Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn là nhiễm trùng dịch báng xảy ra mà không có thủng tạng hay ổ mủ trong ổ bụng cần phẫu thuật. Tình trạng này gặp chủ yếu ở người xơ gan mất bù có cổ trướng, khi hàng rào ruột suy yếu và vi khuẩn từ ruột đi vào tuần hoàn rồi đến dịch báng. Người bệnh có thể sốt, đau bụng, bụng căng hơn, nôn, tiêu chảy, lú lẫn, tụt huyết áp hoặc giảm nước tiểu; tuy nhiên một số trường hợp chỉ mệt, ăn kém hay chức năng thận xấu đi. Chẩn đoán cần chọc dò dịch báng sớm và đếm bạch cầu đa nhân trung tính, không nên chờ kết quả cấy mới điều trị khi nghi ngờ cao. Kháng sinh tĩnh mạch và albumin ở nhóm phù hợp có thể giảm nguy cơ suy thận, hội chứng gan thận và tử vong. Sau ổn định, bác sĩ đánh giá dự phòng tái phát và khả năng ghép gan.
Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn là bệnh gì?
Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn, thường viết tắt là SBP, là nhiễm trùng dịch báng xảy ra mà không tìm thấy ổ nhiễm trong ổ bụng có thể xử trí bằng phẫu thuật, chẳng hạn thủng ruột hoặc áp xe. Đây là biến chứng của xơ gan mất bù và cổ trướng, không phải viêm phúc mạc “tự nhiên” ở người hoàn toàn khỏe mạnh.

Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn (SBP) khác viêm phúc mạc thứ phát vì thường chỉ có một nguồn vi khuẩn từ quá trình chuyển vị qua ruột, trong khi viêm phúc mạc thứ phát liên quan tổn thương tạng và cần tìm nguyên nhân ngoại khoa. Chẩn đoán dựa vào chọc dò dịch báng, đặc biệt số lượng bạch cầu đa nhân trung tính. Cấy âm tính vẫn có thể là SBP nếu tế bào viêm đạt ngưỡng và bệnh cảnh phù hợp. Vì triệu chứng có thể rất nhẹ, mọi người xơ gan có cổ trướng nhập viện hoặc đột ngột xấu đi cần được đánh giá sớm.
| Tên bệnh | Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Spontaneous bacterial peritonitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | SBP; nhiễm trùng dịch báng tự phát; spontaneous bacterial peritonitis |
| Mã ICD-10 | K65.2 theo ICD-10-CM cho viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; biến chứng của bệnh gan mạn và tăng áp lực tĩnh mạch cửa |
| Cơ quan ảnh hưởng | Dịch báng và phúc mạc bị nhiễm trùng; gan, thận, tuần hoàn, não và các cơ quan khác có thể suy thứ phát |
| Tính chất bệnh | Nhiễm trùng cấp tính trong dịch báng không có ổ nhiễm ngoại khoa rõ; thường xảy ra ở xơ gan mất bù; không lây trực tiếp giữa người với người |
| Mức độ phổ biến | Không phải mọi người có cổ trướng đều mắc, nhưng đây là biến chứng quan trọng và tương đối thường gặp ở người xơ gan có dịch báng nhập viện |
| Bệnh có lây không? | Không, viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn không lây qua tiếp xúc thông thường |
| Đường lây | Vi khuẩn chủ yếu di chuyển từ ruột của chính người bệnh qua thành ruột, hạch bạch huyết hoặc máu đến dịch báng; đây không phải đường lây cộng đồng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Xơ gan và tăng áp lực cửa làm phù thành ruột, thay đổi hệ vi sinh, giảm nhu động và suy yếu hàng rào niêm mạc. Vi khuẩn hoặc sản phẩm của chúng chuyển từ lòng ruột vào hạch mạc treo và máu, sau đó đến dịch báng. Dịch báng có protein và hoạt tính bổ thể thấp sẽ kém khả năng diệt khuẩn. Đáp ứng viêm toàn thân gây giãn mạch, giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng và giảm tưới máu thận, giải thích vì sao SBP dễ dẫn đến suy thận, bệnh não gan, sốc và hội chứng gan thận.
Các thể lâm sàng gồm SBP điển hình với bạch cầu đa nhân trung tính trong dịch báng tăng, nhiễm bạch cầu trung tính cấy âm tính và bacterascites khi cấy dương nhưng tế bào chưa đạt ngưỡng. Bác sĩ còn phân biệt nhiễm trùng khởi phát ngoài bệnh viện, liên quan chăm sóc y tế và mắc phải trong bệnh viện vì nguy cơ vi khuẩn đa kháng khác nhau. Quan trọng nhất là phân biệt SBP với viêm phúc mạc thứ phát do thủng tạng hoặc ổ nhiễm cần can thiệp.
SBP chủ yếu xảy ra ở người xơ gan mất bù có cổ trướng, đặc biệt trong thời gian nằm viện. Nguy cơ cao hơn khi protein dịch báng thấp, chức năng gan-thận kém, hạ natri máu, xuất huyết tiêu hóa hoặc từng mắc SBP. Cơ cấu vi khuẩn thay đổi theo khu vực và mức độ tiếp xúc y tế; vi khuẩn Gram dương và đa kháng ngày càng quan trọng tại bệnh viện. Dữ liệu kháng kháng sinh tại từng bệnh viện Việt Nam cần được dùng để chọn điều trị kinh nghiệm phù hợp.
Vi khuẩn đi từ lòng ruột qua niêm mạc bị suy yếu đến hạch bạch huyết mạc treo, máu và cuối cùng vào dịch báng. Đôi khi nhiễm khuẩn huyết từ vị trí khác gieo vào dịch. Không phải nhiễm trùng truyền qua việc dùng chung đồ ăn, chạm vào bụng hoặc ở gần người bệnh.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Nguồn thường là vi khuẩn đường ruột của chính người bệnh chuyển vị vào dịch báng, gồm nhiều trực khuẩn Gram âm và cầu khuẩn Gram dương. Yếu tố nền là xơ gan mất bù với suy miễn dịch liên quan xơ gan. Xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng nơi khác, thủ thuật, dùng kháng sinh trước đó và nằm viện kéo dài có thể thay đổi tác nhân. Nếu có nhiều loại vi khuẩn, protein dịch rất cao, glucose thấp hoặc đáp ứng kém, bác sĩ phải tìm viêm phúc mạc thứ phát.
Yếu tố nền gồm xơ gan Child-Pugh cao, cổ trướng protein thấp, bilirubin tăng, hạ natri và suy thận. Yếu tố thúc đẩy gồm xuất huyết tiêu hóa, nhập viện, thủ thuật xâm lấn, dùng ức chế acid kéo dài khi không cần thiết, dùng kháng sinh trước đó và tiền sử SBP. Việc dự phòng phải chọn đúng nhóm nguy cơ vì dùng kháng sinh rộng rãi có thể làm tăng kháng thuốc.
Người từng mắc SBP, người có cổ trướng protein thấp kèm suy gan hoặc suy thận, và người xơ gan đang xuất huyết tiêu hóa là nhóm nguy cơ cao. Người nằm viện lâu, điều trị ICU, có nhiễm trùng khác hoặc mang vi khuẩn đa kháng cũng dễ mắc thể nặng và khó điều trị. Người suy dinh dưỡng, cao tuổi và có bệnh thận ít dự trữ dễ suy cơ quan nhanh.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Biểu hiện có thể đột ngột với sốt, đau bụng và tụt huyết áp, nhưng nhiều người không có phản ứng phúc mạc rõ. Dấu hiệu đầu tiên đôi khi là bệnh não gan mới xuất hiện, giảm nước tiểu, tăng creatinine, ăn kém hoặc cổ trướng khó kiểm soát. Vì triệu chứng không đặc hiệu, ngưỡng chọc dò dịch báng phải thấp ở người xơ gan đang xấu đi.
- Sốt, rét run hoặc cảm giác lạnh, nhưng người xơ gan nặng có thể không sốt rõ.
- Đau hoặc căng tức bụng tăng lên, có thể lan tỏa và không luôn có phản ứng thành bụng.
- Lú lẫn, ngủ gà hoặc bệnh não gan xuất hiện mới mà không có nguyên nhân rõ.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc giảm ăn, khiến mất nước và suy thận dễ nặng hơn.
- Tụt huyết áp, mạch nhanh, chóng mặt hoặc yếu nhiều do đáp ứng viêm toàn thân.
- Giảm lượng nước tiểu hoặc creatinine tăng, là dấu hiệu biến chứng thận quan trọng.
- Hạ thân nhiệt thay vì sốt, thường gặp hơn ở người già hoặc suy gan rất nặng.
- Liệt ruột, bụng chướng tăng và giảm nhu động trong nhiễm trùng nặng.
- Không có triệu chứng rõ; SBP chỉ được phát hiện qua chọc dò khi nhập viện.
Nên khám ngay trong ngày khi người có cổ trướng xuất hiện sốt, đau bụng, nôn, tiêu chảy, lú lẫn, ăn kém, chóng mặt hoặc giảm nước tiểu. Cần tái khám sớm sau điều trị để đánh giá chức năng thận, kết quả cấy, đáp ứng kháng sinh và kế hoạch dự phòng. Người xơ gan nhập viện vì bất kỳ đợt mất bù nào nên hỏi bác sĩ về chỉ định chọc dò dịch báng, ngay cả khi không đau bụng.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi có tụt huyết áp, ngất, khó thở, lú lẫn tăng nhanh, không đánh thức được, sốt cao hoặc hạ thân nhiệt, đau bụng dữ dội, nôn liên tục, thiểu niệu hoặc da lạnh ẩm. Không tự lái xe khi choáng hoặc ý thức thay đổi. Không uống kháng sinh còn thừa để trì hoãn chọc dò và không dùng thuốc giảm đau NSAID vì có thể che triệu chứng và làm thận xấu đi.
Chẩn đoán Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Chẩn đoán đòi hỏi chọc dò dịch báng càng sớm càng tốt, lý tưởng trước liều kháng sinh đầu tiên nhưng không được trì hoãn điều trị ở người sốc. Bác sĩ đếm bạch cầu đa nhân trung tính, cấy dịch trực tiếp vào chai cấy máu, đo albumin và protein, đồng thời lấy máu, nước tiểu và hình ảnh khi cần. Nếu bệnh cảnh hoặc hóa sinh dịch gợi ý nguồn ngoại khoa, CT bụng và hội chẩn ngoại khoa phải được thực hiện.
Bác sĩ đánh giá thân nhiệt, mạch, huyết áp, tưới máu ngoại vi, ý thức, đau bụng, phản ứng thành bụng, cổ trướng và dấu nhiễm trùng khác. Khám tìm xuất huyết tiêu hóa, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, viêm mô tế bào và đường truyền. Không có đau khi ấn không loại trừ SBP, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc bệnh não gan.
Xét nghiệm quyết định là số lượng bạch cầu đa nhân trung tính trong dịch báng; ngưỡng từ 250 tế bào/mm³ trở lên được dùng để điều trị như SBP trong bối cảnh phù hợp. Cấy dịch giúp định danh và điều chỉnh kháng sinh nhưng có thể âm tính. Công thức máu, lactate, creatinine, ure, điện giải, bilirubin, đông máu và cấy máu đánh giá mức độ nặng. Chọc lại sau khoảng thời gian thích hợp có thể được cân nhắc khi đáp ứng kém hoặc nghi kháng thuốc.
Siêu âm chủ yếu xác nhận và định vị dịch để chọc dò an toàn. CT bụng có cản quang được cân nhắc khi đau khu trú, phản ứng phúc mạc, nhiều vi khuẩn trong dịch, hóa sinh bất thường, đáp ứng kháng sinh kém hoặc nghi thủng tạng, áp xe và viêm phúc mạc thứ phát. Hình ảnh không thay thế chọc dò trong chẩn đoán SBP.
SBP được chẩn đoán khi dịch báng có bạch cầu đa nhân trung tính từ 250 tế bào/mm³ trở lên và không có nguồn nhiễm trong ổ bụng cần phẫu thuật. Cấy có thể dương hoặc âm. Bacterascites cần đánh giá triệu chứng, cấy lại hoặc điều trị tùy bối cảnh. Tiêu chuẩn phải được bác sĩ áp dụng cùng dữ liệu lâm sàng, vì viêm phúc mạc thứ phát có thể ban đầu giống SBP.
Điều trị Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Mục tiêu là dùng kháng sinh sớm, kiểm soát nhiễm trùng, ngăn suy thận và sốc, đồng thời tìm nguồn nhiễm khác hoặc viêm phúc mạc thứ phát. Lựa chọn thuốc dựa vào nơi mắc bệnh, kháng sinh đã dùng, dữ liệu kháng thuốc địa phương và mức độ nặng. Albumin được cân nhắc ở nhóm có nguy cơ suy thận. Lợi tiểu và thuốc ảnh hưởng thận có thể tạm ngừng khi huyết áp thấp hoặc AKI. Sau ổn định cần lập kế hoạch dự phòng tái phát và đánh giá ghép gan.
Kháng sinh beta-lactam hoặc nhóm khác được chọn theo hướng dẫn địa phương; nhiễm trùng bệnh viện hoặc nguy cơ đa kháng có thể cần phổ rộng hơn rồi thu hẹp khi có kháng sinh đồ. Albumin tĩnh mạch có thể giảm suy thận ở người phù hợp nhưng phải theo dõi quá tải dịch. Thuốc vận mạch được dùng nếu sốc. Dự phòng thứ phát bằng kháng sinh đường uống có thể được chỉ định sau SBP, song không tự dùng vì nguy cơ tác dụng phụ và kháng thuốc.
Chọc dò dịch báng là thủ thuật bắt buộc để chẩn đoán và có thể lặp lại nếu diễn tiến không thuận lợi. Chọc tháo lượng lớn được thực hiện nếu cổ trướng căng gây khó thở, nhưng phải phối hợp bù tuần hoàn phù hợp. Đặt đường truyền trung tâm, theo dõi huyết động hoặc lọc máu chỉ dành cho người suy cơ quan nặng. Không đặt ống dẫn dịch ổ bụng dài ngày thường quy trong nhiễm trùng cấp.
SBP không cần phẫu thuật khi đúng là nhiễm trùng tự phát. Phẫu thuật hoặc dẫn lưu chỉ được cân nhắc nếu tìm thấy thủng tạng, áp xe, viêm ruột thiếu máu hoặc nguồn viêm phúc mạc thứ phát. Bỏ sót nguồn ngoại khoa làm kháng sinh đơn thuần thất bại; ngược lại, mổ không cần thiết ở xơ gan nặng mang nguy cơ rất cao.
Theo dõi sát huyết áp, oxy, lượng nước tiểu, ý thức và cân bằng dịch. Dinh dưỡng được duy trì sớm khi an toàn, tránh nhịn ăn kéo dài và tránh quá tải dịch. Chăm sóc phòng té ngã, loét tỳ đè và sặc quan trọng ở người bệnh não gan. Người nhà cần hiểu rằng triệu chứng có thể nhẹ nhưng bệnh vẫn nghiêm trọng, vì vậy không nên xin xuất viện sớm khi chức năng thận chưa ổn.
Bác sĩ theo dõi nhiệt độ, huyết áp, lượng nước tiểu, creatinine, natri, bạch cầu, lactate và mức tỉnh táo. Kết quả cấy quyết định thu hẹp hoặc đổi kháng sinh. Nếu không cải thiện trong 48 giờ, cần xem lại kháng thuốc, nguồn nhiễm khác, viêm phúc mạc thứ phát hoặc áp xe. Sau xuất viện, theo dõi tác dụng phụ thuốc dự phòng và dấu tái phát.
Điều trị kháng sinh thường kéo dài vài ngày tùy tác nhân, đáp ứng và mức độ nặng; không có một thời gian cố định cho mọi người. Sốc, suy thận hoặc nhiễm vi khuẩn đa kháng có thể cần điều trị lâu hơn. Dự phòng tái phát có thể kéo dài cho đến khi cổ trướng hết bền vững, ghép gan hoặc bác sĩ thấy nguy cơ-lợi ích thay đổi.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
SBP có thể gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, suy thận cấp, hội chứng gan thận, bệnh não gan, hạ natri, suy hô hấp và suy đa cơ quan. Tái phát thường gặp nếu bệnh gan nền chưa được cải thiện. Kháng sinh phổ rộng có thể gây nhiễm Clostridioides difficile, độc tính thuốc và chọn lọc vi khuẩn đa kháng. Chọc dò chậm làm tăng nguy cơ bỏ lỡ cửa sổ điều trị sớm.
Tiên lượng phụ thuộc thời điểm bắt đầu kháng sinh, chức năng thận, huyết áp, mức độ suy gan, vi khuẩn đa kháng và có suy đa cơ quan hay không. Người được chẩn đoán và xử trí sớm có khả năng hồi phục tốt hơn, nhưng một đợt SBP cho thấy xơ gan mất bù nặng và cần đánh giá ghép gan. Không thể dự đoán sống còn cá nhân chỉ từ kết quả cấy hoặc số bạch cầu dịch báng.
SBP có nguy cơ tái phát cao sau đợt đầu vì hàng rào ruột, cổ trướng và suy miễn dịch do xơ gan vẫn tồn tại. Dự phòng thứ phát, điều trị bệnh gan nền, kiểm soát xuất huyết và đánh giá ghép gan giúp giảm nguy cơ. Sốt hoặc lú lẫn mới ở người từng mắc SBP phải được coi là tái phát cho đến khi được đánh giá.
Phòng ngừa gồm dự phòng kháng sinh đúng chỉ định cho người từng SBP, người xuất huyết tiêu hóa và một số người cổ trướng protein thấp có nguy cơ cao. Hạn chế thủ thuật không cần thiết, kiểm soát nhiễm trùng, tiêm vaccine phù hợp, vệ sinh tay và dùng thuốc ức chế acid có chỉ định giúp giảm nguy cơ chung. Không dùng kháng sinh dự phòng đại trà vì thúc đẩy kháng thuốc.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Trong giai đoạn cấp, duy trì dinh dưỡng và protein phù hợp nếu người bệnh tỉnh và không có nguy cơ sặc. Chế độ giảm natri áp dụng cho cổ trướng nhưng không nên quá khắt khe đến mức ăn kém. Không dùng thực phẩm sống, tái hoặc không đảm bảo vệ sinh ở người xơ gan nặng. Lượng dịch, kali và protein cần cá thể hóa khi có hạ natri, suy thận hoặc bệnh não gan.
Trong nhiễm trùng cấp, người bệnh nên nghỉ, có hỗ trợ khi đi lại và tránh gắng sức vì dễ tụt huyết áp, té ngã. Sau hồi phục, vận động được tăng dần để hạn chế mất cơ. Không trở lại lao động nặng cho đến khi chức năng thận, huyết áp và ý thức ổn định. Người dùng kháng sinh dự phòng vẫn cần sinh hoạt vệ sinh bình thường, không phải cách ly.
Sau xuất viện, ghi nhiệt độ khi thấy rét hoặc mệt, theo dõi đau bụng, mức tỉnh táo, lượng nước tiểu, vòng bụng và khả năng ăn uống. Dùng kháng sinh dự phòng đúng đơn, không bỏ liều hoặc để dành thuốc cho lần sau. Tái sốt, lú lẫn, nôn, tiêu chảy nặng, giảm nước tiểu hoặc chóng mặt cần quay lại viện ngay; theo dõi tại nhà không thể thay thế chọc dò dịch báng.
- Không tự dùng kháng sinh còn thừa hoặc mua thuốc theo đợt cũ vì tác nhân và mức kháng thuốc có thể đã thay đổi.
- Không trì hoãn chọc dò dịch báng vì sợ đau; thủ thuật giúp chẩn đoán và lựa chọn điều trị đúng.
- Không dùng NSAID hoặc thuốc nam không rõ thành phần khi đang nhiễm trùng và có nguy cơ suy thận.
- Không tự tiếp tục lợi tiểu liều cao khi tụt huyết áp, nôn nhiều hoặc giảm nước tiểu.
- Không bỏ qua lú lẫn, hạ thân nhiệt hoặc mệt lả chỉ vì không có đau bụng.
- Không tự ngừng kháng sinh dự phòng sau khi thấy khỏe nếu chưa trao đổi với bác sĩ.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
SBP ở trẻ em thường liên quan bệnh gan mạn, hội chứng thận hư hoặc các nguyên nhân cổ trướng khác và cần được đánh giá theo căn nguyên. Trẻ có thể chỉ sốt, bỏ bú, kích thích, bụng chướng hoặc giảm hoạt động. Chọc dò và lựa chọn kháng sinh phải do chuyên khoa nhi thực hiện; liều và phổ vi khuẩn khác người lớn nên không dùng thuốc của người thân cho trẻ.
Người cao tuổi có thể không sốt, không đau rõ mà chỉ mê sảng, té ngã, yếu hoặc suy thận. Dự trữ tim-thận thấp làm albumin, dịch truyền và kháng sinh cần theo dõi chặt. Rà soát tương tác thuốc, chức năng thận và nguy cơ Clostridioides difficile đặc biệt quan trọng khi dùng kháng sinh kéo dài.
SBP trong thai kỳ là cấp cứu y khoa ở người có bệnh gan và cổ trướng. Kháng sinh, albumin, hình ảnh và thời điểm can thiệp phải được phối hợp giữa gan mật, truyền nhiễm và sản khoa. Không trì hoãn điều trị cần thiết vì lo ngại thuốc; bác sĩ sẽ chọn phương án có lợi ích vượt nguy cơ cho mẹ và thai. Đau bụng, sốt, lú lẫn hoặc giảm cử động thai cần cấp cứu.
Nhiều kháng sinh có thể sử dụng khi cho bú nhưng mức độ bài tiết và ảnh hưởng lên trẻ khác nhau. Bác sĩ sẽ chọn thuốc và theo dõi tiêu chảy, tưa miệng hoặc phát ban ở trẻ. Mẹ không nên tự ngừng cho bú hay tự đổi kháng sinh; quyết định dựa trên tình trạng nhiễm trùng, thuốc cụ thể và khả năng chăm trẻ an toàn.
Suy giảm miễn dịch làm triệu chứng kín đáo hơn và tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc, nấm hoặc nhiễm trùng cơ hội. Cấy máu, cấy dịch và đánh giá nguồn nhiễm cần thực hiện rộng hơn. Điều trị kinh nghiệm có thể khác nhưng phải được thu hẹp khi có kết quả để giảm độc tính và kháng thuốc. Ngưỡng nhập ICU thấp hơn khi huyết áp hoặc ý thức thay đổi.
Bệnh thận mạn, suy tim, đái tháo đường và COPD làm nguy cơ suy cơ quan cao hơn. Kháng sinh phải chỉnh theo chức năng thận, albumin cần theo dõi quá tải và thuốc hạ đường huyết có thể phải thay đổi trong nhiễm trùng. Người dùng thuốc chống đông cần đánh giá chảy máu trước thủ thuật nhưng rối loạn đông máu do xơ gan thường không phải lý do tự động trì hoãn chọc dò.
Sốt và đau bụng sau phẫu thuật ở người có cổ trướng phải phân biệt SBP với rò miệng nối, thủng tạng, áp xe hoặc nhiễm trùng vết mổ. SBP không nên được chẩn đoán mặc định nếu có khả năng nguồn ngoại khoa. CT, cấy dịch và hội chẩn phẫu thuật sớm cần thiết khi đau khu trú, liệt ruột hoặc đáp ứng kháng sinh kém.
Câu hỏi thường gặp về Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn
Có. SBP có thể nhanh chóng gây nhiễm khuẩn huyết, tụt huyết áp, suy thận, bệnh não gan và suy đa cơ quan. Một số người không đau bụng hoặc không sốt, nên bệnh dễ bị phát hiện muộn. Khả năng hồi phục tốt hơn khi chọc dò và dùng kháng sinh sớm. Người có cổ trướng xuất hiện lú lẫn, giảm nước tiểu, sốt, đau bụng hoặc mệt lả cần đến viện ngay.
Không lây qua tiếp xúc thông thường. Vi khuẩn thường xuất phát từ ruột của chính người bệnh và đi vào dịch báng do hàng rào ruột cùng miễn dịch bị suy yếu trong xơ gan. Người nhà không cần cách ly, nhưng nên vệ sinh tay và tuân thủ kiểm soát nhiễm khuẩn tại bệnh viện. Nếu cấy phát hiện vi khuẩn đặc biệt, nhân viên y tế sẽ hướng dẫn biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Không. Cấy có thể âm tính nếu lượng vi khuẩn thấp, lấy mẫu sau kháng sinh hoặc kỹ thuật nuôi cấy không tối ưu. Nếu bạch cầu đa nhân trung tính trong dịch từ 250 tế bào/mm³ trở lên và không có nguồn ngoại khoa, bác sĩ vẫn điều trị như SBP. Cấy giúp chọn kháng sinh chính xác hơn nhưng không phải điều kiện bắt buộc để bắt đầu điều trị khi bệnh cảnh phù hợp.
Nhiều người từng mắc SBP được cân nhắc kháng sinh dự phòng thứ phát vì nguy cơ tái phát cao. Loại thuốc và thời gian phụ thuộc chức năng gan-thận, vi khuẩn kháng thuốc, tác dụng phụ và khả năng ghép gan. Dùng kéo dài có thể gây kháng thuốc hoặc nhiễm trùng khác, nên không tự mua hay dùng lại đơn cũ. Bác sĩ cần rà soát định kỳ xem lợi ích còn vượt nguy cơ hay không.
SBP đúng nghĩa thường không cần phẫu thuật vì không có ổ thủng hay áp xe. Điều trị chính là kháng sinh, hỗ trợ tuần hoàn và theo dõi thận. Tuy nhiên, nếu dịch có nhiều loại vi khuẩn, đau bụng khu trú, CT bất thường hoặc không cải thiện, bác sĩ phải tìm viêm phúc mạc thứ phát. Khi có thủng ruột, áp xe hoặc hoại tử, phẫu thuật hay dẫn lưu có thể trở thành điều trị bắt buộc.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

