Giảm tiểu cầu do heparin

Giảm tiểu cầu do heparin là phản ứng miễn dịch trong đó kháng thể nhận diện phức hợp yếu tố tiểu cầu 4 và heparin, làm hoạt hóa tiểu cầu và tăng tạo thrombin. Hậu quả nghịch lý là tiểu cầu giảm nhưng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch hoặc động mạch tăng. HIT thường được nghĩ tới khi tiểu cầu giảm khoảng ngày 5–10 sau bắt đầu heparin, có huyết khối mới, hoại tử da tại chỗ tiêm hoặc phản ứng toàn thân sau tiêm; bệnh có thể khởi phát nhanh hơn nếu từng dùng heparin gần đây. Chẩn đoán bắt đầu bằng thang điểm 4Ts, sau đó phối hợp xét nghiệm kháng thể PF4–heparin và xét nghiệm chức năng tiểu cầu khi cần. Khi xác suất lâm sàng đủ cao, bác sĩ thường ngừng mọi nguồn heparin, lựa chọn thuốc chống đông không phải heparin và tìm huyết khối tiềm ẩn.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 23/07/2026

Giảm tiểu cầu do heparin là bệnh gì?

Giảm tiểu cầu do heparin có ý nghĩa lâm sàng thường là HIT miễn dịch, trước đây gọi là HIT type II. Kháng thể IgG chống phức hợp yếu tố tiểu cầu 4–heparin gắn vào thụ thể Fc trên tiểu cầu, gây hoạt hóa tiểu cầu và phản ứng tăng đông mạnh. Vì vậy, dù tiểu cầu bị tiêu thụ và giảm trong máu, người bệnh dễ hình thành huyết khối hơn là chảy máu tự phát. HIT cần phân biệt với giảm tiểu cầu không miễn dịch sớm, nhẹ và thoáng qua sau heparin, thường gọi là “HIT type I” nhưng không có nguy cơ huyết khối đặc hiệu. Bệnh cũng khác giảm tiểu cầu do nhiễm trùng, DIC, thuốc khác, truyền máu nhiều hoặc sau phẫu thuật. “HITT” dùng khi HIT đã kèm huyết khối; “HIT đơn độc” nghĩa là chưa phát hiện huyết khối nhưng vẫn có nguy cơ cao trong những ngày tiếp theo.

Tên bệnh

Giảm tiểu cầu do heparin

Tên tiếng Anh

Heparin-induced thrombocytopenia

Tên khác / tên đồng nghĩa

HIT; giảm tiểu cầu miễn dịch do heparin; HIT type II; heparin-induced thrombocytopenia and thrombosis (HITT) khi kèm huyết khối

Mã ICD-10

D75.82 (ICD-10-CM: Heparin induced thrombocytopenia; nếu dùng ICD-10 WHO có thể mã hóa trong nhóm giảm tiểu cầu thứ phát và cần đối chiếu quy định Việt Nam)

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Huyết học – huyết khối và cầm máu; phản ứng có hại miễn dịch do thuốc gây trạng thái tăng đông

Cơ quan ảnh hưởng

Tiểu cầu và hệ đông máu là trung tâm; huyết khối có thể ảnh hưởng tĩnh mạch sâu, phổi, động mạch chi, não, tim, tuyến thượng thận, da và các mạch của thiết bị lọc máu.

Tính chất bệnh

Phản ứng miễn dịch mắc phải, khởi phát cấp hoặc bán cấp sau phơi nhiễm heparin; không lây và không phải bệnh chảy máu đơn thuần. Nguy cơ nổi bật là huyết khối dù số lượng tiểu cầu giảm.

Mức độ phổ biến

Không thường gặp nhưng là biến cố quan trọng trong bệnh viện. Nguy cơ thay đổi theo loại heparin, thời gian dùng và nhóm người bệnh; heparin không phân đoạn và phẫu thuật lớn thường có nguy cơ cao hơn heparin trọng lượng phân tử thấp.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Giảm tiểu cầu do heparin

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Giảm tiểu cầu do heparin

Triệu chứng và dấu hiệu của Giảm tiểu cầu do heparin

Chẩn đoán Giảm tiểu cầu do heparin

Điều trị Giảm tiểu cầu do heparin

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Giảm tiểu cầu do heparin

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Giảm tiểu cầu do heparin

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *