thể hấp thu qua da lành. Viêm da, tổn thương hàng rào biểu bì, bôi trên diện rộng và băng kín làm tăng đáng kể hấp thu qua da. Sau khi hấp thu, thuốc được xử lý theo các con đường dược động học tương tự Hydrocortisone dùng toàn thân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hydrocortisone dùng đường uống được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Thuốc tiêm tĩnh mạch tạo nồng độ toàn thân ngay lập tức; tiêm bắp có khởi phát chậm hơn nhưng vẫn được sử dụng khi chưa thiết lập được đường truyền.
Dạng bôi hấp thu nhiều hơn qua vùng da viêm, da mỏng, diện tích lớn hoặc khi được che kín.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân của dạng bôi phụ thuộc vị trí, tình trạng da, tá dược, diện tích bôi, thời gian dùng và việc băng kín. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Khoảng 90% hoặc nhiều hơn Hydrocortisone liên kết thuận nghịch với protein huyết tương, chủ yếu với corticosteroid-binding globulin và albumin. Thuốc phân bố rộng trong mô, qua nhau thai và có thể xuất hiện trong sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Hydrocortisone được chuyển hóa tại gan và các mô ngoại vi thành tetrahydrocortisone, tetrahydrocortisol và các chất chuyển hóa khác. Enzym 11β-hydroxysteroid dehydrogenase type 1, type 2 và CYP3A4 tham gia vào quá trình chuyển hóa hoặc thanh thải cortisol.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronid. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ Hydrocortisone được bài tiết nguyên dạng; thanh thải qua thận và mật của hoạt chất không đổi không đáng kể.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết tương hoặc thời gian bán thải cuối của Hydrocortisone giải phóng tức thời khoảng 1,5 giờ; một số SmPC ghi thời gian bán thải sinh học khoảng 100 phút. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân thay đổi theo công thức bào chế, tuổi, tình trạng bệnh và chức năng gan. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ hoặc tác dụng Hydrocortisone gồm:
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampin, carbamazepine, phenytoin hoặc barbiturat có thể tăng chuyển hóa và làm giảm tác dụng.
- Thuốc ức chế CYP3A4 như ketoconazole và một số macrolide có thể làm tăng nồng độ và độc tính.
- Estrogen có thể làm giảm chuyển hóa một số corticosteroid và tăng tác dụng.
- Suy gan nặng có thể làm giảm khả năng chuyển hóa.
- Cường giáp có thể tăng thanh thải corticosteroid; suy giáp có thể làm giảm thanh thải.
- Viêm da, băng kín và diện tích bôi lớn làm tăng hấp thu Hydrocortisone dùng ngoài da.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Hydrocortisone
Hydrocortisone là glucocorticoid tác dụng ngắn có hoạt tính mineralocorticoid đáng kể hơn nhiều corticosteroid tổng hợp như dexamethasone. Đặc tính giữ muối giúp thuốc phù hợp trong điều trị thay thế suy tuyến thượng thận nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ giữ nước, phù, tăng huyết áp và mất kali khi dùng liều cao.
Dạng bôi Hydrocortisone được xếp trong nhóm corticosteroid ngoài da có hiệu lực yếu.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Hydrocortisone khuếch tán qua màng tế bào và liên kết với thụ thể glucocorticoid trong bào tương. Phức hợp thuốc–thụ thể đi vào nhân, điều chỉnh phiên mã gen và làm thay đổi tổng hợp các protein liên quan đến viêm, miễn dịch, chuyển hóa carbohydrate, protein và lipid.
Tác dụng chống viêm liên quan đến giảm sản xuất cytokine, prostaglandin, leukotriene và các chất trung gian khác; giảm tính thấm mao mạch và hạn chế hoạt động của tế bào miễn dịch. Hydrocortisone cũng có tác dụng mineralocorticoid, thúc đẩy giữ natri và nước, đồng thời tăng bài tiết kali.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở liều sinh lý, Hydrocortisone thay thế cortisol và duy trì chức năng thiết yếu trong suy tuyến thượng thận. Ở liều dược lý, thuốc ức chế phản ứng viêm, miễn dịch và dị ứng nhưng cũng làm tăng đường huyết, dị hóa protein, giữ natri, tăng thải kali và giảm tạo xương.
Dạng bôi có tác dụng chống viêm, giảm ngứa và co mạch tại da.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Hydrocortisone
Tùy dạng bào chế và nhãn sản phẩm, Hydrocortisone có thể được chỉ định trong:
- Suy vỏ thượng thận nguyên phát hoặc thứ phát.
- Tăng sản thượng thận bẩm sinh.
- Viêm tuyến giáp không mủ.
- Tăng calci máu liên quan ung thư.
- Một số bệnh thấp khớp, bệnh collagen, bệnh da nặng, dị ứng nặng, bệnh mắt, bệnh hô hấp, bệnh huyết học, ung thư, hội chứng thận hư và bệnh viêm đường tiêu hóa.
- Cơn suy thượng thận cấp hoặc tình trạng cấp tính khi không thể dùng đường uống.
- Viêm và ngứa trong các bệnh da đáp ứng corticosteroid.
- Ngứa tạm thời do eczema, viêm da tiết bã, côn trùng cắn, viêm da tiếp xúc hoặc kích ứng nhẹ đối với một số kem Hydrocortisone 1% không kê đơn.
Hydrocortisone được sử dụng theo hướng dẫn chuyên môn trong một số tình trạng hồi sức như sốc nhiễm khuẩn phụ thuộc thuốc vận mạch. Chỉ định, thời điểm và liều trong hồi sức phụ thuộc guideline và tình trạng người bệnh; không được suy rộng từ liều điều trị suy tuyến thượng thận.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ có giá trị tham khảo chuyên môn và không được tự áp dụng:
- Điều trị thay thế suy thượng thận nguyên phát ở người lớn: tổng liều Hydrocortisone thường 15–25 mg/ngày, chia hai hoặc ba lần; liều lớn nhất dùng vào buổi sáng khi thức dậy.
- Trẻ em bị suy thượng thận nguyên phát: liều khởi đầu tham khảo 8 mg/m² diện tích cơ thể/ngày, chia ba hoặc bốn lần và điều chỉnh theo nhu cầu cá nhân.
- Cơn suy thượng thận ở người lớn: tiêm ngay 100 mg Hydrocortisone tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, sau đó 200 mg trong 24 giờ, ưu tiên truyền liên tục; phương án khác là 50 mg mỗi 6 giờ.
- Điều trị chống viêm toàn thân bằng viên uống: nhãn DailyMed ghi liều khởi đầu có thể từ 20–240 mg/ngày tùy bệnh và mức độ nặng, sau đó giảm về liều thấp nhất duy trì đáp ứng. Khoảng liều này không áp dụng cho điều trị thay thế cortisol thông thường.
- SOLU-CORTEF trong các tình trạng cấp tính khác: liều ban đầu theo nhãn có thể 100–500 mg, có thể lặp lại sau 2, 4 hoặc 6 giờ tùy bệnh và đáp ứng.
- Kem Hydrocortisone kê đơn: bôi một lớp mỏng lên vùng tổn thương 2–4 lần/ngày tùy mức độ.
- Kem Hydrocortisone 1% không kê đơn: người lớn và trẻ từ 2 tuổi có thể bôi tối đa 3–4 lần/ngày theo nhãn được trích dẫn; trẻ dưới 2 tuổi cần hỏi bác sĩ.
Liều Hydrocortisone phải được cá thể hóa theo chỉ định, dạng bào chế, tuổi, diện tích cơ thể, mức độ stress, bệnh đồng mắc và đáp ứng điều trị.
Đối với viên uống:
- Dùng đúng lịch bác sĩ hướng dẫn; liều thay thế thường được phân bố để mô phỏng nhịp cortisol, với liều lớn nhất vào buổi sáng.
- Có thể uống cùng thức ăn nếu thuốc gây khó chịu dạ dày.
- Người suy tuyến thượng thận cần tuân thủ quy tắc tăng liều khi ốm và mang thẻ hoặc giấy cảnh báo steroid.
- Không ngừng thuốc đột ngột sau khi dùng toàn thân kéo dài.
Đối với thuốc bôi: - Chỉ bôi lớp mỏng trên vùng cần điều trị.
- Tránh mắt, miệng, vết thương hở và vùng nhiễm trùng chưa được kiểm soát.
- Không băng kín, bôi diện rộng hoặc dùng kéo dài nếu bác sĩ không chỉ định.
- Kem không kê đơn cần ngừng và hỏi bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài quá 7 ngày, nặng hơn hoặc tái phát nhanh.
Thuốc tiêm phải được pha và sử dụng bởi nhân viên y tế hoặc người đã được đào tạo theo kế hoạch cấp cứu cá nhân.
Khi sử dụng Hydrocortisone toàn thân, có thể cần theo dõi:
- Triệu chứng thiếu hoặc thừa glucocorticoid.
- Huyết áp, cân nặng, phù và dấu hiệu suy tim.
- Natri, kali và glucose máu.
- Nhiễm trùng, tái hoạt lao, viêm gan B hoặc Strongyloides ở người có nguy cơ.
- Mật độ xương và nguy cơ gãy xương khi điều trị kéo dài.
- Tâm trạng, giấc ngủ và dấu hiệu rối loạn tâm thần.
- Nhãn áp, đục thủy tinh thể và thay đổi thị lực.
- Chiều cao và tốc độ tăng trưởng ở trẻ em.
- Khả năng phục hồi trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận khi giảm hoặc ngừng thuốc.
Khi bôi trên diện rộng hoặc kéo dài, bác sĩ có thể đánh giá cortisol niệu hoặc nghiệm pháp kích thích ACTH nếu nghi ức chế trục HPA.
Cảnh báo và lưu ý về Hydrocortisone
Đối với Hydrocortisone toàn thân:
- Quá mẫn với Hydrocortisone hoặc thành phần của sản phẩm.
- Nhiễm nấm toàn thân, trừ khi corticosteroid được dùng để kiểm soát một phản ứng thuốc đặc biệt theo chỉ định chuyên khoa.
- Không tiêm SOLU-CORTEF vào khoang nội tủy.
- Tiêm bắp corticosteroid chống chỉ định ở người bị ban xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn theo nhãn SOLU-CORTEF.
Đối với Hydrocortisone bôi da, chống chỉ định chính trong nhãn được trích dẫn là quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược.
Vaccine sống hoặc giảm độc lực chống chỉ định khi người bệnh đang nhận liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch; không áp dụng tương tự cho liều thay thế sinh lý trong bệnh Addison.
Tác dụng không mong muốn toàn thân có thể gồm:
- Tăng cảm giác thèm ăn, tăng cân và mặt tròn kiểu Cushing.
- Mất ngủ, thay đổi tâm trạng, kích thích hoặc trầm cảm.
- Khó tiêu, buồn nôn hoặc đầy bụng.
- Giữ natri, giữ nước, phù, tăng huyết áp và hạ kali.
- Tăng đường huyết hoặc làm bộc lộ đái tháo đường.
- Mụn trứng cá, tăng tiết mồ hôi, da mỏng và dễ bầm tím.
- Yếu cơ, mất khối cơ hoặc loãng xương.
- Chậm lành vết thương và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Rối loạn kinh nguyệt.
- Đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp khi dùng kéo dài.
Tác dụng tại chỗ của dạng bôi có thể gồm nóng rát, ngứa, kích ứng, khô da, viêm nang lông, mụn dạng trứng cá, giảm sắc tố, viêm da quanh miệng, teo da, rạn da và nhiễm trùng thứ phát.
Các tác dụng phụ nghiêm trọng có thể gồm:
- Cơn suy thượng thận sau khi ngừng thuốc quá nhanh hoặc không tăng liều khi cơ thể chịu stress.
- Nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng cơ hội hoặc tái hoạt lao, viêm gan B và Strongyloides.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa.
- Viêm tụy.
- Rối loạn tâm thần nặng, trầm cảm hoặc loạn thần.
- Tăng huyết áp nặng, suy tim, rối loạn nhịp hoặc huyết khối.
- Loãng xương, hoại tử vô mạch đầu xương và gãy xương.
- Tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc nhiễm trùng mắt.
- Hội chứng Cushing do thuốc và ức chế kéo dài trục HPA.
- Cơn u tủy thượng thận ở người có u tủy thượng thận chưa được nhận biết.
- Hội chứng ly giải khối u ở người có bệnh ác tính nguy cơ cao.
Cần cấp cứu nếu có khó thở, sưng mặt hoặc lưỡi, nôn kéo dài, tụt huyết áp, ngất, lú lẫn, đau bụng dữ dội, phân đen, sốt cao hoặc yếu kiệt ở người phụ thuộc steroid.
Hydrocortisone toàn thân làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, có thể che lấp sốt và dấu hiệu viêm. Cần sàng lọc hoặc đánh giá nguy cơ lao, viêm gan B, Strongyloides và các nhiễm trùng tiềm ẩn trước khi dùng liều ức chế miễn dịch kéo dài.
Cần thận trọng ở người đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim, loãng xương, loét dạ dày–tá tràng, bệnh tâm thần, động kinh, tăng nhãn áp, herpes simplex ở mắt, nhược cơ, suy gan, suy thận hoặc mới bị nhồi máu cơ tim.
Không sử dụng corticosteroid liều cao để điều trị chấn thương sọ não khi không có chỉ định khác. Tiêm ngoài màng cứng không được phê duyệt và đã liên quan đến nhồi máu tủy, liệt, mù vỏ não, đột quỵ và tử vong.
Đối với dạng bôi, tránh bôi kéo dài trên mặt, nếp gấp, vùng sinh dục, da mỏng hoặc diện tích lớn; trẻ em và người băng kín có nguy cơ hấp thu toàn thân cao hơn.
Quá liều cấp Hydrocortisone đơn lẻ thường không có hội chứng đặc hiệu, nhưng sử dụng liều cao hoặc kéo dài có thể gây tăng huyết áp, giữ nước, hạ kali, tăng đường huyết, kích động, xuất huyết tiêu hóa, hội chứng Cushing và ức chế trục HPA. Dạng bôi quá mức cũng có thể hấp thu đủ để gây tác dụng toàn thân.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí gồm:
- Ngừng hoặc giảm liều có kiểm soát theo đánh giá của bác sĩ.
- Theo dõi huyết áp, điện giải, glucose, tình trạng dịch và tâm thần.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
- Không ngừng đột ngột ở người đã dùng kéo dài hoặc phụ thuộc steroid.
- Xử trí cấp cứu nếu có phản vệ, xuất huyết tiêu hóa, rối loạn điện giải nặng hoặc suy thượng thận.
Khi trẻ nuốt phải thuốc bôi hoặc nghi dùng nhầm liều lớn, cần liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng bào chế:
- Viên Hydrocortisone thường được bảo quản ở nhiệt độ phòng kiểm soát, trong bao bì kín, tránh ánh sáng và độ ẩm.
- Kem Hydrocortisone 1% không kê đơn được trích dẫn bảo quản ở 20–25°C.
- SOLU-CORTEF sau khi pha phải được bảo vệ khỏi ánh sáng; nhãn yêu cầu dùng dung dịch đã pha hoặc pha loãng trong vòng 12 giờ ở 20–25°C hoặc không quá 24 giờ khi bảo quản lạnh.
Luôn ưu tiên hướng dẫn trên bao bì của sản phẩm cụ thể và để thuốc ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Hydrocortisone là glucocorticoid được ưu tiên trong điều trị thay thế suy thượng thận ở trẻ em vì có thời gian tác dụng ngắn hơn các corticosteroid tổng hợp kéo dài. Hướng dẫn Endocrine Society đề xuất liều khởi đầu khoảng 8 mg/m²/ngày, chia ba hoặc bốn lần và điều chỉnh theo nhu cầu.
Dùng corticosteroid toàn thân kéo dài có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng, ngay cả khi chưa phát hiện rõ ức chế trục HPA trên xét nghiệm. Cần theo dõi chiều cao, cân nặng, huyết áp, mắt, xương và dấu hiệu nhiễm trùng.
Trẻ em hấp thu Hydrocortisone bôi theo tỷ lệ cơ thể cao hơn người lớn, vì vậy dễ gặp hội chứng Cushing, ức chế tuyến thượng thận và tăng áp lực nội sọ. Kem 1% không kê đơn được trích dẫn không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi khi chưa hỏi bác sĩ.
Không ghi nhận khác biệt nhất quán về đáp ứng giữa người cao tuổi và người trẻ trong các dữ liệu của SOLU-CORTEF, nhưng số người cao tuổi trong thử nghiệm còn hạn chế. Nên bắt đầu ở đầu thấp của khoảng liều và cân nhắc chức năng gan, thận, tim, loãng xương, đái tháo đường, tăng huyết áp cùng các thuốc dùng đồng thời.
Người cao tuổi dùng kéo dài có nguy cơ cao hơn đối với gãy xương, yếu cơ, nhiễm trùng, tăng đường huyết, đục thủy tinh thể và mê sảng.
Corticosteroid chỉ nên được sử dụng trong thai kỳ khi lợi ích điều trị vượt trội nguy cơ. Trẻ sinh từ người mẹ dùng liều corticosteroid đáng kể trong thai kỳ cần được theo dõi dấu hiệu suy tuyến thượng thận.
Đối với phụ nữ mang thai bị suy thượng thận nguyên phát, Endocrine Society ưu tiên Hydrocortisone hơn cortisone acetate, prednisolone, prednisone hoặc dexamethasone; người bệnh cần được đánh giá ít nhất mỗi tam cá nguyệt và có thể phải tăng liều, đặc biệt trong ba tháng cuối. Khi chuyển dạ tích cực cần dùng liều stress tương tự phẫu thuật lớn.
Không trì hoãn Hydrocortisone trong cơn suy thượng thận ở phụ nữ mang thai vì không điều trị có thể đe dọa tính mạng mẹ và thai.
Cortisol là thành phần tự nhiên của sữa mẹ, nhưng nồng độ sau khi người mẹ dùng Hydrocortisone với liều dược lý chưa được nghiên cứu đầy đủ. LactMed nhận định lượng nguy hiểm truyền sang trẻ khó xảy ra, nhưng có thể cân nhắc corticosteroid được nghiên cứu nhiều hơn khi cần dùng liều toàn thân kéo dài. Liều trung bình đến cao có thể tạm thời làm giảm sản xuất sữa.
Dùng Hydrocortisone bôi trong thời gian ngắn trên vùng nhỏ ít khả năng gây nguy cơ qua sữa. Cần dùng lượng thấp nhất có hiệu quả, tránh để da trẻ tiếp xúc với vùng bôi và vệ sinh sạch vùng núm vú trước khi cho bú nếu thuốc được bôi tại đây.
Hydrocortisone được chuyển hóa chủ yếu tại gan và mô ngoại vi. SmPC được đối chiếu cho biết suy gan nhẹ đến trung bình thường không cần điều chỉnh liều cố định, nhưng suy gan nặng làm giảm khối lượng gan chức năng và khả năng chuyển hóa, do đó có thể cần cá thể hóa liều.
Tác dụng corticosteroid có thể tăng ở người xơ gan. Cần theo dõi phù, huyết áp, glucose, nhiễm trùng và dấu hiệu thừa glucocorticoid.
Chỉ một lượng rất nhỏ Hydrocortisone được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu, nhưng SmPC cho biết suy thận nặng vẫn có thể ảnh hưởng đến thuốc được loại bỏ hoàn toàn qua chuyển hóa và có thể cần điều chỉnh liều.
Cần theo dõi giữ dịch, phù, huyết áp, kali, natri và tình trạng tim mạch ở người suy thận.
Hydrocortisone không phải thuốc an thần điển hình, nhưng có thể gây chóng mặt, đau đầu, nhìn mờ, thay đổi tâm trạng, mất ngủ, kích động hoặc yếu cơ. Không lái xe hoặc vận hành máy khi có các triệu chứng này hoặc khi đang bị suy thượng thận chưa ổn định.
Tương tác thuốc của Hydrocortisone
- Rifampin, phenytoin, carbamazepine, phenobarbital và các chất cảm ứng CYP3A4 có thể làm tăng chuyển hóa Hydrocortisone và giảm hiệu quả.
- Ketoconazole và một số kháng sinh macrolide có thể giảm độ thanh thải, làm tăng nồng độ và độc tính corticosteroid.
- Thuốc lợi tiểu mất kali, amphotericin B và thuốc khác gây hạ kali làm tăng nguy cơ hạ kali; hạ kali có thể tăng nguy cơ loạn nhịp ở người dùng digoxin.
- Hydrocortisone có thể làm tăng glucose máu và khiến cần điều chỉnh insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
- Tác động lên warfarin có thể tăng hoặc giảm; cần theo dõi INR hoặc các chỉ số đông máu.
- Corticosteroid có thể làm giảm nồng độ salicylate khi dùng kéo dài và gây ngộ độc salicylate khi ngừng steroid; aspirin và NSAID cũng làm tăng nguy cơ tổn thương tiêu hóa.
- Cyclosporine có thể làm tăng tác dụng của cả hai thuốc và đã có báo cáo co giật.
- Estrogen có thể tăng tác dụng corticosteroid.
- Thuốc kháng cholinesterase có thể làm yếu cơ nặng hơn ở người nhược cơ.
- Vaccine sống không được dùng khi đang sử dụng liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch.
Thắc mắc về hoạt chất Hydrocortisone
Hydrocortisone là corticosteroid tương ứng với hormon cortisol tự nhiên. Thuốc được dùng để thay thế cortisol ở người suy tuyến thượng thận và dùng ở liều cao hơn để giảm viêm, dị ứng hoặc hoạt động miễn dịch quá mức.
Hydrocortisone dạng kem hoặc thuốc mỡ là corticosteroid bôi có hiệu lực yếu, giúp giảm viêm và ngứa trong một số bệnh da đáp ứng corticosteroid. Thuốc không điều trị được mọi nguyên nhân gây ngứa và có thể làm nhiễm trùng da nặng hơn nếu dùng không đúng.
Không nên tự ngừng Hydrocortisone toàn thân sau khi đã dùng kéo dài hoặc dùng với liều cao. Thuốc có thể ức chế tuyến thượng thận và ngừng đột ngột có thể gây mệt kiệt, nôn, tụt huyết áp, hạ đường huyết hoặc cơn suy thượng thận. Liều thường phải giảm từ từ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Có thể. Hydrocortisone toàn thân có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, giữ muối và nước, tăng đường huyết và thay đổi phân bố mỡ khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Liều thay thế sinh lý được điều chỉnh phù hợp thường có nguy cơ thấp hơn liều chống viêm, nhưng vẫn cần theo dõi dấu hiệu thừa cortisol.
Cơn suy thượng thận là cấp cứu. Hướng dẫn Society for Endocrinology yêu cầu tiêm ngay 100 mg Hydrocortisone tĩnh mạch hoặc tiêm bắp, bù nhanh dung dịch natri clorid 0,9%, sau đó duy trì 200 mg Hydrocortisone trong 24 giờ cho đến khi hồi phục và có hướng dẫn chuyên khoa. Không trì hoãn điều trị để chờ kết quả xét nghiệm.

