Ethosuximid

Ethosuximid, tên tiếng Anh là ethosuximide, là thuốc chống động kinh thuộc nhóm dẫn xuất succinimid. Thuốc được sử dụng chủ yếu để kiểm soát động kinh cơn vắng, còn gọi là absence seizure hoặc petit mal. Nhãn thuốc tại Hoa Kỳ phê duyệt ethosuximide cho động kinh cơn vắng, trong khi hướng dẫn NICE khuyến nghị đây là lựa chọn hàng đầu đối với cơn vắng đơn thuần.

Ethosuximid là thuốc kê đơn, dùng bằng đường uống dưới dạng viên nang hoặc dung dịch uống. Liều phải được tăng từ từ và điều chỉnh theo đáp ứng, khả năng dung nạp, loại cơn động kinh và đôi khi theo nồng độ thuốc trong huyết thanh. Thuốc có thể gây buồn ngủ, rối loạn tiêu hóa, phát ban và một số phản ứng hiếm nhưng nghiêm trọng như rối loạn huyết học, hội chứng Stevens–Johnson hoặc DRESS. Người bệnh không được tự dùng, tự tăng liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: thuốc chống động kinh, dẫn xuất succinimid.
  • Chỉ định chính: kiểm soát động kinh cơn vắng; NICE khuyến nghị là điều trị hàng đầu cho cơn vắng đơn thuần.
  • Đường dùng: đường uống.
  • Dạng phổ biến: viên nang 250 mg và dung dịch uống 250 mg/5 mL.
  • Tác dụng phụ thường gặp: buồn nôn, đau bụng, giảm cảm giác ngon miệng, đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ và mất điều hòa.
  • Cảnh báo quan trọng: rối loạn tạo máu, SJS/TEN, DRESS, lupus, ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
  • Lưu ý: không tự ngừng thuốc vì có thể làm cơn động kinh tái phát hoặc xuất hiện trạng thái động kinh.

Hoạt chất Ethosuximid là gì?

Ethosuximid là thuốc chống động kinh đường uống có tác dụng tương đối chọn lọc đối với động kinh cơn vắng. Thuốc làm giảm hoạt động điện đồng bộ bất thường trong mạng lưới đồi thị – vỏ não liên quan đến kiểu phóng điện gai–sóng khoảng 3 Hz.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ethosuximid

INN Ethosuximide

CAS 77-67-8 Công thức C7H11NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ethosuximid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ethosuximide

Tên IUPAC

3-ethyl-3-methylpyrrolidine-2,5-dione

Tên hóa học khác

2,5-Pyrrolidinedione, 3-ethyl-3-methyl-, (+-)-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Alpha-ethyl-alpha-methylsuccinimide; 3-ethyl-3-methylpyrrolidine-2,5-dione; CAS 77-67-8.

Tên viết tắt

ESM

Tên Latinh / tên dược điển

Ethosuximidum

Tên USAN

ethosuximide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

77-67-8

UNII

5SEH9X1D1D

PubChem CID

3291

RxNorm CUI

4135

Công thức phân tử

C7H11NO2

Dược động học của Ethosuximid

Ethosuximid được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống. Thuốc hầu như không liên kết với protein huyết tương, có thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,7 L/kg và đạt nồng độ tương tự trong huyết tương, dịch não tủy và nước bọt. Thuốc được chuyển hóa mạnh ở gan; khoảng 10–20% liều được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu. Trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng 8–10 ngày.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ethosuximid được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Sau liều uống đơn, nồng độ đỉnh thường xuất hiện sau khoảng 1–4 giờ trong một số nghiên cứu, nhưng có thể dao động đến 7 giờ tùy dạng thuốc và người bệnh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống được báo cáo trên 90%; SmPC mô tả thuốc được hấp thu gần như hoàn toàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Thuốc phân bố rộng, hầu như không gắn với protein huyết tương và có thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,7 L/kg. Ethosuximid đi qua nhau thai và được bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Khoảng 80% ethosuximid được chuyển hóa tại gan qua phản ứng oxy hóa thành các chất chuyển hóa được cho là không còn hoạt tính; CYP3A4 được xem là một enzym tham gia quan trọng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 10–20% liều ethosuximid được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu; phần còn lại chủ yếu ở dạng chất chuyển hóa và chất liên hợp glucuronid.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thay đổi theo tuổi. SmPC ghi nhận khoảng 38,3–66,6 giờ ở người lớn và khoảng 24,8–41,7 giờ ở trẻ em, tùy dạng thuốc và quần thể nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Trẻ em thường có thời gian bán thải ngắn hơn người lớn.
  • Suy gan hoặc suy thận có thể làm thay đổi chuyển hóa hoặc thải trừ thuốc.
  • Carbamazepine, primidone, phenobarbital và lamotrigine có thể làm giảm nồng độ ethosuximid.
  • Isoniazid có thể làm tăng nồng độ ethosuximid.
  • Acid valproic đã được báo cáo có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ ethosuximid.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ethosuximid

Ethosuximid thuộc nhóm thuốc chống động kinh dẫn xuất succinimid. So với nhiều thuốc chống động kinh phổ rộng, ethosuximid được sử dụng chủ yếu cho cơn vắng và không phải lựa chọn thích hợp để kiểm soát tất cả các loại cơn động kinh.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế đầy đủ của ethosuximid chưa được xác định hoàn toàn. Tác dụng chống cơn vắng được cho là liên quan đến giảm dòng calci ngưỡng thấp type T tại neuron đồi thị, qua đó làm gián đoạn dao động bất thường trong mạng lưới đồi thị – vỏ não. Nhãn thuốc cũng mô tả thuốc làm giảm hoạt động gai–sóng 3 Hz đặc trưng của cơn vắng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ethosuximid làm giảm tần suất cơn động kinh dạng vắng và ức chế kiểu phóng điện gai–sóng trên điện não đồ. Thuốc có tác dụng hạn chế đối với cơn co cứng–co giật toàn thể và có thể không kiểm soát được các loại cơn khác nếu sử dụng đơn trị liệu.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ethosuximid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ethosuximid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ethosuximid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Trimethoprim

Trimethoprim có thể gây thiếu folate ở bệnh nhân dễ thiếu folate đang dùng thuốc chống co giật; nguy cơ không nhất thiết đồng đều cho mọi thuốc trong nhóm.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực học có điều kiện do giảm dự trữ folate trên nền tác dụng kháng folate của trimethoprim.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ thiếu máu hồng cầu khổng lồ hoặc các giảm dòng tế bào máu, đặc biệt khi điều trị kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ thiếu folate.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Đánh giá nguy cơ folate và theo dõi huyết học ở bệnh nhân nguy cơ; không suy rộng mức độ tương tác giống nhau cho mọi thuốc chống co giật.

CBC, biểu hiện thiếu máu, viêm lưỡi/loét miệng và folate khi có chỉ định.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC/SmPC] | Trimethoprim 50 mg/5 ml Suspension — SmPC | Section 4.5 Drug interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/4566/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Chlorpromazine có thể hạ ngưỡng co giật và làm thay đổi đáp ứng với thuốc chống co giật.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: hạ ngưỡng co giật; một số tương tác dược động học riêng biệt có thể xảy ra tùy hoạt chất.

Ảnh hưởng:

Tăng nguy cơ co giật hoặc thay đổi kiểm soát động kinh.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động giảm liều thuốc chống co giật; đánh giá từng hoạt chất và chỉnh theo đáp ứng/nồng độ khi có chỉ định.

Tần suất co giật, dấu hiệu độc tính và nồng độ thuốc chống co giật khi có khoảng điều trị hẹp.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Ethosuximid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *