Entacapone

Entacapone là thuốc ức chế chọn lọc và thuận nghịch enzym catechol-O-methyltransferase, thường được phối hợp với levodopa/carbidopa hoặc levodopa/benserazide ở người lớn mắc bệnh Parkinson có hiện tượng tác dụng của levodopa giảm dần trước liều kế tiếp. Thuốc làm chậm chuyển hóa levodopa ở ngoại vi, giúp nồng độ levodopa trong huyết tương duy trì ổn định hơn, kéo dài thời gian kiểm soát triệu chứng và giảm thời gian OFF.

Entacapone không có tác dụng điều trị Parkinson đáng kể khi dùng đơn độc. Liều thông thường là 200 mg cùng từng liều levodopa, nhưng giới hạn liều hằng ngày khác nhau giữa nhãn Hoa Kỳ và châu Âu. Khi bắt đầu thuốc, bác sĩ thường phải điều chỉnh levodopa vì loạn động, buồn nôn, hạ huyết áp hoặc ảo giác có thể tăng lên. Các cảnh báo quan trọng khác gồm buồn ngủ đột ngột, tiêu chảy kéo dài hoặc viêm đại tràng, rối loạn kiểm soát xung động, tiêu cơ vân và hội chứng giống an thần kinh ác tính khi ngừng thuốc đột ngột.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: thuốc chống Parkinson, chất ức chế COMT tác dụng chủ yếu ở ngoại vi.
  • Vai trò: dùng bổ trợ cho levodopa khi xuất hiện dao động vận động hoặc hiện tượng hết liều.
  • Không dùng đơn độc: Entacapone không có tác dụng chống Parkinson độc lập đáng kể.
  • Liều thường dùng: 200 mg cùng mỗi liều levodopa; tối đa theo nhãn Hoa Kỳ là 1.600 mg/ngày, trong khi nhãn EMA cho phép tối đa 2.000 mg/ngày.
  • Tác dụng phụ thường gặp: loạn động, tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng và nước tiểu chuyển màu nâu đỏ hoặc cam nâu.
  • Cảnh báo quan trọng: buồn ngủ đột ngột, hạ huyết áp tư thế, ảo giác, viêm đại tràng, tiêu cơ vân và hội chứng giống an thần kinh ác tính.

Hoạt chất Entacapone là gì?

Entacapone là thuốc ức chế enzym COMT tác dụng chủ yếu ở ngoại vi. Thuốc làm chậm quá trình chuyển levodopa thành 3-O-methyldopa, giúp levodopa tồn tại lâu hơn trong tuần hoàn và duy trì tác dụng điều trị Parkinson giữa các liều.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Entacapone

CAS 130929-57-6 Công thức C14H15N3O5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Entacapone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Entacapone

Tên IUPAC

(E)-2-cyano-3-(3,4-dihydroxy-5-nitrophenyl)-N,N-diethylprop-2-enamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học: (E)-2-cyano-3-(3,4-dihydroxy-5-nitrophenyl)-N,N-diethyl-2-propenamide; còn được mô tả là một hợp chất có cấu trúc nitrocatechol.

Tên viết tắt

ENT

Tên Latinh / tên dược điển

Entacaponum

Tên USAN

entacapone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

130929-57-6

UNII

4975G9NM6T

PubChem CID

5281081

RxNorm CUI

60307

Công thức phân tử

C14H15N3O5

Dược động học của Entacapone

Entacapone được hấp thu nhanh nhưng có chuyển hóa bước đầu mạnh. Sinh khả dụng đường uống khoảng 35%, nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng một giờ. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 98%, có thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 20 lít và được chuyển hóa gần như hoàn toàn trước khi đào thải. Quá trình thải trừ diễn ra hai pha và thuốc không tích lũy đáng kể khi dùng lặp lại theo lịch phối hợp levodopa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Entacapone được hấp thu nhanh, với thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng một giờ sau liều 200 mg. Mức hấp thu có sự biến thiên đáng kể giữa các lần dùng và giữa những người bệnh. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến dược động học của thuốc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống khoảng 35% do Entacapone chịu chuyển hóa bước đầu đáng kể.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 20 lít. Entacapone gắn khoảng 98% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin, nên không phân bố rộng vào các mô. Dữ liệu cho thấy thuốc đi vào hệ thần kinh trung ương ở mức tối thiểu và tác dụng ở người chủ yếu là ức chế COMT ngoại vi.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Entacapone được chuyển hóa gần như hoàn toàn. Con đường chính gồm đồng phân hóa từ dạng trans có hoạt tính thành đồng phân cis, sau đó Entacapone và đồng phân cis được liên hợp glucuronid. Chất liên hợp glucuronid được xem là không còn hoạt tính đáng kể.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Theo nhãn Hoa Kỳ, khoảng 90% hoạt tính phóng xạ của liều được tìm thấy trong phân và khoảng 10% trong nước tiểu; chỉ khoảng 0,2% liều được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu. EMA ước tính khoảng 80–90% liều thải qua phân và 10–20% qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng liên hợp glucuronid.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thải trừ diễn ra hai pha:

  • Pha beta có thời gian bán thải khoảng 0,4–0,7 giờ; EMA mô tả khoảng 30 phút.
  • Pha cuối có thời gian bán thải khoảng 2,4 giờ và chỉ chiếm khoảng 10% tổng mức phơi nhiễm.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân sau khi dùng đường tĩnh mạch khoảng 800–850 mL/phút.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy gan nhẹ hoặc trung bình làm tăng khoảng hai lần AUC và nồng độ đỉnh của Entacapone.
  • Suy thận mức trung bình hoặc nặng không gây thay đổi quan trọng về dược động học trong nghiên cứu liều đơn.
  • Tuổi không ảnh hưởng đáng kể đến dược động học.
  • Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến hấp thu.
  • Tắc nghẽn đường mật có thể ảnh hưởng đào thải vì thuốc được thải chủ yếu qua chuyển hóa và mật.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Entacapone

Entacapone thuộc nhóm thuốc điều biến dopaminergic gián tiếp. Thuốc không kích thích trực tiếp thụ thể dopamine và không cung cấp dopamine; tác dụng chống Parkinson xuất hiện thông qua việc tăng và kéo dài mức phơi nhiễm levodopa khi dùng cùng một chất ức chế dopa decarboxylase.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Khi levodopa được phối hợp carbidopa hoặc benserazide, con đường chuyển hóa qua dopa decarboxylase ngoại vi bị ức chế và COMT trở thành một con đường chuyển hóa quan trọng, tạo 3-O-methyldopa. Entacapone ức chế chọn lọc, thuận nghịch COMT ngoại vi, làm giảm 3-O-methyldopa và tạo nồng độ levodopa cao hơn, duy trì lâu hơn trong huyết tương. Nhờ đó, lượng levodopa sẵn có để đi vào não tăng lên.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Một liều Entacapone 200 mg ức chế tối đa trung bình khoảng 65% hoạt tính COMT trong hồng cầu, với hoạt tính trở về mức ban đầu trong khoảng tám giờ. Khi dùng cùng levodopa/carbidopa, thuốc làm tăng AUC của levodopa khoảng 35% và kéo dài thời gian bán thải levodopa từ khoảng 1,3 lên 2,4 giờ. Tác dụng xuất hiện ngay từ liều phối hợp đầu tiên.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Entacapone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Entacapone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Entacapone

  • Thuốc ức chế MAO: không phối hợp với thuốc ức chế không chọn lọc MAO-A/MAO-B. EMA cũng chống chỉ định phối hợp đồng thời thuốc ức chế chọn lọc MAO-A và MAO-B với Entacapone.
  • Selegiline: có thể phối hợp theo nhãn EMA, nhưng liều selegiline không vượt quá 10 mg/ngày.
  • Thuốc chuyển hóa qua COMT: thận trọng với epinephrine, norepinephrine, dopamine, dobutamine, isoproterenol, alpha-methyldopa và apomorphine vì có thể tăng nhịp tim, loạn nhịp hoặc biến động huyết áp.
  • Warfarin: có thể làm tăng INR; cần kiểm tra INR khi bắt đầu hoặc thay đổi liều Entacapone.
  • Sắt: Entacapone có thể tạo phức với sắt trong đường tiêu hóa; dùng cách chế phẩm sắt ít nhất 2–3 giờ.
  • Levodopa và các thuốc dopaminergic: tăng nguy cơ loạn động, buồn nôn, ảo giác và hạ huyết áp; có thể phải chỉnh liều.
  • Thuốc an thần hoặc chất ức chế thần kinh trung ương: có thể làm tăng buồn ngủ.
  • Thận trọng với thuốc ảnh hưởng bài tiết qua mật hoặc glucuronid hóa do đây là con đường đào thải quan trọng của Entacapone.

Thắc mắc về hoạt chất Entacapone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *