Losartan là thuốc chẹn thụ thể angiotensin II, viết tắt là ARB, được dùng đường uống. Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc được phê duyệt để điều trị tăng huyết áp ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi; giảm nguy cơ đột quỵ ở một số người tăng huyết áp có phì đại thất trái; và điều trị bệnh thận do đái tháo đường type 2 kèm tăng huyết áp, tăng creatinine và protein niệu. SmPC tại Anh còn phê duyệt losartan cho một số người suy tim mạn khi thuốc ức chế men chuyển không phù hợp. Losartan có thể gây hạ huyết áp, tăng kali máu và suy giảm chức năng thận. Thuốc có cảnh báo nghiêm trọng về độc tính đối với thai nhi và phải được xử trí ngay khi phát hiện mang thai. Người bệnh không nên tự điều chỉnh liều, phối hợp thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin hoặc dùng chất bổ sung kali khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Losartan, thường được bào chế dưới dạng losartan potassium.
- Nhóm thuốc: Thuốc chẹn thụ thể angiotensin II, ARB.
- Mã ATC: C09CA01; liều DDD do WHO xác lập là 50 mg đường uống và không phải liều kê đơn cho từng người.
- Chỉ định chính: Tăng huyết áp; giảm nguy cơ đột quỵ ở một số người tăng huyết áp có phì đại thất trái; bệnh thận do đái tháo đường type 2 có protein niệu.
- Khác biệt quản lý: Suy tim mạn là chỉ định trong SmPC Anh nhưng không nằm trong các chỉ định của nhãn Hoa Kỳ được tham khảo.
- Nguy cơ quan trọng: Độc tính thai nhi, hạ huyết áp, tăng kali máu, suy thận cấp và phù mạch.
- Theo dõi: Huyết áp, creatinine hoặc eGFR và kali máu; người bệnh thận mạn thường cần kiểm tra lại sau khi bắt đầu hoặc tăng liều.
- Cách dùng: Uống một lần mỗi ngày theo đa số chỉ định; có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Không tự áp dụng liều.
Hoạt chất Losartan là gì?
Losartan là thuốc uống làm giảm tác động của angiotensin II bằng cách chẹn chọn lọc thụ thể AT1. Qua đó, thuốc hạn chế co mạch và giảm tiết aldosterone, góp phần làm hạ huyết áp và giảm một số tác động bất lợi của hệ renin–angiotensin–aldosterone lên tim và thận.
Losartan
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Losartan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Losartan |
| Tên IUPAC | [2-butyl-5-chloro-3-[[4-[2-(2H-tetrazol-5-yl)phenyl]phenyl]methyl]imidazol-4-yl]methanol |
| Tên hóa học khác | 1H-imidazole-5-methanol, 2-butyl-4-chloro-1-[[2'-(2H-tetrazol-5-yl)[1,1'-biphenyl]-4-yl]methyl]- | 2-Butyl-4-chloro-1-[p-(o-1H-tetrazol-5-ylphenyl)benzyl]imidazole-5-methanol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Losartan potassium; losartan kali. Losartan potassium là dạng muối thường được sử dụng trong viên thuốc. Chất chuyển hóa acid carboxylic có hoạt tính không phải là tên đồng nghĩa của losartan. |
| Tên Latinh / tên dược điển | losartanum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 114798-26-4 |
|---|---|
| UNII | JMS50MPO89 |
| PubChem CID | 3961 |
| RxNorm CUI | 52175 |
Dược động học của Losartan
Losartan được hấp thu tốt nhưng trải qua chuyển hóa bước đầu đáng kể. Sinh khả dụng toàn thân khoảng 33%. Nồng độ đỉnh của losartan đạt sau khoảng 1 giờ và của chất chuyển hóa có hoạt tính sau khoảng 3–4 giờ. Losartan và chất chuyển hóa gắn protein huyết tương cao, sau đó được thải qua cả nước tiểu và phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Losartan được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và trải qua chuyển hóa bước đầu. Thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 1 giờ đối với losartan và 3–4 giờ đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Thức ăn làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh, nhưng chỉ làm giảm nhẹ diện tích dưới đường cong của losartan và chất chuyển hóa, khoảng 10%.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân của losartan sau khi uống khoảng 33%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 34 lít đối với losartan và 12 lít đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Cả hai gắn mạnh với protein huyết tương, chủ yếu là albumin; tỷ lệ dạng tự do lần lượt khoảng 1,3% và 0,2%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Losartan được chuyển hóa bước đầu qua các enzym cytochrome P450, chủ yếu có sự tham gia của CYP2C9 và CYP3A4. Khoảng 14% liều uống được chuyển thành chất chuyển hóa acid carboxylic có hoạt tính; một số chất chuyển hóa không hoạt tính khác cũng được hình thành.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều uống, khoảng 4% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu và khoảng 6% dưới dạng chất chuyển hóa có hoạt tính. Với losartan đánh dấu phóng xạ dùng đường uống, khoảng 35% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 60% trong phân; bài tiết qua mật góp phần vào quá trình thải trừ. Losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối khoảng 2 giờ đối với losartan và 6–9 giờ đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Các thông số này không được dùng để tự xác định khoảng cách liều. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương khoảng 600 mL/phút đối với losartan và 50 mL/phút đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Độ thanh thải qua thận tương ứng khoảng 75 mL/phút và 25 mL/phút. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Ở người suy gan nhẹ đến trung bình, nồng độ losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính tăng lần lượt khoảng 5 lần và 1,7 lần so với người khỏe mạnh. Ở suy thận nhẹ hoặc trung bình, nồng độ và diện tích dưới đường cong có thể tăng khoảng 50–90%. Dược động học nhìn chung tương tự giữa người cao tuổi và người trẻ; nồng độ losartan ở phụ nữ có thể cao hơn nam giới nhưng nồng độ chất chuyển hóa có hoạt tính tương tự. Rifampicin và fluconazole có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm losartan hoặc chất chuyển hóa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Losartan
Losartan thuộc nhóm ARB đơn chất. Khác với thuốc ức chế men chuyển, losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính không ức chế enzym ACE hoặc kininase II và không trực tiếp ngăn phân hủy bradykinin. Điều này không có nghĩa losartan hoàn toàn không thể gây ho hoặc phù mạch.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính chẹn chọn lọc sự gắn của angiotensin II vào thụ thể AT1 ở cơ trơn mạch, tuyến thượng thận và nhiều mô khác. Tác động này làm giảm co mạch và giảm tiết aldosterone. Chất chuyển hóa có hoạt tính mạnh hơn losartan khoảng 10–40 lần theo khối lượng trong các nghiên cứu gắn kết in vitro.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng hạ huyết áp đã hiện diện đáng kể trong vòng khoảng một tuần, nhưng hiệu quả tối đa trong một số nghiên cứu xuất hiện sau 3–6 tuần. Losartan làm tăng hoạt tính renin huyết tương do mất phản hồi âm của angiotensin II, đồng thời làm giảm nồng độ aldosterone. Nhãn không ghi nhận hiện tượng tăng huyết áp bật lại rõ ràng sau khi ngừng đột ngột, nhưng người bệnh vẫn không nên tự ngừng thuốc vì huyết áp có thể mất kiểm soát.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Losartan
Theo nhãn Hoa Kỳ, losartan được phê duyệt cho:
- Điều trị tăng huyết áp ở người lớn và trẻ em từ 6 tuổi.
- Giảm nguy cơ đột quỵ ở người tăng huyết áp có phì đại thất trái; nhãn lưu ý lợi ích này không được chứng minh ở nhóm người bệnh da đen trong nghiên cứu liên quan.
- Điều trị bệnh thận do đái tháo đường type 2 ở người có tăng huyết áp, creatinine huyết thanh tăng và protein niệu, được xác định bằng tỷ lệ albumin/creatinine niệu từ 300 mg/g trở lên.
SmPC tại Anh còn phê duyệt losartan cho suy tim mạn ở người lớn khi thuốc ức chế men chuyển không phù hợp do không dung nạp, chống chỉ định hoặc một số lý do chuyên môn khác, với điều kiện người bệnh ổn định và được điều trị theo phác đồ suy tim phù hợp.
Chỉ định được phê duyệt tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng của từng thuốc đã đăng ký.
Các ứng dụng ngoài chỉ định hoặc đang nghiên cứu khác.
Suy tim mạn không nên được mô tả đơn giản là sử dụng ngoài chỉ định trên toàn cầu: đây là chỉ định được phê duyệt trong SmPC Anh, nhưng không nằm trong danh sách chỉ định của nhãn Hoa Kỳ được tham khảo.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây được trích từ nhãn hoặc SmPC và không phải liều cá nhân hóa:
- Tăng huyết áp ở người lớn: liều khởi đầu thông thường 50 mg một lần mỗi ngày; có thể tăng tối đa 100 mg một lần mỗi ngày. Người giảm thể tích tuần hoàn có thể được bắt đầu ở mức 25 mg mỗi ngày.
- Tăng huyết áp ở trẻ từ 6 tuổi: liều khởi đầu được nghiên cứu là 0,7 mg/kg một lần mỗi ngày, tối đa 50 mg. Liều trên 1,4 mg/kg hoặc trên 100 mg mỗi ngày chưa được nghiên cứu đầy đủ.
- Giảm nguy cơ đột quỵ ở người tăng huyết áp có phì đại thất trái: bắt đầu 50 mg một lần mỗi ngày; bác sĩ có thể phối hợp hydrochlorothiazide và tăng losartan đến 100 mg tùy đáp ứng.
- Bệnh thận do đái tháo đường type 2: bắt đầu 50 mg một lần mỗi ngày; có thể tăng đến 100 mg mỗi ngày theo đáp ứng huyết áp.
- Suy gan nhẹ đến trung bình: nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo liều khởi đầu 25 mg mỗi ngày.
- Suy tim mạn theo SmPC Anh: bắt đầu 12,5 mg một lần mỗi ngày và tăng từng bước, thường cách nhau một tuần, đến liều tối đa 150 mg mỗi ngày nếu dung nạp. Đây không phải chỉ định trong nhãn Hoa Kỳ được tham khảo.
Không tự áp dụng, tăng liều, giảm liều hoặc dùng liều của người khác.
Losartan thường được uống một lần mỗi ngày, vào cùng thời điểm để duy trì thói quen dùng thuốc. Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Nuốt viên với nước và tuân thủ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Nếu quên liều, dùng khi nhớ ra trừ khi đã gần thời điểm của liều kế tiếp; không dùng gấp đôi để bù. Không tự dùng chất bổ sung kali, muối ăn thay thế chứa kali hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali. Khi nôn, tiêu chảy, mất nước hoặc ăn uống kém kéo dài, cần liên hệ nhân viên y tế vì nguy cơ hạ huyết áp và tổn thương thận có thể tăng.
Cần theo dõi:
- Huyết áp và triệu chứng hạ huyết áp tư thế.
- Kali huyết thanh.
- Creatinine huyết thanh và mức lọc cầu thận ước tính.
- Tình trạng mất nước, lượng nước tiểu và phù.
- Dấu hiệu phù mạch như sưng mặt, môi, lưỡi hoặc khó thở.
KDIGO khuyến nghị ở người bệnh thận mạn đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin kiểm tra huyết áp, creatinine và kali trong vòng khoảng 2–4 tuần sau khi bắt đầu hoặc tăng liều, tùy mức lọc cầu thận và nguy cơ tăng kali. Guideline cũng khuyến nghị đánh giá lại nếu creatinine tăng trên 30% trong bốn tuần, có hạ huyết áp triệu chứng hoặc tăng kali không kiểm soát.
Cảnh báo và lưu ý về Losartan
Theo nhãn Hoa Kỳ, losartan chống chỉ định ở người:
- Quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc.
- Đái tháo đường đang sử dụng đồng thời aliskiren.
SmPC Anh còn chống chỉ định:
- Ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ.
- Suy gan nặng.
- Dùng đồng thời thuốc chứa aliskiren ở người đái tháo đường hoặc suy thận có mức lọc cầu thận dưới 60 mL/phút/1,73 m².
Chống chỉ định chính xác tại Việt Nam phải căn cứ nhãn của từng sản phẩm.
Trong các thử nghiệm tăng huyết áp, phản ứng được báo cáo gồm chóng mặt, nhiễm trùng đường hô hấp trên, nghẹt mũi và đau lưng. Các phản ứng khác có thể gồm đau đầu, buồn ngủ, chóng mặt tư thế, hồi hộp, ngất, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, táo bón, phát ban, ngứa, mày đay, đau cơ, đau khớp, mệt mỏi, phù và rối loạn chức năng cương.
Ở người bệnh thận do đái tháo đường, hạ huyết áp, tăng kali máu, thiếu máu, suy nhược, tiêu chảy và hạ đường huyết cũng được báo cáo trong thử nghiệm; một số biến cố có thể liên quan đến bệnh nền và các thuốc dùng kèm.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Độc tính đối với thai nhi, thiểu ối, suy thận thai, giảm sản phổi, bất thường xương sọ và tử vong thai hoặc sơ sinh.
- Phù mạch ở mặt, môi, lưỡi, thanh quản hoặc đường ruột; phản vệ.
- Hạ huyết áp nặng hoặc ngất.
- Suy giảm chức năng thận và suy thận cấp.
- Tăng kali máu có thể gây rối loạn nhịp.
- Viêm gan hoặc rối loạn chức năng gan.
- Giảm tiểu cầu.
- Hạ natri máu.
- Tiêu cơ vân.
- Viêm mạch, bao gồm ban xuất huyết Henoch–Schönlein.
Cần cấp cứu khi có khó thở, sưng họng hoặc lưỡi, ngất, yếu cơ nặng, nhịp tim bất thường hoặc giảm lượng nước tiểu rõ rệt.
Thận trọng ở người giảm thể tích hoặc giảm natri do dùng thuốc lợi tiểu liều cao, tiêu chảy, nôn, chế độ ăn hạn chế muối hoặc mất nước vì có thể xảy ra hạ huyết áp triệu chứng.
Losartan có thể làm xấu chức năng thận, đặc biệt ở người bệnh thận mạn, suy tim nặng, hẹp động mạch thận hoặc đang dùng NSAID. Kali máu có thể tăng, nhất là khi suy thận, đái tháo đường hoặc dùng thuốc làm tăng kali.
Cần lưu ý tiền sử phù mạch, bệnh gan, hẹp van động mạch chủ hoặc van hai lá, bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn và cường aldosterone nguyên phát. Không sử dụng losartan để thay thế xử trí cấp cứu tăng huyết áp.
Dữ liệu về quá liều ở người còn hạn chế. Biểu hiện có khả năng xảy ra nhất là hạ huyết áp và nhịp tim nhanh; nhịp tim chậm có thể xuất hiện do kích thích phó giao cảm. Xử trí chủ yếu là hỗ trợ, ưu tiên ổn định tuần hoàn và theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn, điện giải cùng chức năng thận. Than hoạt có thể được cân nhắc bởi nhân viên y tế tùy thời điểm và tình trạng người bệnh. Losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính không được loại bỏ bằng thẩm tách máu.
Khi uống quá liều, cần liên hệ cấp cứu hoặc Trung tâm Chống độc ngay; không tự gây nôn hoặc tự xử trí tại nhà.
Theo nhãn viên losartan potassium được tham khảo, bảo quản ở 25°C; cho phép dao động trong khoảng 15–30°C. Giữ thuốc trong bao bì đóng kín, tránh ánh sáng và để xa tầm tay trẻ em. Điều kiện cụ thể phải tuân theo nhãn của từng sản phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Hiệu quả và độ an toàn trong điều trị tăng huyết áp đã được thiết lập cho trẻ từ 6 tuổi trong nhãn Hoa Kỳ. Thuốc không được khuyến cáo cho trẻ dưới 6 tuổi hoặc trẻ có mức lọc cầu thận dưới 30 mL/phút/1,73 m² do dữ liệu không đầy đủ. Liều trên 1,4 mg/kg hoặc trên 100 mg mỗi ngày chưa được nghiên cứu đầy đủ. Không tự chia liều người lớn cho trẻ.
Nhãn Hoa Kỳ không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ, nhưng không loại trừ khả năng nhạy cảm cao hơn ở một số người. SmPC Anh khuyến nghị cân nhắc liều khởi đầu 25 mg ở người trên 75 tuổi, dù việc điều chỉnh không phải lúc nào cũng cần thiết. Cần theo dõi hạ huyết áp tư thế, kali và chức năng thận.
Losartan có thể gây tổn thương hoặc tử vong thai nhi. Khi phát hiện mang thai, nhãn Hoa Kỳ yêu cầu ngừng thuốc càng sớm càng tốt và chuyển sang phương án phù hợp dưới sự giám sát của bác sĩ. Phơi nhiễm thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin trong ba tháng giữa và ba tháng cuối có liên quan đến thiểu ối, suy thận thai, giảm sản phổi, bất thường xương sọ, hạ huyết áp và tử vong thai hoặc sơ sinh.
SmPC Anh không khuyến cáo dùng trong ba tháng đầu và chống chỉ định trong ba tháng giữa và ba tháng cuối. Người đang dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ để đổi thuốc trước khi có thai.
Chưa xác định losartan có hiện diện trong sữa mẹ hay không; thuốc được ghi nhận trong sữa chuột. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu cân nhắc ngừng cho bú hoặc ngừng thuốc dựa trên tầm quan trọng của điều trị đối với người mẹ. SmPC Anh không khuyến cáo dùng losartan khi cho con bú và ưu tiên thuốc có dữ liệu an toàn được thiết lập tốt hơn, đặc biệt khi trẻ sơ sinh hoặc sinh non.
Ở người suy gan nhẹ đến trung bình, nồng độ losartan có thể tăng đáng kể; nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo liều khởi đầu 25 mg mỗi ngày. Chưa có dữ liệu đầy đủ ở suy gan nặng trong nhãn Hoa Kỳ, trong khi SmPC Anh chống chỉ định losartan ở người suy gan nặng. Không tự điều chỉnh liều.
Người lớn suy thận thường không cần điều chỉnh liều khởi đầu chỉ dựa trên mức lọc cầu thận, nhưng phải đánh giá thể tích tuần hoàn và theo dõi creatinine cùng kali. Nồng độ losartan và chất chuyển hóa có thể tăng ở suy thận nhẹ hoặc trung bình. Thuốc có thể gây suy giảm chức năng thận ở người nhạy cảm và không được loại bỏ bằng thẩm tách máu. Trẻ có mức lọc cầu thận dưới 30 mL/phút/1,73 m² không được khuyến cáo sử dụng theo nhãn Hoa Kỳ.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của losartan lên khả năng lái xe và vận hành máy. Chóng mặt hoặc buồn ngủ có thể xuất hiện, nhất là khi bắt đầu điều trị hoặc tăng liều. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu cảm thấy choáng váng, buồn ngủ, yếu hoặc có triệu chứng hạ huyết áp.
Tương tác thuốc của Losartan
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Alginate
Trong thử nghiệm in vitro, sodium alginate làm giảm mạnh phần losartan potassium tự do trong môi trường pH 6,8–7,0. Chưa có bằng chứng in vivo hoặc lâm sàng. | Chưa phân loại | Cơ chế: Tương tác dược động học lý thuyết do hấp phụ/tương tác ion với alginate ở pH ruột, làm giảm phần losartan tự do. Ảnh hưởng: Có khả năng giảm sinh khả dụng và hiệu quả hạ huyết áp; mức độ trên người chưa xác định. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không có khoảng cách liều được xác lập. Theo dõi huyết áp và đáp ứng; cân nhắc tránh uống đúng cùng thời điểm nếu kiểm soát huyết áp xấu đi. | Theo dõi huyết áp, triệu chứng tăng huyết áp và đáp ứng điều trị. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [Biological and Pharmaceutical Bulletin] | Effect of Dietary Fiber on the Level of Free Angiotensin II Receptor Blocker in Vitro | Phần losartan potassium tự do giảm xuống dưới 20% trong hệ sodium alginate ở pH 6,8–7,0 | https://doi.org/10.1248/bpb.b13-00836 | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Perindopril
Phối hợp perindopril với ARB gây phong bế kép RAAS và làm tăng nguy cơ hạ huyết áp, tăng kali máu và suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Ức chế đồng thời hai vị trí của hệ renin–angiotensin–aldosterone làm tăng mức phong bế RAAS và giảm khả năng duy trì huyết áp/lọc cầu thận, đồng thời tăng nguy cơ giữ kali. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ hạ huyết áp, ngất, tăng kali máu và giảm chức năng thận/AKI so với dùng một thuốc tác động RAAS. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Không khuyến cáo phối hợp thường quy. Nếu phong bế kép được xem là tuyệt đối cần thiết, chỉ thực hiện dưới giám sát chuyên khoa với đánh giá lợi ích–nguy cơ. | Theo dõi sát huyết áp, creatinine/eGFR và kali huyết; đánh giá triệu chứng hạ huyết áp/ngất. | Bằng chứng: high |
|
Trimethoprim
Trimethoprim phối hợp thuốc chẹn thụ thể angiotensin II làm tăng nguy cơ tăng kali máu. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tác dụng giảm thải kali của trimethoprim cộng với ức chế hệ renin–angiotensin. Ảnh hưởng: Có thể gây tăng kali nặng, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Đánh giá nguy cơ và cân nhắc thuốc thay thế; nếu dùng, kiểm tra kali và chức năng thận sớm. | Kali, creatinine/eGFR và ECG khi có triệu chứng hoặc tăng kali. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh. Ảnh hưởng: Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể. | Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Bằng chứng: low Nguồn: Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Losartan
Losartan là thuốc chẹn thụ thể angiotensin II thuộc nhóm ARB. Thuốc làm giảm tác động co mạch và tiết aldosterone của angiotensin II, nhờ đó giúp hạ huyết áp. Ngoài tăng huyết áp, thuốc còn có một số chỉ định liên quan phì đại thất trái và bệnh thận do đái tháo đường; chỉ định cụ thể phụ thuộc nhãn quản lý.
Losartan có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Thuốc thường được dùng một lần mỗi ngày vào thời điểm cố định. Uống buổi sáng hay buổi tối cần căn cứ phác đồ, huyết áp trong ngày, thuốc dùng kèm và khả năng dung nạp; không tự đổi thời điểm hoặc liều khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Tác dụng hạ huyết áp đã hiện diện đáng kể trong khoảng một tuần, nhưng hiệu quả tối đa có thể cần 3–6 tuần. Huyết áp chưa giảm ngay sau vài liều không phải là lý do để tự tăng thuốc.
Losartan có lợi ích bảo vệ thận trong những nhóm bệnh nhân được xác định, chẳng hạn một số người đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và protein niệu. Tuy nhiên, thuốc cũng có thể làm tăng creatinine hoặc gây suy thận cấp ở người mất nước, hẹp động mạch thận, suy tim nặng, bệnh thận tiến triển hoặc dùng NSAID. Vì vậy, cần theo dõi creatinine, eGFR và kali thay vì coi thuốc luôn có lợi hoặc luôn có hại cho thận.
Không nên sử dụng losartan trong thai kỳ. Thuốc có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho thai, đặc biệt trong ba tháng giữa và ba tháng cuối. Khi phát hiện mang thai trong thời gian dùng thuốc, cần liên hệ bác sĩ ngay để ngừng và chuyển sang phương án phù hợp; không tự ngừng mọi thuốc huyết áp mà không có kế hoạch thay thế chuyên môn.

