Thiếu alpha-1 antitrypsin

Thiếu alpha-1 antitrypsin là rối loạn di truyền làm giảm số lượng hoặc chức năng của protein alpha-1 antitrypsin, chất giúp bảo vệ mô phổi trước các enzyme gây phân hủy trong quá trình viêm. Người bệnh có thể phát triển khí phế thũng, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, khó thở khi gắng sức hoặc giãn phế quản, đặc biệt khi hút thuốc hay tiếp xúc lâu dài với bụi và khói. Một số biến thể còn khiến protein bất thường tích tụ trong gan, gây vàng da ở trẻ nhỏ, tăng men gan, xơ gan hoặc ung thư gan ở tuổi trưởng thành. Bệnh không lây và có thể không biểu hiện trong nhiều năm. Xét nghiệm nồng độ alpha-1 antitrypsin kết hợp kiểu hình hoặc xét nghiệm gene giúp xác nhận chẩn đoán, định hướng theo dõi phổi–gan và tư vấn cho người thân.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 17/07/2026

Thiếu alpha-1 antitrypsin là bệnh gì?

Thiếu alpha-1 antitrypsin là một bệnh di truyền do biến thể của gene SERPINA1. Gene này chỉ đạo gan tạo alpha-1 antitrypsin, một chất ức chế protease có vai trò trung hòa elastase của bạch cầu trung tính tại phổi. Khi nồng độ hoặc chức năng protein quá thấp, mô đàn hồi của phế nang dễ bị phá hủy, dẫn đến khí phế thũng và tắc nghẽn luồng khí.

Tổng quan về Thiếu alpha-1 antitrypsin
Tổng quan về Thiếu alpha-1 antitrypsin

Bệnh không đồng nghĩa với mọi trường hợp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Nhiều người mang biến thể nhẹ không có triệu chứng, trong khi kiểu thiếu nặng như PI*ZZ làm nguy cơ phổi và gan cao hơn. Ở gan, vấn đề không chỉ do thiếu protein trong máu mà còn do protein Z gấp cuộn sai và giữ lại trong tế bào gan. Vì vậy cùng một rối loạn có thể gây cơ chế tổn thương khác nhau ở phổi và gan.

Tên bệnh

Thiếu alpha-1 antitrypsin

Tên tiếng Anh

Alpha-1 antitrypsin deficiency

Tên khác / tên đồng nghĩa

Thiếu AAT; thiếu alpha-1 proteinase inhibitor; AATD; Alpha-1

Mã ICD-10

E88.0 theo ICD-10 WHO, thuộc nhóm rối loạn chuyển hóa protein huyết tương; ICD-10-CM có mã chi tiết E88.01.

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh di truyền – hô hấp và gan mật; liên quan khí phế thũng, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh gan do SERPINA1.

Cơ quan ảnh hưởng

Phổi và gan là hai cơ quan chính. Da có thể bị viêm mô mỡ hiếm gặp; một số người có liên quan với viêm mạch, trong khi cơ quan sinh sản thường không bị tổn thương trực tiếp.

Tính chất bệnh

Bệnh di truyền mạn tính, không lây, di truyền đồng trội; biểu hiện và mức độ khác nhau tùy biến thể SERPINA1, phơi nhiễm khói thuốc và các yếu tố đồng mắc.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp và thường bị bỏ sót. Tần suất cao hơn ở một số quần thể có nguồn gốc châu Âu nhưng bệnh có thể gặp ở mọi dân tộc; dữ liệu dịch tễ tại Việt Nam còn hạn chế.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Thiếu alpha-1 antitrypsin

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Thiếu alpha-1 antitrypsin

Triệu chứng và dấu hiệu của Thiếu alpha-1 antitrypsin

Chẩn đoán Thiếu alpha-1 antitrypsin

Điều trị Thiếu alpha-1 antitrypsin

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Thiếu alpha-1 antitrypsin

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Thiếu alpha-1 antitrypsin

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *