Spironolactone

Spironolactone là thuốc đối kháng aldosterone thuộc nhóm lợi tiểu giữ kali. Thuốc làm tăng thải natri và nước nhưng giảm thải kali bằng cách ức chế cạnh tranh thụ thể mineralocorticoid tại đoạn xa của nephron. Theo nhãn Aldactone tại Hoa Kỳ, spironolactone được dùng trong suy tim có phân suất tống máu giảm, điều trị bổ sung tăng huyết áp, phù liên quan xơ gan hoặc hội chứng thận hư và cường aldosterone nguyên phát.[1] Hướng dẫn tim mạch cũng khuyến nghị thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid cho một số người bệnh suy tim HFrEF khi chức năng thận và kali máu đáp ứng điều kiện an toàn.[2] Nguy cơ quan trọng nhất là tăng kali máu, đặc biệt khi suy thận hoặc phối hợp thuốc làm tăng kali. Vì vậy, spironolactone là thuốc kê đơn, cần xét nghiệm và theo dõi y khoa; không tự dùng cho phù, tăng huyết áp hoặc mụn trứng cá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Spironolactone là thuốc lợi tiểu giữ kali kiêm đối kháng thụ thể aldosterone.
  • Thuốc liên quan đến điều trị suy tim, tăng huyết áp, phù và một số rối loạn aldosterone.
  • Cần dùng theo hướng dẫn; xét nghiệm kali và chức năng thận thường có vai trò quan trọng.
  • Tác dụng phụ có thể gồm tăng kali máu, hạ huyết áp, rối loạn nội tiết và tương tác thuốc tim mạch.
  • Báo bác sĩ nếu có bệnh thận, dùng thuốc ức chế men chuyển/ARB, bổ sung kali hoặc đang mang thai.

Hoạt chất Spironolactone là gì?

Spironolactone là thuốc lợi tiểu giữ kali có tác dụng chẹn cạnh tranh thụ thể aldosterone. Thuốc giúp tăng thải natri và nước, đồng thời làm giảm thải kali qua thận.[1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Spironolactone

CAS 52-01-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Spironolactone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Spironolactone

Tên IUPAC

S-[(7R,8R,9S,10R,13S,14S,17R)-10,13-dimethyl-3,5'-dioxospiro[2,6,7,8,9,11,12,14,15,16-decahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthrene-17,2'-oxolane]-7-yl] ethanethioate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Spironolacton; mã phát triển SC-9420; tên hóa học và tên đồng nghĩa chuyên sâu.

Tên viết tắt

SPL

Tên Latinh / tên dược điển

Spironolactonum

Tên USAN

spironolactone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

52-01-7

UNII

27O7W4T232

PubChem CID

5833

RxNorm CUI

9997

Dược động học của Spironolactone

Spironolactone được hấp thu qua đường uống, sau đó chuyển hóa nhanh và mạnh thành nhiều chất chuyển hóa còn hoạt tính. Thuốc và các chất chuyển hóa gắn protein huyết tương trên 90%. Spironolactone có thời gian bán thải ngắn, nhưng canrenone, TMS và HTMS tồn tại lâu hơn nên góp phần kéo dài tác dụng.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Với viên Aldactone, thời gian trung bình đạt nồng độ đỉnh của spironolactone khoảng 2,6 giờ và của canrenone khoảng 4,3 giờ. Với hỗn dịch uống, nồng độ đỉnh của spironolactone thường đạt sau khoảng 0,5–1,5 giờ và canrenone sau khoảng 2,5–5 giờ.[1][8]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối. Thức ăn làm tăng AUC của viên Aldactone khoảng 95,4%; bữa ăn nhiều chất béo, nhiều năng lượng làm tăng AUC của hỗn dịch uống khoảng 90%.[1][8] Hỗn dịch uống và viên Aldactone không mặc nhiên tương đương điều trị, vì vậy không được tự quy đổi giữa các dạng.[8]

Giai đoạn II: Phân bố

Spironolactone và các chất chuyển hóa gắn với protein huyết tương trên 90%.[1] Thể tích phân bố biểu kiến đáng tin cậy theo nhãn được đối chiếu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Spironolactone được chuyển hóa nhanh và rộng. Hai nhóm chất chuyển hóa chính gồm nhóm đã loại lưu huỳnh, điển hình là canrenone, và nhóm còn lưu huỳnh như 7-alpha-thiomethyl spironolactone – TMS – cùng HTMS.[1] Nhãn hỗn dịch uống ghi nhận CYP3A4/5 tham gia chủ yếu và CYP2C8 tham gia ở mức thấp hơn.[8]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu và thứ yếu qua mật, sau đó vào phân.[1][7]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của spironolactone khoảng 1,4 giờ. Thời gian bán thải trung bình của canrenone khoảng 16,5 giờ, TMS khoảng 13,8 giờ và HTMS khoảng 15 giờ.[1] Các giá trị có thể khác giữa nghiên cứu và dạng bào chế.[7][8]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn phần hoặc độ thanh thải biểu kiến được xác nhận từ nhãn hiện hành.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn làm tăng mức phơi nhiễm thuốc nên cần dùng nhất quán so với bữa ăn. Xơ gan làm giảm độ thanh thải và có thể kéo dài thời gian bán thải. Dạng hỗn dịch có thể tạo nồng độ spironolactone cao hơn viên Aldactone ở cùng liều danh định và không được xem là tương đương điều trị.[1][8] Ảnh hưởng định lượng của tuổi, giới, chủng tộc và suy thận lên dược động học chưa được nghiên cứu đầy đủ trong nhãn Aldactone.[1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Spironolactone

Spironolactone là thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid có cấu trúc steroid và không chọn lọc hoàn toàn. Ngoài tác dụng kháng aldosterone, thuốc còn có hoạt tính kháng androgen và liên quan đến các tác dụng nội tiết như vú to ở nam, đau vú, rối loạn kinh nguyệt hoặc rối loạn chức năng tình dục.[1][7]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Spironolactone và các chất chuyển hóa cạnh tranh với aldosterone tại thụ thể ở vị trí trao đổi natri–kali phụ thuộc aldosterone trong ống thận đoạn xa. Kết quả là tăng bài tiết natri và nước, trong khi kali được giữ lại. Cơ chế này tạo tác dụng lợi tiểu, giảm phù và hạ huyết áp, đồng thời giải thích nguy cơ tăng kali máu.[1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng của spironolactone phụ thuộc vai trò của aldosterone và thường xuất hiện từ từ, kéo dài hơn thời gian bán thải của hoạt chất mẹ do có các chất chuyển hóa còn hoạt tính. Tác dụng trên thận sau một liều có thể đạt đỉnh khoảng 7 giờ và kéo dài ít nhất 24 giờ.[7]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Spironolactone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Spironolactone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Spironolactone

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Valacyclovir

Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh.

Ảnh hưởng:

Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể.

Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao.

Bằng chứng: low
Nguồn:

Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Acute renal failure risk factors | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc.

Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Rituximab

Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch.

Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Spironolactone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *