Loteprednol, thường được bào chế dưới dạng loteprednol etabonate, là corticosteroid tổng hợp dùng tại mắt để kiểm soát phản ứng viêm. Chỉ định phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ và dạng bào chế: hỗn dịch 0,2% được phê duyệt tại Hoa Kỳ để giảm tạm thời triệu chứng viêm kết mạc dị ứng theo mùa; hỗn dịch 0,25% dùng ngắn hạn, tối đa hai tuần, cho dấu hiệu và triệu chứng bệnh khô mắt; một số dạng 0,5–1% được dùng cho viêm đáp ứng corticosteroid hoặc viêm, đau sau phẫu thuật mắt. Các sản phẩm này không tự động thay thế cho nhau. Loteprednol có thể làm tăng áp lực nội nhãn, gây đục thủy tinh thể, che lấp nhiễm trùng và làm chậm liền giác mạc. Người bệnh không nên tự dùng thuốc cho mắt đỏ chưa rõ nguyên nhân hoặc tự kéo dài liệu trình mà không được bác sĩ nhãn khoa đánh giá.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Loteprednol etabonate, một corticosteroid chống viêm dùng tại mắt.
- Mã ATC: S01BA14.
- Dạng dùng: Hỗn dịch nhỏ mắt 0,2%, 0,25%, 0,5% và 1%; gel hoặc mỡ tra mắt 0,5% trong các nhãn được rà soát.
- Chỉ định: Khác nhau theo sản phẩm: viêm kết mạc dị ứng, viêm đáp ứng corticosteroid, bệnh khô mắt ngắn hạn hoặc viêm và đau sau phẫu thuật mắt.
- Nguy cơ chính: Tăng áp lực nội nhãn, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, chậm lành vết thương, nhiễm trùng thứ phát và thủng nhãn cầu khi giác mạc hoặc củng mạc mỏng.
- Theo dõi: Cần theo dõi áp lực nội nhãn nếu dùng từ 10 ngày trở lên; kéo dài hoặc gia hạn thuốc cần khám mắt bằng sinh hiển vi đèn khe.
- Lưu ý: Không tự dùng cho mắt đỏ, đau mắt hoặc nghi nhiễm trùng; không tự đổi giữa các nồng độ hoặc dạng bào chế.
Hoạt chất Loteprednol etabonate là gì?
Loteprednol etabonate là corticosteroid tổng hợp dùng tại mắt nhằm làm giảm phản ứng viêm. Thuốc tác động lên con đường glucocorticoid và các chất trung gian viêm, nhưng cũng có thể làm chậm liền mô, tăng áp lực nội nhãn và tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt.
Loteprednol etabonate
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Loteprednol etabonate |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Loteprednol etabonate |
| Tên IUPAC | chloromethyl (8S,9S,10R,11S,13S,14S,17R)-11,17-dihydroxy-10,13-dimethyl-3-oxo-7,8,9,11,12,14,15,16-octahydro-6H-cyclopenta[a]phenanthrene-17-carboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Loteprednol; chloromethyl 17α-[(ethoxycarbonyl)oxy]-11β-hydroxy-3-oxoandrosta-1,4-diene-17β-carboxylate. Trong tên hoạt chất của các nhãn thuốc, dạng được sử dụng là loteprednol etabonate. |
| Tên Latinh / tên dược điển | loteprednolum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 129260-79-3 |
|---|---|
| UNII | Z8CBU6KR16 |
| PubChem CID | 9865442 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Loteprednol etabonate
Sau khi dùng tại mắt, mức hấp thu toàn thân của loteprednol etabonate thấp trong các nghiên cứu được trình bày trên nhãn. Nồng độ loteprednol etabonate và chất chuyển hóa không hoạt tính PJ-91 trong huyết tương đều dưới giới hạn định lượng 1 ng/mL sau một số chế độ nhỏ mắt 0,5%. Với hỗn dịch 0,25% và 1%, nồng độ huyết tương cũng dưới 1 ng/mL tại mọi thời điểm lấy mẫu trong các nghiên cứu ở người trưởng thành khỏe mạnh.
Giai đoạn I: Hấp thu
Loteprednol etabonate tan trong lipid và có khả năng đi vào tế bào tại mô mắt. Sau dùng tại chỗ, hấp thu toàn thân nhìn chung hạn chế; nồng độ huyết tương dưới 1 ng/mL trong các nghiên cứu dược động học được mô tả trên nhãn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau khi dùng tại mắt chưa được xác định trong các nhãn được rà soát. Dữ liệu nồng độ huyết tương dưới giới hạn định lượng cho thấy mức phơi nhiễm toàn thân thấp ở các chế độ nghiên cứu, nhưng không chứng minh hoàn toàn không có hấp thu toàn thân. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dữ liệu định lượng về phân bố trong từng mô mắt, tỷ lệ gắn protein huyết tương và thể tích phân bố ở người sau dùng tại mắt. Nhãn xác nhận hoạt chất tan trong lipid và có khả năng thâm nhập tế bào.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Loteprednol etabonate được chuyển hóa mạnh thành các chất chuyển hóa acid carboxylic không hoạt tính, chủ yếu được nhãn hiện đại định danh là PJ-91 và PJ-90.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Con đường và tỷ lệ thải trừ ở người sau khi dùng loteprednol etabonate tại mắt.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Loteprednol etabonate
Loteprednol etabonate thuộc nhóm corticosteroid nhãn khoa đơn chất, mã ATC S01BA14. Hoạt chất gắn và hoạt hóa thụ thể glucocorticoid, từ đó điều hòa nhiều đáp ứng viêm tại mắt.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Corticosteroid hoạt hóa thụ thể glucocorticoid và được cho là làm tăng các protein ức chế phospholipase A2, qua đó hạn chế giải phóng acid arachidonic và giảm tạo prostaglandin, leukotriene cùng các chất trung gian viêm khác. Loteprednol etabonate sau đó được chuyển hóa thành các chất acid carboxylic không hoạt tính.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Loteprednol etabonate làm giảm phù, lắng đọng fibrin, giãn mao mạch, di chuyển bạch cầu, tăng sinh nguyên bào sợi, lắng đọng collagen và hình thành sẹo liên quan phản ứng viêm. Tác dụng corticosteroid đồng thời có thể làm chậm liền vết thương và làm tăng áp lực nội nhãn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Loteprednol etabonate
Chỉ định được phê duyệt tại Hoa Kỳ khác nhau theo từng sản phẩm:
- Hỗn dịch 0,5%: điều trị các tình trạng viêm ở kết mạc, giác mạc và phần trước nhãn cầu đáp ứng corticosteroid; đồng thời điều trị viêm sau phẫu thuật mắt. Nhãn nêu các ví dụ như viêm kết mạc dị ứng, viêm giác mạc chấm nông, viêm mống mắt và viêm thể mi.
- Hỗn dịch 0,2%: giảm tạm thời dấu hiệu và triệu chứng viêm kết mạc dị ứng theo mùa.
- Hỗn dịch 0,25%: điều trị ngắn hạn, tối đa hai tuần, các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh khô mắt.
- Hỗn dịch 1%, gel 0,5% và mỡ 0,5%: điều trị viêm và đau sau phẫu thuật mắt.
Chỉ định tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng đã được phê duyệt của từng sản phẩm; không mặc nhiên áp dụng toàn bộ chỉ định từ nhãn Hoa Kỳ.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ các nhãn Hoa Kỳ và không phải liều cá nhân hóa:
- Hỗn dịch 0,2% cho viêm kết mạc dị ứng theo mùa: nhỏ 1 giọt vào mắt bị ảnh hưởng, ngày 4 lần.
- Hỗn dịch 0,25% cho bệnh khô mắt: nhỏ 1–2 giọt vào mỗi mắt, ngày 4 lần, tối đa 2 tuần.
- Hỗn dịch 0,5% cho bệnh viêm đáp ứng corticosteroid: nhỏ 1–2 giọt vào mắt bị ảnh hưởng, ngày 4 lần. Trong tuần đầu, bác sĩ có thể chỉ định tăng đến 1 giọt mỗi giờ khi cần.
- Hỗn dịch 0,5% cho viêm sau phẫu thuật: nhỏ 1–2 giọt, ngày 4 lần, bắt đầu 24 giờ sau phẫu thuật và tiếp tục trong 2 tuần đầu.
- Hỗn dịch 1%: nhỏ 1–2 giọt vào mắt bị ảnh hưởng, ngày 2 lần, bắt đầu từ ngày sau phẫu thuật và dùng trong 2 tuần.
- Gel 0,5%: nhỏ 1–2 giọt, ngày 4 lần, bắt đầu từ ngày sau phẫu thuật và dùng trong 2 tuần.
- Mỡ tra mắt 0,5%: tra một dải thuốc khoảng 1,27 cm vào túi kết mạc, ngày 4 lần, bắt đầu 24 giờ sau phẫu thuật và dùng trong 2 tuần.
Không tự áp dụng, tăng tần suất, kéo dài liệu trình hoặc đổi giữa các nồng độ.
Rửa tay trước khi dùng. Hỗn dịch phải được lắc theo hướng dẫn riêng của sản phẩm; gel Lotemax cần lật ngược chai đóng kín và lắc một lần để thuốc điền vào đầu nhỏ. Không để đầu lọ hoặc đầu tuýp chạm mắt, ngón tay hay bề mặt khác. Nếu dùng nhiều thuốc nhỏ mắt, các nhãn Eysuvis và Inveltys hướng dẫn cách nhau ít nhất 5 phút.
Kính áp tròng phải được tháo trước khi dùng các hỗn dịch có benzalkonium chloride. Thời gian đeo lại khác nhau theo nhãn, thường 10–15 phút; riêng mỡ Lotemax khuyến cáo không đeo kính áp tròng trong suốt liệu trình.
Nếu sử dụng từ 10 ngày trở lên, cần theo dõi áp lực nội nhãn. Việc kê đơn ban đầu hoặc gia hạn thuốc kéo dài cần được bác sĩ thực hiện sau khi khám bằng phương tiện phóng đại như sinh hiển vi đèn khe và nhuộm fluorescein khi phù hợp. Nếu triệu chứng không cải thiện sau 2 ngày hoặc trở nên nặng hơn, người bệnh cần được đánh giá lại.
Cảnh báo và lưu ý về Loteprednol etabonate
Loteprednol etabonate chống chỉ định trong phần lớn bệnh do virus ở giác mạc và kết mạc, bao gồm viêm giác mạc herpes simplex biểu mô dạng cành cây, vaccinia và varicella; nhiễm mycobacteria tại mắt; và bệnh nấm ở các cấu trúc của mắt. Một số nhãn 0,2–0,5% còn chống chỉ định khi đã biết hoặc nghi ngờ quá mẫn với thành phần thuốc hoặc corticosteroid khác.
Các tác dụng không mong muốn tại mắt được ghi nhận gồm nhìn mờ hoặc thị giác bất thường, nóng rát khi nhỏ, phù kết mạc, tiết dịch mắt, khô mắt, chảy nước mắt, cảm giác dị vật, ngứa, đỏ mắt, sợ ánh sáng, kích ứng, đau hoặc khó chịu ở mắt. Đau tại vị trí nhỏ thuốc được báo cáo ở 5% người dùng hỗn dịch 0,25% trong thử nghiệm. Đau mắt và đục bao sau được báo cáo ở khoảng 1% người dùng hỗn dịch 1% sau phẫu thuật, nhưng có thể liên quan đến thủ thuật.
Các biến cố nghiêm trọng liên quan corticosteroid dùng tại mắt gồm:
- Tăng áp lực nội nhãn và tăng nhãn áp, có thể gây tổn thương thần kinh thị giác, giảm thị lực hoặc khuyết thị trường.
- Đục thủy tinh thể dưới bao sau.
- Chậm liền giác mạc hoặc vết mổ.
- Nhiễm trùng mắt thứ phát hoặc làm nặng nhiễm trùng đang có.
- Làm kéo dài hoặc nặng thêm nhiễm virus, đặc biệt herpes simplex.
- Nhiễm nấm giác mạc trong quá trình sử dụng kéo dài.
- Mỏng giác mạc hoặc củng mạc và thủng nhãn cầu.
Thận trọng đặc biệt ở người có tăng nhãn áp hoặc nguy cơ tăng áp lực nội nhãn, tiền sử herpes simplex tại mắt, giác mạc hoặc củng mạc mỏng, loét giác mạc kéo dài, nhiễm trùng mắt có mủ hoặc vừa phẫu thuật đục thủy tinh thể. Corticosteroid có thể che lấp dấu hiệu nhiễm trùng, làm chậm lành vết thương và làm tăng nguy cơ thủng khi mô mắt đã mỏng.
Cần đi khám sớm nếu đau mắt tăng, đỏ hoặc ngứa nặng hơn, giảm thị lực, sợ ánh sáng rõ, tiết dịch mủ, xuất hiện đốm trắng trên giác mạc hoặc triệu chứng không cải thiện sau hai ngày.
Phác đồ xử trí quá liều đặc hiệu trong các nhãn được rà soát. Khi nhỏ quá nhiều, uống nhầm thuốc hoặc xuất hiện đau mắt, giảm thị lực hay triệu chứng toàn thân bất thường, cần ngừng tự sử dụng và liên hệ bác sĩ, cơ sở cấp cứu hoặc Trung tâm Chống độc. Không tự dùng thêm thuốc để xử trí.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Hỗn dịch 0,5% của Sun Pharma: bảo quản chai thẳng đứng ở 20–25°C, không đông lạnh.
- Eysuvis 0,25%, Inveltys 1% và Alrex 0,2%: bảo quản thẳng đứng ở 15–25°C, không đông lạnh.
- Gel Lotemax 0,5%: bảo quản thẳng đứng ở 15–25°C.
- Mỡ Lotemax 0,5%: bảo quản ở 15–25°C.
Đậy kín sau khi dùng, không sử dụng khi niêm phong bị hỏng và để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả ở bệnh nhi chưa được thiết lập trong các nhãn đơn chất được rà soát. Không tự sử dụng liều của người lớn hoặc tự điều chỉnh số giọt cho trẻ.
Các nhãn Eysuvis, Inveltys và mỡ Lotemax không ghi nhận khác biệt tổng thể về độ an toàn hoặc hiệu quả giữa người cao tuổi và người trưởng thành trẻ hơn. Tuy vậy, người có tăng nhãn áp, bệnh giác mạc hoặc nhiều bệnh mắt phối hợp vẫn cần được theo dõi riêng.
Dữ liệu ở người mang thai còn hạn chế và nhãn Eysuvis nêu chưa có nghiên cứu đầy đủ, có đối chứng tốt ở phụ nữ mang thai. Các nghiên cứu dùng đường uống trên động vật ghi nhận độc tính phôi thai và dị tật ở một số mức liều. Ngược lại, nhãn Inveltys nhận định thuốc không được hấp thu toàn thân ở mức định lượng sau dùng tại mắt và việc người mẹ sử dụng không được dự kiến gây phơi nhiễm cho thai. Do khác biệt giữa nhãn và dạng bào chế, phụ nữ mang thai chỉ nên sử dụng khi bác sĩ đánh giá lợi ích–nguy cơ cụ thể; không tự dùng cho mắt đỏ hoặc viêm mắt.
Chưa có dữ liệu về sự hiện diện của loteprednol etabonate trong sữa mẹ, ảnh hưởng lên trẻ bú hoặc khả năng tiết sữa đối với một số sản phẩm. Nhãn Inveltys cho rằng phơi nhiễm ở trẻ bú không được dự kiến do không phát hiện hấp thu toàn thân ở người mẹ theo chế độ nghiên cứu. Quyết định sử dụng cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ.
Nghiên cứu dược động học chuyên biệt và khuyến cáo điều chỉnh liều ở người suy gan. Không nên suy luận rằng hấp thu toàn thân thấp đồng nghĩa thuốc luôn an toàn ở mọi mức độ suy gan.
Nghiên cứu dược động học chuyên biệt và khuyến cáo điều chỉnh liều ở người suy thận. Việc sử dụng cần căn cứ nhãn của sản phẩm và đánh giá lâm sàng, đặc biệt khi người bệnh đang dùng thêm corticosteroid đường toàn thân.
Loteprednol có thể gây nhìn mờ, nóng rát, đau mắt hoặc thị giác bất thường sau khi nhỏ hoặc tra thuốc. Không lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc cần thị lực rõ cho đến khi thị giác trở lại bình thường.
Tương tác thuốc của Loteprednol etabonate
Các nhãn đơn chất được rà soát không liệt kê tương tác thuốc–thuốc cụ thể; điều này không đồng nghĩa loteprednol không thể tương tác trong mọi tình huống. Khi sử dụng đồng thời thuốc nhỏ mắt khác, nhãn Eysuvis và Inveltys hướng dẫn chờ ít nhất 5 phút giữa các thuốc. Dữ liệu tương tác với thuốc toàn thân hoặc corticosteroid dùng đường khác.
Thắc mắc về hoạt chất Loteprednol etabonate
Loteprednol etabonate là corticosteroid dùng tại mắt để giảm viêm. Tùy sản phẩm, thuốc có thể được chỉ định cho viêm kết mạc dị ứng, bệnh viêm mắt đáp ứng corticosteroid, đợt bệnh khô mắt ngắn hạn hoặc viêm và đau sau phẫu thuật mắt. Không phải mọi nồng độ đều có cùng chỉ định.
Không. Loteprednol etabonate là corticosteroid chống viêm, không phải kháng sinh và không tự tiêu diệt vi khuẩn. Corticosteroid còn có thể che lấp hoặc làm nặng nhiễm trùng mắt, vì vậy không nên tự dùng cho mắt đỏ hoặc có ghèn mủ khi chưa được khám.
Không nên. Mắt đỏ hoặc ngứa có thể do dị ứng, virus, vi khuẩn, nấm, tổn thương giác mạc hoặc tăng nhãn áp. Loteprednol chống chỉ định trong nhiều nhiễm virus, mycobacteria và nấm tại mắt, đồng thời có thể che lấp nhiễm trùng. Việc kê đơn hoặc gia hạn thuốc cần dựa trên khám mắt.
Quy định phụ thuộc sản phẩm. Với nhiều hỗn dịch chứa benzalkonium chloride, cần tháo kính trước khi nhỏ và chờ khoảng 10–15 phút mới đeo lại. Không đeo kính nếu mắt đang đỏ; nhãn mỡ Lotemax khuyến cáo không đeo kính áp tròng trong toàn bộ liệu trình.
Thời gian sử dụng tùy chỉ định và sản phẩm. Eysuvis 0,25% được phê duyệt dùng tối đa hai tuần; nhiều dạng dùng sau phẫu thuật cũng có liệu trình hai tuần. Nếu dùng corticosteroid tại mắt từ 10 ngày trở lên, cần theo dõi áp lực nội nhãn. Không tự kéo dài hoặc tái sử dụng đơn cũ.

