Suy thượng thận nguyên phát (Addison)

Suy thượng thận nguyên phát là tình trạng vỏ tuyến thượng thận không tạo đủ cortisol và thường thiếu cả aldosterone. Tình trạng liên quan tổn thương trực tiếp vỏ thượng thận và có thể gây mệt, sụt cân, hạ huyết áp, thèm muối, sạm da và rối loạn natri–kali. Nguyên nhân chủ yếu gồm tự miễn; lao hoặc nhiễm trùng; xuất huyết; di căn; phẫu thuật hoặc bệnh di truyền. Người bệnh thường có mệt kéo dài, yếu, chán ăn, sụt cân, chóng mặt khi đứng, buồn nôn, đau bụng, thèm muối và sạm da. Chẩn đoán cần phối hợp bệnh sử, khám, cortisol buổi sáng, ACTH, nghiệm pháp kích thích ACTH, renin, aldosterone và điện giải và hình ảnh khi phù hợp. Điều trị tập trung vào thay thế glucocorticoid, mineralocorticoid khi cần và áp dụng quy tắc tăng liều khi ốm, đồng thời phòng biến chứng và hướng dẫn xử trí khi cơ thể chịu stress. Phát hiện sớm đặc biệt quan trọng vì nôn liên tục, tụt huyết áp, ngất, lú lẫn, hạ đường huyết hoặc sốt cao. Người bệnh không nên tự ngừng hoặc điều chỉnh glucocorticoid khi chưa có hướng dẫn chuyên khoa.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Suy thượng thận nguyên phát là bệnh gì?

Suy thượng thận nguyên phát là tình trạng vỏ hai tuyến thượng thận mất khả năng sản xuất đủ hormone, khác với suy thứ phát do thiếu ACTH. Bản chất bệnh nằm ở tổn thương trực tiếp vỏ thượng thận. Điều này giúp phân biệt với các rối loạn có triệu chứng tương tự nhưng cơ chế khác.

Việc xác định đúng nguyên nhân quyết định lựa chọn xét nghiệm, thuốc, phẫu thuật và thời gian theo dõi.

Tên bệnh

Suy thượng thận nguyên phát

Tên tiếng Anh

Primary adrenal insufficiency

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bệnh Addison; primary adrenocortical insufficiency

Mã ICD-10

E27.1 – Suy vỏ thượng thận nguyên phát

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết - Chuyển hóa; bệnh tuyến thượng thận

Cơ quan ảnh hưởng

Vỏ hai tuyến thượng thận; ảnh hưởng huyết áp, điện giải, đường huyết và đáp ứng stress.

Tính chất bệnh

Bệnh nội tiết mạn tính, không lây; thường do tự miễn hoặc phá hủy vỏ thượng thận.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Suy thượng thận nguyên phát

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Suy thượng thận nguyên phát

Triệu chứng và dấu hiệu của Suy thượng thận nguyên phát

Chẩn đoán Suy thượng thận nguyên phát

Điều trị Suy thượng thận nguyên phát

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Suy thượng thận nguyên phát

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Suy thượng thận nguyên phát

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *