Triamterene

Triamterene là thuốc lợi tiểu giữ kali, tác động trực tiếp lên quá trình vận chuyển natri tại đoạn xa của nephron. Thuốc làm giảm tái hấp thu natri và hạn chế bài tiết kali, nhờ đó có thể tăng lượng nước tiểu nhưng ít gây mất kali hơn các thuốc lợi tiểu thải kali.[1] Triamterene đơn thành phần được chỉ định điều trị phù liên quan suy tim sung huyết, xơ gan, hội chứng thận hư và một số tình trạng tăng aldosterone thứ phát. Thuốc cũng thường được phối hợp với hydrochlorothiazide để giảm nguy cơ hạ kali do thiazide ở người điều trị tăng huyết áp hoặc phù.[1][2] Nguy cơ quan trọng nhất là tăng kali máu, có thể nghiêm trọng hoặc gây tử vong, đặc biệt ở người suy thận, đái tháo đường, cao tuổi hoặc dùng thuốc làm tăng kali.[1][2] Triamterene là thuốc kê đơn, cần xét nghiệm điện giải và chức năng thận; không tự sử dụng hoặc bổ sung kali khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Triamterene là thuốc lợi tiểu giữ kali, tác động lên ống lượn xa của thận.
  • Thuốc thường dùng cùng lợi tiểu thiazide trong kiểm soát tăng huyết áp hoặc phù.
  • Cần dùng theo đơn và không tự bổ sung kali nếu chưa được hướng dẫn.
  • Cảnh báo gồm tăng kali máu, sỏi thận, rối loạn chức năng thận và tương tác thuốc.
  • Báo bác sĩ nếu có bệnh thận, đái tháo đường, dùng thuốc giữ kali hoặc thuốc huyết áp khác.

Hoạt chất Triamterene là gì?

Triamterene là thuốc lợi tiểu giữ kali, làm tăng bài tiết natri và nước nhưng hạn chế mất kali qua nước tiểu. Thuốc tác động trực tiếp lên kênh vận chuyển natri ở nephron đoạn xa và không phải là thuốc đối kháng cạnh tranh với aldosterone.[1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Triamterene

CAS 396-01-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Triamterene

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Triamterene

Tên IUPAC

6-phenylpteridine-2,4,7-triamine

Tên hóa học khác

2,4,7-Triamino-6-phenylpteridine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Triamteren; 2,4,7-triamino-6-phenylpteridine.[1]

Tên Latinh / tên dược điển

Triamterenum

Tên USAN

triamterene

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

396-01-0

UNII

WS821Z52LQ

PubChem CID

5546

RxNorm CUI

10763

Dược động học của Triamterene

Triamterene được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1–3 giờ tùy dạng bào chế. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu thành liên hợp sulfate của hydroxytriamterene; nồng độ chất chuyển hóa này trong huyết tương và nước tiểu cao hơn hoạt chất mẹ. Tác dụng lợi tiểu bắt đầu sau khoảng 2–4 giờ và thường giảm dần trong 7–9 giờ.[1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Triamterene được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Nhãn đơn thành phần ghi nhận nồng độ huyết thanh trung bình đạt đỉnh sau khoảng 3 giờ; nhãn một số dạng phối hợp ghi nhận thời gian đạt đỉnh khoảng 1–1,3 giờ.[1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của triamterene đơn thành phần. Trong một nghiên cứu nhỏ với viên nang phối hợp triamterene–hydrochlorothiazide, bữa ăn nhiều chất béo làm tăng sinh khả dụng tương đối trung bình của triamterene khoảng 67%; kết quả này không được tự động áp dụng cho mọi dạng bào chế.[2]

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng 67% triamterene gắn với protein huyết tương.[1][2] Thể tích phân bố biểu kiến đã được xác minh từ nhãn chính thức.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Triamterene được chuyển hóa chủ yếu thành liên hợp sulfate của hydroxytriamterene. Chất chuyển hóa này còn hoạt tính dược lý và thường có nồng độ trong huyết tương cũng như nước tiểu cao hơn triamterene nguyên dạng.[1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Triamterene và chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận. Nhãn đơn thành phần ghi nhận trung bình khoảng 21% hoạt chất được thu hồi trong nước tiểu trong 48 giờ; dưới 50% liều uống đi đến nước tiểu dưới dạng triamterene hoặc các thành phần được đo trong nghiên cứu.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy giảm chức năng thận có thể làm giảm độ thanh thải qua thận của chất chuyển hóa có hoạt tính và làm tăng nồng độ thuốc. Người cao tuổi cũng có thể có nồng độ thuốc hoặc chất chuyển hóa cao hơn do chức năng thận giảm.[2] Ảnh hưởng của thức ăn phụ thuộc dạng bào chế; bữa ăn nhiều chất béo làm tăng phơi nhiễm triamterene trong một nghiên cứu với viên nang phối hợp.[2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Triamterene

Triamterene thuộc nhóm thuốc ức chế kênh natri biểu mô, còn gọi là thuốc lợi tiểu giữ kali không đối kháng aldosterone. Khác với spironolactone, triamterene không chẹn thụ thể mineralocorticoid mà tác động trực tiếp lên quá trình tái hấp thu natri tại ống thận.[1][2]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Triamterene ức chế trực tiếp kênh natri biểu mô tại đoạn xa của nephron, làm giảm natri đi vào tế bào biểu mô ống thận. Sự giảm tái hấp thu natri làm giảm điện thế âm trong lòng ống, từ đó hạn chế bài tiết kali và ion hydro. Kết quả là thuốc làm tăng thải natri và nước nhưng giữ lại kali.[1][2]

Hoạt tính này không phụ thuộc trực tiếp vào nồng độ aldosterone và vẫn có thể xuất hiện ở người không có hoạt tính aldosterone bình thường.[1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Triamterene có tác dụng thải natri tương đối yếu khi dùng đơn độc vì chỉ một phần nhỏ natri lọc qua cầu thận đến được vị trí tác dụng ở nephron đoạn xa. Tác dụng giữ kali rõ hơn khi thuốc được phối hợp với thuốc lợi tiểu tác động ở đoạn gần hơn, chẳng hạn hydrochlorothiazide.[1][2]

Tác dụng thường bắt đầu sau 2–4 giờ, đáp ứng có thể xuất hiện trong ngày đầu tiên nhưng hiệu quả tối đa cần vài ngày. Hoạt tính lợi tiểu thường giảm dần sau khoảng 7–9 giờ.[1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Triamterene

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Triamterene

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Triamterene

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Perindopril

Perindopril phối hợp thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolactone, triamterene hoặc amiloride có thể làm tăng đáng kể kali huyết.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

ACE inhibition làm giảm aldosterone; thuốc lợi tiểu giữ kali tiếp tục giảm thải kali qua thận, tạo tác động cộng gộp lên nguy cơ tăng kali máu.

Ảnh hưởng:

Nguy cơ tăng kali máu, đặc biệt ở bệnh nhân suy thận, đái tháo đường hoặc dùng thêm thuốc/bổ sung làm tăng kali.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

SmPC nhìn chung không khuyến cáo phối hợp; nếu có chỉ định bắt buộc, dùng thận trọng và cân nhắc lựa chọn/phác đồ thay thế theo bối cảnh lâm sàng.

Theo dõi kali huyết và chức năng thận thường xuyên; theo dõi ECG/triệu chứng khi tăng kali đáng kể theo thực hành lâm sàng.

Bằng chứng: high
Trimethoprim

Trimethoprim phối hợp thuốc lợi tiểu giữ kali làm tăng đáng kể nguy cơ tăng kali máu.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Trimethoprim giảm bài tiết kali ở ống góp; thuốc lợi tiểu giữ kali tạo tác dụng giữ kali cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Có thể gây tăng kali nặng, yếu cơ, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Tránh hoặc dùng thận trọng ở bệnh nhân nguy cơ cao; kiểm tra kali và chức năng thận trước và trong điều trị.

Kali huyết, creatinine/eGFR và ECG khi kali tăng hoặc có triệu chứng.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Codeine

Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu.

Ảnh hưởng:

Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp.

Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Triamterene

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *