Hội chứng gan thận là suy chức năng thận xảy ra ở người xơ gan mất bù, cổ trướng hoặc suy gan nặng, chủ yếu do giãn mạch tạng và giảm thể tích tuần hoàn hiệu dụng làm mạch máu thận co lại. Người bệnh có thể giảm lượng nước tiểu, creatinine tăng, mệt, tụt huyết áp, hạ natri máu, cổ trướng nặng hơn hoặc lú lẫn. Chẩn đoán đòi hỏi loại trừ mất nước, sốc, nhiễm trùng, thuốc độc thận, tắc đường tiểu và tổn thương thận cấu trúc. Phân loại hiện nay phân biệt HRS-AKI với các thể kéo dài theo thời gian suy thận, thay cho cách gọi type 1 và type 2 cũ. Điều trị gồm xử lý yếu tố thúc đẩy, tối ưu thể tích tuần hoàn, dùng albumin và thuốc co mạch ở người phù hợp, theo dõi hô hấp chặt và đánh giá ghép gan. Phát hiện sớm có thể tăng khả năng đảo ngược suy thận.
Hội chứng gan thận là bệnh gì?
Hội chứng gan thận (Hepatorenal syndrome) là một kiểu suy thận liên quan bệnh gan tiến triển, trong đó rối loạn tuần hoàn toàn thân làm tưới máu thận giảm và chức năng lọc cầu thận xấu đi. Thận có thể chưa bị viêm hoặc hoại tử rõ ở giai đoạn đầu, vì vậy siêu âm và nước tiểu đôi khi ít bất thường.

Đây là chẩn đoán loại trừ, không đồng nghĩa với mọi trường hợp creatinine tăng ở người xơ gan. Mất nước, sốc nhiễm trùng, hoại tử ống thận cấp, viêm cầu thận, tắc nghẽn và tác dụng thuốc thường gặp hơn hoặc có thể cùng tồn tại. Thuật ngữ hiện nay ưu tiên HRS-AKI cho thể cấp đáp ứng tiêu chuẩn tổn thương thận cấp, và HRS-AKD hoặc HRS-CKD cho suy chức năng kéo dài hơn. Cách phân loại cũ type 1 và type 2 ít được ưu tiên vì không phản ánh tốt diễn tiến. Một khi HRS xuất hiện, người bệnh cần đánh giá khẩn chức năng gan, nhiễm trùng, huyết động và khả năng ghép gan.
| Tên bệnh | Hội chứng gan thận |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Hepatorenal syndrome |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | HRS; hội chứng gan-thận; HRS-AKI; trước đây HRS type 1 và type 2 |
| Mã ICD-10 | K76.7 theo ICD-10 và ICD-10-CM cho hội chứng gan thận |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; biến chứng của bệnh gan mạn và tăng áp lực tĩnh mạch cửa |
| Cơ quan ảnh hưởng | Thận bị giảm chức năng do rối loạn tuần hoàn của bệnh gan nặng; gan, hệ mạch tạng, tim, não và phổi thường bị ảnh hưởng đồng thời |
| Tính chất bệnh | Hội chứng suy chức năng thận liên quan xơ gan mất bù hoặc suy gan nặng; có thể cấp tính hoặc kéo dài; không lây và không phải viêm thận nguyên phát |
| Mức độ phổ biến | Ít gặp hơn cổ trướng nhưng là biến chứng nghiêm trọng ở người xơ gan mất bù, đặc biệt khi có nhiễm trùng, hạ huyết áp hoặc cổ trướng kháng trị |
| Bệnh có lây không? | Không, hội chứng gan thận không lây |
| Đường lây | Không áp dụng vì đây là rối loạn huyết động và chức năng thận do bệnh gan nặng, không phải bệnh truyền nhiễm |
Tổng quan chuyên môn về Hội chứng gan thận
Tăng áp lực cửa và viêm toàn thân làm hệ mạch tạng giãn mạnh. Dù cơ thể giữ nhiều muối nước, thể tích máu động mạch hiệu dụng giảm, kích hoạt hệ renin-angiotensin-aldosterone, thần kinh giao cảm và vasopressin. Mạch máu thận co lại, dòng máu thận và mức lọc cầu thận giảm. Khi bệnh gan nặng hơn, cung lượng tim không tăng đủ, viêm hệ thống và rối loạn vi tuần hoàn làm thận nhạy với nhiễm trùng hoặc mất dịch. Ban đầu tổn thương có thể chủ yếu chức năng, nhưng HRS kéo dài có thể chồng lấp với tổn thương ống thận thực thể, khiến đáp ứng điều trị kém hơn.
Phân loại hiện đại gồm HRS-AKI khi đáp ứng tiêu chuẩn tổn thương thận cấp ở người xơ gan có cổ trướng hoặc bệnh gan nặng và không có nguyên nhân thay thế rõ; HRS-AKD khi suy thận kéo dài dưới ba tháng nhưng chưa đủ tiêu chuẩn bệnh thận mạn; và HRS-CKD khi rối loạn kéo dài từ ba tháng trở lên. Các tên HRS type 1 và type 2 trước đây lần lượt gần với thể tiến triển nhanh và thể gắn với cổ trướng kháng trị, nhưng hiện ít được dùng. Phân loại theo thời gian giúp quyết định tốc độ điều trị, theo dõi và đánh giá ghép gan-thận.
HRS xảy ra chủ yếu ở xơ gan mất bù có cổ trướng và trong bối cảnh nhập viện vì nhiễm trùng, xuất huyết hoặc suy đa cơ quan. Nguy cơ tăng khi natri máu thấp, huyết áp thấp, creatinine nền tăng, cổ trướng kháng trị và điểm MELD cao. Tần suất thay đổi theo định nghĩa và quần thể nghiên cứu; tiêu chuẩn AKI mới nhận diện sớm hơn các trường hợp chỉ tăng creatinine nhỏ. Dữ liệu Việt Nam quy mô lớn còn hạn chế và cần diễn giải cùng mô hình bệnh gan, khả năng ghép và kháng thuốc tại địa phương.
HRS không hình thành do tác nhân xâm nhập vào thận. Quá trình bắt đầu từ bệnh gan và tăng áp lực cửa, dẫn tới giãn mạch tạng, giảm tưới máu động mạch hiệu dụng, hoạt hóa các hệ co mạch và cuối cùng co mạch thận. Nhiễm trùng hoặc mất dịch có thể đẩy hệ tuần hoàn vốn mong manh vượt ngưỡng và làm chức năng thận giảm nhanh.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Hội chứng gan thận
Nguyên nhân nền là xơ gan mất bù, tăng áp lực cửa hoặc suy gan cấp nặng gây rối loạn huyết động. Yếu tố thúc đẩy gồm viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn, nhiễm trùng khác, xuất huyết tiêu hóa, tiêu chảy, nôn, dùng lợi tiểu quá mức, chọc tháo lượng lớn không bù albumin phù hợp, thuốc NSAID, thuốc cản quang trong một số tình huống và tiến triển suy gan. Tuy nhiên, không phải mọi HRS đều có yếu tố khởi phát nhận diện được.
Yếu tố khó thay đổi gồm xơ gan mất bù nặng, cổ trướng kháng trị, điểm MELD cao và tiền sử HRS. Yếu tố có thể giảm gồm nhiễm trùng không được phát hiện, mất nước, dùng NSAID, tự tăng lợi tiểu, tiếp tục uống rượu và chọc tháo không bù tuần hoàn thích hợp. Hạ huyết áp, hạ natri, creatinine tăng dần và lượng nước tiểu giảm là các dấu cảnh báo.
Người xơ gan có cổ trướng, SBP, chảy máu tiêu hóa, hạ natri, huyết áp thấp hoặc suy gan cấp trên nền mạn có nguy cơ cao. Người cao tuổi, suy tim, bệnh thận mạn, dùng nhiều thuốc ảnh hưởng huyết áp-thận hoặc dinh dưỡng kém ít khả năng bù trừ hơn. Người sau chọc tháo lượng lớn hoặc tiêu chảy kéo dài cần theo dõi sát creatinine và nước tiểu.
Triệu chứng và dấu hiệu của Hội chứng gan thận
HRS thường không gây đau vùng thận. Biểu hiện chủ yếu đến từ giảm chức năng thận và bệnh gan nặng: tiểu ít, mệt, chán ăn, buồn nôn, phù, cổ trướng tăng, hạ huyết áp, lú lẫn hoặc khó thở do quá tải dịch. Creatinine có thể tăng trước khi người bệnh nhận thấy lượng nước tiểu thay đổi. Vì khối cơ thấp ở xơ gan làm creatinine nền thấp, một mức tăng nhỏ cũng có thể quan trọng.
- Lượng nước tiểu giảm hoặc đi tiểu ít lần hơn, dù không phải mọi trường hợp đều vô niệu.
- Mệt nhiều, yếu, chán ăn và buồn nôn khi chất thải tích tụ hoặc huyết áp giảm.
- Cổ trướng và phù tăng do cơ thể tiếp tục giữ natri, nước.
- Chóng mặt, huyết áp thấp, tay chân lạnh hoặc giảm khả năng gắng sức.
- Lú lẫn hoặc ngủ gà do bệnh não gan, hạ natri hay suy đa cơ quan đi kèm.
- Khó thở do quá tải dịch, tràn dịch màng phổi hoặc biến chứng hô hấp.
- Vô niệu hoàn toàn, thường gợi ý suy thận rất nặng hoặc nguyên nhân bổ sung cần tìm khẩn.
- Phù phổi hoặc thiếu oxy sau truyền dịch-albumin, đặc biệt ở người quá tải tuần hoàn.
- Đau hông lưng, tiểu máu nhiều hoặc protein niệu rõ; các dấu này gợi ý bệnh thận cấu trúc khác hơn HRS đơn thuần.
Nên khám sớm khi người xơ gan thấy lượng nước tiểu giảm, tăng cân nhanh, phù tăng hoặc chóng mặt. Cần khám trong ngày nếu có tiêu chảy, nôn, sốt, đau bụng, dùng NSAID, vừa chọc tháo nhiều dịch hoặc creatinine tăng. Cần tái khám sát sau điều trị HRS để theo dõi chức năng thận, natri, huyết áp, oxy và kế hoạch ghép gan.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi người xơ gan tiểu rất ít hoặc không tiểu, lú lẫn tăng, ngất, huyết áp tụt, sốt, đau bụng, nôn ra máu, phân đen, khó thở, tím tái hoặc đau ngực. Không tự lái xe khi choáng. Không uống nhiều nước hay tự truyền dịch để “cứu thận”, không tăng hoặc ngừng lợi tiểu tùy ý và không trì hoãn vì suy thận ở xơ gan có thể tiến triển nhanh.
Chẩn đoán Hội chứng gan thận
Bác sĩ xác định AKI bằng thay đổi creatinine so với mức nền và lượng nước tiểu, sau đó tìm nguyên nhân có thể đảo ngược. Đánh giá gồm huyết động, nhiễm trùng, mất dịch, thuốc, xuất huyết, chọc dò dịch báng, xét nghiệm nước tiểu và siêu âm thận-tiết niệu. HRS được cân nhắc khi bệnh gan phù hợp, không có sốc dai dẳng hoặc nguyên nhân thận rõ, và chức năng thận không cải thiện sau xử trí thể tích tuần hoàn theo nhu cầu. Đồng thuận mới không yêu cầu truyền albumin cố định trong 48 giờ cho mọi người trước khi chẩn đoán.
Khám chú ý huyết áp, tưới máu ngoại vi, dấu mất nước và quá tải dịch, phù, cổ trướng, khó thở, bệnh não gan và nhiễm trùng. Bác sĩ hỏi lượng nước tiểu, tiêu chảy, nôn, chảy máu, thuốc lợi tiểu, NSAID, kháng sinh, thuốc huyết áp và thời điểm chọc tháo. Bàng quang căng hoặc tuyến tiền liệt lớn gợi ý tắc nghẽn cần xử lý khác.
Creatinine nối tiếp và lượng nước tiểu là nền tảng để phân giai đoạn AKI. Xét nghiệm gồm ure, natri, kali, bicarbonate, chức năng gan, đông máu, công thức máu, nước tiểu, cặn lắng và tỷ lệ protein khi cần. Cấy máu, nước tiểu và dịch báng tìm nhiễm trùng. Natri niệu hoặc phân suất thải natri có giới hạn ở người dùng lợi tiểu và không tự phân biệt chắc chắn HRS với hoại tử ống thận. Biomarker tổn thương ống thận có thể hỗ trợ tại cơ sở chuyên sâu nhưng chưa thay thế đánh giá lâm sàng.
Siêu âm thận-tiết niệu giúp loại trừ tắc nghẽn, thận nhỏ mạn tính hoặc bất thường cấu trúc. Siêu âm tim tại giường có thể đánh giá chức năng tim và tình trạng dịch khi khó phân biệt thiếu thể tích với quá tải. Siêu âm gan-mạch cửa và chọc dò dịch báng hỗ trợ tìm nguyên nhân thúc đẩy. Hình ảnh thận bình thường không tự xác nhận HRS.
HRS-AKI được chẩn đoán ở người có bệnh gan tiến triển phù hợp khi đáp ứng tiêu chuẩn AKI, không có nguyên nhân thay thế đủ giải thích và chức năng thận không cải thiện sau hồi sức thể tích thích hợp khi có chỉ định. Cần loại trừ sốc chưa kiểm soát, thuốc độc thận, tắc nghẽn và bằng chứng mạnh của bệnh thận cấu trúc. Tiêu chuẩn 2024 nhấn mạnh đánh giá nhanh, cá thể hóa thể tích và chấp nhận khả năng HRS đồng tồn tại với tổn thương thận khác.
Điều trị Hội chứng gan thận
Điều trị bắt đầu bằng xử lý nhiễm trùng, xuất huyết, mất dịch, thuốc độc thận và ngừng hoặc giảm lợi tiểu khi phù hợp. Albumin được dùng để tối ưu thể tích nhưng phải tránh quá tải. Thuốc co mạch nhằm cải thiện huyết áp động mạch hiệu dụng và tưới máu thận. Người bệnh cần nhập viện, theo dõi oxy, huyết áp và nước tiểu. Đánh giá ghép gan nên tiến hành sớm; lọc máu chỉ là hỗ trợ hoặc cầu nối, không sửa được cơ chế gan nền.
Terlipressin kết hợp albumin là lựa chọn ở nhiều hướng dẫn và đã được FDA chấp thuận cho người lớn HRS có suy giảm chức năng thận nhanh, nhưng có nguy cơ suy hô hấp và thiếu máu cục bộ nên cần sàng lọc thiếu oxy, quá tải dịch và theo dõi sát. Norepinephrine tại ICU là phương án thay thế ở một số nơi; midodrine kết hợp octreotide có hiệu quả kém chắc chắn hơn. Kháng sinh điều trị nhiễm trùng và thuốc khác được dùng theo yếu tố thúc đẩy. Không tự dùng thuốc co mạch hoặc albumin.
Lọc máu liên tục hoặc ngắt quãng được cân nhắc khi tăng kali, toan chuyển hóa, quá tải dịch, triệu chứng urê huyết hoặc cần cầu nối đến ghép. TIPS có thể cải thiện huyết động ở một số người cổ trướng kháng trị nhưng không phải điều trị chuẩn cấp cứu HRS-AKI và có nguy cơ bệnh não gan, suy tim. Theo dõi huyết động xâm lấn chỉ dành cho trường hợp sốc hoặc khó đánh giá thể tích.
Ghép gan là điều trị căn nguyên quan trọng nhất. Ghép gan-thận đồng thời chỉ dành cho người có bệnh thận mạn hoặc tổn thương thận kéo dài đáp ứng tiêu chí, không áp dụng tự động cho mọi HRS. Quyết định dựa trên thời gian suy thận, nhu cầu lọc máu, bằng chứng tổn thương thận cấu trúc, điểm ưu tiên ghép và toàn trạng.
Cân bằng dịch cần được quản lý chặt: tránh cả mất nước và truyền quá mức. Theo dõi oxy liên tục khi dùng terlipressin, chăm sóc dinh dưỡng đủ protein và năng lượng, phòng loét-té ngã, kiểm soát đường huyết và hạn chế thuốc an thần. Điều dưỡng ghi lượng vào-ra, cân nặng và dấu phù phổi. Người nhà nên được giải thích rằng “thận không hỏng cấu trúc” không có nghĩa bệnh nhẹ.
Theo dõi creatinine, lượng nước tiểu, huyết áp, nhịp tim, natri, kali, acid-base và cân nặng ít nhất hằng ngày trong giai đoạn cấp. Khi dùng albumin hoặc thuốc co mạch, theo dõi SpO2, khó thở, đau ngực, đau bụng, tím đầu chi và dấu thiếu máu cục bộ. Đáp ứng thận được đánh giá theo xu hướng chứ không chỉ một kết quả. Sau hồi phục cần theo dõi tái phát và danh sách ghép.
Điều trị cấp thường diễn ra trong nhiều ngày và được điều chỉnh theo đáp ứng creatinine, huyết áp, nước tiểu cùng tác dụng phụ. Một số người đảo ngược HRS, số khác chỉ cải thiện một phần hoặc cần lọc máu. Nguy cơ tái phát còn nếu gan chưa được ghép hoặc bệnh nền tiếp tục mất bù. Thời gian điều trị thuốc co mạch không nên kéo dài tùy ý ngoài phác đồ và theo dõi chuyên khoa.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
HRS có thể tiến triển thành suy thận nặng, tăng kali, toan chuyển hóa, quá tải dịch, phù phổi, bệnh não gan và suy đa cơ quan. Điều trị bằng albumin hoặc terlipressin có thể gây quá tải, suy hô hấp hoặc thiếu máu cục bộ. Lọc máu có nguy cơ tụt huyết áp và chảy máu. Suy thận kéo dài có thể không hồi phục hoàn toàn sau ghép gan nếu đã có tổn thương cấu trúc chồng lấp.
HRS là dấu hiệu bệnh gan rất nặng và tiên lượng phụ thuộc khả năng đảo ngược AKI, mức độ suy gan, nhiễm trùng, suy hô hấp, đáp ứng thuốc co mạch và ghép gan. Phát hiện ở giai đoạn creatinine mới tăng giúp cơ hội đáp ứng tốt hơn so với chờ suy thận sâu. Ghép gan cải thiện tiên lượng đáng kể ở người phù hợp, nhưng không thể dự đoán kết quả cá nhân chỉ từ tên hội chứng.
HRS có thể tái phát sau khi ngừng thuốc co mạch nếu rối loạn tuần hoàn do gan vẫn tồn tại. Nhiễm trùng mới, mất dịch, chảy máu, NSAID hoặc cổ trướng nặng có thể khởi phát lại. Tái phát cần được đánh giá lại từ đầu vì lần sau có thể là hoại tử ống thận, tắc nghẽn hoặc nguyên nhân khác chứ không mặc định HRS.
Giảm nguy cơ bằng cách điều trị xơ gan và cổ trướng đúng hướng dẫn, phát hiện SBP sớm, dùng albumin khi có chỉ định trong SBP hoặc chọc tháo lượng lớn, tránh NSAID và thuốc độc thận, không tự tăng lợi tiểu, phòng mất nước và điều trị xuất huyết. Theo dõi creatinine sau các đợt nhiễm trùng hoặc thủ thuật giúp phát hiện AKI sớm. Đánh giá ghép gan trước khi suy đa cơ quan là chiến lược quan trọng.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Hội chứng gan thận
Chế độ ăn phải cân bằng giữa hạn chế natri cho cổ trướng và duy trì đủ năng lượng-protein để tránh mất cơ. Không tự ăn quá nhạt đến mức suy dinh dưỡng, không dùng muối thay thế giàu kali khi kali máu cao và không uống quá nhiều nước để “rửa thận”. Lượng dịch, kali, protein và carbohydrate cần điều chỉnh theo natri, kali, đường huyết, lọc máu và bệnh não gan.
Trong HRS cấp, nghỉ tại viện và hỗ trợ đi lại vì tụt huyết áp, yếu và lú lẫn. Sau hồi phục, vận động nhẹ được tăng dần dưới theo dõi để phục hồi cơ. Tránh lao động nặng, tắm một mình hoặc đứng lên đột ngột khi còn chóng mặt. Không tự dùng sauna, thuốc lợi tiểu thảo dược hoặc tập ra mồ hôi nhiều để giảm phù.
Người xơ gan nguy cơ cao nên theo dõi lượng nước tiểu tương đối, cân nặng, phù, huyết áp nếu có máy và dấu nhiễm trùng. Ghi lại tiêu chảy, nôn, chảy máu và thuốc mới dùng. Không thể chẩn đoán HRS tại nhà; giảm nước tiểu, chóng mặt, sốt, bụng đau hoặc lú lẫn cần xét nghiệm creatinine và đánh giá y tế sớm.
- Không dùng ibuprofen, diclofenac hoặc NSAID khác khi có xơ gan mất bù nếu chưa được bác sĩ đồng ý.
- Không tự tăng lợi tiểu, nhịn uống hoặc truyền dịch tại nhà khi lượng nước tiểu giảm.
- Không dùng thuốc co mạch, albumin hoặc thuốc “bổ thận” ngoài cơ sở y tế.
- Không trì hoãn khám khi creatinine tăng nhẹ vì người xơ gan có khối cơ thấp và mức tăng nhỏ vẫn quan trọng.
- Không mặc định mọi suy thận là HRS; tắc nghẽn, nhiễm trùng và tổn thương thận thực thể cần được loại trừ.
- Không bỏ đánh giá ghép gan sau khi chức năng thận cải thiện tạm thời.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
HRS ở trẻ em hiếm và thường liên quan suy gan cấp, bệnh gan bẩm sinh hoặc xơ gan tiến triển. Creatinine có thể đánh giá thấp suy thận do khối cơ nhỏ; lượng nước tiểu theo cân nặng và tiêu chuẩn AKI nhi khoa rất quan trọng. Điều trị albumin, thuốc co mạch, lọc máu và ghép gan phải tại trung tâm gan mật nhi; không áp dụng liều người lớn.
Người cao tuổi dễ có bệnh thận mạn, suy tim và xơ vữa, khiến khó phân biệt HRS với tổn thương thận cấu trúc. Nguy cơ quá tải dịch, thiếu máu cục bộ và suy hô hấp khi dùng thuốc co mạch cao hơn. Đánh giá mục tiêu điều trị cần xem khả năng ghép, mức độ frailty, chất lượng sống và mong muốn chăm sóc, đồng thời tránh bỏ sót nguyên nhân có thể hồi phục.
HRS trong thai kỳ rất hiếm nhưng cực kỳ nghiêm trọng và cần trung tâm chuyên sâu. Terlipressin có thể gây co tử cung và tổn hại thai, vì vậy lựa chọn thuốc co mạch phải do nhóm gan mật-sản khoa-hồi sức cân nhắc. Không tự ngừng hoặc dùng thuốc. Giảm nước tiểu, vàng da tăng, đau đầu, tăng huyết áp hoặc xuất huyết cần phân biệt với tiền sản giật và bệnh gan đặc hiệu thai kỳ.
Dữ liệu về nhiều thuốc co mạch trong cho bú còn hạn chế. Trong giai đoạn HRS nặng, ưu tiên ổn định mẹ; việc vắt bỏ sữa hoặc tạm ngừng cho bú chỉ được quyết định theo thuốc cụ thể và tình trạng mẹ. Nếu phải lọc máu hoặc dùng nhiều thuốc ICU, dược sĩ lâm sàng và bác sĩ nhi nên đánh giá phơi nhiễm của trẻ.
Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ nhiễm trùng kín đáo, là yếu tố thúc đẩy HRS quan trọng. Cần cấy và tìm nguồn rộng hơn, theo dõi nấm hoặc vi khuẩn đa kháng và tránh chậm kháng sinh. Tuy nhiên, suy thận do thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc ức chế miễn dịch cũng phải được cân nhắc thay vì gán mọi AKI cho HRS.
Bệnh thận mạn, suy tim, tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh mạch máu làm chẩn đoán phức tạp và giảm khả năng hồi phục. Albumin và thuốc co mạch có thể gây quá tải hoặc thiếu máu cục bộ; thuốc hạ huyết áp, lợi tiểu và thuốc đái tháo đường cần rà soát. Bằng chứng protein niệu, tiểu máu hoặc thận nhỏ gợi ý bệnh thận nền và ảnh hưởng quyết định ghép gan-thận.
Sau phẫu thuật, HRS có thể bị thúc đẩy bởi mất máu, nhiễm trùng, giãn mạch do gây mê, truyền dịch không phù hợp và thuốc độc thận. Cần phân biệt với hoại tử ống thận, tắc nghẽn, chảy máu trong và biến chứng tim. Theo dõi creatinine, nước tiểu và huyết động sát, tránh NSAID và đánh giá dịch bằng nhiều dữ liệu thay vì chỉ nhìn phù.
Câu hỏi thường gặp về Hội chứng gan thận
Không nhất thiết. Ở giai đoạn đầu, suy thận có thể chủ yếu do rối loạn tuần hoàn và có khả năng đảo ngược khi điều trị yếu tố thúc đẩy, dùng albumin-thuốc co mạch phù hợp hoặc ghép gan. Tuy nhiên, HRS kéo dài có thể chồng lấp với tổn thương ống thận thực thể và giảm khả năng hồi phục. Vì vậy phải điều trị sớm, theo dõi đáp ứng và không dựa vào siêu âm thận bình thường để cho rằng bệnh nhẹ.
Một số người đáp ứng và creatinine giảm sau điều trị tuần hoàn, albumin cùng thuốc co mạch. Tuy nhiên, hiệu quả không đồng đều và bệnh có thể tái phát nếu gan vẫn mất bù. Ghép gan là điều trị căn nguyên quan trọng nhất cho người phù hợp. Lọc máu giúp xử lý biến chứng nhưng thường là cầu nối chứ không chữa cơ chế gan nền. Khả năng hồi phục phụ thuộc thời điểm phát hiện và tổn thương thận đi kèm.
Người xơ gan có thể thừa dịch toàn cơ thể nhưng thiếu thể tích máu động mạch hiệu dụng vì mạch tạng giãn. Albumin giúp tăng thể tích tuần hoàn và hỗ trợ đánh giá đáp ứng thận ở người phù hợp. Tuy nhiên, truyền quá mức có thể gây phù phổi và thiếu oxy, nhất là khi có suy tim hoặc quá tải dịch. Vì vậy albumin phải được dùng tại cơ sở y tế với theo dõi hô hấp và huyết động.
Không. Terlipressin có thể cải thiện chức năng thận ở HRS-AKI nhưng tăng nguy cơ suy hô hấp và thiếu máu cục bộ. Người thiếu oxy, quá tải dịch, bệnh mạch máu nặng hoặc suy đa cơ quan cần đánh giá rất thận trọng; một số người không phù hợp. Thuốc phải dùng trong bệnh viện cùng albumin theo chỉ định, theo dõi oxy liên tục và dừng hoặc điều chỉnh nếu xuất hiện biến chứng.
Không phải mọi trường hợp đều cần. Lọc máu được cân nhắc khi có tăng kali nguy hiểm, toan nặng, quá tải dịch, triệu chứng urê huyết hoặc suy thận không đáp ứng, đặc biệt như cầu nối đến ghép gan. Ở người không có khả năng ghép và suy đa cơ quan rất nặng, lợi ích có thể hạn chế. Quyết định phải dựa trên mục tiêu điều trị, tiên lượng và trao đổi với người bệnh-gia đình.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

