Irbesartan

Irbesartan là thuốc hạ huyết áp thuộc nhóm chẹn thụ thể angiotensin II, còn gọi là ARB. Thuốc gắn chọn lọc vào thụ thể AT1, qua đó hạn chế tác dụng co mạch và kích thích tiết aldosterone của angiotensin II. Irbesartan được phê duyệt để điều trị tăng huyết áp và điều trị bệnh thận do đái tháo đường ở người tăng huyết áp mắc đái tháo đường típ 2 có tăng creatinin huyết thanh và protein niệu. Thuốc thường được uống một lần mỗi ngày, có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Trong quá trình điều trị, cần theo dõi huyết áp, creatinin, eGFR và kali máu, nhất là ở người có bệnh thận, suy tim, mất nước hoặc đang dùng thuốc làm tăng kali. Irbesartan có thể gây tổn thương thai nhi và phải ngừng sớm khi phát hiện mang thai. Người bệnh không nên tự tăng liều, phối hợp với thuốc ức chế hệ renin–angiotensin khác hoặc dùng thực phẩm bổ sung kali khi chưa được bác sĩ đánh giá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc chẹn chọn lọc thụ thể angiotensin II AT1, thuộc nhóm ARB.
  • Tăng huyết áp; bệnh thận do đái tháo đường ở người tăng huyết áp mắc đái tháo đường típ 2 có protein niệu và suy giảm chức năng thận theo tiêu chí nhãn thuốc.
  • 150 mg một lần mỗi ngày; có thể tăng đến 300 mg một lần mỗi ngày.
  • Viên nén 75 mg, 150 mg và 300 mg; có dạng phối hợp với hydrochlorothiazide hoặc thuốc khác.
  • Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
  • Huyết áp, kali máu, creatinin và eGFR.
  • Hạ huyết áp, tăng kali máu, suy giảm chức năng thận, phù mạch và độc tính đối với thai nhi.
  • Aliskiren, ACE inhibitor, thuốc lợi tiểu giữ kali, thực phẩm bổ sung kali, lithium và NSAID.
  • Không được sử dụng trong thai kỳ; phải ngừng càng sớm càng tốt khi phát hiện mang thai.
  • Không tự ngừng thuốc vì huyết áp thường không gây triệu chứng nhưng vẫn cần được kiểm soát liên tục.

Hoạt chất Irbesartan là gì?

Irbesartan là thuốc đối kháng chọn lọc thụ thể angiotensin II loại AT1. Thuốc làm giảm tác động của angiotensin II lên mạch máu và tuyến thượng thận, từ đó làm giãn mạch, giảm tiết aldosterone và hạ huyết áp.

Irbesartan thuộc nhóm ARB, không ức chế trực tiếp men chuyển ACE và không làm tăng bradykinin theo cơ chế của thuốc ức chế men chuyển. Vì vậy, ho khan liên quan thuốc thường ít gặp hơn so với ACE inhibitor, mặc dù người dùng irbesartan vẫn có thể bị ho do nguyên nhân khác.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Irbesartan

CAS 138402-11-6 Công thức C25H28N6O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Irbesartan

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Irbesartan

Tên IUPAC

2-butyl-3-[[4-[2-(2H-tetrazol-5-yl)phenyl]phenyl]methyl]-1,3-diazaspiro[4.4]non-1-en-4-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Irbesartan USP. Irbesartanum. Irbesartan INN. BMS-186295 trong một số tài liệu phát triển dược chất. Tên biệt dược quốc tế được ghi nhận gồm Avapro và Aprovel. Irbesartan không phải tiền dược và không cần được chuyển hóa thành chất có hoạt tính trước khi phát huy tác dụng.

Tên viết tắt

IRB

Tên Latinh / tên dược điển

Irbesartanum

Tên USAN

irbesartan

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

138402-11-6

UNII

J0E2756Z7N

PubChem CID

3749

RxNorm CUI

83818

Công thức phân tử

C25H28N6O

Dược động học của Irbesartan

Irbesartan được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1,5–2 giờ. Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình khoảng 60–80% và thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến sinh khả dụng.

Thuốc liên kết khoảng 90% với protein huyết thanh, chủ yếu là albumin và alpha-1-acid glycoprotein. Thể tích phân bố trung bình khoảng 53–93 lít.

Irbesartan được chuyển hóa bằng liên hợp glucuronide và oxy hóa, chủ yếu qua CYP2C9. Hơn 80% hoạt tính phóng xạ trong huyết tương sau khi dùng irbesartan đánh dấu được quy cho hoạt chất không đổi. Chất chuyển hóa lưu hành chính là irbesartan glucuronide không hoạt tính.

Thời gian bán thải cuối khoảng 11–15 giờ; trạng thái ổn định đạt trong khoảng ba ngày. Thuốc và chất chuyển hóa được bài xuất qua mật và thận, với khoảng 20% hoạt tính phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu và phần còn lại trong phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Irbesartan được hấp thu nhanh và tương đối hoàn toàn sau khi uống. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 1,5–2 giờ.

Dược động học tuyến tính trong khoảng liều điều trị, nghĩa là mức phơi nhiễm tăng tương đối theo liều trong phạm vi được nghiên cứu.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của irbesartan đường uống khoảng 60–80%.

Thức ăn không làm thay đổi có ý nghĩa sinh khả dụng, vì vậy thuốc có thể uống trước, trong hoặc sau bữa ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Irbesartan liên kết khoảng 90% với protein huyết thanh, chủ yếu với albumin và alpha-1-acid glycoprotein. Mức gắn với các thành phần tế bào của máu không đáng kể.

Thể tích phân bố trung bình khoảng 53–93 lít. Dữ liệu động vật cho thấy thuốc chỉ đi qua hàng rào máu–não ở mức thấp nhưng có thể qua nhau thai.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Irbesartan không phải tiền dược và hoạt tính dược lý không phụ thuộc vào việc tạo chất chuyển hóa có hoạt tính.

Thuốc được chuyển hóa chủ yếu bằng:

  • Liên hợp glucuronide.
  • Oxy hóa chủ yếu qua CYP2C9.
  • Chuyển hóa qua CYP3A4 không đáng kể.

Chất chuyển hóa lưu hành chính là irbesartan glucuronide không hoạt tính, chiếm khoảng 6% hoạt tính phóng xạ trong huyết tương. Các chất chuyển hóa oxy hóa không đóng góp đáng kể vào tác dụng dược lý.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Irbesartan và các chất chuyển hóa được thải qua cả đường mật và đường thận.

Sau khi dùng irbesartan đánh dấu phóng xạ:

  • Khoảng 20% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu.
  • Phần còn lại chủ yếu được đào thải qua phân.
  • Irbesartan không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu.
Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 11–15 giờ.

Nồng độ trạng thái ổn định thường đạt trong vòng ba ngày khi dùng một lần mỗi ngày. Mức tích lũy trong huyết tương sau dùng lặp lại dưới 20% và được xem là không có ý nghĩa lâm sàng đáng kể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương của irbesartan khoảng 157–176 ml/phút.

Độ thanh thải qua thận khoảng 3–3,5 ml/phút, cho thấy thận không phải đường thải trừ duy nhất và phần lớn thuốc được loại bỏ qua chuyển hóa cùng bài tiết mật.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm hoặc đáp ứng với irbesartan gồm:

  • Tuổi cao: AUC và Cmax có thể cao hơn khoảng 20–50% so với người trẻ, nhưng thường không cần điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.
  • Giới tính: phụ nữ có thể có nồng độ huyết tương cao hơn, nhưng không cần điều chỉnh liều thường quy.
  • Mất nước hoặc giảm natri: làm tăng nguy cơ hạ huyết áp sau liều đầu.
  • Suy thận: dược động học không thay đổi rõ, nhưng nguy cơ suy thận cấp và tăng kali phụ thuộc tình trạng lâm sàng.
  • Suy gan nhẹ đến trung bình: dược động học không thay đổi đáng kể.
  • CYP2C9: là enzyme oxy hóa chính, nhưng ý nghĩa lâm sàng của khác biệt di truyền hoặc chất cảm ứng chưa được xác định đầy đủ.
  • NSAID, lợi tiểu, thuốc ức chế hệ renin–angiotensin khác và thuốc làm tăng kali có thể thay đổi độ an toàn của điều trị.
  • Chủng tộc, hoạt tính renin và lượng muối trong chế độ ăn có thể ảnh hưởng mức giảm huyết áp.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Irbesartan

Irbesartan thuộc các nhóm:

  • Thuốc hạ huyết áp.
  • Thuốc chẹn thụ thể angiotensin II.
  • Thuốc đối kháng cạnh tranh chọn lọc thụ thể AT1.
  • Thuốc ức chế hệ renin–angiotensin–aldosterone.
  • Thuốc ARB đơn chất, mã ATC C09CA04.

Irbesartan không phải thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh calci hoặc thuốc lợi tiểu. Tuy nhiên, thuốc có thể được phối hợp với các nhóm này khi cần kiểm soát huyết áp.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Angiotensin II là chất co mạch mạnh và kích thích vỏ thượng thận tiết aldosterone. Phần lớn tác dụng tim mạch quan trọng của angiotensin II được truyền qua thụ thể AT1.

Irbesartan:

  • Gắn cạnh tranh và chọn lọc vào thụ thể AT1.
  • Có ái lực với AT1 cao hơn AT2 trên 8.500 lần.
  • Ngăn tác dụng co mạch của angiotensin II.
  • Giảm kích thích tiết aldosterone.
  • Làm giảm sức cản mạch ngoại vi và huyết áp.
  • Không có hoạt tính chủ vận tại thụ thể AT1.
  • Không ức chế ACE hoặc renin.
  • Không tác động đáng kể đến các thụ thể hormone hoặc kênh ion khác liên quan trực tiếp đến điều hòa huyết áp.

Việc chẹn AT1 làm tăng renin và angiotensin II tuần hoàn do mất phản hồi âm, nhưng sự gia tăng này không vượt qua được tác dụng chẹn thụ thể của irbesartan.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Irbesartan ức chế phụ thuộc liều đáp ứng tăng huyết áp do truyền angiotensin II. Sau liều uống 150 mg hoặc 300 mg, mức ức chế có thể đạt tối đa sau khoảng bốn giờ và một phần tác dụng vẫn duy trì sau 24 giờ.

Ở người tăng huyết áp dùng thuốc kéo dài:

  • Nồng độ angiotensin II có thể tăng khoảng 1,5–2 lần.
  • Hoạt tính renin huyết tương có thể tăng khoảng 2–3 lần.
  • Nồng độ aldosterone huyết tương thường giảm.
  • Tác dụng hạ huyết áp được duy trì trong khoảng liều dùng một lần mỗi ngày.

Tác dụng hạ huyết áp thường biểu hiện trong những tuần đầu và đạt gần tối đa sau khoảng 4–6 tuần, nhưng đáp ứng thay đổi theo từng người bệnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Irbesartan

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Irbesartan

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Irbesartan

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Bulevirtide

Irbesartan được Health Canada liệt kê trong các thuốc có thể ức chế đích NTCP của bulevirtide; đồng sử dụng không được khuyến cáo. Chưa có dữ liệu lâm sàng trực tiếp định lượng mức thay đổi phơi nhiễm bulevirtide cho riêng cặp này.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược động học dự kiến qua transporter NTCP. Irbesartan có thể ức chế NTCP, là đích gắn của bulevirtide và có liên quan đến thải trừ qua đích; do đó có thể làm thay đổi phơi nhiễm bulevirtide. Mức độ thay đổi ở người chưa được định lượng cho cặp cụ thể.

Ảnh hưởng:

Có thể làm thay đổi phơi nhiễm, hiệu quả kháng HDV hoặc khả năng dung nạp của bulevirtide; hướng và độ lớn thay đổi chưa được xác lập.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Ưu tiên tránh phối hợp bulevirtide với Irbesartan khi có lựa chọn thay thế phù hợp. Nếu không thể tránh, đánh giá lợi ích–nguy cơ và theo dõi lâm sàng sát; hiện không có khuyến cáo chỉnh liều bulevirtide riêng cho cặp này.

Theo dõi đáp ứng điều trị HDV, khả năng dung nạp, ALT/AST và acid mật theo bối cảnh lâm sàng; cân nhắc HDV RNA theo kế hoạch theo dõi điều trị. Theo dõi thêm độc tính đặc hiệu của thuốc phối hợp khi phù hợp.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

Health Canada | HEPCLUDEX (bulevirtide) Product Monograph, revision 2026-05-14 | Section 9.1 Drug Interactions Overview: Irbesartan is among NTCP inhibitors for which co-administration is not recommended | https://pdf.hres.ca/dpd_pm/00084710.PDF | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Swissmedic | HEPCLUDEX SwissPAR, 2025-11-28 | Interactions – NTCP inhibitors: named examples include Irbesartan | https://www.swissmedic.ch/dam/swissmedic/de/dokumente/zulassung/swisspar/68338-hepcludex-02-swisspar-20251128.pdf.download.pdf/Assessment_Report_SwissPAR_Hepcludex.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Perindopril

Phối hợp perindopril với ARB gây phong bế kép RAAS và làm tăng nguy cơ hạ huyết áp, tăng kali máu và suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Ức chế đồng thời hai vị trí của hệ renin–angiotensin–aldosterone làm tăng mức phong bế RAAS và giảm khả năng duy trì huyết áp/lọc cầu thận, đồng thời tăng nguy cơ giữ kali.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ hạ huyết áp, ngất, tăng kali máu và giảm chức năng thận/AKI so với dùng một thuốc tác động RAAS.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Không khuyến cáo phối hợp thường quy. Nếu phong bế kép được xem là tuyệt đối cần thiết, chỉ thực hiện dưới giám sát chuyên khoa với đánh giá lợi ích–nguy cơ.

Theo dõi sát huyết áp, creatinine/eGFR và kali huyết; đánh giá triệu chứng hạ huyết áp/ngất.

Bằng chứng: high
Trimethoprim

Trimethoprim phối hợp thuốc chẹn thụ thể angiotensin II làm tăng nguy cơ tăng kali máu.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tác dụng giảm thải kali của trimethoprim cộng với ức chế hệ renin–angiotensin.

Ảnh hưởng:

Có thể gây tăng kali nặng, rối loạn dẫn truyền hoặc loạn nhịp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đánh giá nguy cơ và cân nhắc thuốc thay thế; nếu dùng, kiểm tra kali và chức năng thận sớm.

Kali, creatinine/eGFR và ECG khi có triệu chứng hoặc tăng kali.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Valacyclovir

Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh.

Ảnh hưởng:

Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể.

Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao.

Bằng chứng: low
Nguồn:

Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed | VALACYCLOVIR Prescribing Information | Warning 5.2—Acute renal failure risk factors | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7f5e96e0-534c-47a5-bb79-926088afc73c | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp.

Ảnh hưởng:

Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc.

Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Rituximab

Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền.

Khuyến nghị:

separate_timing

Xử trí:

Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch.

Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Irbesartan

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *