Eltrombopag là thuốc uống thuộc nhóm chất chủ vận thụ thể thrombopoietin, giúp kích thích tế bào mẫu tiểu cầu trong tủy xương tăng sản xuất tiểu cầu. Theo nhãn FDA, thuốc được sử dụng trong giảm tiểu cầu miễn dịch dai dẳng hoặc mạn tính khi đáp ứng với corticosteroid, globulin miễn dịch hoặc cắt lách chưa đầy đủ; giảm tiểu cầu liên quan viêm gan C để hỗ trợ điều trị dựa trên interferon; và một số trường hợp thiếu máu bất sản nặng.
Eltrombopag không được dùng nhằm đưa số lượng tiểu cầu về mức bình thường. Liều phải được điều chỉnh theo bệnh lý, tuổi, chức năng gan, nguồn gốc Đông Á hoặc Đông Nam Á và kết quả xét nghiệm tiểu cầu. Thuốc tương tác mạnh với calci, sắt, magnesi, nhôm, kẽm và thức ăn giàu calci nên phải uống cách xa các sản phẩm này. Các nguy cơ quan trọng gồm độc tính gan, huyết khối và biến chứng mất bù gan ở người viêm gan C.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: chất chủ vận thụ thể thrombopoietin dạng phân tử nhỏ, không phải peptide.
- Tác dụng: kích thích tăng sinh và biệt hóa tế bào mẫu tiểu cầu, qua đó làm tăng sản xuất tiểu cầu.
- Chỉ định chính: ITP dai dẳng hoặc mạn, giảm tiểu cầu liên quan viêm gan C trong phác đồ interferon và thiếu máu bất sản nặng theo điều kiện của từng nhãn.
- Không dùng để bình thường hóa tiểu cầu: mục tiêu là đạt mức tiểu cầu đủ giảm nguy cơ chảy máu.
- Cách uống: không cùng thức ăn hoặc dùng với bữa ăn chứa không quá 50 mg calci; uống trước sản phẩm chứa đa cation ít nhất 2 giờ hoặc sau ít nhất 4 giờ.
- Cảnh báo nổi bật: độc tính gan, huyết khối, mất bù gan, đục thủy tinh thể và nguy cơ bất lợi ở hội chứng loạn sản tủy.
Hoạt chất Eltrombopag là gì?
Eltrombopag là thuốc kích thích tạo tiểu cầu đường uống. Thuốc hoạt hóa thụ thể thrombopoietin c-Mpl trên tế bào tiền thân tạo máu, giúp tăng sinh và biệt hóa tế bào mẫu tiểu cầu trong tủy xương.
Eltrombopag
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Eltrombopag |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Eltrombopag |
| Tên IUPAC | 3-[3-[[2-(3,4-dimethylphenyl)-5-methyl-3-oxo-1H-pyrazol-4-yl]diazenyl]-2-hydroxyphenyl]benzoic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Eltrombopag olamine; Eltrombopag olamin; Eltrombopag free acid. Dạng thuốc thương mại thường chứa muối eltrombopag olamine với hàm lượng quy đổi tương đương eltrombopag dạng acid tự do. |
| Tên viết tắt | EPAG |
| Tên Latinh / tên dược điển | Eltrombopagum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 496775-61-2 |
|---|---|
| UNII | S56D65XJ9G |
| PubChem CID | 9846180 |
| RxNorm CUI | 711942 |
| Công thức phân tử | C25H22N4O4 |
Dược động học của Eltrombopag
Eltrombopag đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–6 giờ. Trạng thái ổn định đạt sau khoảng một tuần dùng mỗi ngày. Thuốc gắn protein huyết tương trên 99%, được chuyển hóa rộng rãi và thải trừ chủ yếu qua phân. Hỗn dịch uống tạo mức phơi nhiễm cao hơn khoảng 22% so với viên nén.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh xuất hiện sau 2–6 giờ. Bữa ăn giàu calci có thể làm giảm đáng kể AUC và nồng độ đỉnh của thuốc; bữa ăn chứa không quá 50 mg calci không ảnh hưởng đáng kể đến mức phơi nhiễm.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối chưa được xác định đầy đủ. Nhãn FDA ước tính ít nhất 52% vật chất liên quan thuốc được hấp thu sau một liều dung dịch uống 75 mg. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Eltrombopag gắn trên 99% với protein huyết tương. Nồng độ trong tế bào máu bằng khoảng 50–79% nồng độ huyết tương. Thuốc là cơ chất của BCRP nhưng không phải cơ chất của P-glycoprotein hoặc OATP1B1.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Eltrombopag được chuyển hóa qua phản ứng phân cắt, oxy hóa và liên hợp với acid glucuronic, glutathione hoặc cysteine. CYP1A2 và CYP2C8 tham gia chuyển hóa oxy hóa; UGT1A1 và UGT1A3 tham gia glucuronid hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 59% liều được tìm thấy trong phân và 31% trong nước tiểu. Khoảng 20% liều được thải nguyên dạng trong phân; không phát hiện eltrombopag nguyên dạng trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Khoảng 21–32 giờ ở người khỏe mạnh và 26–35 giờ ở người mắc ITP. Thời gian bán thải có thể kéo dài rõ rệt ở người suy gan. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Người có nguồn gốc Đông Á hoặc Đông Nam Á có mức phơi nhiễm eltrombopag cao hơn khoảng 50–55% so với người không phải châu Á.
- Suy gan làm tăng AUC và kéo dài thời gian bán thải.
- Dạng hỗn dịch uống tạo AUC cao hơn viên nén.
- Calci và các cation đa hóa trị làm giảm hấp thu.
- Người mắc ITP, viêm gan C hoặc thiếu máu bất sản nặng có mức phơi nhiễm khác người khỏe mạnh.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Eltrombopag
Eltrombopag thuộc nhóm TPO receptor agonist dạng phân tử nhỏ. Thuốc gắn vào vị trí xuyên màng của thụ thể TPO, khác vị trí gắn của thrombopoietin nội sinh, nên có thể kích hoạt quá trình tạo tiểu cầu mà không cạnh tranh trực tiếp với hormon tự nhiên.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Eltrombopag tương tác với vùng xuyên màng của thụ thể thrombopoietin ở người, khởi động các đường truyền tín hiệu làm tăng sinh và biệt hóa megakaryocyte từ tế bào tiền thân tủy xương. Kết quả là tăng sản xuất tiểu cầu.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Số lượng tiểu cầu tăng phụ thuộc liều khi dùng hằng ngày, thường đạt mức tăng tối đa sau khoảng hai tuần. Tiểu cầu có xu hướng trở về mức ban đầu trong khoảng hai tuần sau khi ngừng thuốc. Liều tới 150 mg/ngày trong nghiên cứu ngắn hạn không gây kéo dài QT/QTc có ý nghĩa.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Eltrombopag
Theo nhãn FDA:
- ITP dai dẳng hoặc mạn ở người lớn và trẻ từ 1 tuổi có đáp ứng chưa đầy đủ với corticosteroid, globulin miễn dịch hoặc cắt lách.
- Giảm tiểu cầu ở người viêm gan C mạn để cho phép bắt đầu và duy trì phác đồ điều trị dựa trên interferon.
- Điều trị bước đầu thiếu máu bất sản nặng ở người lớn và trẻ từ 2 tuổi, phối hợp liệu pháp ức chế miễn dịch tiêu chuẩn.
- Thiếu máu bất sản nặng đáp ứng chưa đầy đủ với liệu pháp ức chế miễn dịch.
Thuốc chỉ nên dùng trong ITP khi mức giảm tiểu cầu và tình trạng lâm sàng làm tăng nguy cơ chảy máu; không dùng nhằm bình thường hóa tiểu cầu.
Hướng dẫn ASH xem các chất chủ vận thụ thể TPO như eltrombopag là một lựa chọn điều trị hàng hai ở một số người lớn mắc ITP kéo dài, phụ thuộc hoặc không đáp ứng corticosteroid.
Eltrombopag đang được nghiên cứu trong giảm tiểu cầu do hóa trị, giảm tế bào máu sau ghép và một số hội chứng suy tủy khác. Các ứng dụng này không mặc nhiên là chỉ định được phê duyệt.
Eltrombopag không được FDA chỉ định cho hội chứng loạn sản tủy. Một nghiên cứu phối hợp với azacitidine ở MDS nguy cơ trung bình đến cao ghi nhận tăng nguy cơ tử vong và tiến triển thành bệnh bạch cầu tủy cấp.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn FDA, liều phải được điều chỉnh bằng xét nghiệm tiểu cầu và chức năng gan:
ITP dai dẳng hoặc mạn
- Người lớn và trẻ từ 6 tuổi: khởi đầu 50 mg một lần/ngày.
- Người có nguồn gốc Đông Á hoặc Đông Nam Á: khởi đầu 25 mg một lần/ngày.
- Người ITP có suy gan Child-Pugh A, B hoặc C: khởi đầu 25 mg một lần/ngày.
- Vừa có nguồn gốc Đông/Đông Nam Á vừa suy gan: có thể cân nhắc khởi đầu 12,5 mg/ngày.
- Trẻ 1–5 tuổi: khởi đầu 25 mg một lần/ngày.
- Liều tối đa: 75 mg/ngày.
Giảm tiểu cầu liên quan viêm gan C
- Khởi đầu 25 mg một lần/ngày.
- Có thể chỉnh từng bước 25 mg theo tiểu cầu.
- Liều tối đa: 100 mg/ngày.
Thiếu máu bất sản nặng điều trị bước đầu, phối hợp ức chế miễn dịch
- Từ 12 tuổi: 150 mg một lần/ngày trong 6 tháng.
- Trẻ 6–11 tuổi: 75 mg một lần/ngày trong 6 tháng.
- Trẻ 2–5 tuổi: 2,5 mg/kg một lần/ngày trong 6 tháng.
- Người có nguồn gốc Đông/Đông Nam Á hoặc suy gan: giảm liều khởi đầu 50%.
Thiếu máu bất sản nặng không đáp ứng đủ ức chế miễn dịch
- Khởi đầu 50 mg một lần/ngày.
- Người có nguồn gốc Đông/Đông Nam Á hoặc suy gan: khởi đầu 25 mg/ngày.
- Có thể tăng từng bước 50 mg sau mỗi hai tuần; tối đa 150 mg/ngày.
Đây là liều từ nhãn tham khảo, không phải hướng dẫn tự sử dụng. Không tự tính liều, tăng liều hoặc thay đổi phác đồ.
- Uống khi không ăn hoặc cùng bữa ăn chứa không quá 50 mg calci.
- Uống ít nhất 2 giờ trước hoặc 4 giờ sau thuốc kháng acid, sản phẩm sữa, thức ăn giàu calci hay chế phẩm chứa sắt, calci, nhôm, magnesi, selen hoặc kẽm.
- Không bẻ, nhai hoặc nghiền viên nén để trộn với thức ăn hay chất lỏng.
- Hỗn dịch chỉ pha với nước, không dùng nước nóng.
- Dùng hỗn dịch ngay sau pha và bỏ phần không dùng trong vòng 30 phút.
- Không dùng nhiều hơn một liều trong 24 giờ.
- Không tự chuyển đổi viên nén và hỗn dịch vì mức phơi nhiễm có thể khác nhau.
- Công thức máu và tiểu cầu hằng tuần đến khi ổn định, sau đó thường theo dõi hằng tháng.
- Xét nghiệm ALT, AST và bilirubin trước điều trị, mỗi hai tuần trong giai đoạn chỉnh liều và hằng tháng sau khi ổn định.
- Theo dõi dấu hiệu chảy máu và huyết khối.
- Khám mắt trước điều trị và định kỳ do nguy cơ đục thủy tinh thể.
- Người thiếu máu bất sản nặng có thể cần đánh giá tủy xương và bất thường di truyền tế bào theo kế hoạch chuyên khoa.
- Sau khi ngừng thuốc, tiếp tục theo dõi tiểu cầu hằng tuần ít nhất bốn tuần trong ITP.
- Thông báo cho phòng xét nghiệm vì eltrombopag có thể gây nhiễu một số phương pháp đo bilirubin và creatinine.
Cảnh báo và lưu ý về Eltrombopag
Nhãn FDA không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối. Nhãn EMA chống chỉ định ở người quá mẫn với eltrombopag hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Cần áp dụng theo nhãn thuốc được cấp phép tại nơi sử dụng.
Tác dụng không mong muốn thay đổi theo chỉ định, có thể gồm:
- Đau đầu, chóng mặt.
- Buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng.
- Mệt mỏi.
- Sốt.
- Ho, đau họng hoặc nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.
- Đau khớp, đau chi, co thắt cơ.
- Phát ban.
- Tăng ALT, AST hoặc bilirubin.
- Thiếu máu.
- Đục thủy tinh thể.
- Tổn thương gan nặng, có thể đe dọa tính mạng.
- Mất bù gan ở người viêm gan C dùng đồng thời interferon và ribavirin.
- Huyết khối tĩnh mạch hoặc động mạch, bao gồm huyết khối tĩnh mạch cửa, huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
- Tăng nguy cơ tử vong và tiến triển thành AML khi sử dụng không phù hợp ở MDS.
- Bất thường di truyền tế bào ở một số người thiếu máu bất sản nặng.
- Đục thủy tinh thể.
- Giảm tiểu cầu và tăng nguy cơ chảy máu sau khi ngừng thuốc.
Cần được đánh giá khẩn cấp khi có vàng da, nước tiểu sẫm, đau vùng gan, khó thở, đau ngực, sưng đau một chân, yếu liệt đột ngột, rối loạn thị lực hoặc chảy máu không kiểm soát.
- Không dùng thuốc nhằm đưa tiểu cầu về mức bình thường.
- Thận trọng ở người có tiền sử huyết khối, bệnh gan mạn, hội chứng kháng phospholipid hoặc yếu tố nguy cơ huyết khối.
- Người viêm gan C có albumin thấp hoặc MELD từ 10 trở lên có nguy cơ mất bù gan cao hơn khi phối hợp interferon và ribavirin.
- Không sử dụng cho MDS ngoài nghiên cứu chuyên môn phù hợp.
- Theo dõi chức năng gan thường xuyên.
- Theo dõi đục thủy tinh thể.
- Tiểu cầu thường giảm lại sau khi ngừng thuốc; không tự ngừng điều trị.
- Chỉ bắt đầu và điều chỉnh thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa.
Quá liều có thể làm tiểu cầu tăng quá mức và gây huyết khối. Một trường hợp uống 5.000 mg ghi nhận tiểu cầu tăng rất cao, phát ban, nhịp tim chậm, tăng men gan và mệt mỏi.
Xử trí gồm:
- Đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu.
- Theo dõi sát tiểu cầu, chức năng gan và biến chứng huyết khối.
- Có thể cân nhắc chế phẩm chứa calci, nhôm hoặc magnesi đường uống để tạo phức và hạn chế hấp thu dưới chỉ định chuyên môn.
- Thẩm tách máu ít có khả năng hiệu quả vì thuốc gắn protein rất cao và không thải trừ đáng kể qua thận.
Không tự gây nôn hoặc tự xử trí quá liều tại nhà.
Viên nén Promacta được bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động 15–30°C và giữ trong chai gốc. Hỗn dịch phải được dùng ngay sau pha và bỏ nếu không sử dụng trong vòng 30 phút. Điều kiện cụ thể có thể khác theo sản phẩm; ưu tiên hướng dẫn trên bao bì được cấp phép.
Đối tượng đặc biệt
- ITP: hiệu quả và an toàn được thiết lập ở trẻ từ 1 tuổi; chưa thiết lập ở trẻ dưới 1 tuổi.
- Thiếu máu bất sản nặng điều trị bước đầu: FDA phê duyệt từ 2 tuổi khi phối hợp h-ATG và cyclosporine.
- Giảm tiểu cầu liên quan viêm gan C: chưa thiết lập hiệu quả và an toàn ở trẻ em.
- Thiếu máu bất sản nặng không đáp ứng điều trị: dữ liệu nhi khoa còn hạn chế và khác nhau giữa nhãn FDA và EMA.
Liều trẻ em phụ thuộc tuổi, cân nặng, nguồn gốc dân tộc, chức năng gan và chỉ định; không được tự áp dụng.
Dữ liệu ở người từ 65 tuổi trở lên còn hạn chế trong một số nghiên cứu. Không ghi nhận khác biệt nhất quán về hiệu quả hoặc an toàn, nhưng cần thận trọng do bệnh gan, bệnh thận, nguy cơ huyết khối và sử dụng nhiều thuốc đồng thời.
Dữ liệu ở người mang thai chưa đủ để xác định nguy cơ dị tật, sảy thai hoặc biến cố bất lợi cho mẹ và thai. Nghiên cứu động vật ghi nhận chết phôi và giảm cân nặng thai ở mức phơi nhiễm gây độc cho mẹ. EMA không khuyến nghị sử dụng trong thai kỳ.
Phụ nữ có khả năng mang thai nên sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất 7 ngày sau liều cuối. Không tự ngừng hoặc tiếp tục thuốc khi phát hiện mang thai; cần được bác sĩ huyết học và sản khoa đánh giá.
FDA không khuyến nghị cho con bú trong thời gian điều trị do nguy cơ phản ứng nghiêm trọng ở trẻ. LactMed cho biết dữ liệu còn rất ít và ghi nhận một trẻ có tăng tiểu cầu kéo dài có thể liên quan đến thuốc trong sữa; nếu sử dụng trong hoàn cảnh đặc biệt cần theo dõi huyết học của trẻ. LactMed ước tính thuốc được thải khỏi cơ thể mẹ khoảng 8 ngày sau liều cuối dựa trên thời gian bán thải.
- ITP có suy gan Child-Pugh A, B hoặc C: khởi đầu 25 mg/ngày; nếu đồng thời thuộc nhóm Đông Á hoặc Đông Nam Á có thể cân nhắc 12,5 mg/ngày.
- Thiếu máu bất sản nặng điều trị bước đầu: giảm 50% liều khởi đầu.
- Thiếu máu bất sản nặng không đáp ứng điều trị: khởi đầu 25 mg/ngày.
- Viêm gan C mạn: nhãn FDA không khuyến nghị giảm liều khởi đầu chỉ dựa trên suy gan, nhưng phải theo dõi nguy cơ mất bù và độc tính gan.
Suy gan làm tăng mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian bán thải; việc chỉnh liều phải do bác sĩ thực hiện.
Sau một liều 50 mg, AUC toàn phần thấp hơn ở người suy thận so với người khỏe mạnh, nhưng mức phơi nhiễm thuốc tự do có hoạt tính chưa được đánh giá. Nhãn FDA không đưa ra phác đồ giảm liều chuẩn theo độ thanh thải creatinine. Cần dùng thận trọng, theo dõi chức năng thận và không diễn giải creatinine đơn độc nếu nghi ngờ thuốc gây nhiễu xét nghiệm.
Eltrombopag nhìn chung ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, chóng mặt hoặc giảm tỉnh táo có thể xảy ra; người có các triệu chứng này không nên lái xe hoặc thực hiện công việc nguy hiểm.
Tương tác thuốc của Eltrombopag
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Ubrogepant
Eltrombopag có thể tăng phơi nhiễm ubrogepant do ức chế BCRP/P-gp. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế các chất vận chuyển BCRP/P-gp ở ruột có thể làm tăng hấp thu ubrogepant. Ảnh hưởng: Chưa có định lượng lâm sàng trực tiếp cho cặp này trong nhãn; tăng phơi nhiễm được dự đoán. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng liều đầu ubrogepant 50 mg; nếu cần, liều thứ hai 50 mg sau ít nhất 2 giờ. | Theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và quá mẫn. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Eltrombopag
Eltrombopag là thuốc uống kích thích thụ thể thrombopoietin, giúp tủy xương tăng sản xuất tiểu cầu. Thuốc được dùng trong một số trường hợp ITP, giảm tiểu cầu liên quan viêm gan C và thiếu máu bất sản nặng.
Calci, sắt, magnesi, nhôm, kẽm và các cation đa hóa trị khác tạo phức với eltrombopag trong đường tiêu hóa, làm giảm hấp thu. Thuốc phải được uống ít nhất 2 giờ trước hoặc 4 giờ sau các sản phẩm này.
Mục tiêu điều trị không phải bình thường hóa tiểu cầu. Bác sĩ sử dụng liều thấp nhất giúp duy trì mức tiểu cầu đủ giảm nguy cơ chảy máu; tăng tiểu cầu quá mức có thể làm tăng nguy cơ huyết khối.
Trong ITP, tiểu cầu thường bắt đầu tăng trong khoảng 1–2 tuần và có thể trở về mức ban đầu trong khoảng 1–2 tuần sau khi ngừng thuốc. Đáp ứng ở thiếu máu bất sản nặng có thể cần nhiều tuần, thậm chí tới khoảng 16 tuần ở trường hợp kháng trị.
Không. Tiểu cầu có thể giảm trở lại sau khi ngừng, làm tăng nguy cơ chảy máu. Việc giảm liều, tạm ngừng hoặc kết thúc điều trị phải dựa trên xét nghiệm tiểu cầu, chức năng gan và chỉ định của bác sĩ.

