Isoniazid

Isoniazid, thường viết tắt là INH, là thuốc kháng mycobacteria được sử dụng trong nhiều phác đồ điều trị và dự phòng bệnh lao. Hoạt chất này ức chế quá trình tổng hợp acid mycolic, một thành phần thiết yếu của thành tế bào Mycobacterium tuberculosis. Với bệnh lao hoạt động, Isoniazid phải được phối hợp với các thuốc chống lao khác; dùng đơn độc có thể nhanh chóng làm xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc. Trong điều trị lao tiềm ẩn, Isoniazid có thể được dùng đơn trị liệu 6–9 tháng hoặc phối hợp trong phác đồ ngắn hơn, tùy hướng dẫn và đặc điểm người bệnh. Nguy cơ đáng chú ý nhất là tổn thương gan, đôi khi nghiêm trọng hoặc tử vong; thuốc cũng có thể gây bệnh lý thần kinh ngoại biên, đặc biệt ở người thiếu dinh dưỡng, đái tháo đường, nghiện rượu hoặc thiếu vitamin B6. Người bệnh phải được bác sĩ đánh giá, kê đơn và theo dõi trong suốt quá trình điều trị.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc chống mycobacteria nhóm hydrazide, mã ATC J04AC01.
  • Ức chế tổng hợp acid mycolic và diệt vi khuẩn lao đang phát triển tích cực.
  • Luôn phối hợp với các thuốc chống lao còn tác dụng; không dùng đơn độc.
  • Có trong các phác đồ 3HP, 3HR, 6H và 9H; CDC ưu tiên phác đồ ngắn chứa rifamycin khi phù hợp.
  • Viêm gan, suy gan, bệnh lý thần kinh ngoại biên, co giật và phản ứng da nghiêm trọng.
  • Đánh giá ít nhất hằng tháng; xét nghiệm chức năng gan ở người có yếu tố nguy cơ hoặc có triệu chứng.
  • Pyridoxine được cân nhắc hoặc khuyến cáo ở người có nguy cơ bệnh lý thần kinh, phụ nữ mang thai và cho con bú.

Hoạt chất Isoniazid là gì?

Isoniazid là thuốc chống lao đặc hiệu, có hoạt tính mạnh đối với Mycobacterium tuberculosis đang phân chia. Thuốc được sử dụng để điều trị bệnh lao khi phối hợp với các thuốc chống lao khác và có thể được sử dụng trong một số phác đồ điều trị lao tiềm ẩn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Isoniazid

CAS 54-85-3 Công thức C6H7N3O

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Isoniazid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Isoniazid

Tên IUPAC

pyridine-4-carbohydrazide

Tên hóa học khác

4-Pyridinecarboxylic acid, hydrazide | Isonicotinic acid hydrazide | Isonicotinoyl hydrazide

Tên khác / tên đồng nghĩa

INH; isonicotinic acid hydrazide; isonicotinyl hydrazine.

Tên viết tắt

INH | H

Tên Latinh / tên dược điển

Isoniazidum

Tên USAN

isoniazid

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

54-85-3

UNII

V83O1VOZ8L

PubChem CID

3767

RxNorm CUI

6038

Công thức phân tử

C6H7N3O

Dược động học của Isoniazid

Isoniazid được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu bằng acetyl hóa; tốc độ chuyển hóa chịu ảnh hưởng của đa hình di truyền NAT2. Các chất chuyển hóa và một phần thuốc không đổi được đào thải chủ yếu qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ đỉnh trong máu thường đạt trong khoảng 1–2 giờ sau khi uống. Thức ăn có thể làm giảm hấp thu; nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn không dùng Isoniazid cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Isoniazid được mô tả là hấp thu dễ dàng và gần như hoàn toàn sau khi uống. Thức ăn làm giảm đáng kể sinh khả dụng, do đó thuốc thường được hướng dẫn dùng khi bụng đói. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối dạng phần trăm trong các nhãn chính thức đã kiểm tra.

Giai đoạn II: Phân bố

Isoniazid phân bố rộng vào các mô, cơ quan và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy, dịch màng phổi và dịch cổ trướng. Thuốc qua nhau thai và bài tiết vào sữa mẹ. SmPC tại Anh mô tả Isoniazid hầu như không gắn với protein trong máu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Isoniazid được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua acetyl hóa, cùng với các phản ứng thủy phân, liên hợp glycine, tạo hydrazone và N-methyl hóa. Acetyl hóa có tính đa hình di truyền, tạo các kiểu hình chuyển hóa nhanh, trung gian hoặc chậm liên quan đến NAT2.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Hai nguồn nhãn có số liệu khác nhau: nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 50–70% liều được bài tiết trong nước tiểu sau 24 giờ, trong khi SmPC tại Anh ghi nhận trên 90%, với khoảng 4–32% ở dạng không đổi. Sự khác biệt có thể liên quan đến phương pháp và tài liệu sản phẩm được sử dụng.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 1,2 giờ ở người acetyl hóa nhanh và khoảng 3,5 giờ ở người acetyl hóa chậm theo SmPC tại Anh. Các nguồn khác có thể ghi nhận khoảng dao động rộng hơn tùy kiểu hình NAT2, tuổi và chức năng cơ quan.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải của Isoniazid thay đổi rõ theo kiểu hình acetyl hóa NAT2; người acetyl hóa nhanh thường loại bỏ thuốc nhanh hơn người acetyl hóa chậm. Giá trị độ thanh thải định lượng chuẩn áp dụng cho mọi đối tượng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ hoặc xử lý Isoniazid gồm:

  • Kiểu gen và kiểu hình acetyl hóa NAT2.
  • Dùng thuốc cùng thức ăn.
  • Chức năng gan và thận.
  • Tuổi, tình trạng dinh dưỡng và bệnh đồng mắc.
  • Thuốc dùng đồng thời có khả năng làm thay đổi chuyển hóa hoặc độ thanh thải.

Người acetyl hóa chậm có thể đạt nồng độ thuốc cao hơn và tăng nguy cơ một số phản ứng độc tính; tuy nhiên, xét nghiệm NAT2 chưa phải yêu cầu thường quy trong mọi hướng dẫn điều trị.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Isoniazid

Isoniazid thuộc nhóm thuốc chống mycobacteria, phân nhóm hydrazide, mã ATC J04AC01. Hoạt chất có tác dụng diệt khuẩn đối với vi khuẩn lao đang phát triển tích cực và chủ yếu kìm khuẩn đối với quần thể vi khuẩn chuyển hóa chậm hoặc bán ngủ.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Isoniazid là tiền thuốc được enzyme catalase–peroxidase KatG của Mycobacterium tuberculosis hoạt hóa. Các sản phẩm hoạt hóa tác động lên hệ enzyme liên quan đến InhA, làm gián đoạn tổng hợp acid mycolic và cấu trúc thành tế bào vi khuẩn. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn đối với trực khuẩn lao đang phát triển tích cực.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Isoniazid có hoạt tính chọn lọc cao với Mycobacterium tuberculosis. Ở nồng độ điều trị, thuốc có tác dụng diệt trực khuẩn lao đang phát triển cả trong và ngoài tế bào. Kháng Isoniazid có thể xuất hiện nhanh khi dùng đơn độc trong bệnh lao hoạt động, liên quan đến các đột biến như katG, inhA, kasA hoặc ahpC.

Do đó, Isoniazid chỉ là một thành phần trong phác đồ phối hợp khi điều trị bệnh lao hoạt động.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Isoniazid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Isoniazid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Isoniazid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Clofazimine

Ở người dùng clofazimine liều cao 300 mg/ngày cùng isoniazid 300 mg/ngày, FDA ghi nhận nồng độ clofazimine trong huyết tương và nước tiểu tăng trong khi nồng độ ở da giảm. Hậu quả lâm sàng chưa được xác định và phát hiện này không đồng nghĩa với tương tác có ý nghĩa ở liều clofazimine thông thường.

Thông tin
Cơ chế:

Isoniazid làm thay đổi phân bố hoặc phơi nhiễm clofazimine theo cơ chế chưa được xác định đầy đủ. Dữ liệu hiện có mang tính điều kiện theo liều.

Ảnh hưởng:

Có thể thay đổi nồng độ clofazimine trong huyết tương, nước tiểu và mô ở liều cao; chưa chứng minh được ảnh hưởng rõ đến hiệu quả hoặc độc tính.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không có khuyến cáo chỉnh liều cụ thể từ nhãn FDA cho tương tác này. Khi dùng clofazimine liều cao cùng isoniazid, theo dõi dung nạp và đáp ứng điều trị; không ngoại suy phát hiện này thành yêu cầu chỉnh liều ở mọi bệnh nhân.

Dung nạp tiêu hóa; chức năng gan theo chỉ định của phác đồ; phản ứng bất lợi của clofazimine; đáp ứng điều trị.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 12.3: clofazimine 300 mg/ngày + isoniazid 300 mg/ngày làm thay đổi nồng độ clofazimine; hậu quả lâm sàng chưa rõ | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Isoniazid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *