Etidronat dinatri

Etidronat dinatri, tên tiếng Anh là etidronate disodium, là một bisphosphonat thế hệ đầu không chứa nitơ, tác động chủ yếu tại mô xương. Thuốc gắn với bề mặt calci phosphat và tinh thể hydroxyapatit, từ đó làm giảm quá trình tiêu xương; ở liều cao hoặc dùng kéo dài, thuốc cũng có thể ức chế khoáng hóa xương. Nhãn Didronel của FDA ghi nhận etidronat đường uống để điều trị bệnh xương Paget có triệu chứng và dự phòng hoặc điều trị cốt hóa lạc chỗ sau thay khớp háng toàn phần hoặc tổn thương tủy sống. Nhãn này không phê duyệt thuốc cho điều trị loãng xương.

Etidronat có sinh khả dụng đường uống rất thấp và dễ bị giảm hấp thu bởi thức ăn, sữa, calci, sắt, magnesi, nhôm và thuốc kháng acid. Thuốc phải được sử dụng theo đơn, đúng thời gian quy định và không được tự tăng liều hoặc kéo dài điều trị vì có nguy cơ nhuyễn xương, gãy xương, tổn thương thực quản và hoại tử xương hàm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: bisphosphonat không chứa nitơ, thuốc tác động lên cấu trúc và quá trình khoáng hóa xương.
  • Chỉ định theo nhãn FDA: bệnh xương Paget có triệu chứng; dự phòng và điều trị cốt hóa lạc chỗ sau thay khớp háng toàn phần hoặc tổn thương tủy sống.
  • Etidronat không được FDA phê duyệt để điều trị loãng xương.
  • Sinh khả dụng đường uống khoảng 3%; thức ăn và các ion kim loại làm giảm hấp thu đáng kể.
  • Cách uống: dùng với một cốc nước đầy, không nằm ngay sau khi uống và cách thức ăn, sữa, khoáng chất hoặc thuốc kháng acid ít nhất 2 giờ.
  • Nguy cơ quan trọng: viêm hoặc loét thực quản, nhuyễn xương, gãy xương, hoại tử xương hàm, đau cơ xương nghiêm trọng và rối loạn huyết học hiếm gặp.

Hoạt chất Etidronat dinatri là gì?

Etidronat dinatri là một bisphosphonat thế hệ đầu có cấu trúc tương tự pyrophosphat. Thuốc tập trung chủ yếu tại xương, làm giảm tiêu xương và làm chậm quá trình quay vòng xương bất thường. Khác với các bisphosphonat chứa nitơ có hiệu lực cao hơn, etidronat còn có thể ức chế khoáng hóa xương khi dùng liều cao hoặc kéo dài.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Etidronat dinatri

INN Etidronate disodium

CAS 29329-71-3 Công thức C2H6Na2O7P2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Etidronat dinatri

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Etidronate disodium

Tên chung quốc tế sửa đổi (INNM)

Etidronate disodium

Tên IUPAC

disodium;hydroxy-[1-hydroxy-1-[hydroxy(oxido)phosphoryl]ethyl]phosphinate

Tên hóa học khác

Phosphonic acid, (1-hydroxyethylidene)bis-, disodium salt | Disodium 1-Hydroxyethylene Diphosphonate | Disodium (1-hydroxyethylidene)diphosphonate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Disodium etidronate; etidronic acid disodium salt; disodium 1-hydroxyethylidene diphosphonate; EHDP disodium; HEDP disodium.

Tên viết tắt

EHDP

Tên Latinh / tên dược điển

Dinatrii etidronas

Tên USAN

etidronate disodium

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

29329-71-3

UNII

M16PXG993G

PubChem CID

23894

RxNorm CUI

9872

Công thức phân tử

C2H6Na2O7P2

Dược động học của Etidronat dinatri

Sau khi uống, chỉ khoảng 3% liều etidronat được hấp thu. Thuốc không bị chuyển hóa. Trong vòng 24 giờ, khoảng một nửa lượng thuốc đã hấp thu được đào thải qua nước tiểu; phần còn lại phân bố vào xương và được giải phóng chậm. Phần thuốc không hấp thu được thải nguyên dạng qua phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Etidronat được hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Thức ăn, đặc biệt là sữa và thực phẩm giàu calci, cùng các chế phẩm chứa calci, sắt, magnesi hoặc nhôm có thể liên kết với thuốc và làm giảm hấp thu. Vì vậy, các chất này phải được dùng cách etidronat ít nhất 2 giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống xấp xỉ 3% trong điều kiện được mô tả ở nhãn FDA.

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng một nửa lượng etidronat đã hấp thu được phân bố vào các khoang xương. Thuốc gắn vào bề mặt calci phosphat và hydroxyapatit, sau đó được giải phóng chậm trong quá trình tái cấu trúc xương. Dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy etidronat không đi qua hàng rào máu não.

Tỷ lệ liên kết protein huyết tương và thể tích phân bố biểu kiến ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Etidronat dinatri không bị chuyển hóa và được đào thải dưới dạng không đổi.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng một nửa lượng thuốc đã hấp thu được bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ. Phần còn lại lưu giữ ở xương và được đào thải chậm. Lượng thuốc không hấp thu được thải nguyên dạng trong phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 1–6 giờ ở người có chức năng thận bình thường. Thời gian lưu tại xương dài hơn nhiều; nghiên cứu trên động vật ghi nhận thời gian thanh thải khỏi xương có thể tới khoảng 165 ngày, trong khi ở người thay đổi theo loại xương, mức chuyển hóa xương, liều và thời gian điều trị.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có giá trị độ thanh thải toàn thân định lượng được xác minh trong các nhãn chính thức đã tra cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn và sản phẩm từ sữa làm giảm hấp thu.
  • Calci, sắt, magnesi, nhôm, vitamin khoáng chất và thuốc kháng acid làm giảm hấp thu.
  • Suy thận có thể làm giảm đào thải lượng thuốc đã hấp thu.
  • Mức độ quay vòng xương, loại xương, liều và thời gian điều trị có thể ảnh hưởng lượng thuốc tích lũy và thời gian lưu trong xương.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Etidronat dinatri

Etidronat thuộc nhóm bisphosphonat không chứa nitơ. Tác dụng chống tiêu xương xuất hiện ở mức liều thấp hơn mức liều cần để ức chế sự phát triển tinh thể và khoáng hóa. Do khoảng cách giữa tác dụng điều trị và tác dụng ức chế khoáng hóa tương đối hẹp, liều và thời gian điều trị phải được tuân thủ chặt chẽ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Etidronat được hấp phụ hóa học lên bề mặt calci phosphat và tinh thể hydroxyapatit. Thuốc ức chế sự hình thành, phát triển và hòa tan của tinh thể; tác dụng ức chế tiêu tinh thể xuất hiện ở liều thấp hơn tác dụng ức chế phát triển tinh thể.

Trong bệnh Paget, tác dụng này làm chậm quá trình tiêu xương và tạo xương đang diễn ra quá mức. Trong cốt hóa lạc chỗ, thuốc ngăn hoặc làm chậm quá trình kết tụ và khoáng hóa của tổn thương xương chưa trưởng thành; etidronat không làm mất phần xương lạc chỗ đã trưởng thành.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Etidronat làm giảm tốc độ quay vòng xương, giảm hoạt động của hủy cốt bào và tạo cốt bào, đồng thời có thể làm giảm phosphatase kiềm huyết thanh và các dấu ấn tiêu xương ở bệnh Paget. Tác dụng lên quá trình khoáng hóa phụ thuộc liều và thời gian sử dụng; liều cao hoặc điều trị liên tục kéo dài có thể gây tích lũy chất nền xương chưa khoáng hóa và nhuyễn xương.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Etidronat dinatri

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Etidronat dinatri

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Etidronat dinatri

  • Thức ăn và sữa làm giảm hấp thu etidronat.
  • Calci, sắt, magnesi và nhôm tạo phức với thuốc, làm giảm lượng thuốc được hấp thu.
  • Vitamin có khoáng chất, thuốc bổ sung khoáng và thuốc kháng acid phải dùng cách etidronat ít nhất 2 giờ.
  • Đã có báo cáo thời gian prothrombin tăng khi thêm etidronat cho người đang dùng warfarin; cần theo dõi INR hoặc thời gian prothrombin.
  • FDA đã yêu cầu bổ sung cảnh báo về nguy cơ hoại tử xương hàm khi bisphosphonat dùng đồng thời với thuốc ức chế tạo mạch.

Thắc mắc về hoạt chất Etidronat dinatri

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *