Acarbose là hoạt chất thuộc nhóm thuốc ức chế alpha-glucosidase, được sử dụng phối hợp với chế độ ăn và luyện tập nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết ở người mắc đái tháo đường típ 2. Thuốc chủ yếu làm chậm hấp thu carbohydrate tại ruột, từ đó giúp giảm tăng đường huyết sau bữa ăn. Việc sử dụng Acarbose cần theo chỉ định của bác sĩ và không thay thế chế độ dinh dưỡng hoặc vận động phù hợp.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Acarbose
- INN: Acarbose
- Nhóm thuốc: Ức chế alpha-glucosidase
- Mã ATC: A10BF01
- Đường dùng: Uống
- Chỉ định chính: Điều trị đái tháo đường típ 2 kết hợp chế độ ăn và luyện tập
- Cơ chế: Làm chậm tiêu hóa carbohydrate và giảm tăng đường huyết sau ăn
- Lưu ý: Dùng theo chỉ định bác sĩ, không tự ý điều chỉnh liều
Hoạt chất Acarbose là gì?
Acarbose là một oligosaccharide có nitơ, được tạo ra từ quá trình lên men vi sinh vật Actinoplanes utahensis. Hồ sơ này chuẩn hóa thực thể chính xác là acarbose, không phải một muối, dẫn chất, phối hợp hoặc thành phẩm chứa acarbose. Về bản chất dược học, acarbose là chất ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate, có tác dụng chủ yếu tại đường tiêu hóa và được sử dụng như một hoạt chất hạ glucose huyết. Tên quốc tế và tên tiếng Anh của thực thể này đều là Acarbose; các tên BAY G 5421 và BAY-G-5421 là alias của cùng chất. Các mã CAS, UNII, RxCUI và PubChem CID trong hồ sơ được đối chiếu cho chính acarbose, không dùng mã của viên nén, hàm lượng, tên thương mại hoặc chế phẩm phối hợp.
Acarbose
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acarbose |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Acarbose |
| Tên IUPAC | (2R,3R,4R,5R)-4-[(2R,3R,4R,5S,6R)-5-[(2R,3R,4S,5S,6R)-3,4-dihydroxy-6-methyl-5-[[(1S,4R,5S,6S)-4,5,6-trihydroxy-3-(hydroxymethyl)cyclohex-2-en-1-yl]amino]oxan-2-yl]oxy-3,4-dihydroxy-6-(hydroxymethyl)oxan-2-yl]oxy-2,3,5,6-tetrahydroxyhexanal |
| Tên hóa học khác | O-4,6-Dideoxy-4-(((1S,4R,5S,6S)-4,5,6-trihydroxy-3-(hydroxymethyl)-2-cyclohexen-1-yl)amino)-alpha-D-glucopyranosyl-(1-4)-O-alpha-D-glucopyranosyl-(1-4)-D-glucose |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | BAY G 5421 |
| Tên viết tắt | ACB |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acarbosum |
| Tên USAN | acarbose |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 56180-94-0 |
|---|---|
| UNII | T58MSI464G |
| PubChem CID | 9811704 |
| RxNorm CUI | 16681 |
| Công thức phân tử | C25H43NO18 |
| Khối lượng phân tử | 645.6 g/mol |
Tính chất vật lý
Đặc tính quan sát và các thông số vật lý
| Ngoại quan | Bột màu trắng đến trắng ngà. |
|---|
Tính chất lý – hóa
Các thông số lý–hóa có ý nghĩa dược học
| Độ tan / tính tan | Tan trong nước. |
|---|---|
| pKa | 5.1 |
Dược động học của Acarbose
Sau khi uống, acarbose tác dụng chủ yếu tại đường tiêu hóa và mức hấp thu toàn thân của thuốc còn hoạt tính rất thấp. Trong nghiên cứu dùng acarbose đánh dấu 14C ở 6 nam tình nguyện khỏe mạnh, dưới 2% liều uống được hấp thu dưới dạng thuốc có hoạt tính, trong khi khoảng 35% tổng phóng xạ được hấp thu khi tính cả chất chuyển hóa. Nồng độ thuốc có hoạt tính đạt đỉnh khoảng 1 giờ; tổng phóng xạ trong huyết tương đạt đỉnh muộn hơn, khoảng 14–24 giờ, phù hợp với sự hấp thu các chất chuyển hóa hình thành trong ruột. Acarbose được chuyển hóa hoàn toàn trong đường tiêu hóa, chủ yếu bởi vi khuẩn ruột và một phần bởi enzym tiêu hóa; ít nhất 13 chất chuyển hóa đã được ghi nhận. Khoảng 51% liều uống được thu hồi trong phân dưới dạng phóng xạ liên quan thuốc chưa hấp thu trong 96 giờ. Phần acarbose nguyên vẹn đã hấp thu được thải chủ yếu qua thận; sau tiêm tĩnh mạch, 89% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc có hoạt tính trong 48 giờ. Thời gian bán thải của hoạt tính acarbose trong huyết tương khoảng 2 giờ và không thấy tích lũy khi dùng ba lần mỗi ngày. Suy thận nặng làm tăng đáng kể phơi nhiễm; dữ liệu phân bố hệ thống và độ thanh thải định lượng còn hạn chế.
Giai đoạn I: Hấp thu
Hấp thu toàn thân hạn chế. Trong nghiên cứu 14C ở 6 nam tình nguyện khỏe mạnh, <2% liều uống được hấp thu dưới dạng thuốc có hoạt tính, nhưng khoảng 35% tổng phóng xạ được hấp thu khi tính cả các chất chuyển hóa.
| F · Sinh khả dụng | <2% liều uống được hấp thu dưới dạng thuốc có hoạt tính; khoảng 35% tổng phóng xạ được hấp thu khi tính cả chất chuyển hóa. Đây không phải phép đo F tuyệt đối. |
|---|---|
| Tmax · Thời gian đạt nồng độ đỉnh | Khoảng 1 giờ đối với thuốc có hoạt tính; khoảng 14–24 giờ đối với tổng phóng xạ trong huyết tương sau liều uống đánh dấu 14C. |
Giai đoạn II: Phân bố
.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chuyển hóa xảy ra hoàn toàn trong đường tiêu hóa, chủ yếu do vi khuẩn đường ruột và một phần do enzym tiêu hóa. Ít nhất 13 chất chuyển hóa đã được xác định trong nước tiểu; các chất chuyển hóa chính là dẫn chất 4-methylpyrogallol ở dạng liên hợp sulfat, methyl và glucuronid.
| Cơ quan chuyển hóa | Đường tiêu hóa, chủ yếu hệ vi khuẩn đường ruột; enzym tiêu hóa cũng tham gia. |
|---|---|
| Con đường chuyển hóa | Phân giải trong ruột bởi vi khuẩn và enzym tiêu hóa; các chất chuyển hóa chính bao gồm các dẫn chất 4-methylpyrogallol liên hợp sulfat, methyl và glucuronid. |
| Chất chuyển hóa hoạt tính | Một chất chuyển hóa hình thành do cắt phần glucose được ghi nhận còn hoạt tính ức chế alpha-glucosidase. |
| Tỷ lệ chuyển hóa / fm | Khoảng 34% liều uống được hấp thu dưới dạng các chất chuyển hóa và sau đó được bài tiết qua nước tiểu trong nghiên cứu đánh dấu phóng xạ. |
Giai đoạn IV: Thải trừ
Phần thuốc không hấp thu được thải qua phân; khoảng 51% liều uống được thu hồi trong phân dưới dạng phóng xạ liên quan thuốc chưa hấp thu trong 96 giờ. Acarbose nguyên vẹn đã hấp thu được thải gần như hoàn toàn qua thận; sau tiêm tĩnh mạch, 89% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc có hoạt tính trong 48 giờ. Sau uống, <2% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc có hoạt tính gồm thuốc mẹ và chất chuyển hóa hoạt tính.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 2 giờ đối với hoạt tính acarbose trong huyết tương ở người tình nguyện khỏe mạnh. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | . |
| Đường thải chính | Qua phân đối với phần thuốc không hấp thu; qua thận đối với acarbose nguyên vẹn đã được hấp thu và các chất chuyển hóa hấp thu. |
| Tỷ lệ thải qua nước tiểu | Sau tiêm tĩnh mạch: 89% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc có hoạt tính trong 48 giờ. Sau uống: <2% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc có hoạt tính gồm thuốc mẹ và chất chuyển hóa hoạt tính. |
| Tỷ lệ thải qua phân | Khoảng 51% liều uống được thu hồi trong phân dưới dạng phóng xạ liên quan thuốc chưa hấp thu trong 96 giờ. |
Dược động học quần thể và nhóm đặc biệt
| Tích lũy | Không thấy tích lũy khi dùng acarbose đường uống ba lần mỗi ngày theo dữ liệu nhãn. |
|---|---|
| Suy thận | Ở bệnh nhân suy thận nặng với CrCl <25 mL/phút/1,73 m², Cmax acarbose cao khoảng 5 lần và AUC cao khoảng 6 lần so với người có chức năng thận bình thường. |
| Người cao tuổi | Ở người cao tuổi, AUC và Cmax trạng thái ổn định cao khoảng 1,5 lần so với người trẻ; khác biệt không có ý nghĩa thống kê trong dữ liệu nhãn. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận nặng làm tăng phơi nhiễm rõ rệt; ở người có CrCl <25 mL/phút/1,73 m², Cmax cao khoảng 5 lần và AUC cao khoảng 6 lần so với người có chức năng thận bình thường. Ở người cao tuổi, AUC và Cmax trạng thái ổn định cao khoảng 1,5 lần so với người trẻ nhưng khác biệt không có ý nghĩa thống kê trong dữ liệu nhãn.
Nguồn và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống; dữ liệu tiêm tĩnh mạch chỉ được dùng để đặc trưng thải trừ của phần thuốc đã hấp thu. |
|---|---|
| Liều nghiên cứu | Nhãn mô tả nghiên cứu acarbose đánh dấu 14C ở người tình nguyện khỏe mạnh; liều cụ thể không được nêu trong phần tóm tắt PK của nhãn hiện hành. |
| Dạng bào chế | Acarbose đường uống; chế phẩm đánh dấu 14C trong nghiên cứu hấp thu/chuyển hóa. |
| Quần thể | Nghiên cứu hấp thu sử dụng 6 nam tình nguyện khỏe mạnh; dữ liệu đặc biệt gồm người cao tuổi và bệnh nhân suy thận với các mức độ khác nhau. |
| Khoảng lấy mẫu | Nhãn nêu các mốc thu hồi phân đến 96 giờ và thu hồi nước tiểu sau tiêm tĩnh mạch đến 48 giờ; lịch lấy mẫu huyết tương đầy đủ không được công bố trong phần nhãn. |
| Loại dữ liệu | Quan sát / phân tích không ngăn |
| Phương pháp | Theo dõi acarbose đánh dấu 14C, định lượng tổng phóng xạ và hoạt tính acarbose trong huyết tương, nước tiểu và phân. |
| Nguồn dữ liệu | DailyMed, Acarbose Tablets USP, mục Clinical Pharmacology/Pharmacokinetics: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d1b627e1-d78d-47dd-93f5-2bf4998466ba |
| Trạng thái chuẩn hóa | Bản nháp |
| Giới hạn dữ liệu | Dữ liệu hấp thu định lượng trong nhãn dựa trên nghiên cứu nhỏ ở 6 nam tình nguyện khỏe mạnh; vì vậy khả năng khái quát có giới hạn. Các tỷ lệ bài tiết được giữ nguyên theo đường dùng và dạng đo. Nhãn không cung cấp Vd, gắn protein huyết tương, độ thanh thải hệ thống định lượng hoặc phép đo F tuyệt đối đủ để điền giá trị chuẩn. |
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acarbose
Acarbose là chất ức chế enzym tiêu hóa carbohydrate hoạt động chủ yếu tại đường tiêu hóa. Nhãn hiện hành mô tả acarbose ức chế cạnh tranh và thuận nghịch alpha-amylase tụy và các alpha-glucosidase gắn màng ở ruột. Sự ức chế này làm chậm thủy phân tinh bột phức, oligosaccharide và disaccharide thành monosaccharide có thể hấp thu, qua đó trì hoãn hấp thu glucose và làm giảm tăng glucose huyết sau ăn. Acarbose không làm tăng tiết insulin và nhãn ghi nhận không ức chế lactase. Các thử nghiệm lâm sàng có đối chứng cho thấy giảm glucose huyết tương một giờ sau ăn và giảm HbA1c, cả khi dùng đơn trị liệu và khi bổ sung vào sulfonylurea, metformin hoặc insulin. Ở mức định lượng phân tử, một nghiên cứu in vitro trên alpha-amylase người báo cáo IC50 của acarbose khoảng 1,2 ± 0,1 µM với alpha-amylase nước bọt và 0,5 ± 0,0 µM với alpha-amylase tụy. Nguồn hiện dùng chưa đủ để gán các gene/protein isoform cụ thể cho toàn bộ nhóm alpha-glucosidase ruột.
Phần I: Phân loại và phạm vi tác dụng
Thông tin phân loại dược lý
| Phân loại theo cơ chế | Chất ức chế alpha-glucosidase; đồng thời ức chế alpha-amylase tụy. |
|---|---|
| Phân loại theo tác dụng | Thuốc làm giảm tăng glucose huyết sau ăn mà không kích thích tiết insulin. |
| Vị trí tác dụng | Lòng đường tiêu hóa và bờ bàn chải ruột non. |
| Cơ quan / hệ cơ quan chịu tác động | Đường tiêu hóa, chủ yếu ruột non. |
Phần II: Đích tác dụng và tương tác thuốc–đích
Thông tin đích tác dụng
| Đích tác dụng chính | Alpha-amylase tụy và các alpha-glucosidase gắn màng ở ruột. |
|---|---|
| Off-target có ý nghĩa | Nhãn hiện hành ghi nhận acarbose không có hoạt tính ức chế lactase. |
| Độ chọn lọc dược lý | Không ức chế lactase theo nhãn; chưa có hệ số chọn lọc định lượng canonical cho toàn bộ tập enzym đích. |
| Mức chắc chắn của đích | Đã xác lập |
| Ghi chú về đích | Bằng chứng regulatory xác lập tác động trực tiếp ở mức nhóm enzym alpha-amylase/alpha-glucosidase, nhưng không định danh đầy đủ từng gene/protein isoform của các alpha-glucosidase ruột. Vì vậy không gán ký hiệu hoặc mã protein cụ thể khi chưa có nguồn direct-target phù hợp. |
Phần III: Cơ chế tác dụng
Acarbose cạnh tranh với enzym alpha-glucosidase tại ruột non, làm chậm quá trình thủy phân tinh bột và disaccharide thành monosaccharide có thể hấp thu. Nhờ đó, tốc độ hấp thu glucose sau bữa ăn giảm, góp phần cải thiện kiểm soát đường huyết sau ăn.
Chuỗi cơ chế tác dụng
| Cơ chế tác dụng tóm tắt | Acarbose ức chế cạnh tranh và thuận nghịch alpha-amylase tụy cùng các alpha-glucosidase gắn màng ở ruột, làm chậm tiêu hóa carbohydrate và giảm tốc độ xuất hiện glucose có thể hấp thu sau bữa ăn. |
|---|---|
| Sự kiện khởi đầu ở mức phân tử | Ức chế trực tiếp hoạt tính xúc tác của các enzym thủy phân carbohydrate ở đường tiêu hóa. |
| Đường truyền tín hiệu | Không phải cơ chế qua thụ thể truyền tin cổ điển; tác dụng diễn ra trên quá trình tiêu hóa carbohydrate trong lòng ruột và tại bờ bàn chải. |
| Biến đổi sinh hóa | Giảm tốc độ thủy phân tinh bột phức, oligosaccharide và disaccharide thành monosaccharide có thể hấp thu. |
| Đáp ứng tế bào | Giảm và làm chậm lượng glucose sẵn có để hấp thu qua biểu mô ruột sau bữa ăn. |
| Đáp ứng mô / cơ quan | Làm chậm tiêu hóa và hấp thu carbohydrate tại ruột non. |
| Tác dụng sinh lý | Giảm mức tăng glucose huyết sau ăn và, khi dùng kéo dài, góp phần giảm HbA1c. |
| Liên kết cơ chế với hiệu quả điều trị | Cơ chế làm chậm hấp thu carbohydrate phù hợp với giảm glucose huyết tương một giờ sau ăn và giảm HbA1c được ghi nhận trong các thử nghiệm đối chứng trên người lớn mắc đái tháo đường týp 2. |
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Các thử nghiệm có đối chứng ở người lớn đái tháo đường týp 2 cho thấy acarbose làm giảm glucose huyết tương một giờ sau ăn và HbA1c. Hiệu quả được ghi nhận khi dùng cùng chế độ ăn đơn thuần và khi bổ sung vào sulfonylurea, metformin hoặc insulin. Đây là endpoint chuyển hóa lâm sàng, không được đồng nhất với Tmax hoặc Cmax dược động học.
Thông số dược lực học và diễn biến tác dụng
| Tổng quan ái lực và hiệu lực | Trong nghiên cứu in vitro trên alpha-amylase người, acarbose được dùng làm chất đối chứng và có IC50 1,2 ± 0,1 µM với alpha-amylase nước bọt, 0,5 ± 0,0 µM với alpha-amylase tụy. Đây là các giá trị phụ thuộc phép thử và không được chuyển đổi sang Ki hoặc Kd. |
|---|---|
| IC50 · Nồng độ ức chế 50% | Alpha-amylase người, in vitro: 1,2 ± 0,1 µM với alpha-amylase nước bọt và 0,5 ± 0,0 µM với alpha-amylase tụy; PMID 39501642. |
| Quan hệ liều–đáp ứng | Trong nghiên cứu đơn trị liệu liều cố định, các liều 25, 50 và 100 mg ba lần/ngày cho mức giảm HbA1c hiệu chỉnh placebo xấp xỉ 0,44; 0,77 và 0,74 điểm phần trăm. Dữ liệu liều cao hơn trong nghiên cứu không được dùng để suy ra liều khuyến cáo vượt quá nhãn. |
| Tác dụng dược lý chính | Giảm tăng glucose huyết sau ăn do làm chậm tiêu hóa và hấp thu carbohydrate. |
| Tác dụng dược lý thứ cấp | Giảm HbA1c theo thời gian; không làm tăng tiết insulin. |
| Biomarker dược lực học | HbA1c; glucose huyết tương một giờ sau ăn. |
| Endpoint dược lực học / lâm sàng | Thay đổi HbA1c và glucose huyết tương một giờ sau ăn so với ban đầu/placebo trong các thử nghiệm lâm sàng. |
Bối cảnh nghiên cứu và chất lượng bằng chứng
| Đường dùng | Đường uống trong thử nghiệm lâm sàng; in vitro trong nghiên cứu hoạt tính enzym. |
|---|---|
| Liều / nồng độ nghiên cứu | Thử nghiệm lâm sàng có các phác đồ 25–300 mg ba lần/ngày trong nghiên cứu liều; 200–300 mg ba lần/ngày là liều nghiên cứu, không phải liều tối đa khuyến cáo hiện hành. Nghiên cứu enzym báo cáo IC50 ở thang µM. |
| Dạng bào chế | Viên nén acarbose đường uống trong nghiên cứu lâm sàng; acarbose chuẩn trong assay enzym in vitro. |
| Quần thể nghiên cứu | Người lớn mắc đái tháo đường týp 2 trong thử nghiệm lâm sàng; enzym alpha-amylase người trong nghiên cứu in vitro. |
| Loài / mô hình nghiên cứu | Thử nghiệm lâm sàng có đối chứng placebo và assay enzym in vitro trên alpha-amylase người. |
| Assay / phương pháp đo | Định lượng HbA1c và glucose huyết tương một giờ sau ăn; phép thử hoạt tính enzym để xác định IC50. |
| Định nghĩa endpoint và thời điểm đo | Endpoint lâm sàng chính được trích là thay đổi HbA1c và glucose huyết tương một giờ sau ăn; endpoint in vitro là IC50 ức chế alpha-amylase. |
| Đối chứng / chất so sánh | Placebo trong thử nghiệm lâm sàng; acarbose là chất đối chứng tham chiếu trong nghiên cứu chất ức chế alpha-amylase in vitro. |
| Nguồn dữ liệu | DailyMed, Acarbose Tablets USP: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=d1b627e1-d78d-47dd-93f5-2bf4998466ba; Visvanathan và cs., J Med Chem 2024, PMID 39501642: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39501642/ |
| Trạng thái chuẩn hóa | Bản nháp |
| Giới hạn và độ không chắc chắn | Nhãn xác lập cơ chế trực tiếp ở mức nhóm enzym nhưng không cung cấp bộ định danh đầy đủ cho từng gene/protein isoform. Các IC50 từ nghiên cứu năm 2024 phụ thuộc điều kiện phép thử; không suy đổi sang Ki, Kd, kon/koff hoặc mức chiếm giữ đích. Các field lựa chọn cần bộ giá trị ACF tại runtime được để trống. |
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acarbose
Tại Hoa Kỳ, acarbose được chỉ định như liệu pháp bổ trợ cho chế độ ăn và luyện tập nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường týp 2. Trạng thái approved dưới đây được giới hạn cho phạm vi nhãn FDA/DailyMed của Hoa Kỳ và không được tự suy rộng sang các quốc gia hoặc chỉ định khác.
Cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường týp 2
Được phê duyệtBệnh lý liên quan: Đái tháo đường týp 2
Nhãn DailyMed của Hoa Kỳ chỉ định acarbose để cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường týp 2 như liệu pháp bổ trợ cho chế độ ăn và luyện tập.
Liều dùng và cách sử dụng Acarbose
Theo nhãn Hoa Kỳ, acarbose được uống ba lần mỗi ngày ngay khi bắt đầu mỗi bữa ăn chính, cùng miếng ăn đầu tiên. Liều khởi đầu thường là 25 mg ba lần/ngày; để giảm tác dụng không dung nạp ở đường tiêu hóa có thể khởi đầu 25 mg một lần/ngày rồi tăng dần tần suất đến ba lần/ngày. Liều được điều chỉnh theo đáp ứng glucose huyết tương một giờ sau ăn, HbA1c và dung nạp, thường theo khoảng 4–8 tuần. Liều duy trì thường 50–100 mg ba lần/ngày. Liều tối đa khuyến cáo là 50 mg ba lần/ngày nếu cân nặng ≤60 kg và 100 mg ba lần/ngày nếu >60 kg. Ở người có rối loạn chức năng thận đáng kể với creatinin huyết thanh >2,0 mg/dL, nhãn không khuyến cáo điều trị do thiếu dữ liệu dài hạn.
Phác đồ / liều dùng
| Chỉ định / đối tượng | Liều & lịch dùng | Cách dùng & theo dõi | Nguồn / rà soát |
|---|---|---|---|
|
Cải thiện kiểm soát đường huyết Đái tháo đường týp 2 Đối tượng: Người lớn Người lớn mắc đái tháo đường týp 2. Giai đoạn: Khởi trị / induction | 25 mg mỗi lần, 3 lần/ngày khi bắt đầu điều trị; có thể khởi đầu 25 mg một lần/ngày rồi tăng dần tần suất đến 3 lần/ngày để cải thiện dung nạp. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày sau khi hoàn tất tăng dần tần suất. Chuẩn độ: Tăng dần tần suất từ 25 mg một lần/ngày đến 25 mg ba lần/ngày nếu cần; sau đó điều chỉnh liều theo khoảng 4–8 tuần dựa trên đáp ứng và dung nạp. | Dạng: Viên nén acarbose. Cách dùng: Dùng đường uống vào đầu mỗi bữa ăn chính, cùng miếng ăn đầu tiên. Theo dõi: Theo dõi glucose huyết tương một giờ sau ăn trong khởi trị và chuẩn độ; HbA1c khoảng mỗi 3 tháng để đánh giá kiểm soát dài hạn. Ghi chú: Phác đồ khởi trị/chuẩn độ theo nhãn Hoa Kỳ. | |
|
Cải thiện kiểm soát đường huyết Đái tháo đường týp 2 Đối tượng: Người lớn Người lớn mắc đái tháo đường týp 2 sau giai đoạn chuẩn độ. Giai đoạn: Duy trì | 50–100 mg mỗi lần, 3 lần/ngày tùy đáp ứng, dung nạp và cân nặng. Cơ sở: Liều cố định Tần suất: 3 lần/ngày. Duy trì: 50–100 mg mỗi lần, 3 lần/ngày. Liều tối đa: Cân nặng ≤60 kg: 50 mg mỗi lần, 3 lần/ngày. Cân nặng >60 kg: 100 mg mỗi lần, 3 lần/ngày. Chuẩn độ: Nếu cần điều chỉnh tiếp, thay đổi liều theo khoảng 4–8 tuần dựa trên glucose sau ăn, HbA1c và dung nạp. | Dạng: Viên nén acarbose. Cách dùng: Dùng đường uống vào đầu mỗi bữa ăn chính, cùng miếng ăn đầu tiên. Theo dõi: Glucose huyết tương một giờ sau ăn hỗ trợ điều chỉnh liều; HbA1c khoảng mỗi 3 tháng để đánh giá đáp ứng dài hạn. Ghi chú: Chỉ người cân nặng >60 kg mới nên được cân nhắc liều trên 50 mg ba lần/ngày theo nhãn. |
Hiệu chỉnh liều
| Tình huống | Hành động | Liều / phác đồ sau hiệu chỉnh | Cơ sở / nguồn |
|---|---|---|---|
|
Chức năng thận Rối loạn chức năng thận đáng kể, được nhãn mô tả bằng creatinin huyết thanh >2,0 mg/dL. | Tránh sử dụng | Không có phác đồ giảm liều định lượng được thiết lập trong nhãn. | Cơ sở: Chưa có thử nghiệm dài hạn ở nhóm này; phơi nhiễm acarbose tăng rõ ở suy thận nặng. |
Hướng dẫn sử dụng chung
Uống acarbose vào đầu mỗi bữa ăn chính, cùng miếng ăn đầu tiên. Tăng liều dần để cải thiện dung nạp đường tiêu hóa; cá thể hóa liều theo glucose huyết tương một giờ sau ăn, HbA1c và dung nạp.
Cảnh báo và lưu ý về Acarbose
Theo nhãn thuốc và SmPC:
- Quá mẫn với Acarbose hoặc thành phần thuốc.
- Bệnh viêm ruột mạn tính.
- Loét đại tràng.
- Tắc ruột hoặc nguy cơ tắc ruột.
- Bệnh lý tiêu hóa có thể nặng lên do tăng sinh hơi.
- Suy gan nặng (tùy theo nhãn thuốc từng quốc gia).
Thường gặp:
- Đầy hơi.
- Chướng bụng.
- Đau bụng.
- Tiêu chảy.
Ít gặp hơn:
- Tăng men gan.
- Buồn nôn.
- Phản ứng quá mẫn.
- Tăng men gan đáng kể.
- Tổn thương gan hiếm gặp đã được báo cáo sau lưu hành.
- Hạ đường huyết khi phối hợp với insulin hoặc sulfonylurea (không thường do Acarbose đơn độc).
- Theo dõi chức năng gan khi có chỉ định.
- Thận trọng ở người mắc bệnh tiêu hóa.
- Thận trọng ở người suy thận.
- Không thay thế chế độ ăn và luyện tập.
- Không tự ý dùng thuốc khi chưa được bác sĩ chỉ định.
Quá liều có thể gây tăng đầy hơi, tiêu chảy và khó chịu tiêu hóa, đặc biệt nếu dùng cùng lượng lớn carbohydrate. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ. Trong vài giờ sau quá liều nên tránh dùng thực phẩm hoặc đồ uống chứa carbohydrate. Cần liên hệ cơ sở y tế khi nghi ngờ quá liều.
Bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thường ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm và ánh sáng.
Đối tượng đặc biệt
Hiệu quả và độ an toàn ở trẻ em phụ thuộc từng chỉ định và từng quốc gia. Việc sử dụng cần theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Có thể sử dụng khi có chỉ định, nhưng cần đánh giá chức năng gan, thận và các bệnh đi kèm.
Dữ liệu trên phụ nữ có thai còn hạn chế. Chỉ sử dụng khi lợi ích vượt trội nguy cơ và theo chỉ định của bác sĩ. Nhiều hướng dẫn ưu tiên insulin để kiểm soát đái tháo đường trong thai kỳ.
Dữ liệu trên người còn hạn chế. Cần cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi sử dụng.
Cần thận trọng. Theo dõi chức năng gan theo hướng dẫn chuyên môn. Chống chỉ định ở suy gan nặng theo một số nhãn thuốc.
Cần được bác sĩ đánh giá riêng trước khi chỉ định điều trị.
Acarbose đơn trị liệu thường không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng lái xe. Tuy nhiên, nếu xảy ra hạ đường huyết khi phối hợp với thuốc khác, người bệnh cần thận trọng.
Tương tác thuốc của Acarbose
Có ý nghĩa lâm sàng:
- Insulin.
- Sulfonylurea.
- Metformin.
- Digoxin.
- Than hoạt.
- Chế phẩm enzym tiêu hóa.
- Neomycin.
Khi xảy ra hạ đường huyết do phối hợp thuốc, nên sử dụng glucose (dextrose) thay vì sucrose vì Acarbose làm chậm phân giải sucrose.
Thắc mắc về hoạt chất Acarbose
Acarbose là thuốc ức chế alpha-glucosidase, giúp làm chậm hấp thu carbohydrate và giảm tăng đường huyết sau bữa ăn ở người mắc đái tháo đường típ 2.
Khi dùng đơn độc, Acarbose hiếm khi gây hạ đường huyết. Nguy cơ tăng lên khi phối hợp với insulin hoặc sulfonylurea.
Carbohydrate chưa được tiêu hóa sẽ được vi khuẩn đại tràng lên men, tạo khí và gây đầy hơi hoặc chướng bụng.
Phụ nữ mang thai cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng. Không nên tự ý dùng thuốc.
Theo hướng dẫn chuyên môn, nên sử dụng glucose (dextrose) thay vì đường sucrose vì Acarbose làm chậm quá trình phân giải sucrose. Người bệnh cần tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

