Acebutolol là hoạt chất thuộc nhóm thuốc chẹn beta chọn lọc tương đối trên thụ thể beta-1, thường được dùng trong điều trị tăng huyết áp và một số rối loạn nhịp tim theo chỉ định của bác sĩ. Ở một số tài liệu SmPC, Acebutolol cũng được nêu trong kiểm soát đau thắt ngực và rối loạn nhịp nhanh. Thuốc có chất chuyển hóa còn hoạt tính là diacetolol, có thể ảnh hưởng đến nhịp tim, huyết áp và dẫn truyền nhĩ-thất. Người bệnh không nên tự ý dùng, ngừng thuốc đột ngột hoặc thay đổi liều vì có thể làm nặng triệu chứng tim mạch ở một số trường hợp. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa tham khảo, cần được đối chiếu với tờ hướng dẫn sử dụng của từng thuốc và tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.
Nội dung chính
- Trả lời nhanh: Acebutolol là thuốc chẹn beta có tính chọn lọc beta-1 và có hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ. Nhãn DailyMed/FDA nêu chỉ định trong tăng huyết áp ở người lớn và ngoại tâm thu thất; SmPC Anh nêu thêm đau thắt ngực và kiểm soát rối loạn nhịp nhanh.
- Hoạt chất: Acebutolol, thường dùng dưới dạng acebutolol hydrochloride
- Nhóm: Thuốc chẹn beta chọn lọc beta-1, có hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ
- Mã ATC: C07AB04
- Dạng dùng phổ biến: Viên nang hoặc viên nén bao phim, tùy thị trường
- Đường dùng: Đường uống
- Chỉ định tham khảo: Tăng huyết áp, ngoại tâm thu thất/rối loạn nhịp thất; SmPC Anh có thêm đau thắt ngực và rối loạn nhịp nhanh
- Không tự ý dùng: Cần bác sĩ/dược sĩ đánh giá vì thuốc ảnh hưởng nhịp tim, huyết áp, hô hấp, đường huyết và tương tác thuốc
- Cần tránh/nguy cơ cao: Nhịp tim chậm nặng, block nhĩ-thất độ II/III, suy tim mất bù, sốc tim; một số SmPC nêu thêm hen/COPD nặng, bệnh mạch ngoại biên nặng, đang cho con bú
- Nguồn tóm tắt: DailyMed/FDA label, SmPC Anh trên emc, MedlinePlus và WHO ATC/DDD Index.
Hoạt chất Acebutolol là gì?
Acebutolol là dược chất phân tử nhỏ tổng hợp thuộc nhóm thuốc chẹn thụ thể beta-adrenergic, với tính chọn lọc tương đối ưu tiên thụ thể β1 ở tim và có hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ. Hồ sơ này chuẩn hóa exact entity là acebutolol dạng base/racemate (±), không đồng nhất với acebutolol hydrochloride là dạng muối được dùng trong nhiều chế phẩm uống. PubChem định danh acebutolol bằng CID 1978 và CAS 37517-30-9; DailyMed phân biệt rõ acebutolol là active moiety của acebutolol hydrochloride với UNII riêng. Về vai trò dược học tổng quát, acebutolol được xếp vào các chất đối kháng beta-adrenergic có tác dụng tim mạch, bao gồm tác dụng hạ huyết áp và chống loạn nhịp. Các dữ liệu về chế phẩm, ngoại quan hoặc độ tan chỉ đặc hiệu cho muối hydrochloride không được gán trực tiếp cho entity acebutolol trong record này.
Acebutolol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acebutolol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | acebutolol |
| Tên IUPAC | N-[3-acetyl-4-[2-hydroxy-3-(propan-2-ylamino)propoxy]phenyl]butanamide |
| Tên hóa học khác | Butanamide, N-[3-acetyl-4-[2-hydroxy-3-[(1-methylethyl)amino]propoxy]phenyl]-, (.+/-.)- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Acetobutolol |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acebutololum |
| Tên USAN | acebutolol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 37517-30-9 |
|---|---|
| UNII | 67P356D8GH |
| PubChem CID | 1978 |
| RxNorm CUI | 149 |
| Công thức phân tử | C18H28N2O4 |
| Khối lượng phân tử | 336.4 g/mol |
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| logP / logD | Giá trị tính toán phụ thuộc thuật toán: XLogP3 = 1,7 theo PubChem; XLogP = 2,02 theo CDK trong IUPHAR/BPS Guide to PHARMACOLOGY. Đây không phải số đo thực nghiệm và không nên xem hai giá trị là tương đương tuyệt đối. |
|---|
Dược động học của Acebutolol
Dữ liệu dược động học người chủ yếu đến từ acebutolol hydrochloride đường uống, với hàm lượng được biểu thị theo acebutolol. Acebutolol hấp thu tốt qua đường tiêu hóa nhưng chịu chuyển hóa bước một mạnh ở gan, nên sinh khả dụng tuyệt đối của chất mẹ khoảng 40%. Chất chuyển hóa chính diacetolol là dẫn chất N-acetyl có hoạt tính dược lý và được mô tả có hiệu lực tương đương acebutolol. Sau uống, Tmax khoảng 2,5 giờ đối với acebutolol và 3,5 giờ đối với diacetolol; thức ăn không làm thay đổi đáng kể AUC nhưng làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu và nồng độ đỉnh. Tỷ lệ gắn protein huyết tương của acebutolol thấp, khoảng 26%, và chỉ phát hiện lượng tối thiểu acebutolol/diacetolol trong dịch não tủy. Nhãn hiện hành nêu t½ thải trừ huyết tương khoảng 3–4 giờ cho acebutolol và 8–13 giờ cho diacetolol. Thải trừ qua thận chiếm khoảng 30–40%, còn cơ chế ngoài thận khoảng 50–60%, gồm bài tiết mật và qua thành ruột. Suy thận làm kéo dài t½ diacetolol 2–3 lần; người cao tuổi có sinh khả dụng acebutolol và diacetolol tăng khoảng gấp đôi. Một nghiên cứu nhỏ ở 8 nam khỏe mạnh ghi nhận quá trình thải trừ hai pha với t½ terminal của acebutolol khoảng 11 giờ, vì vậy thông số này được giữ riêng, không đồng nhất với t½ thải trừ 3–4 giờ trong nhãn.
Giai đoạn I: Hấp thu
Acebutolol được hấp thu tốt từ đường tiêu hóa. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể AUC, nhưng làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu và nồng độ đỉnh.
| F · Sinh khả dụng | Khoảng 40% đối với acebutolol chất mẹ sau dùng đường uống. |
|---|---|
| Tmax · Thời gian đạt nồng độ đỉnh | Acebutolol: khoảng 2,5 giờ; diacetolol: khoảng 3,5 giờ sau uống acebutolol. |
| Chuyển hóa bước đầu | Chuyển hóa bước một ở gan mạnh; đây là nguyên nhân chính làm sinh khả dụng tuyệt đối của acebutolol chất mẹ chỉ khoảng 40%. |
| Ảnh hưởng của thức ăn | Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể AUC của acebutolol, nhưng làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu và nồng độ đỉnh. |
Giai đoạn II: Phân bố
Gắn protein huyết tương thấp, khoảng 26%. Acebutolol và diacetolol tương đối ưa nước và chỉ có lượng tối thiểu được phát hiện trong dịch não tủy. Acebutolol qua nhau thai và được bài tiết vào sữa mẹ.
Các thông số phân bố
| Gắn protein huyết tương | Khoảng 26% đối với acebutolol theo nhãn DailyMed. |
|---|---|
| Phân bố tại mô và dịch cơ thể | Chỉ phát hiện lượng tối thiểu acebutolol và diacetolol trong dịch não tủy; acebutolol qua nhau thai và xuất hiện trong sữa mẹ. |
| Hàng rào máu–não | Acebutolol và diacetolol tương đối ưa nước; nhãn ghi nhận chỉ có lượng tối thiểu được phát hiện trong dịch não tủy. |
| Qua nhau thai | Acebutolol qua hàng rào nhau thai; các nghiên cứu ở người cũng ghi nhận cả acebutolol và diacetolol qua nhau thai. |
| Vào sữa mẹ | Acebutolol và diacetolol xuất hiện trong sữa mẹ; tỷ lệ sữa:huyết tương được báo cáo lần lượt khoảng 7,1 và 12,2. |
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Acebutolol chịu chuyển hóa bước một mạnh ở gan. Chất chuyển hóa chính là diacetolol, một dẫn chất N-acetyl có hoạt tính dược lý.
| Cơ quan chuyển hóa | Gan là cơ quan chính của chuyển hóa bước một. |
|---|---|
| Con đường chuyển hóa | N-acetyl hóa tạo diacetolol là con đường chuyển hóa chính được mô tả trong nhãn. |
| Chất chuyển hóa hoạt tính | Diacetolol là chất chuyển hóa N-acetyl chính, có hoạt tính dược lý và được mô tả có hiệu lực tương đương acebutolol. |
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ qua thận chiếm khoảng 30–40% và cơ chế ngoài thận khoảng 50–60%; phần ngoài thận gồm bài tiết vào mật và chuyển trực tiếp qua thành ruột. Các tỷ lệ này không đồng nghĩa với tỷ lệ acebutolol nguyên dạng trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 11 giờ trong nghiên cứu 8 nam khỏe mạnh sau một liều acebutolol hydrochloride 400 mg; nghiên cứu mô tả thải trừ acebutolol hai pha và t½ ban đầu khoảng 2 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Nhãn không cung cấp giá trị clearance toàn phần chuẩn hóa cho acebutolol; diacetolol có thanh thải thận tương quan tuyến tính với độ thanh thải creatinin. |
| Đường thải chính | Thải trừ hỗn hợp qua thận và ngoài thận; nhãn ước tính khoảng 30–40% qua thận và 50–60% theo cơ chế ngoài thận. |
| Tỷ lệ thải qua nước tiểu | Khoảng 30–40% liều được thải trừ theo đường thận theo nhãn; không đủ bằng chứng để diễn giải con số này là tỷ lệ thuốc nguyên dạng. |
| Bài tiết qua mật | Có bài tiết vào mật, nhưng nhãn chỉ mô tả đây là một phần của 50–60% thải trừ ngoài thận và không nêu tỷ lệ riêng. |
| Khả năng thẩm tách | Acebutolol và chất chuyển hóa chính diacetolol có thể được thẩm tách. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Tuyến tính theo liều | Sau liều uống đơn 200–400 mg, dược động học tỷ lệ theo liều. Ở liều cao hơn, tính tuyến tính mất đi, được cho là liên quan bão hòa các vị trí chuyển hóa ở gan. |
|---|---|
| Tuyến tính theo thời gian | Sau dùng nhiều liều, nhãn mô tả mất tuyến tính với AUC tăng khoảng 100% so với dùng một liều. |
| Tích lũy | AUC sau dùng nhiều liều tăng khoảng 100% so với một liều theo nhãn; không diễn giải đây là hệ số tích lũy chuẩn nếu không có thiết kế PK tương ứng. |
| Biến thiên giữa các cá thể | Nghiên cứu PMID 7248475 ở 8 nam khỏe mạnh ghi nhận biến thiên giữa các cá thể đáng kể về nồng độ huyết tương của acebutolol và diacetolol. |
| Suy thận | Suy thận không làm thay đổi rõ t½ thải trừ acebutolol trong nhãn, nhưng làm giảm thải trừ diacetolol và kéo dài t½ của chất chuyển hóa khoảng 2–3 lần. Thanh thải thận của diacetolol tương quan tuyến tính với độ thanh thải creatinin. |
| Người cao tuổi | Ở người cao tuổi, sinh khả dụng của acebutolol và diacetolol tăng khoảng gấp đôi, có thể liên quan giảm chuyển hóa bước một và giảm chức năng thận. |
| Thai kỳ | Acebutolol và diacetolol qua nhau thai. Ở trẻ sơ sinh có phơi nhiễm trong thai kỳ, t½ acebutolol được báo cáo 6–14 giờ; t½ diacetolol 24–30 giờ trong 24 giờ đầu sau sinh, sau đó khoảng 12–16 giờ. |
| Tương tác ảnh hưởng dược động học | Nhãn ghi nhận dược động học acebutolol không thay đổi đáng kể khi dùng cùng hydrochlorothiazide, hydralazine, sulfinpyrazone hoặc thuốc tránh thai đường uống. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu/nồng độ đỉnh nhưng không ảnh hưởng đáng kể AUC; liều cao và dùng nhiều liều cho thấy mất tuyến tính; suy thận làm giảm thải trừ diacetolol; người cao tuổi có sinh khả dụng acebutolol và diacetolol tăng khoảng gấp đôi.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Chủ yếu đường uống; dữ liệu nhãn áp dụng cho viên nang acebutolol hydrochloride với hàm lượng quy đổi theo acebutolol. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | Nhãn mô tả tính tỷ lệ theo liều ở liều đơn 200–400 mg. Nghiên cứu PMID 7248475 dùng liều đơn 400 mg và 400 mg hai lần/ngày trong 56 ngày. |
| Dạng bào chế | Viên nang acebutolol hydrochloride đường uống; nghiên cứu PMID 7248475 dùng acebutolol hydrochloride. |
| Quần thể | Dữ liệu tổng hợp gồm người tình nguyện khỏe mạnh, người suy thận, người cao tuổi và dữ liệu sơ sinh có phơi nhiễm trong thai kỳ; nghiên cứu PMID 7248475 gồm 8 nam khỏe mạnh. |
| Phương pháp | Tổng hợp thông tin dược động học trong nhãn DailyMed hiện hành và nghiên cứu PK người có đo nồng độ acebutolol/diacetolol trong huyết tương và bài tiết niệu. |
| Nguồn dữ liệu | DailyMed, Acebutolol Hydrochloride Capsules USP, mục Clinical Pharmacology/Pharmacokinetics and Metabolism: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=48bded12-09c7-47f2-b162-ec970a77f2d8 |
| Giới hạn dữ liệu | Các thông số regulatory chủ yếu được thu từ chế phẩm acebutolol hydrochloride đường uống nhưng nhãn định lượng nồng độ và hàm lượng theo acebutolol; record này vẫn giữ exact entity là acebutolol và không sao chép các đặc tính vật lý riêng của muối. Nhãn nêu t½ thải trừ huyết tương acebutolol khoảng 3–4 giờ, trong khi nghiên cứu PMID 7248475 mô tả thải trừ hai pha và t½ terminal khoảng 11 giờ ở mẫu nhỏ 8 nam khỏe mạnh. Hai thông số được lưu ở các field khác nhau vì khác định nghĩa/pha phân tích, không được gộp thành một giá trị. Chưa có ACF runtime choice map nên các field select liên quan loại dữ liệu/trạng thái chuẩn hóa được để trống để preserve. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acebutolol
Acebutolol là thuốc chẹn beta tim chọn lọc tương đối, ưu tiên đối kháng thụ thể adrenergic β1 và có hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ. IUPHAR/BPS Guide to PHARMACOLOGY xác định β1-adrenoceptor ở người là primary target của acebutolol, với hoạt tính đối kháng và pKi khoảng 6,4–6,5; một assay gắn radioligand [125I]-cyanopindolol ở thụ thể β1 người báo cáo Ki 422 nM và IC50 731 nM. β1-adrenoceptor là GPCR lớp A, chủ yếu ghép Gs; kích hoạt receptor sinh lý làm tăng adenylyl cyclase, cAMP và PKA. Vì vậy, đối kháng β1 làm giảm đáp ứng của tim với catecholamine, phù hợp với giảm nhịp tim, cung lượng tim và huyết áp được ghi nhận trong dữ liệu người. Nhãn DailyMed cũng mô tả acebutolol làm chậm dẫn truyền nhĩ-thất và tăng thời kỳ trơ nút AV. Tính chọn lọc β1 không tuyệt đối và giảm khi tăng liều; acebutolol có hoạt tính chủ vận một phần/ISA nhẹ trong một số assay và ở người. Chất chuyển hóa hoạt tính diacetolol góp phần vào tác dụng dược lý sau uống.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Đối kháng thụ thể beta-adrenergic ưu tiên β1, đồng thời có hoạt tính giao cảm nội tại/chủ vận một phần nhẹ. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Thuốc chẹn beta tim chọn lọc tương đối; tác dụng dược lý chính gồm hạ huyết áp và chống loạn nhịp. |
| Vị trí tác dụng | Tác dụng dược lý tim mạch chủ yếu liên quan thụ thể β1 ở tim; IUPHAR ghi nhận phân bố β1-adrenoceptor ở nhiều cấu trúc tim người. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Tim và hệ tim mạch: giảm nhịp tim, cung lượng tim và huyết áp; làm chậm dẫn truyền qua nút nhĩ-thất và giảm ngoại tâm thu thất. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Đích tác dụng chính | Thụ thể adrenergic beta-1 (β1-adrenoceptor) |
|---|---|
| Ký hiệu gene / protein | ADRB1 |
| Mã định danh đích | GtoPdb: 28; UniProtKB: P08588; ChEMBL target: CHEMBL213 |
| Đích tác dụng phụ / bổ sung | Acebutolol vẫn có đối kháng β2 ở mức độ nhất định; tính chọn lọc β1 chỉ tương đối và giảm khi tăng liều. |
| Độ chọn lọc dược lý | Chọn lọc tương đối cho β1 so với β2, nhưng không tuyệt đối; nhãn DailyMed nêu tính chọn lọc β1 giảm khi liều tăng. |
| Biểu hiện đích tại mô / tế bào | IUPHAR ghi nhận β1-adrenoceptor ở tim người, gồm cơ nhĩ, cơ thất, hệ dẫn truyền nhĩ-thất và các cấu trúc tim khác. |
| Ghi chú về đích | β1-adrenoceptor là primary target được IUPHAR/BPS Guide to PHARMACOLOGY gán cho acebutolol ở người. Tính chọn lọc tim không đồng nghĩa tuyệt đối không tác động β2; acebutolol được mô tả chỉ chọn lọc tương đối. |
Phần III: Cơ chế tác dụng
Nhãn ghi nhận acebutolol làm chậm dẫn truyền AV và tăng thời kỳ trơ nút AV; hiệu ứng ổn định màng không biểu hiện ở các liều dùng lâm sàng.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Acebutolol đối kháng β1-adrenoceptor, làm giảm truyền tín hiệu adrenergic do epinephrine/norepinephrine tại tim; hậu quả là giảm kích thích cAMP/PKA phụ thuộc Gs, giảm đáp ứng chronotropic/inotropic và góp phần hạ huyết áp, chống loạn nhịp. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Acebutolol gắn và đối kháng β1-adrenoceptor, cản trở tín hiệu catecholamine nội sinh tại receptor. |
| Đường truyền tín hiệu | β1-adrenoceptor ghép chủ yếu với protein Gs; hoạt hóa sinh lý kích thích adenylyl cyclase → tăng cAMP → hoạt hóa protein kinase A. Đối kháng receptor làm suy giảm chuỗi tín hiệu này khi có kích thích adrenergic. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm tín hiệu qua trục Gs–adenylyl cyclase–cAMP–PKA so với trạng thái kích thích β1 bởi catecholamine. |
| Đáp ứng tế bào | Giảm đáp ứng tế bào cơ tim với kích thích β1-adrenergic, qua đó giảm đáp ứng co bóp và tạo nhịp do catecholamine. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Tại tim: giảm nhịp tim và cung lượng tim, làm chậm dẫn truyền nhĩ-thất và tăng thời kỳ trơ của nút AV. |
| Tác dụng sinh lý | Giảm nhịp tim khi nghỉ và khi gắng sức, giảm huyết áp tâm thu; giảm đáp ứng nhịp nhanh do isoproterenol và giảm ngoại tâm thu thất. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Đối kháng β1 làm giảm kích thích giao cảm tại tim, phù hợp với các endpoint dược lực học giảm nhịp tim/huyết áp và với tác dụng chống loạn nhịp thất được quan sát trong nghiên cứu lâm sàng. |
| Cơ chế thứ cấp | Acebutolol có hoạt tính giao cảm nội tại/chủ vận một phần nhẹ; chất chuyển hóa diacetolol có hoạt tính dược lý và góp phần vào tác dụng sau dùng đường uống. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở người, acebutolol làm giảm có ý nghĩa nhịp tim lúc nghỉ và khi gắng sức cùng huyết áp tâm thu từ khoảng 1,5 giờ sau dùng; tác dụng tối đa được ghi nhận khoảng 3–8 giờ. Ảnh hưởng lên nhịp nhanh do gắng sức còn thấy 24–30 giờ sau dùng. Nồng độ acebutolol huyết tương tương quan với giảm nhịp tim lúc nghỉ và mức độ chẹn beta khi gắng sức. Trong nghiên cứu loạn nhịp, acebutolol làm giảm tổng số ngoại tâm thu thất, ngoại tâm thu thất cặp/đa dạng, nhịp R-on-T và nhịp nhanh thất so với placebo.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Ở β1-adrenoceptor người, IUPHAR ghi nhận acebutolol là antagonist với pKi khoảng 6,4–6,5. Dữ liệu DrugMatrix/ChEMBL được IUPHAR tổng hợp từ assay gắn [125I]-cyanopindolol báo cáo Ki 422 nM (pKi 6,37) và IC50 731 nM (pIC50 6,14). Các thông số này phụ thuộc assay và không được quy đổi lẫn nhau. |
|---|---|
| Ki · Hằng số ức chế | Ki 422 nM (pKi 6,37), assay gắn radioligand [125I]-cyanopindolol trên β1-adrenoceptor người; dữ liệu DrugMatrix/ChEMBL qua IUPHAR. |
| IC50 · Nồng độ ức chế 50% | IC50 731 nM (pIC50 6,14), assay gắn radioligand [125I]-cyanopindolol trên β1-adrenoceptor người; dữ liệu DrugMatrix/ChEMBL qua IUPHAR. |
| Thông số định lượng khác | IUPHAR/GtoPdb tổng hợp pKi khoảng 6,4–6,5 cho acebutolol tại β1-adrenoceptor người. |
| Tác dụng dược lý chính | Chẹn β1 tim: giảm nhịp tim, giảm đáp ứng với kích thích adrenergic, hạ huyết áp và giảm ngoại tâm thu thất. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ; kéo dài dẫn truyền AV và tăng thời kỳ trơ nút AV. |
| Biomarker dược lực học | Nhịp tim lúc nghỉ/gắng sức, huyết áp tâm thu và mức độ ức chế nhịp nhanh do isoproterenol hoặc gắng sức. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | Giảm nhịp tim, huyết áp và phần trăm chẹn beta khi gắng sức; trong loạn nhịp: tổng số và mức độ phức tạp của ngoại tâm thu thất, R-on-T và nhịp nhanh thất. |
| Khởi phát tác dụng | Giảm có ý nghĩa nhịp tim và huyết áp tâm thu được ghi nhận khoảng 1,5 giờ sau dùng trong người tình nguyện bình thường. |
| Thời gian đạt tác dụng tối đa | Tác dụng tối đa trên nhịp tim/huyết áp được ghi nhận khoảng 3–8 giờ sau dùng. |
| Thời gian tác dụng | Ảnh hưởng có ý nghĩa lên nhịp nhanh do gắng sức vẫn được ghi nhận 24–30 giờ sau dùng. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống trong các nghiên cứu người được tổng hợp trong nhãn; in vitro đối với dữ liệu ái lực tại β1-adrenoceptor người. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | Dữ liệu lâm sàng trong nhãn bao gồm các liều điều trị acebutolol; dữ liệu ái lực β1 gồm Ki 422 nM và IC50 731 nM trong assay gắn radioligand. |
| Dạng bào chế | Dữ liệu người chủ yếu từ acebutolol hydrochloride đường uống; hàm lượng được biểu thị theo acebutolol. |
| Quần thể nghiên cứu | Người tình nguyện bình thường và bệnh nhân tăng huyết áp/loạn nhịp trong dữ liệu nhãn; assay receptor sử dụng β1-adrenoceptor người. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | Dữ liệu dược lực học ở người kết hợp dữ liệu gắn receptor in vitro trên β1-adrenoceptor người. |
| Assay / phương pháp đo | Clinical PD: nhịp tim, huyết áp, đáp ứng nhịp nhanh do isoproterenol/gắng sức và ngoại tâm thu thất. Quantitative receptor pharmacology: radioligand binding với [125I]-cyanopindolol. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Endpoint lâm sàng gồm thay đổi nhịp tim/huyết áp và mức độ ngoại tâm thu thất; endpoint receptor gồm Ki/pKi và IC50/pIC50 trong assay gắn β1. |
| Đối chứng / chất so sánh | Các nghiên cứu trong nhãn có đối chứng placebo và so sánh với propranolol, hydrochlorothiazide hoặc quinidine tùy endpoint. |
| Nguồn dữ liệu | DailyMed, Acebutolol Hydrochloride Capsules USP, mục Clinical Pharmacology: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=48bded12-09c7-47f2-b162-ec970a77f2d8 |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Các dữ liệu lâm sàng trong nhãn tổng hợp nhiều nghiên cứu cũ và không phải mọi endpoint đều có thiết kế/assay chi tiết trong SPL. Giá trị Ki/IC50 là assay-specific và không được quy đổi lẫn nhau. Tính chọn lọc β1 của acebutolol là tương đối, giảm khi tăng liều; diacetolol có hoạt tính dược lý nên tác dụng sau uống không chỉ phản ánh riêng chất mẹ. Không có ACF runtime choice map, do đó các field select về loại/mức bằng chứng và trạng thái chuẩn hóa được để trống. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acebutolol
Theo nhãn DailyMed hiện hành tại Hoa Kỳ cho Acebutolol Hydrochloride Capsules USP, có hai chỉ định được ghi nhãn: (1) điều trị tăng huyết áp ở người lớn, có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác, đặc biệt lợi tiểu thiazide; (2) điều trị ngoại tâm thu thất, với bằng chứng giảm tổng số ngoại tâm thu thất và các dạng ngoại tâm thu thất phức tạp. Các chỉ định này thuộc phạm vi chế phẩm acebutolol hydrochloride đường uống, trong đó hàm lượng được biểu thị theo acebutolol. Record hiện tại vẫn chuẩn hóa exact entity là acebutolol active moiety; không suy rộng trạng thái phê duyệt sang jurisdiction khác.
Điều trị tăng huyết áp ở người lớn
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Tăng huyết áp
Nhãn DailyMed hiện hành ghi rõ chỉ định điều trị tăng huyết áp ở người lớn.
Điều trị ngoại tâm thu thất
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Ngoại tâm thu thất / loạn nhịp thất
Nhãn ghi chỉ định kiểm soát ngoại tâm thu thất và mô tả giảm tổng số ngoại tâm thu, ngoại tâm thu cặp/đa dạng và R-on-T.
Liều dùng và cách sử dụng Acebutolol
Liều dưới đây lấy từ nhãn DailyMed hiện hành của viên nang acebutolol hydrochloride đường uống và được biểu thị theo lượng acebutolol tương đương. Tăng huyết áp nhẹ–vừa không biến chứng: khởi đầu 400 mg/ngày, thường dùng một lần/ngày; một số bệnh nhân cần chia hai lần/ngày. Đáp ứng tối ưu thường ở 400–800 mg/ngày; tăng huyết áp nặng hoặc kiểm soát chưa đủ có thể cần đến 1200 mg/ngày chia hai lần hoặc phối hợp thuốc khác. Ngoại tâm thu thất: khởi đầu 400 mg/ngày dưới dạng 200 mg hai lần/ngày, tăng dần đến đáp ứng tối ưu, thường 600–1200 mg/ngày; khi ngừng điều trị nên giảm dần khoảng hai tuần. Ở suy thận, nhãn yêu cầu giảm tổng liều hằng ngày 50% khi CrCl <50 mL/phút và 75% khi CrCl <25 mL/phút. Người cao tuổi có sinh khả dụng tăng khoảng gấp đôi, có thể cần liều duy trì thấp hơn và nên tránh liều trên 800 mg/ngày.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Điều trị tăng huyết áp ở người lớn Tăng huyết áp Đối tượng: Người lớn Tăng huyết áp nhẹ–vừa không biến chứng; có hướng dẫn tăng liều cho tăng huyết áp nặng hoặc kiểm soát chưa đủ. Giai đoạn: Điều trị liên tục | Khởi đầu 400 mg/ngày; đáp ứng tối ưu thường 400–800 mg/ngày. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: Thường một lần/ngày; một số bệnh nhân cần chia hai lần/ngày để kiểm soát huyết áp đủ 24 giờ. Thời gian / chu kỳ: Điều trị duy trì theo đáp ứng lâm sàng; nhãn không quy định thời hạn cố định. Duy trì: Thường 400–800 mg/ngày; một số bệnh nhân duy trì ở 200 mg/ngày. Liều tối đa: Tối đa 1200 mg/ngày chia hai lần được nêu cho tăng huyết áp nặng hoặc kiểm soát chưa đủ. Chuẩn độ: Điều chỉnh theo đáp ứng huyết áp; ở trường hợp kiểm soát chưa đủ có thể tăng liều hoặc thêm thuốc hạ huyết áp thứ hai. | Đường dùng: Uống Dạng: Viên nang acebutolol hydrochloride; liều biểu thị theo acebutolol tương đương. Cách dùng: Dùng đường uống; chế phẩm trong nhãn là viên nang 200 mg hoặc 400 mg tính theo acebutolol tương đương. Theo dõi: Theo dõi đáp ứng huyết áp và nhịp tim khi điều chỉnh liều. Ghi chú: Tính chọn lọc β1 giảm khi tăng liều theo nhãn; không diễn giải liều PK study thành liều điều trị. | |
|
Điều trị ngoại tâm thu thất Ngoại tâm thu thất / loạn nhịp thất Đối tượng: Không xác định riêng Giai đoạn: Điều trị liên tục | Khởi đầu 400 mg/ngày dưới dạng 200 mg hai lần/ngày; liều tối ưu thường 600–1200 mg/ngày. Cơ sở: Chuẩn độ theo đáp ứng Tần suất: Khởi đầu 200 mg hai lần/ngày; sau đó điều chỉnh theo đáp ứng lâm sàng. Thời gian / chu kỳ: Điều trị duy trì theo đáp ứng; nếu ngừng, giảm liều dần trong khoảng hai tuần. Duy trì: Thông thường 600–1200 mg/ngày sau khi tăng dần đến đáp ứng tối ưu. Liều tối đa: 1200 mg/ngày là đầu trên của khoảng liều tối ưu thường được nêu trong nhãn cho loạn nhịp thất. Chuẩn độ: Tăng liều dần đến khi đạt đáp ứng lâm sàng tối ưu. | Đường dùng: Uống Dạng: Viên nang acebutolol hydrochloride; liều biểu thị theo acebutolol tương đương. Cách dùng: Dùng đường uống; khi ngừng điều trị phải giảm liều dần, không ngừng đột ngột theo hướng dẫn trong nhãn. Theo dõi: Theo dõi đáp ứng loạn nhịp và nhịp tim trong quá trình tăng/giảm liều. Ghi chú: Row giữ đúng phạm vi ngoại tâm thu thất được ghi nhãn. |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Chức năng thận Độ thanh thải creatinin <50 mL/phút. | Giảm liều | Giảm 50% tổng liều acebutolol hằng ngày. | Cơ sở: Diacetolol được thải chủ yếu qua thận và thanh thải thận của diacetolol tương quan tuyến tính với độ thanh thải creatinin. |
|
Chức năng thận Độ thanh thải creatinin <25 mL/phút. | Giảm liều | Giảm 75% tổng liều acebutolol hằng ngày. | Cơ sở: Nhãn yêu cầu giảm liều sâu hơn khi suy thận nặng do giảm thải trừ chất chuyển hóa hoạt tính diacetolol. |
|
Tuổi Người cao tuổi. | Giảm liều | Khởi đầu ở đầu thấp của khoảng liều, có thể cần liều duy trì thấp hơn; tránh liều >800 mg/ngày. | Cơ sở: Sinh khả dụng acebutolol và diacetolol ở người cao tuổi tăng khoảng gấp đôi. |
Hướng dẫn sử dụng chung
Dùng đường uống dưới dạng viên nang acebutolol hydrochloride, với hàm lượng biểu thị theo acebutolol tương đương. Tần suất một hoặc hai lần/ngày phụ thuộc chỉ định và đáp ứng. Đối với điều trị loạn nhịp thất, nếu ngừng thuốc cần giảm liều dần trong khoảng hai tuần. Ở suy thận và người cao tuổi, áp dụng điều chỉnh liều theo các row riêng có nguồn từ nhãn.
Cảnh báo và lưu ý về Acebutolol
Nhãn DailyMed chống chỉ định acebutolol ở người nhịp chậm nặng kéo dài, block tim độ II/III, suy tim rõ và sốc tim. SmPC Anh nêu thêm quá mẫn với hoạt chất/tá dược hoặc thuốc chẹn beta, hen/COPD nặng, đau thắt ngực Prinzmetal, hội chứng suy nút xoang, bệnh Raynaud/bệnh động mạch ngoại biên nặng, suy tim mất bù, nhiễm toan chuyển hóa, u tủy thượng thận chưa điều trị, phối hợp floctafenine hoặc sultopride, tiền sử phản vệ và đang cho con bú.
Tác dụng không mong muốn có thể gồm mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, tiêu chảy, phát ban, khó thở, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm hoặc ác mộng. DailyMed cũng ghi nhận một số tác dụng như hạ huyết áp, nhịp chậm, suy tim, nôn, đau bụng, bất thường men gan, khò khè, khô mắt và đau khớp/lưng ở một tỷ lệ nhỏ người dùng.
Cần liên hệ cơ sở y tế nếu có khó thở hoặc khò khè, nhịp tim chậm rõ, đau ngực, phù tay chân/cổ chân, tăng cân bất thường, ngất, hạ huyết áp nặng, dấu hiệu suy tim, block nhĩ-thất, co thắt phế quản hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng. SmPC nêu các phản ứng nghiêm trọng liên quan beta-blocker gồm suy tim, block nhĩ-thất và co thắt phế quản.
Thận trọng ở người có bệnh mạch ngoại biên, bệnh phế quản co thắt, đái tháo đường, cường giáp, tiền sử phản vệ, suy thận, suy gan, suy tim đã kiểm soát, block nhĩ-thất độ I, bệnh vảy nến, nhược cơ, trầm cảm và người chuẩn bị phẫu thuật/gây mê. Không nên ngừng đột ngột thuốc chẹn beta, đặc biệt ở người có bệnh động mạch vành, vì có nguy cơ làm nặng đau thắt ngực, rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim hoặc đột tử trong một số trường hợp.
Quá liều thuốc chẹn beta có thể gây nhịp chậm nặng, block nhĩ-thất, rối loạn dẫn truyền, hạ huyết áp, suy tim sung huyết nặng, co giật, co thắt phế quản và hạ đường huyết. Xử trí là cấp cứu y khoa; nhãn DailyMed nêu các biện pháp có thể được cân nhắc bởi nhân viên y tế như làm rỗng dạ dày, atropine tiêm tĩnh mạch cho nhịp chậm, thuốc vận mạch cho hạ huyết áp, thuốc giãn phế quản khi co thắt phế quản, digitalis/thuốc lợi tiểu hoặc glucagon trong suy tim. Acebutolol có thể thẩm tách được.
Nhãn DailyMed ghi bảo quản viên nang acebutolol hydrochloride ở 20–25°C, tránh ánh sáng, đậy kín và cấp phát trong bao bì kín, cản sáng. SmPC Anh ghi bảo quản dưới 30°C. Điều kiện bảo quản cuối cùng cần theo tờ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả ở bệnh nhi chưa được thiết lập; SmPC Anh ghi liều cho trẻ em chưa được xác lập. Không tự ý dùng cho trẻ em nếu không có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Người cao tuổi có thể tăng sinh khả dụng acebutolol và diacetolol khoảng 2 lần; DailyMed nêu có thể phù hợp bắt đầu ở đầu thấp của khoảng liều và tránh liều trên 800 mg/ngày ở người cao tuổi. SmPC Anh khuyến cáo theo dõi chặt và giảm liều nếu có suy thận vừa-nặng.
Acebutolol và diacetolol qua nhau thai. DailyMed nêu chưa có nghiên cứu đầy đủ, có đối chứng tốt trên phụ nữ mang thai; chỉ dùng khi lợi ích tiềm năng biện minh được nguy cơ cho thai. Trẻ sơ sinh có mẹ dùng acebutolol trong thai kỳ đã được ghi nhận giảm cân nặng lúc sinh, giảm huyết áp và giảm nhịp tim; cần có khả năng theo dõi trẻ sau sinh.
Acebutolol và diacetolol bài tiết vào sữa mẹ. DailyMed không khuyến cáo dùng ở bà mẹ đang cho con bú; SmPC Anh ghi acebutolol không nên dùng trong thời kỳ cho con bú. Cần trao đổi với bác sĩ để cân nhắc thuốc thay thế hoặc phương án nuôi con phù hợp.
Acebutolol trải qua chuyển hóa bước một ở gan; DailyMed khuyến cáo dùng thận trọng ở người suy gan. Dữ liệu điều chỉnh liều cụ thể theo mức độ suy gan.
Người có suy gan hoặc suy thận cần được đánh giá cá thể hóa. Suy gan có thể ảnh hưởng chuyển hóa bước một; suy thận làm giảm thải trừ chất chuyển hóa diacetolol. Cần theo dõi nhịp tim, huyết áp, triệu chứng quá mức của chẹn beta và chức năng thận khi điều trị.
SmPC Anh ghi chưa có nghiên cứu riêng về ảnh hưởng lên khả năng lái xe/vận hành máy móc; như các thuốc chẹn beta khác, chóng mặt hoặc mệt mỏi có thể xảy ra và cần được lưu ý khi lái xe hoặc vận hành máy.
Tương tác thuốc của Acebutolol
Tương tác đáng lưu ý gồm: verapamil/diltiazem và các thuốc làm chậm nhịp tim làm tăng nguy cơ nhịp chậm, rối loạn dẫn truyền và suy tim; digoxin có thể tăng nguy cơ nhịp chậm; insulin và thuốc hạ đường huyết có thể bị che lấp dấu hiệu hạ đường huyết; NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ áp; thuốc cường alpha trong thuốc cảm/nghẹt mũi có thể gây đáp ứng tăng huyết áp; amiodarone/thuốc chống loạn nhịp nhóm I cần theo dõi ECG; fingolimod có thể làm tăng nguy cơ nhịp chậm.
Thắc mắc về hoạt chất Acebutolol
Acebutolol là thuốc chẹn beta chọn lọc tương đối trên thụ thể beta-1 ở tim, có hoạt tính giao cảm nội tại nhẹ. Thuốc được dùng theo chỉ định y tế trong tăng huyết áp và một số rối loạn nhịp tim; không nên tự ý dùng hoặc ngừng thuốc.
Nhãn DailyMed nêu acebutolol dùng trong quản lý tăng huyết áp ở người lớn và ngoại tâm thu thất. SmPC Anh nêu thêm đau thắt ngực và kiểm soát rối loạn nhịp nhanh. Chỉ định áp dụng cho từng người bệnh phải theo tờ hướng dẫn sử dụng của thuốc và quyết định của bác sĩ.
Không nên tự ý ngừng. Nhãn và SmPC cảnh báo việc ngừng thuốc chẹn beta đột ngột, đặc biệt ở người có bệnh tim thiếu máu cục bộ, có thể làm nặng đau thắt ngực hoặc gây biến cố tim mạch nghiêm trọng; nếu cần ngừng, bác sĩ thường giảm liều dần.
Phụ nữ có thai chỉ dùng khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ vì acebutolol và diacetolol qua nhau thai và có thể liên quan giảm nhịp tim/huyết áp ở trẻ sơ sinh. Thuốc bài tiết vào sữa mẹ; DailyMed không khuyến cáo dùng ở bà mẹ cho con bú và SmPC Anh ghi không nên dùng khi cho con bú.
Người dùng cần liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế nếu có khó thở/khò khè, nhịp tim chậm rõ, ngất, đau ngực, phù chân, tăng cân bất thường, dấu hiệu suy tim hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Đây có thể là biểu hiện cần đánh giá y tế kịp thời.

