Aceclofenac là hoạt chất thuộc nhóm thuốc kháng viêm không steroid, thường được dùng để giảm đau và giảm viêm trong một số bệnh lý cơ xương khớp như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp. Thuốc hoạt động chủ yếu thông qua ức chế tổng hợp prostaglandin, các chất trung gian tham gia vào phản ứng viêm và cảm nhận đau. Do thuộc nhóm NSAID, Aceclofenac có thể gây tác dụng không mong muốn trên đường tiêu hóa, tim mạch, thận, gan, da và có nhiều tương tác thuốc cần lưu ý. Người bệnh không nên tự ý dùng, phối hợp với NSAID khác, kéo dài thời gian dùng hoặc tăng liều khi chưa có ý kiến bác sĩ/dược sĩ. Nội dung dưới đây chỉ cung cấp thông tin y khoa tham khảo, cần đối chiếu với tờ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm và tư vấn chuyên môn.
Nội dung chính
- Trả lời nhanh: Aceclofenac là thuốc kháng viêm không steroid, có đặc tính giảm đau và kháng viêm. SmPC của Preservex 100 mg ghi chỉ định giảm đau và viêm trong thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp. Thuốc cần dùng với liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết để kiểm soát triệu chứng.
- Hoạt chất: Aceclofenac
- Nhóm: Thuốc kháng viêm không steroid, NSAID
- Mã ATC đường toàn thân: M01AB16
- Mã ATC dùng ngoài: M02AA25
- Cơ chế chính: Ức chế cyclo-oxygenase, làm giảm tổng hợp prostaglandin
- Chỉ định được SmPC nêu: Giảm đau và viêm trong thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp
- Dạng dùng phổ biến: Viên nén bao phim 100 mg; một số thị trường có viên giải phóng kéo dài 200 mg hoặc dạng gel dùng ngoài
- Đường dùng phổ biến: Đường uống; dùng ngoài da tùy sản phẩm
- Lưu ý an toàn chính: Nguy cơ xuất huyết/loét tiêu hóa, biến cố tim mạch, suy thận, phản ứng da nặng, co thắt phế quản ở người nhạy cảm với NSAID
- Không tự ý dùng: Cần hỏi bác sĩ/dược sĩ, nhất là khi có bệnh tim mạch, tiền sử loét dạ dày, suy gan, suy thận, đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu, corticosteroid, SSRI hoặc thuốc hạ huyết áp
Hoạt chất Aceclofenac là gì?
Aceclofenac là một dược chất hóa học đơn thành phần, được chuẩn hóa ở thực thể hóa học chính xác dạng axit tự do với công thức C16H13Cl2NO4; không đồng nhất với phức aceclofenac betadex, muối, dẫn xuất khác hoặc thành phẩm chứa aceclofenac. Đây là thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có đặc tính chống viêm và giảm đau, thuộc nhóm dẫn xuất axit phenylacetic. Về cấu trúc, aceclofenac là este carboxymethyl của diclofenac. Hồ sơ định danh của thực thể này được đối chiếu bằng CAS 89796-99-6, UNII RPK779R03H, khái niệm RxNorm loại Ingredient với RxCUI 16689 và PubChem CID 71771. Dược chất có chuyên luận riêng trong Dược điển Châu Âu (Ph. Eur. 1281). Việc chuẩn hóa bản ghi này chỉ áp dụng cho aceclofenac nguyên chất, không áp dụng cho chế phẩm phối hợp hoặc nhãn hàng.
Aceclofenac
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Aceclofenac |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Aceclofenac |
| Tên IUPAC | 2-[2-[2-(2,6-dichloroanilino)phenyl]acetyl]oxyacetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Aceclofenaco |
| Tên Latinh / tên dược điển | Aceclofenacum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 89796-99-6 |
|---|---|
| UNII | RPK779R03H |
| PubChem CID | 71771 |
| RxNorm CUI | 16689 |
| Công thức phân tử | C16H13Cl2NO4 |
| Khối lượng phân tử | 354.2 g/mol |
| Khối lượng chính xác | 353.0221633 Da |
| Khối lượng đơn đồng vị | 353.0221633 Da |
| Điện tích hình thức | |
| Số tâm lập thể | |
| Chuỗi SMILES chuẩn | C1=CC=C(C(=C1)CC(=O)OCC(=O)O)NC2=C(C=CC=C2Cl)Cl |
| Chuỗi InChI | InChI=1S/C16H13Cl2NO4/c17-11-5-3-6-12(18)16(11)19-13-7-2-1-4-10(13)8-15(22)23-9-14(20)21/h1-7,19H,8-9H2,(H,20,21) |
| Khóa InChI (InChIKey) | MNIPYSSQXLZQLJ-UHFFFAOYSA-N |
| Dạng hóa học của thực thể | Dạng acid tự do của aceclofenac; một thành phần liên kết cộng hóa trị. |
Tính chất vật lý
Đặc tính quan sát và các thông số vật lý
| Trạng thái vật lý | Chất rắn |
|---|---|
| Ngoại quan | Bột tinh thể màu trắng hoặc gần như trắng. |
| Màu sắc | Trắng đến gần như trắng |
| Dạng tinh thể / trạng thái rắn | Bột kết tinh |
| Điểm / khoảng nóng chảy | 149–153 °C |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| Độ tan / tính tan | Thực tế không tan trong nước; tan tự do trong aceton; tan trong ethanol 96% (theo chuyên luận Ph. Eur. 1281). |
|---|---|
| logP / logD | XLogP3 = 4,3 (PubChem; giá trị tính toán) |
| Diện tích bề mặt phân cực tôpô (TPSA) | 75,6 Ų |
| Số vị trí cho liên kết hiđro | 2 |
| Số vị trí nhận liên kết hiđro | 5 |
| Số liên kết có thể quay | 7 |
Tính chất hóa học & độ ổn định
Đặc tính hóa học và độ bền của dược chất
| Tính axit / bazơ | Có nhóm acid carboxylic; trạng thái ion hóa phụ thuộc pH. |
|---|---|
| Nhóm chức hóa học chính | Acid carboxylic; ester; diarylamine bậc hai; hai vòng thơm; nhóm dichlorophenyl. |
| Trạng thái ion hóa | Bản ghi mô tả aceclofenac ở dạng acid tự do. Nhóm carboxyl có thể khử proton khi pH tăng; không gán một giá trị pKa canonical trong batch test này. |
| Độ ổn định tổng quát | Nghiên cứu stress cho thấy aceclofenac bị phân hủy trong điều kiện thủy phân trung tính, acid và kiềm; dung dịch cũng nhạy với ánh sáng. Trong nghiên cứu Bhinge và cộng sự, dược chất ổn định hơn dưới stress oxy hóa, nhiệt và quang phân ở trạng thái rắn. Diclofenac được xác nhận là sản phẩm phân hủy chính. |
| Ổn định với nhiệt | Ổn định dưới stress nhiệt trong nghiên cứu stability-indicating của Bhinge và cộng sự (2008). |
| Ổn định với ánh sáng | Dung dịch bị phân hủy khi chiếu sáng; trạng thái rắn ổn định hơn trong điều kiện quang phân của nghiên cứu stress. |
| Ổn định với oxy / oxy hóa | Ổn định dưới stress oxy hóa trong nghiên cứu Bhinge và cộng sự (2008). |
| Ổn định thủy phân | Bị phân hủy dưới stress thủy phân trung tính, acid và kiềm. |
| Sản phẩm / đường phân hủy | Diclofenac là sản phẩm phân hủy chính được xác nhận trong nghiên cứu stress; hồ sơ sản phẩm phụ có thể thay đổi theo điều kiện thử. |
Tiêu chuẩn dược điển & kiểm nghiệm
Chuyên luận và các chỉ tiêu kiểm nghiệm
| Dược điển / chuyên luận liên quan | Dược điển Châu Âu (Ph. Eur.), chuyên luận 1281 — Aceclofenac. |
|---|---|
| Tên chuyên luận chính thức | Aceclofenac |
| Số / mã chuyên luận | 1281 |
| Ngày xác minh | 20260911 |
Dược động học của Aceclofenac
Sau uống viên nén aceclofenac, dược chất được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn ở dạng không đổi; SmPC Preservex ghi nhận Tmax khoảng 1,25–3,00 giờ. Thức ăn làm chậm tốc độ hấp thu nhưng không làm thay đổi mức độ hấp thu. Aceclofenac gắn protein huyết tương trên 99%, có thể tích phân bố khoảng 25 L và nồng độ trong dịch hoạt dịch đạt khoảng 57% nồng độ huyết tương. Thuốc lưu hành chủ yếu dưới dạng không đổi; 4′-hydroxyaceclofenac là chất chuyển hóa chính được phát hiện trong huyết tương. Nghiên cứu chuyển hóa ở người còn ghi nhận diclofenac và 4′-hydroxydiclofenac; CYP2C9 tham gia đường hydroxyl hóa. Khoảng hai phần ba liều được thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa hydroxyl hóa. Thời gian bán thải huyết tương trung bình khoảng 4 giờ. SmPC không ghi nhận thay đổi dược động học đáng kể ở người cao tuổi. Các giá trị Cmax và AUC phụ thuộc nghiên cứu/chế phẩm nên bản ghi này không chọn một giá trị duy nhất làm chuẩn.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau uống, aceclofenac được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn ở dạng không đổi; Tmax khoảng 1,25–3,00 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn theo SmPC; nguồn quản lý dược được dùng không cung cấp sinh khả dụng tuyệt đối F. |
|---|---|
| Tmax · Thời gian đạt nồng độ đỉnh | 1,25–3,00 giờ sau uống. |
| Ảnh hưởng của thức ăn | Thức ăn làm chậm tốc độ hấp thu nhưng không làm thay đổi mức độ hấp thu. |
Giai đoạn II: Phân bố
Gắn protein huyết tương >99%; thể tích phân bố khoảng 25 L; nồng độ trong dịch hoạt dịch đạt khoảng 57% nồng độ huyết tương.
Các thông số phân bố
| Vd / Vss · Thể tích phân bố | Khoảng 25 L. |
|---|---|
| Gắn protein huyết tương | >99%. |
| Phân bố tại mô và dịch cơ thể | Nồng độ trong dịch hoạt dịch đạt khoảng 57% nồng độ huyết tương. |
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Aceclofenac lưu hành chủ yếu ở dạng không đổi; 4′-hydroxyaceclofenac là chất chuyển hóa chính trong huyết tương. Nghiên cứu ở người còn ghi nhận diclofenac và 4′-hydroxydiclofenac.
| Cơ quan chuyển hóa | Chuyển hóa chủ yếu ở gan; dữ liệu ở người cho thấy CYP2C9 tham gia hydroxyl hóa. |
|---|---|
| Enzym chuyển hóa | CYP2C9 tham gia hydroxyl hóa aceclofenac thành 4′-hydroxyaceclofenac. |
| Con đường chuyển hóa | Hydroxyl hóa tạo 4′-hydroxyaceclofenac; các nghiên cứu chuyển hóa ở người còn ghi nhận diclofenac và 4′-hydroxydiclofenac. |
| Chất chuyển hóa hoạt tính | Diclofenac và 4′-hydroxydiclofenac có hoạt tính trên trục cyclooxygenase–prostaglandin và có thể đóng góp vào tác dụng chống viêm của aceclofenac. |
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng hai phần ba liều được thải qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa hydroxyl hóa; dữ liệu SmPC không được diễn giải như một nghiên cứu cân bằng khối lượng hoàn chỉnh.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 4 giờ (thời gian bán thải huyết tương trung bình theo SmPC). |
|---|---|
| Đường thải chính | Qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa hydroxyl hóa. |
| Tỷ lệ thải qua nước tiểu | Khoảng hai phần ba liều. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Người cao tuổi | Không ghi nhận thay đổi dược động học đáng kể ở người cao tuổi theo SmPC Preservex. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn ảnh hưởng tốc độ nhưng không ảnh hưởng mức độ hấp thu; SmPC không ghi nhận thay đổi PK đáng kể ở người cao tuổi.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | SmPC Preservex mô tả viên 100 mg; nghiên cứu chuyển hóa ở người sử dụng liều uống đơn 100 mg. |
| Dạng bào chế | Viên nén bao phim 100 mg trong SmPC Preservex; nghiên cứu chuyển hóa người dùng aceclofenac đường uống. |
| Quần thể | Tình nguyện viên khỏe mạnh trong các nghiên cứu PK/chuyển hóa; dữ liệu nguồn quản lý dược bổ sung cho người cao tuổi. |
| Phương pháp | Tổng hợp từ SmPC và dữ liệu PK quản lý dược và nghiên cứu chuyển hóa ở người định lượng aceclofenac cùng các chất chuyển hóa bằng LC–MS/MS. |
| Nguồn dữ liệu | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6578/smpc ; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27839691/ |
| Giới hạn dữ liệu | Tmax, Vd, gắn protein, thời gian bán thải và tỷ lệ thải qua nước tiểu được chuẩn hóa từ SmPC Preservex. Không chọn Cmax/AUC đơn lẻ vì phụ thuộc nghiên cứu/chế phẩm; không khẳng định cân bằng khối lượng hoàn chỉnh từ dữ liệu SmPC. Dữ liệu protein binding đã có báo cáo định lượng nhưng bằng chứng còn hạn chế và cần đọc theo đúng bối cảnh nghiên cứu. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Aceclofenac
Aceclofenac là NSAID có tác dụng chống viêm và giảm đau. SmPC mô tả cơ chế chủ yếu dựa trên ức chế tổng hợp prostaglandin qua cyclooxygenase. Tuy nhiên, bằng chứng cơ chế in vitro cho thấy mức độ tác động trực tiếp phức tạp hơn: trong tế bào hoạt dịch khớp dạng thấp người, aceclofenac làm giảm PGE2 nhưng bản thân chất mẹ không ức chế rõ hoạt tính COX-1/COX-2 trong một số phép thử, đồng thời được chuyển nội bào thành diclofenac và 4′-hydroxydiclofenac có hoạt tính. Nghiên cứu trên máu toàn phần và enzyme tinh sạch cũng cho thấy hiệu lực ức chế COX phụ thuộc mạnh vào hệ phép thử. Vì vậy bản ghi này chuẩn hóa cơ chế ở mức trục cyclooxygenase–prostaglandin và vai trò của các chất chuyển hóa, nhưng không gán COX-1 hay COX-2 là đích phân tử trực tiếp chuẩn của aceclofenac.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | NSAID tác động lên trục cyclooxygenase–prostaglandin; các chất chuyển hóa có hoạt tính có thể đóng góp đáng kể vào tác dụng quan sát được. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Chống viêm và giảm đau. |
| Vị trí tác dụng | Mô viêm và mô khớp/hoạt dịch; bằng chứng cơ chế có từ tế bào hoạt dịch, bạch cầu và tế bào sụn người. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Khớp và mô viêm. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Ghi chú về đích | SmPC mô tả aceclofenac là chất ức chế cyclooxygenase, nhưng các nghiên cứu cơ chế cho thấy mức ức chế trực tiếp COX-1/COX-2 của chất mẹ thay đổi theo phép thử và có thể phụ thuộc chuyển hóa nội bào. Do đó không chuẩn hóa COX-1/COX-2 thành đích tác động trực tiếp trong bản ghi này. |
|---|
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế của aceclofenac chủ yếu là ức chế tổng hợp prostaglandin. SmPC mô tả aceclofenac là chất ức chế mạnh enzym cyclo-oxygenase, enzym tham gia tạo prostaglandin.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Giảm tổng hợp prostaglandin/PGE2 qua trục cyclooxygenase; tác dụng có thể bao gồm đóng góp của aceclofenac và các chất chuyển hóa diclofenac/4′-hydroxydiclofenac. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Tác động trên quá trình tạo prostaglandin và chuyển hóa nội bào thành các chất chuyển hóa có hoạt tính trên cyclooxygenase; đích tác động trực tiếp của chất mẹ chưa được chuẩn hóa. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm tổng hợp PGE2/prostaglandin trong các mô hình viêm. |
| Đáp ứng tế bào | Giảm sản xuất PGE2 trong các mô hình tế bào người; một số nghiên cứu in vitro còn ghi nhận thay đổi các chất trung gian viêm như IL-6 tùy mô hình. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Giảm đáp ứng viêm tại mô khớp và hoạt dịch. |
| Tác dụng sinh lý | Giảm đau và giảm viêm. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Giảm prostaglandin và các chất trung gian viêm góp phần giải thích tác dụng giảm đau, chống viêm ở các bệnh khớp được chỉ định. |
| Cơ chế thứ cấp | Dữ liệu in vitro gợi ý cơ chế đa yếu tố; các chất chuyển hóa và điều hòa cytokine/chất trung gian viêm có thể đóng góp tùy mô hình. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Bằng chứng PD định lượng trực tiếp ở người còn hạn chế trong các nguồn được dùng. Các tiêu chí cơ chế chủ yếu là PGE2/hoạt tính COX trong mô hình in vitro; hiệu quả lâm sàng không được dùng để suy ngược đích phân tử trực tiếp.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Không chọn một Ki/Kd/IC50 chuẩn. Hiệu lực ức chế COX của aceclofenac thay đổi rõ giữa phép thử trên máu toàn phần, tế bào và hệ enzyme tinh sạch; các số đặc hiệu theo từng phép thử vì vậy không được hợp nhất thành một giá trị định lượng duy nhất. |
|---|---|
| Tác dụng dược lý chính | Chống viêm và giảm đau. |
| Biomarker dược lực học | PGE2 trong các nghiên cứu cơ chế in vitro/tế bào; chưa chuẩn hóa như dấu ấn sinh học lâm sàng. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | Giảm sản xuất PGE2 và giảm hoạt tính của trục cyclooxygenase–prostaglandin trong các phép thử cơ chế. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | In vitro trên tế bào/hệ máu toàn phần người; dữ liệu lâm sàng từ tài liệu quản lý dược liên quan đường uống. |
|---|---|
| Quần thể nghiên cứu | Tế bào hoạt dịch khớp dạng thấp người, bạch cầu người và tế bào sụn người trong các nghiên cứu cơ chế; dữ liệu điều trị ở người từ SmPC. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | In vitro trên tế bào người, máu toàn phần và hệ enzyme tinh sạch; bổ sung dữ liệu lâm sàng từ tài liệu quản lý dược. |
| Assay / phương pháp đo | Định lượng PGE2; phép thử COX-1/COX-2 trên máu toàn phần/tế bào và hệ enzyme tinh sạch; định lượng cytokine/chất trung gian viêm tùy nghiên cứu. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Mức sản xuất PGE2 và mức ức chế hoạt tính COX/chất trung gian viêm trong phép thử. |
| Nguồn dữ liệu | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6578/smpc ; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9226412/ ; https://orbi.uliege.be/handle/2268/10412 |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Mức độ tác động trực tiếp đối với COX-1/COX-2 không nhất quán giữa mô tả trong tài liệu quản lý dược và các phép thử cơ chế. Không có lược đồ giá trị ACF runtime để chuẩn hóa các trường select về loại/mức bằng chứng; không hợp nhất các IC50 đặc hiệu theo từng phép thử thành một con số chuẩn. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Aceclofenac
Theo SmPC Preservex 100 mg tại Vương quốc Anh, aceclofenac đường uống được chỉ định để giảm đau và viêm trong ba bệnh: thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp. Bản ghi này chỉ ghi nhận phạm vi phê duyệt của chế phẩm và nguồn quản lý dược nêu trên; không suy rộng sang quốc gia khác, đường dùng khác hoặc các sử dụng được mô tả trong nguồn thứ cấp nhưng không có bằng chứng quản lý dược tương ứng.
Giảm đau và viêm trong thoái hóa khớp
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Thoái hóa khớp
Chỉ định được nêu trong mục 4.1 của SmPC Preservex tại Vương quốc Anh.
Giảm đau và viêm trong viêm khớp dạng thấp
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Viêm khớp dạng thấp
Chỉ định được nêu trong mục 4.1 của SmPC Preservex tại Vương quốc Anh.
Giảm đau và viêm trong viêm cột sống dính khớp
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Viêm cột sống dính khớp
Chỉ định được nêu trong mục 4.1 của SmPC Preservex tại Vương quốc Anh.
Liều dùng và cách sử dụng Aceclofenac
Theo SmPC Preservex tại Vương quốc Anh, liều khuyến cáo cho người lớn là 200 mg/ngày, chia 100 mg buổi sáng và 100 mg buổi tối, dùng đường uống. Viên nên được nuốt nguyên với đủ nước, tốt nhất cùng hoặc sau thức ăn. Ở người cao tuổi, SmPC không yêu cầu thay đổi liều hoặc tần suất chỉ do tuổi, nhưng nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết. Ở suy thận nhẹ, không có bằng chứng cần sửa liều nhưng cần thận trọng. Ở suy gan, SmPC khuyến nghị giảm liều và dùng liều khởi đầu 100 mg/ngày. Không có dữ liệu lâm sàng ở trẻ em nên SmPC không khuyến cáo sử dụng. Các phác đồ liều trong bản ghi này chỉ áp dụng cho Preservex 100 mg đường uống tại Vương quốc Anh, không suy từ liều nghiên cứu PK/PD và không suy rộng sang chế phẩm khác.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Giảm đau và viêm trong thoái hóa khớp Thoái hóa khớp Đối tượng: Người lớn Người lớn. | 200 mg/ngày, chia 2 liều 100 mg. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 100 mg buổi sáng và 100 mg buổi tối (2 lần/ngày). Thời gian / chu kỳ: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết để kiểm soát triệu chứng. Duy trì: 100 mg x 2 lần/ngày. | Dạng: Preservex viên nén bao phim 100 mg. Cách dùng: Nuốt nguyên viên với đủ nước; tốt nhất dùng cùng hoặc sau thức ăn. Ghi chú: Phác đồ liều theo SmPC Preservex tại Vương quốc Anh; không suy rộng sang sản phẩm hoặc phạm vi pháp lý khác. | |
|
Giảm đau và viêm trong viêm khớp dạng thấp Viêm khớp dạng thấp Đối tượng: Người lớn Người lớn. | 200 mg/ngày, chia 2 liều 100 mg. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 100 mg buổi sáng và 100 mg buổi tối (2 lần/ngày). Thời gian / chu kỳ: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết để kiểm soát triệu chứng. Duy trì: 100 mg x 2 lần/ngày. | Dạng: Preservex viên nén bao phim 100 mg. Cách dùng: Nuốt nguyên viên với đủ nước; tốt nhất dùng cùng hoặc sau thức ăn. Ghi chú: Phác đồ liều theo SmPC Preservex tại Vương quốc Anh; không suy rộng sang sản phẩm hoặc phạm vi pháp lý khác. | |
|
Giảm đau và viêm trong viêm cột sống dính khớp Viêm cột sống dính khớp Đối tượng: Người lớn Người lớn. | 200 mg/ngày, chia 2 liều 100 mg. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 100 mg buổi sáng và 100 mg buổi tối (2 lần/ngày). Thời gian / chu kỳ: Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết để kiểm soát triệu chứng. Duy trì: 100 mg x 2 lần/ngày. | Dạng: Preservex viên nén bao phim 100 mg. Cách dùng: Nuốt nguyên viên với đủ nước; tốt nhất dùng cùng hoặc sau thức ăn. Ghi chú: Phác đồ liều theo SmPC Preservex tại Vương quốc Anh; không suy rộng sang sản phẩm hoặc phạm vi pháp lý khác. |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Chức năng gan Suy gan. | 100 mg/ngày khi bắt đầu điều trị. | Cơ sở: SmPC Preservex nêu bằng chứng cho việc giảm liều aceclofenac ở bệnh nhân suy gan. | |
|
Chức năng thận Suy thận nhẹ. | Không thay đổi liều chỉ vì suy thận nhẹ theo SmPC; dùng thận trọng. | Cơ sở: SmPC không cho thấy cần sửa liều ở suy thận nhẹ, nhưng vẫn yêu cầu thận trọng. | |
|
Khác Người cao tuổi. | Có thể dùng regimen người lớn khi phù hợp; tối ưu ở liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất. | Cơ sở: SmPC ghi nhận dược động học aceclofenac không thay đổi đáng kể ở người cao tuổi. |
Hướng dẫn sử dụng chung
Dùng đường uống; nuốt nguyên viên với đủ nước. Nên dùng cùng hoặc sau thức ăn theo SmPC Preservex.
Cảnh báo và lưu ý về Aceclofenac
Chống chỉ định gồm quá mẫn với aceclofenac hoặc tá dược; loét/xuất huyết dạ dày-tá tràng đang hoạt động hoặc tái phát; tiền sử xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa liên quan NSAID; phản ứng quá mẫn như hen, viêm mũi, phù mạch hoặc mày đay sau ibuprofen, aspirin hoặc NSAID khác; suy gan, suy thận; suy tim sung huyết NYHA II–IV, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh động mạch ngoại biên hoặc bệnh mạch máu não; chảy máu hoạt động hoặc rối loạn chảy máu. Aceclofenac cũng chống chỉ định trong 3 tháng cuối thai kỳ theo SmPC.
Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất của NSAID là trên đường tiêu hóa. SmPC ghi các phản ứng có thể gặp gồm khó tiêu, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, đầy hơi, viêm dạ dày, táo bón, nôn, loét miệng, xuất huyết tiêu hóa, loét tiêu hóa, thủng ruột, làm nặng bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng. Các phản ứng khác có thể gồm chóng mặt, đau đầu, buồn ngủ, ù tai, tăng huyết áp, phù, phát ban, ngứa, mày đay, tăng men gan, suy thận và mệt mỏi.
Cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội; khó thở hoặc co thắt phế quản; phù mặt/môi/lưỡi, phản vệ; phát ban lan rộng, phồng rộp, tổn thương niêm mạc nghi Stevens-Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc; đau ngực, yếu liệt đột ngột, dấu hiệu nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ; vàng da, tiểu ít hoặc phù nặng. SmPC ghi xuất huyết/thủng tiêu hóa có thể gây tử vong, phản ứng da nặng rất hiếm nhưng có thể tử vong, và có dữ liệu dịch tễ liên quan tăng nguy cơ hội chứng mạch vành cấp/nhồi máu cơ tim.
Nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất cần thiết để kiểm soát triệu chứng. Thận trọng ở người cao tuổi, tiền sử loét/xuất huyết tiêu hóa, viêm loét đại tràng hoặc Crohn, hen hoặc tiền sử co thắt phế quản, tăng huyết áp, suy tim nhẹ-vừa, yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc, suy thận, suy gan, đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc sau phẫu thuật lớn. Tránh dùng trong thủy đậu vì không loại trừ khả năng NSAID góp phần làm nặng biến chứng nhiễm trùng da và mô mềm.
Quá liều có thể gây đau đầu, buồn nôn, nôn, đau thượng vị, kích ứng hoặc xuất huyết tiêu hóa, tiêu chảy hiếm gặp, lú lẫn, kích thích, hôn mê, buồn ngủ, chóng mặt, ù tai, hạ huyết áp, ức chế hô hấp, ngất, co giật; ngộ độc nặng có thể gây suy thận cấp và tổn thương gan. Xử trí là cấp cứu y khoa, chủ yếu điều trị triệu chứng và hỗ trợ; than hoạt có thể được cân nhắc trong vòng 1 giờ sau khi uống lượng có khả năng gây độc, và cần theo dõi chức năng thận, gan, duy trì bài niệu tốt. Thẩm tách máu hoặc lọc máu hấp phụ thường ít hữu ích do thuốc gắn protein cao và chuyển hóa rộng.
SmPC Preservex ghi không bảo quản trên 30°C. DailyMed của CLANZA CR ghi bảo quản trong bao bì kín, ở nhiệt độ phòng không quá 30°C. Điều kiện bảo quản cụ thể cần theo tờ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
SmPC Preservex ghi không có dữ liệu lâm sàng về sử dụng ở trẻ em, do đó không khuyến cáo dùng cho trẻ em. Không tự ý dùng Aceclofenac cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn về hậu quả nghiêm trọng của tác dụng không mong muốn, đặc biệt xuất huyết và thủng tiêu hóa có thể gây tử vong. Nếu cần dùng NSAID, nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất và theo dõi thường xuyên dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. SmPC ghi dược động học không thay đổi ở người cao tuổi nên thường không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng nguy cơ lâm sàng vẫn cần được cân nhắc.
Không nên dùng Aceclofenac trong thai kỳ trừ khi thật sự cần thiết và được bác sĩ đánh giá. SmPC ghi ức chế tổng hợp prostaglandin có thể ảnh hưởng bất lợi đến thai kỳ/phát triển phôi thai; từ tuần thai 20 trở đi có thể gây thiểu ối do rối loạn chức năng thận thai và có báo cáo co thắt ống động mạch khi dùng ở tam cá nguyệt hai. Aceclofenac chống chỉ định trong 3 tháng cuối thai kỳ vì nguy cơ độc tính tim-phổi, rối loạn chức năng thận ở thai, kéo dài thời gian chảy máu và ức chế co bóp tử cung.
SmPC ghi chưa có thông tin về bài tiết aceclofenac vào sữa mẹ ở người; tuy nhiên nên tránh dùng trong thời kỳ mang thai và cho con bú trừ khi lợi ích tiềm năng vượt trội nguy cơ có thể có. Người đang cho con bú cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.
Aceclofenac chống chỉ định ở người suy gan nặng/suy gan. Với suy gan nhẹ đến vừa, cần giám sát y tế chặt chẽ; nếu xét nghiệm chức năng gan bất thường kéo dài hoặc xấu đi, hoặc xuất hiện triệu chứng gợi ý bệnh gan, cần ngừng thuốc. SmPC gợi ý liều khởi đầu 100 mg/ngày ở người suy gan.
Người có suy gan hoặc suy thận cần được bác sĩ đánh giá cá thể hóa trước khi dùng Aceclofenac. Cần cân nhắc nguy cơ tích lũy độc tính, tổn thương gan, suy thận cấp, tương tác với thuốc lợi tiểu, ACE inhibitor/ARB, ciclosporin, tacrolimus, lithium, methotrexate và các thuốc khác.
SmPC ghi các tác dụng như chóng mặt, buồn ngủ, choáng váng, mệt mỏi, rối loạn thị giác hoặc rối loạn thần kinh trung ương khác có thể xảy ra sau khi dùng NSAID. Nếu bị ảnh hưởng, người dùng không nên lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Aceclofenac
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Perindopril
NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp. Ảnh hưởng: Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định. | Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: high |
Thắc mắc về hoạt chất Aceclofenac
Aceclofenac là thuốc kháng viêm không steroid, có tác dụng giảm đau và kháng viêm thông qua ức chế tổng hợp prostaglandin. Thuốc thường được dùng theo chỉ định để kiểm soát đau và viêm trong một số bệnh cơ xương khớp.
SmPC Preservex ghi Aceclofenac được chỉ định để giảm đau và viêm trong thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm cột sống dính khớp. Các chỉ định khác nếu có phải dựa trên tờ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm và quyết định của bác sĩ.
Không nên tự ý dùng Aceclofenac. Đây là NSAID có nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, biến cố tim mạch, ảnh hưởng thận/gan, phản ứng da nặng và tương tác với nhiều thuốc. Người bệnh cần hỏi bác sĩ/dược sĩ, đặc biệt nếu có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc khác.
Người đang loét dạ dày-tá tràng hoặc có tiền sử loét/xuất huyết tái phát là nhóm chống chỉ định hoặc cần tránh tùy tình trạng. NSAID có thể gây loét, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa, đôi khi không có dấu hiệu cảnh báo trước. Người có tiền sử bệnh dạ dày cần trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lựa chọn phù hợp và biện pháp bảo vệ tiêu hóa nếu bắt buộc dùng.
Aceclofenac không nên dùng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ xác định thật cần thiết; thuốc chống chỉ định trong 3 tháng cuối thai kỳ. Trong thời kỳ cho con bú, SmPC khuyến cáo nên tránh dùng trừ khi lợi ích vượt trội nguy cơ có thể có.

