Losartan

Losartan là thuốc chẹn thụ thể angiotensin II, viết tắt là ARB, được dùng đường uống. Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc được phê duyệt để điều trị tăng huyết áp ở người lớn và trẻ từ 6 tuổi; giảm nguy cơ đột quỵ ở một số người tăng huyết áp có phì đại thất trái; và điều trị bệnh thận do đái tháo đường type 2 kèm tăng huyết áp, tăng creatinine và protein niệu. SmPC tại Anh còn phê duyệt losartan cho một số người suy tim mạn khi thuốc ức chế men chuyển không phù hợp. Losartan có thể gây hạ huyết áp, tăng kali máu và suy giảm chức năng thận. Thuốc có cảnh báo nghiêm trọng về độc tính đối với thai nhi và phải được xử trí ngay khi phát hiện mang thai. Người bệnh không nên tự điều chỉnh liều, phối hợp thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin hoặc dùng chất bổ sung kali khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Losartan, thường được bào chế dưới dạng losartan potassium.
  • Nhóm thuốc: Thuốc chẹn thụ thể angiotensin II, ARB.
  • Mã ATC: C09CA01; liều DDD do WHO xác lập là 50 mg đường uống và không phải liều kê đơn cho từng người.
  • Chỉ định chính: Tăng huyết áp; giảm nguy cơ đột quỵ ở một số người tăng huyết áp có phì đại thất trái; bệnh thận do đái tháo đường type 2 có protein niệu.
  • Khác biệt quản lý: Suy tim mạn là chỉ định trong SmPC Anh nhưng không nằm trong các chỉ định của nhãn Hoa Kỳ được tham khảo.
  • Nguy cơ quan trọng: Độc tính thai nhi, hạ huyết áp, tăng kali máu, suy thận cấp và phù mạch.
  • Theo dõi: Huyết áp, creatinine hoặc eGFR và kali máu; người bệnh thận mạn thường cần kiểm tra lại sau khi bắt đầu hoặc tăng liều.
  • Cách dùng: Uống một lần mỗi ngày theo đa số chỉ định; có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Không tự áp dụng liều.

Hoạt chất Losartan là gì?

Losartan là thuốc uống làm giảm tác động của angiotensin II bằng cách chẹn chọn lọc thụ thể AT1. Qua đó, thuốc hạn chế co mạch và giảm tiết aldosterone, góp phần làm hạ huyết áp và giảm một số tác động bất lợi của hệ renin–angiotensin–aldosterone lên tim và thận.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Losartan

CAS 114798-26-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Losartan

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Losartan

Tên IUPAC

[2-butyl-5-chloro-3-[[4-[2-(2H-tetrazol-5-yl)phenyl]phenyl]methyl]imidazol-4-yl]methanol

Tên hóa học khác

1H-imidazole-5-methanol, 2-butyl-4-chloro-1-[[2'-(2H-tetrazol-5-yl)[1,1'-biphenyl]-4-yl]methyl]- | 2-Butyl-4-chloro-1-[p-(o-1H-tetrazol-5-ylphenyl)benzyl]imidazole-5-methanol

Tên khác / tên đồng nghĩa

Losartan potassium; losartan kali. Losartan potassium là dạng muối thường được sử dụng trong viên thuốc. Chất chuyển hóa acid carboxylic có hoạt tính không phải là tên đồng nghĩa của losartan.

Tên Latinh / tên dược điển

losartanum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

114798-26-4

UNII

JMS50MPO89

PubChem CID

3961

RxNorm CUI

52175

Dược động học của Losartan

Losartan được hấp thu tốt nhưng trải qua chuyển hóa bước đầu đáng kể. Sinh khả dụng toàn thân khoảng 33%. Nồng độ đỉnh của losartan đạt sau khoảng 1 giờ và của chất chuyển hóa có hoạt tính sau khoảng 3–4 giờ. Losartan và chất chuyển hóa gắn protein huyết tương cao, sau đó được thải qua cả nước tiểu và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Losartan được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và trải qua chuyển hóa bước đầu. Thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 1 giờ đối với losartan và 3–4 giờ đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Thức ăn làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh, nhưng chỉ làm giảm nhẹ diện tích dưới đường cong của losartan và chất chuyển hóa, khoảng 10%.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân của losartan sau khi uống khoảng 33%.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 34 lít đối với losartan và 12 lít đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Cả hai gắn mạnh với protein huyết tương, chủ yếu là albumin; tỷ lệ dạng tự do lần lượt khoảng 1,3% và 0,2%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Losartan được chuyển hóa bước đầu qua các enzym cytochrome P450, chủ yếu có sự tham gia của CYP2C9 và CYP3A4. Khoảng 14% liều uống được chuyển thành chất chuyển hóa acid carboxylic có hoạt tính; một số chất chuyển hóa không hoạt tính khác cũng được hình thành.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều uống, khoảng 4% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu và khoảng 6% dưới dạng chất chuyển hóa có hoạt tính. Với losartan đánh dấu phóng xạ dùng đường uống, khoảng 35% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 60% trong phân; bài tiết qua mật góp phần vào quá trình thải trừ. Losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối khoảng 2 giờ đối với losartan và 6–9 giờ đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Các thông số này không được dùng để tự xác định khoảng cách liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương khoảng 600 mL/phút đối với losartan và 50 mL/phút đối với chất chuyển hóa có hoạt tính. Độ thanh thải qua thận tương ứng khoảng 75 mL/phút và 25 mL/phút.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Ở người suy gan nhẹ đến trung bình, nồng độ losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính tăng lần lượt khoảng 5 lần và 1,7 lần so với người khỏe mạnh. Ở suy thận nhẹ hoặc trung bình, nồng độ và diện tích dưới đường cong có thể tăng khoảng 50–90%. Dược động học nhìn chung tương tự giữa người cao tuổi và người trẻ; nồng độ losartan ở phụ nữ có thể cao hơn nam giới nhưng nồng độ chất chuyển hóa có hoạt tính tương tự. Rifampicin và fluconazole có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm losartan hoặc chất chuyển hóa.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Losartan

Losartan thuộc nhóm ARB đơn chất. Khác với thuốc ức chế men chuyển, losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính không ức chế enzym ACE hoặc kininase II và không trực tiếp ngăn phân hủy bradykinin. Điều này không có nghĩa losartan hoàn toàn không thể gây ho hoặc phù mạch.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Losartan và chất chuyển hóa có hoạt tính chẹn chọn lọc sự gắn của angiotensin II vào thụ thể AT1 ở cơ trơn mạch, tuyến thượng thận và nhiều mô khác. Tác động này làm giảm co mạch và giảm tiết aldosterone. Chất chuyển hóa có hoạt tính mạnh hơn losartan khoảng 10–40 lần theo khối lượng trong các nghiên cứu gắn kết in vitro.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng hạ huyết áp đã hiện diện đáng kể trong vòng khoảng một tuần, nhưng hiệu quả tối đa trong một số nghiên cứu xuất hiện sau 3–6 tuần. Losartan làm tăng hoạt tính renin huyết tương do mất phản hồi âm của angiotensin II, đồng thời làm giảm nồng độ aldosterone. Nhãn không ghi nhận hiện tượng tăng huyết áp bật lại rõ ràng sau khi ngừng đột ngột, nhưng người bệnh vẫn không nên tự ngừng thuốc vì huyết áp có thể mất kiểm soát.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Losartan

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Losartan

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Losartan

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Alginate

Trong thử nghiệm in vitro, sodium alginate làm giảm mạnh phần losartan potassium tự do trong môi trường pH 6,8–7,0. Chưa có bằng chứng in vivo hoặc lâm sàng.

Chưa phân loại
Cơ chế:

Tương tác dược động học lý thuyết do hấp phụ/tương tác ion với alginate ở pH ruột, làm giảm phần losartan tự do.

Ảnh hưởng:

Có khả năng giảm sinh khả dụng và hiệu quả hạ huyết áp; mức độ trên người chưa xác định.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không có khoảng cách liều được xác lập. Theo dõi huyết áp và đáp ứng; cân nhắc tránh uống đúng cùng thời điểm nếu kiểm soát huyết áp xấu đi.

Theo dõi huyết áp, triệu chứng tăng huyết áp và đáp ứng điều trị.

Bằng chứng: theoretical
Nguồn:

[Biological and Pharmaceutical Bulletin] | Effect of Dietary Fiber on the Level of Free Angiotensin II Receptor Blocker in Vitro | Phần losartan potassium tự do giảm xuống dưới 20% trong hệ sodium alginate ở pH 6,8–7,0 | https://doi.org/10.1248/bpb.b13-00836 | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Perindopril

Phối hợp perindopril với ARB gây phong bế kép RAAS và làm tăng nguy cơ hạ huyết áp, tăng kali máu và suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế đồng thời hai vị trí của hệ renin–angiotensin–aldosterone làm tăng mức phong bế RAAS và giảm khả năng duy trì huyết áp/lọc cầu thận, đồng thời tăng nguy cơ giữ kali.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ hạ huyết áp, ngất, tăng kali máu và giảm chức năng thận/AKI so với dùng một thuốc tác động RAAS.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Không khuyến cáo phối hợp thường quy. Nếu phong bế kép được xem là tuyệt đối cần thiết, chỉ thực hiện dưới giám sát chuyên khoa với đánh giá lợi ích–nguy cơ.

Theo dõi sát huyết áp, creatinine/eGFR và kali huyết; đánh giá triệu chứng hạ huyết áp/ngất.

Bằng chứng: high
Trimethoprim

Trimethoprim phối hợp thuốc chẹn thụ thể angiotensin II làm tăng nguy cơ tăng kali máu.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tác dụng giảm thải kali của trimethoprim cộng với ức chế hệ renin–angiotensin.

Ảnh hưởng:

Có thể gây tăng kali nặng, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đánh giá nguy cơ và cân nhắc thuốc thay thế; nếu dùng, kiểm tra kali và chức năng thận sớm.

Kali, creatinine/eGFR và ECG khi có triệu chứng hoặc tăng kali.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh.

Ảnh hưởng:

Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể.

Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao.

Bằng chứng: low
Nguồn:

Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Acute renal failure risk factors | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc.

Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Rituximab

Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch.

Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Losartan

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *