Cơn suy thượng thận (Adrenal crisis)

Cơn suy thượng thận là cấp cứu nội tiết do thiếu cortisol nghiêm trọng trong lúc nhu cầu cơ thể tăng hoặc thuốc thay thế bị gián đoạn. Tình trạng liên quan sự mất bù cấp của trục cortisol và đôi khi cả aldosterone và có thể gây tụt huyết áp, sốc, hạ đường huyết, rối loạn điện giải và rối loạn ý thức. Nguyên nhân chủ yếu gồm nhiễm trùng; nôn hoặc tiêu chảy; bỏ thuốc; ngừng glucocorticoid đột ngột; phẫu thuật, chấn thương hoặc xuất huyết tuyến thượng thận/tuyến yên. Người bệnh thường có yếu lả, nôn, đau bụng, tiêu chảy, mất nước, sốt, tụt huyết áp, lú lẫn hoặc hạ đường huyết. Chẩn đoán cần phối hợp bệnh sử, khám, đánh giá lâm sàng khẩn cấp, cortisol và ACTH nếu không làm chậm điều trị, điện giải, glucose và xét nghiệm tìm nguyên nhân và hình ảnh khi phù hợp. Điều trị tập trung vào hydrocortisone tiêm ngay, truyền dịch, bổ sung glucose khi cần và xử trí yếu tố khởi phát, đồng thời phòng biến chứng và hướng dẫn xử trí khi cơ thể chịu stress. Phát hiện sớm đặc biệt quan trọng vì tụt huyết áp, ngất, nôn không giữ được thuốc, lú lẫn, co giật hoặc sốc. Người bệnh không nên tự ngừng hoặc điều chỉnh glucocorticoid khi chưa có hướng dẫn chuyên khoa.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Cơn suy thượng thận là bệnh gì?

Cơn suy thượng thận là biến chứng cấp của suy thượng thận hoặc ức chế trục do steroid, không phải một bệnh mạn độc lập. Bản chất bệnh nằm ở sự mất bù cấp của trục cortisol và đôi khi cả aldosterone. Điều này giúp phân biệt với các rối loạn có triệu chứng tương tự nhưng cơ chế khác.

Việc xác định đúng nguyên nhân quyết định lựa chọn xét nghiệm, thuốc, phẫu thuật và thời gian theo dõi.

Tên bệnh

Cơn suy thượng thận

Tên tiếng Anh

Adrenal crisis

Tên khác / tên đồng nghĩa

Cơn Addison; acute adrenal insufficiency

Mã ICD-10

E27.2 – Cơn Addison

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết - Chuyển hóa; cấp cứu nội tiết

Cơ quan ảnh hưởng

Toàn thân do thiếu cortisol cấp, ảnh hưởng tuần hoàn, điện giải, đường huyết, tiêu hóa, thận và thần kinh.

Tính chất bệnh

Tình trạng cấp tính đe dọa tính mạng, không lây.

Mức độ phổ biến

Không thường gặp nhưng là biến chứng quan trọng của suy thượng thận

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Cơn suy thượng thận

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Cơn suy thượng thận

Triệu chứng và dấu hiệu của Cơn suy thượng thận

Chẩn đoán Cơn suy thượng thận

Điều trị Cơn suy thượng thận

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Cơn suy thượng thận

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Cơn suy thượng thận

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *