Fludrocortisone

Fludrocortisone là corticosteroid tổng hợp có tác dụng mineralocorticoid rất mạnh, thường được sử dụng dưới dạng Fludrocortisone acetate. Thuốc tác động lên thận, làm tăng tái hấp thu natri và nước, đồng thời tăng bài tiết kali và ion hydro. Fludrocortisone được dùng chủ yếu để thay thế tác dụng của aldosterone ở người suy thượng thận nguyên phát, đặc biệt bệnh Addison có thiếu mineralocorticoid, và trong một số thể tăng sản thượng thận bẩm sinh mất muối. Thuốc thường phải phối hợp với glucocorticoid như hydrocortisone vì Fludrocortisone không cung cấp đầy đủ điều trị thay thế cortisol. Tăng huyết áp, phù, tăng cân và hạ kali là các dấu hiệu quan trọng của dùng quá liều. Liều phải được cá thể hóa theo triệu chứng, huyết áp tư thế, điện giải và hoạt tính hoặc nồng độ renin.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Corticosteroid tổng hợp có tác dụng mineralocorticoid mạnh
  • Dạng phổ biến: Viên Fludrocortisone acetate 0,1 mg
  • Chỉ định chính: Thay thế mineralocorticoid trong suy thượng thận nguyên phát và điều trị thể mất muối
  • Liều khởi đầu thường gặp: 0,05–0,1 mg/ngày ở người lớn suy thượng thận có thiếu aldosterone
  • Theo dõi: Huyết áp nằm–đứng, cân nặng, phù, natri, kali và renin
  • Dấu hiệu quá liều: Tăng huyết áp, phù, tăng cân, hạ kali và suy tim
  • Điều trị cấp cứu: Không thay thế hydrocortisone trong cơn suy thượng thận cấp
  • Hạ huyết áp tư thế: Sử dụng ngoài chỉ định; bằng chứng lâm sàng còn hạn chế
  • Ngừng thuốc: Không tự ngừng đột ngột sau điều trị kéo dài
  • Lưu ý: Không tự tăng muối hoặc bổ sung kali khi chưa có hướng dẫn

Hoạt chất Fludrocortisone là gì?

Fludrocortisone là chất tương tự tổng hợp của corticosteroid vỏ thượng thận, có khả năng thay thế một phần tác dụng của aldosterone.

Thuốc giúp duy trì thể tích tuần hoàn, huyết áp và cân bằng natri–kali ở người không sản xuất đủ mineralocorticoid. Thuốc không thay thế đầy đủ cortisol và thường phải dùng cùng hydrocortisone hoặc một glucocorticoid thích hợp.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Fludrocortisone

CAS 127-31-1 Công thức C21H29FO5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Fludrocortisone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Fludrocortisone

Tên IUPAC

(8S,9R,10S,11S,13S,14S,17R)-9-fluoro-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13-dimethyl-1,2,6,7,8,11,12,14,15,16-decahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Fludrocortisone acetate; fludrocortisone acetat; 9-alpha-fluorohydrocortisone acetate; 9-fluorocortisol acetate; fluorohydrocortisone acetate.

Trong thuốc uống, hoạt chất thường được ghi là Fludrocortisone acetate.

Tên Latinh / tên dược điển

Fludrocortisonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

127-31-1

UNII

U0476M545B

PubChem CID

31378

RxNorm CUI

4452

Công thức phân tử

C21H29FO5

Dược động học của Fludrocortisone

Fludrocortisone acetate được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn sau khi uống. Dạng acetate được thủy phân thành Fludrocortisone không ester hóa; đây là dạng được phát hiện trong máu. Thuốc phân bố rộng, liên kết protein huyết tương ở mức cao vừa phải và được thải chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng thuốc cùng các chất chuyển hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau uống Fludrocortisone acetate:

  • Thuốc được hấp thu nhanh và hoàn toàn.
  • Muối acetate được thủy phân thành Fludrocortisone.
  • Nồng độ trong máu đạt đỉnh khoảng 4–8 giờ theo dữ liệu trong SmPC.
  • Tác dụng sinh học kéo dài hơn nhiều so với thời gian thuốc lưu hành trong huyết tương.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

SmPC ghi nhận Fludrocortisone được hấp thu nhanh và hoàn toàn sau đường uống. Tuy nhiên, giá trị sinh khả dụng tuyệt đối định lượng áp dụng cho các sản phẩm viên hiện hành chưa được công bố rõ.

Giai đoạn II: Phân bố

Fludrocortisone phân bố rộng trong cơ thể và liên kết khoảng 70–80% với protein huyết thanh, chủ yếu với các globulin.

Dữ liệu cũ ở người ghi nhận tỷ lệ nồng độ thuốc trong dịch não tủy so với huyết tương khoảng 1:6.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Fludrocortisone acetate được thủy phân, giải phóng Fludrocortisone không ester hóa. Sau đó, thuốc trải qua các quá trình chuyển hóa steroid tại gan và các mô khác trước khi được bài tiết.

Các chất ức chế hoặc cảm ứng enzym gan có thể làm thay đổi tác dụng của thuốc. Sơ đồ định lượng đầy đủ của từng chất chuyển hóa ở người.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dữ liệu trong SmPC ghi nhận khoảng 80% lượng chất liên quan thuốc được bài tiết qua nước tiểu ở người tình nguyện; phần còn lại có thể được thải qua mật, trải qua chu trình gan–ruột và bài tiết qua phân.

Tỷ lệ Fludrocortisone còn nguyên dạng so với từng chất chuyển hóa trong nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận:

  • Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 3,5 giờ hoặc lâu hơn.
  • Thời gian bán thải sinh học khoảng 18–36 giờ.

SmPC có nêu thời gian bán thải sau tiêm tĩnh mạch ngắn hơn trong nghiên cứu cũ; sự khác biệt phản ánh đường dùng, dạng acetate và phương pháp đo.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không có giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn được sử dụng để điều chỉnh liều trong thực hành.

Liều Fludrocortisone được điều chỉnh chủ yếu theo đáp ứng lâm sàng, huyết áp, cân nặng, phù, natri, kali và renin thay vì dựa trên một công thức độ thanh thải.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm hoặc đáp ứng gồm:

  • Liều và thời gian điều trị.
  • Tình trạng tuyến giáp: tác dụng corticosteroid có thể tăng trong suy giáp và giảm trong cường giáp.
  • Xơ gan có thể làm tăng tác dụng corticosteroid.
  • Estrogen có thể tăng nồng độ và kéo dài thời gian tác dụng.
  • Rifampicin, carbamazepine, phenytoin và các chất cảm ứng enzym có thể làm giảm hiệu quả.
  • Ketoconazole, cobicistat và các chất ức chế CYP3A có thể làm tăng tác dụng toàn thân.
  • Chế độ ăn natri và thuốc gây mất kali ảnh hưởng rõ đến đáp ứng dược lực học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Fludrocortisone

Fludrocortisone là mineralocorticoid có hoạt tính mạnh và kéo dài. Ở liều nhỏ, thuốc tạo tác dụng giữ natri rõ; ở liều cao hơn hoặc dùng kéo dài, hoạt tính glucocorticoid có thể gây ức chế trục hạ đồi–tuyến yên–thượng thận và các tác dụng toàn thân của corticosteroid.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Fludrocortisone gắn với thụ thể mineralocorticoid nội bào tại ống lượn xa và ống góp của thận. Phức hợp thụ thể–thuốc điều hòa tổng hợp protein, làm tăng khả năng tái hấp thu natri từ dịch ống thận vào máu.

Hệ quả gồm:

  • Tăng giữ natri và nước.
  • Tăng thể tích dịch ngoại bào.
  • Tăng huyết áp.
  • Tăng bài tiết kali.
  • Tăng bài tiết ion hydro.
  • Nguy cơ hạ kali và nhiễm kiềm chuyển hóa khi tác dụng quá mức.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Fludrocortisone tạo tác dụng giữ natri rõ ngay ở liều uống rất nhỏ. Tăng thể tích tuần hoàn giúp cải thiện hạ huyết áp tư thế hoặc thèm muối khi thiếu mineralocorticoid.

Tác dụng quá mức biểu hiện bằng:

  • Tăng huyết áp, kể cả tăng huyết áp khi nằm.
  • Phù ngoại biên.
  • Tăng cân.
  • Hạ kali.
  • Nhiễm kiềm hạ kali.
  • Suy tim ở người có nguy cơ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Fludrocortisone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Fludrocortisone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Fludrocortisone

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc lợi tiểu quai, thiazide, acetazolamide và amphotericin B: tăng nguy cơ hạ kali.
  • Digoxin và glycoside tim: hạ kali làm tăng nguy cơ độc tính và loạn nhịp.
  • Thuốc hạ huyết áp: Fludrocortisone có thể đối kháng tác dụng hạ áp.
  • Thuốc điều trị đái tháo đường: có thể cần điều chỉnh do corticosteroid làm tăng glucose.
  • Warfarin và thuốc chống đông đường uống: tác dụng chống đông có thể tăng hoặc giảm; cần theo dõi.
  • NSAID và aspirin: tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
  • Rifampicin, rifabutin, phenytoin, carbamazepine, barbiturate và primidone: có thể làm giảm hiệu lực.
  • Ketoconazole, cobicistat và chất ức chế CYP3A: có thể tăng tác dụng corticosteroid.
  • Estrogen và thuốc tránh thai chứa estrogen: có thể làm tăng nồng độ và kéo dài tác dụng.
  • Cyclosporine: có thể tăng độc tính.
  • Thuốc giãn cơ không khử cực: tác dụng phong bế thần kinh–cơ có thể thay đổi.
  • Vaccine: đáp ứng miễn dịch có thể giảm khi thuốc tạo tác dụng ức chế miễn dịch đáng kể.

Thắc mắc về hoạt chất Fludrocortisone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *