Ngoại tâm thu thất là nhịp tim xuất hiện sớm do một ổ điện bất thường trong tâm thất phát xung trước nhịp xoang kế tiếp. Người bệnh có thể cảm thấy tim hụt một nhịp, đập mạnh, hồi hộp hoặc hoàn toàn không có triệu chứng. Ngoại tâm thu thất thường không nguy hiểm khi tim có cấu trúc và chức năng bình thường, nhưng ngoại tâm thu xuất hiện dày, nhiều hình dạng, tăng khi gắng sức hoặc đi kèm ngất có thể gợi ý bệnh cơ tim, bệnh mạch vành hay nguy cơ loạn nhịp thất khác. Điện tâm đồ, Holter điện tâm đồ, siêu âm tim và đôi khi cộng hưởng từ tim giúp xác định gánh nặng ngoại tâm thu và tìm bệnh nền. Điều trị phụ thuộc triệu chứng, tần suất và ảnh hưởng lên chức năng tim; nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi, điều chỉnh yếu tố thúc đẩy và tái khám định kỳ.
Ngoại tâm thu thất là bệnh gì?
Ngoại tâm thu thất là một nhịp khử cực sớm bắt nguồn từ cơ tâm thất hoặc hệ Purkinje thay vì từ nút xoang. Trên điện tâm đồ, nhịp này thường xuất hiện sớm với phức bộ QRS rộng và hình dạng khác nhịp bình thường, sau đó có thể có một khoảng nghỉ bù. Ngoại tâm thu thất không đồng nghĩa với nhịp nhanh thất: một nhịp đơn lẻ hoặc vài nhịp rải rác là ngoại tâm thu, trong khi nhiều nhịp thất liên tiếp với tần số nhanh tạo thành cơn nhịp nhanh thất. Ý nghĩa lâm sàng phụ thuộc bối cảnh. Ở người có tim bình thường, ngoại tâm thu đơn dạng và ít thường lành tính. Ngược lại, ngoại tâm thu dày, đa dạng hình thái, xuất hiện thành đôi hoặc chuỗi, hoặc xảy ra trên nền nhồi máu cơ tim và bệnh cơ tim cần được đánh giá sâu hơn. Mục tiêu không chỉ đếm số nhịp bất thường mà còn xác định chúng có gây triệu chứng, làm giảm chức năng thất trái hay phản ánh bệnh tim tiềm ẩn hay không.

| Tên bệnh | Ngoại tâm thu thất |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Premature ventricular contractions |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | PVC; premature ventricular complexes; ventricular premature beats; ngoại tâm thu tâm thất; nhịp thất sớm |
| Mã ICD-10 | I49.3 – Khử cực sớm thất. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tim mạch; rối loạn nhịp và dẫn truyền |
| Cơ quan ảnh hưởng | Tâm thất và hệ thống điện học của tim; trường hợp ngoại tâm thu dày có thể ảnh hưởng chức năng co bóp thất trái. |
| Tính chất bệnh | Rối loạn nhịp không lây, có thể thoáng qua hoặc kéo dài; phần lớn lành tính khi tim không có bệnh cấu trúc nhưng cần đánh giá nếu xuất hiện dày, phức tạp hoặc kèm triệu chứng. |
| Mức độ phổ biến | Khá thường gặp và có thể được phát hiện tình cờ trên điện tâm đồ hoặc máy theo dõi nhịp; tần suất tăng theo tuổi và khi có bệnh tim nền. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Ngoại tâm thu thất
Một vùng tế bào trong tâm thất có thể phát xung sớm do tăng tính tự động, hoạt động nảy cò hoặc vòng vào lại nhỏ. Xung bất thường lan qua cơ thất chậm hơn đường dẫn truyền bình thường nên tạo phức bộ QRS rộng. Sau nhịp sớm, hệ thống điện học cần thời gian hồi phục, khiến người bệnh cảm giác như tim ngừng thoáng qua rồi đập mạnh. Khi ngoại tâm thu xảy ra quá thường xuyên, co bóp thất trở nên không đồng bộ, thời gian đổ đầy thay đổi và hiệu quả tống máu giảm. Gánh nặng kéo dài có thể dẫn đến giãn thất và bệnh cơ tim do ngoại tâm thu ở một số người. Nếu đã có sẹo cơ tim hoặc bệnh cơ tim, cùng cơ chế điện học này có thể tạo nền cho các loạn nhịp thất phức tạp hơn.
Ngoại tâm thu thất được mô tả theo hình thái và mức độ: đơn dạng hoặc đa dạng; đơn lẻ, thành đôi, thành ba hay thành chuỗi; xuất hiện xen kẽ mỗi nhịp hoặc mỗi hai nhịp; khởi phát từ một hay nhiều ổ; và tăng hoặc giảm khi gắng sức. Holter còn cho phép tính gánh nặng ngoại tâm thu theo tỷ lệ trên tổng số nhịp. Phân loại này giúp định hướng nguồn gốc, nguy cơ bệnh tim cấu trúc và khả năng cân nhắc triệt đốt. Không nên tự suy diễn nguy cơ chỉ từ một thuật ngữ trên phiếu điện tâm đồ; bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, hình thái QRS, chức năng tim và bệnh nền.
Ngoại tâm thu thất có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng được phát hiện nhiều hơn ở người lớn tuổi, người có tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc bệnh cơ tim. Tỷ lệ ghi nhận phụ thuộc thời gian theo dõi: điện tâm đồ ngắn có thể bỏ sót trong khi Holter 24 giờ hoặc thiết bị dài ngày phát hiện nhiều trường hợp hơn. Dữ liệu dịch tễ riêng cho cộng đồng Việt Nam còn hạn chế, vì vậy không nên áp dụng máy móc tỷ lệ từ quần thể khác cho từng cá nhân.
Ngoại tâm thu thất hình thành từ bất thường phát xung hoặc dẫn truyền điện trong cơ thất. Đây không phải bệnh do phơi nhiễm hay xâm nhập từ bên ngoài; các yếu tố như thiếu máu cơ tim, sẹo, rối loạn điện giải hoặc kích thích giao cảm tạo môi trường thuận lợi để ổ điện phát nhịp sớm.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Ngoại tâm thu thất
Nguyên nhân có thể là vô căn khi không tìm thấy bệnh tim cấu trúc; bệnh mạch vành, sẹo sau nhồi máu, bệnh cơ tim, viêm cơ tim hoặc bệnh van tim; rối loạn điện giải như hạ kali hoặc hạ magiê; thiếu oxy, cường giáp; thuốc và chất kích thích; hoặc trạng thái tăng giao cảm. Caffeine, rượu, nicotine, thiếu ngủ và căng thẳng có thể làm triệu chứng rõ hơn ở một số người nhưng không phải luôn là nguyên nhân duy nhất. Cần phân biệt nguyên nhân nền với yếu tố thúc đẩy tạm thời.
Yếu tố không thay đổi được gồm tuổi cao, tiền sử nhồi máu cơ tim, bệnh cơ tim di truyền và sẹo cơ tim. Yếu tố có thể điều chỉnh gồm tăng huyết áp chưa kiểm soát, hút thuốc, uống nhiều rượu, thiếu ngủ, ngưng thở khi ngủ, dùng chất kích thích, rối loạn điện giải và không tuân thủ điều trị bệnh tim nền. Mức độ ảnh hưởng của caffeine khác nhau giữa từng người.
Người có bệnh tim cấu trúc, suy tim, tiền sử nhồi máu cơ tim, giảm phân suất tống máu, ngất chưa rõ nguyên nhân, tiền sử gia đình đột tử hoặc ngoại tâm thu tăng khi gắng sức cần được đánh giá kỹ hơn. Vận động viên có ngoại tâm thu phức tạp, trẻ có nhiều hình thái ngoại tâm thu và phụ nữ mang thai có triệu chứng rõ cũng nên khám chuyên khoa.
Triệu chứng và dấu hiệu của Ngoại tâm thu thất
Nhiều người không nhận thấy ngoại tâm thu thất và chỉ phát hiện khi đo mạch hoặc làm điện tâm đồ. Khi có triệu chứng, cảm giác thường ngắt quãng, tăng lúc nghỉ yên hoặc sau căng thẳng, thiếu ngủ và dùng chất kích thích. Mức độ khó chịu không luôn phản ánh mức độ nguy hiểm; ngược lại, ngoại tâm thu dày có thể ít triệu chứng nhưng vẫn cần đánh giá chức năng tim.
- Cảm giác hụt nhịp: người bệnh thấy tim như bỏ qua một nhịp do khoảng nghỉ sau nhịp sớm.
- Tim đập mạnh: nhịp kế tiếp có thể co bóp mạnh hơn và tạo cảm giác thình thịch trong ngực.
- Hồi hộp: cảm giác nhịp tim không đều, rung hoặc nảy trong lồng ngực.
- Mệt nhẹ: thường gặp hơn khi ngoại tâm thu xuất hiện dày hoặc có bệnh tim nền.
- Khó chịu vùng ngực: cảm giác thoáng qua, không điển hình và không đủ để tự chẩn đoán.
- Chóng mặt hoặc gần ngất: có thể xảy ra khi nhịp bất thường làm giảm cung lượng tim hoặc kèm loạn nhịp khác.
- Khó thở khi gắng sức: gợi ý cần đánh giá gánh nặng ngoại tâm thu và chức năng thất.
- Đau ngực: đặc biệt đáng lưu ý ở người có nguy cơ bệnh mạch vành.
- Ngất thật sự: không điển hình cho ngoại tâm thu đơn độc và cần loại trừ nhịp nhanh thất.
Nên đặt lịch khám: khi cảm giác hụt nhịp lặp lại nhiều ngày, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc sinh hoạt, hoặc thiết bị cá nhân liên tục báo nhịp bất thường. Cần khám trong ngày: khi hồi hộp mới xuất hiện kèm chóng mặt, khó thở, đau ngực nhẹ hoặc xảy ra khi gắng sức. Cần tái khám sớm: nếu đã được chẩn đoán nhưng triệu chứng tăng, thuốc mới làm nhịp bất thường rõ hơn, hoặc kết quả Holter cho thấy gánh nặng cao.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi hồi hộp kèm ngất, đau ngực kéo dài, khó thở nặng, lú lẫn, tím tái, vã mồ hôi lạnh hoặc dấu hiệu tụt huyết áp. Không tự lái xe khi đang choáng hoặc gần ngất. Không trì hoãn cấp cứu để thử mẹo dân gian, uống thêm thuốc tim hoặc dùng chất kích thích nhằm làm thay đổi nhịp.
Chẩn đoán Ngoại tâm thu thất
Chẩn đoán bắt đầu bằng mô tả thời điểm triệu chứng, thuốc đang dùng, chất kích thích, bệnh tim nền và tiền sử gia đình. Điện tâm đồ xác nhận hình thái ngoại tâm thu khi ghi được. Nếu nhịp xuất hiện không liên tục, Holter hoặc thiết bị theo dõi dài ngày giúp liên hệ triệu chứng với nhịp và tính gánh nặng. Siêu âm tim đánh giá cấu trúc và chức năng; nghiệm pháp gắng sức hoặc cộng hưởng từ tim được cân nhắc theo nguy cơ. Không nên tự chẩn đoán dựa trên cảm giác hụt nhịp hoặc đồng hồ thông minh.
Bác sĩ thường đo mạch, huyết áp, độ bão hòa oxy, nghe tim phổi và tìm dấu hiệu suy tim hoặc bệnh van tim. Khai thác tập trung vào ngất, đau ngực, gắng sức, tiền sử nhồi máu, thuốc có nguy cơ gây loạn nhịp và tiền sử gia đình đột tử. Khám lâm sàng bình thường không loại trừ ngoại tâm thu dày hoặc bệnh tim tiềm ẩn.
Xét nghiệm máu có thể gồm điện giải, chức năng thận, tuyến giáp và các chỉ số khác tùy bối cảnh. Mục tiêu là tìm nguyên nhân có thể đảo ngược như hạ kali, hạ magiê hoặc cường giáp. Dấu ấn tổn thương cơ tim chỉ được chỉ định khi nghi thiếu máu cơ tim hoặc viêm cơ tim. Kết quả bình thường không thay thế đánh giá nhịp bằng điện tâm đồ.
Siêu âm tim là phương tiện đầu tay để đánh giá kích thước buồng tim, van tim và phân suất tống máu. Cộng hưởng từ tim có thể phát hiện sẹo, viêm hoặc bệnh cơ tim khi ngoại tâm thu phức tạp hay siêu âm chưa giải thích được. Chụp mạch vành hoặc phương pháp đánh giá thiếu máu cơ tim chỉ dùng khi có chỉ định lâm sàng. Mỗi kỹ thuật có giới hạn và không phải ai cũng cần thực hiện đầy đủ.
Chẩn đoán dựa trên điện tâm đồ ghi nhận một nhịp đến sớm, thường không có sóng P xoang dẫn trước và có phức bộ QRS rộng với hình thái bất thường; khoảng nghỉ sau nhịp có thể hoàn toàn hoặc không hoàn toàn. Holter xác định tần suất và kiểu xuất hiện. Đánh giá nguy cơ cần thêm thông tin về triệu chứng, số hình thái, đáp ứng khi gắng sức và chức năng thất; không có một ngưỡng duy nhất áp dụng cho mọi người để quyết định điều trị.
Điều trị Ngoại tâm thu thất
Mục tiêu là giảm triệu chứng, xử lý nguyên nhân có thể đảo ngược, phát hiện bệnh tim cấu trúc và ngăn suy giảm chức năng thất do gánh nặng ngoại tâm thu cao. Người không triệu chứng, tim bình thường và ngoại tâm thu ít thường chỉ cần giải thích và theo dõi. Thuốc hoặc triệt đốt được cân nhắc khi triệu chứng đáng kể, ngoại tâm thu dày gây hoặc nghi gây bệnh cơ tim, hoặc có ổ khởi phát phù hợp. Trường hợp ngất, giảm chức năng tim hoặc loạn nhịp thất phức tạp có thể cần đánh giá tại bệnh viện.
Thuốc chẹn beta hoặc một số thuốc chẹn kênh canxi không dihydropyridine có thể được bác sĩ cân nhắc để giảm triệu chứng ở nhóm phù hợp. Thuốc chống loạn nhịp khác chỉ dùng sau đánh giá chuyên khoa vì có nguy cơ gây loạn nhịp, ảnh hưởng dẫn truyền hoặc tương tác thuốc. Điều chỉnh điện giải và điều trị bệnh tuyến giáp, thiếu máu cơ tim hay suy tim là phần quan trọng khi có nguyên nhân. Người bệnh không nên tự mua, tăng giảm hoặc ngừng thuốc tim.
Thuốc chẹn beta hoặc một số thuốc chẹn kênh canxi không dihydropyridine có thể được bác sĩ cân nhắc để giảm triệu chứng ở nhóm phù hợp. Thuốc chống loạn nhịp khác chỉ dùng sau đánh giá chuyên khoa vì có nguy cơ gây loạn nhịp, ảnh hưởng dẫn truyền hoặc tương tác thuốc. Điều chỉnh điện giải và điều trị bệnh tuyến giáp, thiếu máu cơ tim hay suy tim là phần quan trọng khi có nguyên nhân. Người bệnh không nên tự mua, tăng giảm hoặc ngừng thuốc tim.
Triệt đốt qua catheter sử dụng năng lượng để loại bỏ ổ phát ngoại tâm thu. Thủ thuật được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài dù điều trị phù hợp, khi gánh nặng ngoại tâm thu gây bệnh cơ tim hoặc khi ổ loạn nhịp có vị trí thuận lợi. Hiệu quả phụ thuộc nguồn gốc và kinh nghiệm trung tâm; rủi ro gồm tổn thương mạch máu, tràn dịch màng tim, block dẫn truyền hoặc tái phát.
Ngủ đủ, hạn chế rượu, ngừng hút thuốc, điều trị ngưng thở khi ngủ và ghi nhận mối liên hệ giữa triệu chứng với caffeine hoặc căng thẳng có thể hữu ích. Không cần kiêng tuyệt đối mọi chất kích thích nếu không thấy liên quan, nhưng nên giảm khi triệu chứng rõ. Hỗ trợ tâm lý có thể giúp người bệnh bớt lo âu do cảm giác hồi hộp, song không thay thế đánh giá tim mạch.
Theo dõi gồm mức độ hồi hộp, ngất hoặc gần ngất, khả năng gắng sức, gánh nặng ngoại tâm thu trên Holter và chức năng thất trái trên siêu âm. Sau dùng thuốc cần theo dõi nhịp chậm, huyết áp thấp và tác dụng phụ. Sau triệt đốt, bác sĩ có thể hẹn điện tâm đồ hoặc Holter để đánh giá tái phát. Cần liên hệ sớm khi triệu chứng chuyển từ lẻ tẻ sang kéo dài hoặc xuất hiện đau ngực, khó thở.
Thời gian phụ thuộc nguyên nhân và mục tiêu. Ngoại tâm thu do thiếu ngủ, chất kích thích hoặc rối loạn điện giải có thể giảm sau khi yếu tố thúc đẩy được xử lý. Điều trị thuốc và theo dõi bệnh tim nền có thể kéo dài. Sau triệt đốt, cần thời gian đánh giá lại nhịp và chức năng tim trong nhiều tuần đến nhiều tháng; không thể cam kết hết ngoại tâm thu trong một thời hạn cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng quan trọng là bệnh cơ tim do ngoại tâm thu khi gánh nặng cao kéo dài, dẫn đến giãn thất và giảm sức co bóp. Ở người có sẹo cơ tim hoặc bệnh cơ tim, ngoại tâm thu có thể là dấu hiệu của nền loạn nhịp thất nguy hiểm hơn. Biến chứng do điều trị gồm nhịp chậm, tụt huyết áp, tác dụng gây loạn nhịp của thuốc và rủi ro thủ thuật. Ngoại tâm thu đơn độc ở tim bình thường hiếm khi trực tiếp gây ngừng tim.
Tiên lượng thường tốt khi ngoại tâm thu ít, đơn dạng và không có bệnh tim cấu trúc. Gánh nặng cao hoặc giảm chức năng thất cần theo dõi chặt hơn, nhưng bệnh cơ tim do ngoại tâm thu có thể cải thiện đáng kể sau khi kiểm soát được ổ nhịp. Tiên lượng cá nhân còn phụ thuộc bệnh mạch vành, bệnh cơ tim, sẹo cơ tim, triệu chứng ngất và đáp ứng điều trị.
Ngoại tâm thu có thể dao động theo ngày và tái xuất hiện sau giai đoạn yên. Tái phát sau triệt đốt có thể do ổ cũ hồi phục hoặc xuất hiện ổ khác. Kiểm soát bệnh nền, ngủ đủ, tránh chất kích thích gây triệu chứng và tái khám theo hẹn giúp giảm nguy cơ, nhưng không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn mọi nhịp sớm.
Không phải mọi ngoại tâm thu đều phòng được. Có thể giảm nguy cơ bằng kiểm soát tăng huyết áp, bệnh mạch vành và suy tim; không hút thuốc; hạn chế rượu; điều trị ngưng thở khi ngủ; dùng thuốc đúng hướng dẫn; và kiểm tra điện giải khi có nguy cơ. Phòng biến chứng dựa vào phát hiện sớm gánh nặng cao và theo dõi chức năng tim.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Ngoại tâm thu thất
Chế độ ăn nên hỗ trợ sức khỏe tim mạch với rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đạm phù hợp và hạn chế muối nếu có tăng huyết áp hoặc suy tim. Không tự bổ sung kali hoặc magiê vì dư thừa cũng có thể gây rối loạn nhịp, đặc biệt ở người suy thận. Caffeine nên được cá thể hóa dựa trên triệu chứng thay vì cấm tuyệt đối.
Người có tim bình thường và ngoại tâm thu lành tính thường vẫn có thể vận động. Cần tạm giảm cường độ và khám trước khi tập nặng nếu ngoại tâm thu xuất hiện khi gắng sức, kèm chóng mặt, đau ngực hoặc khó thở. Ngủ đủ, khởi động và bù nước hợp lý giúp hạn chế yếu tố thúc đẩy. Vận động viên có ngoại tâm thu phức tạp cần đánh giá chuyên sâu trước thi đấu.
Có thể ghi thời điểm hồi hộp, hoạt động liên quan, lượng caffeine, giấc ngủ, thuốc mới và triệu chứng kèm theo. Đo mạch hoặc thiết bị đeo chỉ giúp ghi nhận xu hướng, không xác định chắc chắn loại loạn nhịp. Không nên liên tục kiểm tra đến mức tăng lo âu. Mang nhật ký và bản ghi thiết bị đến buổi khám để bác sĩ đối chiếu.
- Không tự dùng thuốc chống loạn nhịp hoặc thuốc bổ điện giải.
- Không tự ngừng thuốc tim vì nghi thuốc gây hồi hộp mà chưa hỏi bác sĩ.
- Không bỏ qua ngất, đau ngực hoặc khó thở chỉ vì trước đây ngoại tâm thu được đánh giá là lành tính.
- Không dựa duy nhất vào đồng hồ thông minh để kết luận ngoại tâm thu thất.
- Không cố tập nặng khi triệu chứng xuất hiện rõ trong lúc gắng sức.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ở trẻ em, ngoại tâm thu thất đơn dạng, giảm khi vận động và tim bình thường thường có tiên lượng thuận lợi. Ngoại tâm thu đa hình, tăng khi gắng sức, thành chuỗi, kèm ngất hoặc tiền sử gia đình đột tử cần đánh giá chuyên khoa tim mạch nhi. Chỉ định thuốc và triệt đốt được cân nhắc thận trọng theo tuổi, cân nặng và ảnh hưởng lên chức năng tim.
Người cao tuổi dễ có bệnh mạch vành, bệnh van tim, suy tim và đa thuốc nên ngoại tâm thu mới xuất hiện cần được đánh giá trong bối cảnh toàn diện. Triệu chứng có thể biểu hiện bằng mệt, giảm khả năng đi lại hoặc choáng hơn là hồi hộp rõ. Điều trị phải cân bằng nguy cơ nhịp chậm, tụt huyết áp, té ngã và chức năng thận.
Ngoại tâm thu có thể tăng trong thai kỳ do thay đổi thể tích tuần hoàn và nội tiết. Phần lớn trường hợp đơn độc ở tim bình thường là lành tính, nhưng ngất, đau ngực, khó thở, ngoại tâm thu dày hoặc tiền sử bệnh tim cần phối hợp sản khoa và tim mạch. Không tự dùng hoặc ngừng thuốc vì mức độ an toàn phụ thuộc hoạt chất và giai đoạn thai kỳ.
Đánh giá điều trị trong thời kỳ cho con bú cần cân nhắc mức độ triệu chứng, bệnh tim nền và khả năng thuốc bài tiết vào sữa. Nhiều trường hợp không cần điều trị thuốc. Khi thuốc cần thiết, bác sĩ lựa chọn hoạt chất và theo dõi trẻ phù hợp; không mặc định phải ngừng cho bú hoặc tự bỏ thuốc.
Suy giảm miễn dịch không trực tiếp gây ngoại tâm thu nhưng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, viêm cơ tim, rối loạn điện giải và tương tác thuốc. Người bệnh nên đi khám sớm hơn khi hồi hộp kèm sốt, đau ngực, khó thở hoặc suy kiệt. Cần rà soát thuốc điều trị nền và chức năng thận, gan.
Bệnh mạch vành, suy tim, bệnh cơ tim, tăng huyết áp, bệnh van tim, cường giáp, bệnh thận và ngưng thở khi ngủ làm thay đổi ý nghĩa của ngoại tâm thu và kế hoạch điều trị. Kiểm soát bệnh nền thường quan trọng hơn chỉ làm giảm cảm giác hồi hộp. Người dùng nhiều thuốc cần được kiểm tra tương tác và nguy cơ rối loạn điện giải.
Ngoại tâm thu có thể xuất hiện sau phẫu thuật do đau, thiếu oxy, mất máu, rối loạn điện giải hoặc thuốc. Sau phẫu thuật tim, nhịp mới xuất hiện cần được theo dõi tại cơ sở y tế để loại trừ thiếu máu cơ tim và biến chứng cấu trúc. Không tự coi đây là phản ứng bình thường nếu kèm tụt huyết áp hoặc khó thở.
Câu hỏi thường gặp về Ngoại tâm thu thất
Phần lớn ngoại tâm thu thất đơn lẻ ở người có cấu trúc và chức năng tim bình thường không nguy hiểm. Mức độ đáng lo tăng khi nhịp xuất hiện rất dày, nhiều hình thái, thành chuỗi, tăng khi gắng sức hoặc kèm ngất, đau ngực và giảm chức năng thất. Vì cảm giác hồi hộp không phản ánh chính xác nguy cơ, bác sĩ thường dựa vào điện tâm đồ, Holter và siêu âm tim. Người đã được kết luận lành tính vẫn nên tái khám nếu kiểu triệu chứng thay đổi hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo mới.
Ngoại tâm thu do yếu tố tạm thời như thiếu ngủ, chất kích thích hoặc rối loạn điện giải có thể giảm rõ khi nguyên nhân được xử lý. Trường hợp có ổ phát khu trú, triệt đốt qua catheter có thể kiểm soát tốt ở nhóm được lựa chọn, nhưng vẫn có khả năng tái phát. Nếu ngoại tâm thu liên quan bệnh cơ tim hoặc sẹo cơ tim, mục tiêu thường là giảm gánh nặng, cải thiện triệu chứng và bảo vệ chức năng tim hơn là cam kết hết hoàn toàn. Kế hoạch phụ thuộc đánh giá chuyên khoa.
Không phải ai có ngoại tâm thu thất cũng cần dùng thuốc. Người ít triệu chứng, tim bình thường và gánh nặng thấp thường chỉ cần theo dõi. Thuốc được cân nhắc khi triệu chứng ảnh hưởng cuộc sống hoặc có chỉ định liên quan bệnh tim nền. Thời gian dùng phụ thuộc hiệu quả, tác dụng phụ và khả năng triệt đốt; một số người dùng ngắn hạn, số khác cần điều trị lâu hơn. Không nên tự ngừng thuốc khi cảm thấy đỡ vì nhịp có thể dao động và một số thuốc cần điều chỉnh có kiểm soát.
Nhiều người có ngoại tâm thu lành tính vẫn tập thể dục bình thường sau khi đã được đánh giá. Hoạt động đều đặn còn có lợi cho sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, cần dừng tập và đi khám nếu nhịp bất thường tăng rõ khi gắng sức hoặc kèm chóng mặt, ngất, đau ngực và khó thở. Vận động viên, người có bệnh tim cấu trúc hoặc ngoại tâm thu đa hình có thể cần nghiệm pháp gắng sức và hướng dẫn riêng. Không nên tự thử giới hạn bằng bài tập cường độ cao khi chưa rõ nguy cơ.
Không có danh sách kiêng giống nhau cho mọi người. Nên hạn chế chất nào làm triệu chứng tăng rõ, thường gặp là rượu, nicotine, nước tăng lực, lượng caffeine lớn và thuốc kích thích không cần thiết. Ngủ thiếu và mất nước cũng có thể làm hồi hộp rõ hơn. Không tự kiêng quá mức hoặc dùng thực phẩm bổ sung kali, magiê thay thuốc, vì rối loạn điện giải theo cả hai hướng đều nguy hiểm. Chế độ ăn nên tập trung vào kiểm soát bệnh tim nền và duy trì cân nặng phù hợp.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

