Isoniazid, thường viết tắt là INH, là thuốc kháng mycobacteria được sử dụng trong nhiều phác đồ điều trị và dự phòng bệnh lao. Hoạt chất này ức chế quá trình tổng hợp acid mycolic, một thành phần thiết yếu của thành tế bào Mycobacterium tuberculosis. Với bệnh lao hoạt động, Isoniazid phải được phối hợp với các thuốc chống lao khác; dùng đơn độc có thể nhanh chóng làm xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc. Trong điều trị lao tiềm ẩn, Isoniazid có thể được dùng đơn trị liệu 6–9 tháng hoặc phối hợp trong phác đồ ngắn hơn, tùy hướng dẫn và đặc điểm người bệnh. Nguy cơ đáng chú ý nhất là tổn thương gan, đôi khi nghiêm trọng hoặc tử vong; thuốc cũng có thể gây bệnh lý thần kinh ngoại biên, đặc biệt ở người thiếu dinh dưỡng, đái tháo đường, nghiện rượu hoặc thiếu vitamin B6. Người bệnh phải được bác sĩ đánh giá, kê đơn và theo dõi trong suốt quá trình điều trị.
Nội dung chính
- Thuốc chống mycobacteria nhóm hydrazide, mã ATC J04AC01.
- Ức chế tổng hợp acid mycolic và diệt vi khuẩn lao đang phát triển tích cực.
- Luôn phối hợp với các thuốc chống lao còn tác dụng; không dùng đơn độc.
- Có trong các phác đồ 3HP, 3HR, 6H và 9H; CDC ưu tiên phác đồ ngắn chứa rifamycin khi phù hợp.
- Viêm gan, suy gan, bệnh lý thần kinh ngoại biên, co giật và phản ứng da nghiêm trọng.
- Đánh giá ít nhất hằng tháng; xét nghiệm chức năng gan ở người có yếu tố nguy cơ hoặc có triệu chứng.
- Pyridoxine được cân nhắc hoặc khuyến cáo ở người có nguy cơ bệnh lý thần kinh, phụ nữ mang thai và cho con bú.
Hoạt chất Isoniazid là gì?
Isoniazid là thuốc chống lao đặc hiệu, có hoạt tính mạnh đối với Mycobacterium tuberculosis đang phân chia. Thuốc được sử dụng để điều trị bệnh lao khi phối hợp với các thuốc chống lao khác và có thể được sử dụng trong một số phác đồ điều trị lao tiềm ẩn.
Isoniazid
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Isoniazid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Isoniazid |
| Tên IUPAC | pyridine-4-carbohydrazide |
| Tên hóa học khác | 4-Pyridinecarboxylic acid, hydrazide | Isonicotinic acid hydrazide | Isonicotinoyl hydrazide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | INH; isonicotinic acid hydrazide; isonicotinyl hydrazine. |
| Tên viết tắt | INH | H |
| Tên Latinh / tên dược điển | Isoniazidum |
| Tên USAN | isoniazid |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 54-85-3 |
|---|---|
| UNII | V83O1VOZ8L |
| PubChem CID | 3767 |
| RxNorm CUI | 6038 |
| Công thức phân tử | C6H7N3O |
Dược động học của Isoniazid
Isoniazid được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố rộng vào mô và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu bằng acetyl hóa; tốc độ chuyển hóa chịu ảnh hưởng của đa hình di truyền NAT2. Các chất chuyển hóa và một phần thuốc không đổi được đào thải chủ yếu qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trong máu thường đạt trong khoảng 1–2 giờ sau khi uống. Thức ăn có thể làm giảm hấp thu; nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn không dùng Isoniazid cùng thức ăn.
| F · Sinh khả dụng | Isoniazid được mô tả là hấp thu dễ dàng và gần như hoàn toàn sau khi uống. Thức ăn làm giảm đáng kể sinh khả dụng, do đó thuốc thường được hướng dẫn dùng khi bụng đói. Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối dạng phần trăm trong các nhãn chính thức đã kiểm tra. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Isoniazid phân bố rộng vào các mô, cơ quan và dịch cơ thể, bao gồm dịch não tủy, dịch màng phổi và dịch cổ trướng. Thuốc qua nhau thai và bài tiết vào sữa mẹ. SmPC tại Anh mô tả Isoniazid hầu như không gắn với protein trong máu.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Isoniazid được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua acetyl hóa, cùng với các phản ứng thủy phân, liên hợp glycine, tạo hydrazone và N-methyl hóa. Acetyl hóa có tính đa hình di truyền, tạo các kiểu hình chuyển hóa nhanh, trung gian hoặc chậm liên quan đến NAT2.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thuốc và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Hai nguồn nhãn có số liệu khác nhau: nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 50–70% liều được bài tiết trong nước tiểu sau 24 giờ, trong khi SmPC tại Anh ghi nhận trên 90%, với khoảng 4–32% ở dạng không đổi. Sự khác biệt có thể liên quan đến phương pháp và tài liệu sản phẩm được sử dụng.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương khoảng 1,2 giờ ở người acetyl hóa nhanh và khoảng 3,5 giờ ở người acetyl hóa chậm theo SmPC tại Anh. Các nguồn khác có thể ghi nhận khoảng dao động rộng hơn tùy kiểu hình NAT2, tuổi và chức năng cơ quan. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải của Isoniazid thay đổi rõ theo kiểu hình acetyl hóa NAT2; người acetyl hóa nhanh thường loại bỏ thuốc nhanh hơn người acetyl hóa chậm. Giá trị độ thanh thải định lượng chuẩn áp dụng cho mọi đối tượng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ hoặc xử lý Isoniazid gồm:
- Kiểu gen và kiểu hình acetyl hóa NAT2.
- Dùng thuốc cùng thức ăn.
- Chức năng gan và thận.
- Tuổi, tình trạng dinh dưỡng và bệnh đồng mắc.
- Thuốc dùng đồng thời có khả năng làm thay đổi chuyển hóa hoặc độ thanh thải.
Người acetyl hóa chậm có thể đạt nồng độ thuốc cao hơn và tăng nguy cơ một số phản ứng độc tính; tuy nhiên, xét nghiệm NAT2 chưa phải yêu cầu thường quy trong mọi hướng dẫn điều trị.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Isoniazid
Isoniazid thuộc nhóm thuốc chống mycobacteria, phân nhóm hydrazide, mã ATC J04AC01. Hoạt chất có tác dụng diệt khuẩn đối với vi khuẩn lao đang phát triển tích cực và chủ yếu kìm khuẩn đối với quần thể vi khuẩn chuyển hóa chậm hoặc bán ngủ.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Isoniazid là tiền thuốc được enzyme catalase–peroxidase KatG của Mycobacterium tuberculosis hoạt hóa. Các sản phẩm hoạt hóa tác động lên hệ enzyme liên quan đến InhA, làm gián đoạn tổng hợp acid mycolic và cấu trúc thành tế bào vi khuẩn. Thuốc có tác dụng diệt khuẩn đối với trực khuẩn lao đang phát triển tích cực.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Isoniazid có hoạt tính chọn lọc cao với Mycobacterium tuberculosis. Ở nồng độ điều trị, thuốc có tác dụng diệt trực khuẩn lao đang phát triển cả trong và ngoài tế bào. Kháng Isoniazid có thể xuất hiện nhanh khi dùng đơn độc trong bệnh lao hoạt động, liên quan đến các đột biến như katG, inhA, kasA hoặc ahpC.
Do đó, Isoniazid chỉ là một thành phần trong phác đồ phối hợp khi điều trị bệnh lao hoạt động.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Isoniazid
Các ứng dụng được ghi nhận gồm:
- Điều trị lao phổi và lao ngoài phổi do Mycobacterium tuberculosis nhạy cảm, luôn phối hợp với các thuốc chống lao còn tác dụng.
- Điều trị lao tiềm ẩn nhằm giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh lao hoạt động, sau khi đã loại trừ lao hoạt động.
- Thành phần của phác đồ chuẩn WHO 6 tháng 2HRZE/4HR đối với nhiều trường hợp lao nhạy thuốc; ký hiệu H là Isoniazid.
- Thành phần của các phác đồ dự phòng như 3HP, 3HR, 6H hoặc 9H, tùy đối tượng và hướng dẫn áp dụng.
CDC hiện ưu tiên các phác đồ ngắn chứa rifamycin hơn đơn trị liệu Isoniazid 6–9 tháng khi không có chống chỉ định hoặc tương tác làm hạn chế lựa chọn này.
Cá thể hóa liều Isoniazid dựa trên kiểu gen NAT2 đang được nghiên cứu nhằm giảm độc tính ở người acetyl hóa chậm và hạn chế nồng độ dưới điều trị ở người acetyl hóa nhanh. Một thử nghiệm ngẫu nhiên đã cho thấy tiềm năng giảm tổn thương gan do Isoniazid và giảm thất bại sớm khi điều chỉnh liều theo NAT2.
Đây vẫn là chiến lược dược lý di truyền đang được nghiên cứu và chưa thay thế các phác đồ liều chuẩn trong thực hành thường quy tại mọi quốc gia. Người bệnh không được tự xét nghiệm, tự diễn giải kiểu gen hoặc tự thay đổi liều.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn hoặc hướng dẫn chuyên môn, không phải liều cá nhân hóa:
- Điều trị lao hoạt động ở người lớn theo nhãn Hoa Kỳ: 5 mg/kg, tối đa 300 mg mỗi ngày; hoặc 15 mg/kg, tối đa 900 mg mỗi lần, dùng 2–3 lần mỗi tuần trong phác đồ phù hợp.
- Trẻ em theo nhãn Hoa Kỳ: 10–15 mg/kg, tối đa 300 mg mỗi ngày; hoặc 20–40 mg/kg, tối đa 900 mg mỗi lần, dùng 2–3 lần mỗi tuần.
- Điều trị lao tiềm ẩn theo CDC: Isoniazid có thể dùng hằng ngày trong 6 hoặc 9 tháng; liều người lớn thường là 5 mg/kg, tối đa 300 mg/ngày. Phác đồ hai lần mỗi tuần phải được điều trị có giám sát trực tiếp.
- Các phác đồ 3HP hoặc 3HR sử dụng liều, tần suất và thuốc phối hợp riêng theo tuổi, cân nặng, tình trạng HIV và tương tác thuốc.
Điều trị lao hoạt động phải phối hợp nhiều thuốc và dựa trên kết quả xét nghiệm độ nhạy. Không tự áp dụng các liều trên, không tự chuyển giữa chế độ hằng ngày và ngắt quãng.
Isoniazid đường uống thường được dùng khi bụng đói, ít nhất 30 phút trước bữa ăn hoặc khoảng 2 giờ sau ăn. Thức ăn làm giảm sinh khả dụng của thuốc.
Các lưu ý quan trọng:
- Uống đúng liều và đủ thời gian do bác sĩ quy định.
- Không dùng đơn độc để điều trị lao hoạt động.
- Không tự bỏ liều, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi triệu chứng đã cải thiện.
- Thông báo ngay khi có chán ăn, buồn nôn kéo dài, mệt bất thường, đau hạ sườn phải, nước tiểu sẫm, vàng da, tê bì hoặc phát ban.
- Pyridoxine không phải lúc nào cũng bắt buộc cho mọi người bệnh; việc bổ sung phải dựa trên chỉ định và yếu tố nguy cơ.
CDC khuyến cáo người điều trị lao tiềm ẩn được đánh giá ít nhất hằng tháng về mức độ tuân thủ, triệu chứng bệnh lao và phản ứng bất lợi.
Theo dõi có thể bao gồm:
- Triệu chứng tổn thương gan và phản ứng quá mẫn.
- AST, ALT và bilirubin trước điều trị ở người có bệnh gan, tiền sử viêm gan, sử dụng rượu thường xuyên, tiêm chích ma túy, HIV, thai kỳ hoặc trong 3 tháng sau sinh.
- Xét nghiệm chức năng gan định kỳ ở người có kết quả ban đầu bất thường hoặc nguy cơ bệnh gan.
- Cảm giác tê, châm chích, đau rát ở tay chân.
- Thị lực, trạng thái tâm thần, co giật hoặc dấu hiệu hội chứng tiểu não khi có triệu chứng.
- Đáp ứng điều trị, xét nghiệm vi sinh và độ nhạy thuốc trong bệnh lao hoạt động.
CDC thường khuyến nghị tạm ngừng thuốc nếu transaminase cao hơn 3 lần giới hạn trên bình thường kèm triệu chứng hoặc cao hơn 5 lần khi không có triệu chứng; quyết định cuối cùng thuộc bác sĩ điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Isoniazid
Các chống chỉ định hoặc tình huống không nên dùng được ghi nhận gồm:
- Quá mẫn với Isoniazid hoặc tá dược của sản phẩm.
- Tiền sử phản ứng nghiêm trọng do Isoniazid, bao gồm bệnh gan do thuốc.
- Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu trì hoãn điều trị dự phòng ở người đang mắc bệnh gan cấp.
Đối với lao hoạt động kèm bệnh gan, việc lựa chọn phác đồ phải do chuyên gia lao hoặc bệnh truyền nhiễm cân nhắc; không được tự loại bỏ Isoniazid khỏi phác đồ vì có thể làm điều trị không đầy đủ và thúc đẩy kháng thuốc.
Các tác dụng không mong muốn được báo cáo gồm:
- Thần kinh: tê bì, dị cảm, bệnh lý thần kinh ngoại biên, chóng mặt, rối loạn trí nhớ hoặc thay đổi tâm trạng.
- Tiêu hóa: buồn nôn, nôn, khó chịu vùng thượng vị, táo bón hoặc viêm tụy.
- Gan mật: tăng men gan, tăng bilirubin, vàng da hoặc viêm gan.
- Da và miễn dịch: sốt, phát ban, nổi hạch hoặc viêm mạch.
- Máu: giảm tiểu cầu, mất bạch cầu hạt, thiếu máu tan máu, thiếu máu bất sản hoặc thiếu máu nguyên bào sắt.
- Chuyển hóa: thiếu pyridoxine, pellagra, tăng hoặc hạ đường huyết, nhiễm toan chuyển hóa.
- Khác: hội chứng giống lupus, vú to ở nam và rối loạn tâm thần.
Tần suất của nhiều phản ứng không thể ước tính chính xác từ dữ liệu hiện có.
Các phản ứng nghiêm trọng cần được nhận biết gồm:
- Viêm gan nặng, suy gan cấp và tử vong do tổn thương gan.
- Co giật, bệnh não độc, rối loạn tâm thần hoặc hội chứng tiểu não.
- Viêm dây thần kinh thị giác hoặc teo dây thần kinh thị giác.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS hoặc ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính.
- Mất bạch cầu hạt, thiếu máu bất sản hoặc các rối loạn huyết học nặng.
- Nhiễm toan chuyển hóa, co giật khó kiểm soát và hôn mê khi quá liều.
LiverTox ghi nhận tăng aminotransferase thoáng qua ở khoảng 10–20% người dùng; tổn thương gan có triệu chứng ít gặp hơn nhưng có thể nghiêm trọng. Nguy cơ tăng theo tuổi, bệnh gan nền, sử dụng rượu và phối hợp các thuốc có độc tính gan.
Cảnh báo quan trọng nhất là viêm gan nghiêm trọng, đôi khi tử vong, có thể xuất hiện sau nhiều tháng điều trị. Nguy cơ tăng ở người lớn tuổi, dùng rượu thường xuyên, có bệnh gan mạn, tiêm chích ma túy hoặc trong thời kỳ sau sinh.
Cần đặc biệt thận trọng ở người:
- Có bệnh gan, suy thận hoặc sử dụng thuốc độc gan.
- Đái tháo đường, suy dinh dưỡng, nghiện rượu hoặc HIV.
- Có bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc nguy cơ thiếu pyridoxine.
- Có tiền sử co giật hoặc rối loạn tâm thần.
- Cao tuổi, mang thai hoặc mới sinh con.
- Có kiểu hình acetyl hóa chậm.
- Không thể tuân thủ đầy đủ phác đồ chống lao.
Nhãn FDA năm 2025 bổ sung cảnh báo về hội chứng tiểu não, được báo cáo nhiều ở người mắc bệnh thận mạn nhưng cũng có thể xảy ra khi không mắc bệnh thận. Cần ngừng thuốc và đánh giá y tế nếu xuất hiện mất điều hòa, run chủ ý, nói khó hoặc rung giật nhãn cầu.
Quá liều Isoniazid có thể gây triệu chứng trong vòng 30 phút đến 3 giờ, gồm buồn nôn, nôn, chóng mặt, nói khó, nhìn mờ, ảo giác, suy hô hấp, co giật khó kiểm soát, nhiễm toan chuyển hóa, hôn mê và tử vong.
Đây là cấp cứu y khoa. Xử trí tại bệnh viện có thể bao gồm:
- Bảo vệ đường thở, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn.
- Kiểm soát co giật.
- Dùng pyridoxine đường tĩnh mạch theo phác đồ chống độc; nhãn FDA mô tả liều gram tương ứng với lượng Isoniazid đã uống khi xác định được.
- Điều chỉnh nhiễm toan chuyển hóa và rối loạn điện giải.
- Than hoạt hoặc biện pháp hạn chế hấp thu khi phù hợp và đường thở đã được bảo vệ.
- Thẩm tách trong một số trường hợp đặc biệt nặng.
Không tự gây nôn hoặc tự dùng vitamin B6 để xử trí quá liều. Cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Nhãn viên nén Hoa Kỳ: bảo quản ở 20–25°C, tránh ánh sáng và độ ẩm.
- SmPC của sản phẩm viên 100 mg tại Anh không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt.
Luôn giữ thuốc trong bao bì gốc, ngoài tầm với của trẻ em và tuân thủ hướng dẫn trên nhãn của đúng sản phẩm được cấp phát.
Đối tượng đặc biệt
Isoniazid được sử dụng trong phác đồ điều trị lao hoạt động và lao tiềm ẩn ở trẻ em. Liều phải tính theo cân nặng, tuổi, phác đồ và hướng dẫn hiện hành; không được suy diễn từ liều người lớn.
Nhãn Hoa Kỳ nêu liều điều trị lao ở trẻ em 10–15 mg/kg mỗi ngày, tối đa 300 mg, hoặc chế độ ngắt quãng dưới giám sát với liều cao hơn. SmPC của một sản phẩm tại Anh không khuyến cáo dùng cho trẻ dưới 3 tháng do thiếu dữ liệu riêng của sản phẩm đó.
Trẻ suy dinh dưỡng, nhiễm HIV hoặc có nguy cơ thiếu pyridoxine có thể cần bổ sung vitamin B6 theo hướng dẫn chuyên môn. Cần theo dõi độc tính gan và thần kinh trong suốt điều trị.
SmPC tại Anh không yêu cầu giảm liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng khuyến cáo thận trọng do chức năng gan và thận có thể suy giảm. Nguy cơ viêm gan do Isoniazid tăng theo tuổi; bệnh đồng mắc và đa thuốc cũng làm việc theo dõi phức tạp hơn.
Người cao tuổi cần được đánh giá chức năng gan, thận, thuốc dùng đồng thời và triệu chứng bất lợi thường xuyên. Không tự giảm liều vì liều không đủ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả phác đồ chống lao.
Isoniazid qua nhau thai. Bệnh lao hoạt động trong thai kỳ cần được điều trị sớm vì bệnh không điều trị gây nguy cơ lớn cho cả mẹ và thai; Isoniazid có thể được sử dụng khi lợi ích điều trị vượt nguy cơ.
Đối với lao tiềm ẩn:
- Nhiều thai phụ có thể trì hoãn điều trị đến 2–3 tháng sau sinh.
- Không nên trì hoãn ở người có nguy cơ cao tiến triển thành lao hoạt động, như suy giảm miễn dịch hoặc mới tiếp xúc gần với người mắc lao lây nhiễm.
- CDC không khuyến cáo phác đồ 3HP trong thai kỳ vì dữ liệu an toàn chưa đầy đủ.
- Thai phụ dùng Isoniazid nên được bổ sung pyridoxine theo chỉ định; CDC nêu mức 25–50 mg/ngày.
Quyết định điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa đưa ra sau khi đánh giá nguy cơ lao, bệnh gan và giai đoạn thai kỳ.
Isoniazid bài tiết vào sữa mẹ với lượng thấp. CDC và LactMed cho biết không nên ngừng cho con bú chỉ vì người mẹ sử dụng thuốc chống lao hàng đầu khi việc điều trị phù hợp; tuy nhiên, trẻ cần được theo dõi dấu hiệu vàng da hoặc phản ứng hiếm gặp.
Lượng Isoniazid trong sữa không đủ để điều trị hoặc dự phòng lao cho trẻ. Người mẹ và trẻ đang trực tiếp dùng Isoniazid có thể cần pyridoxine theo hướng dẫn chuyên môn.
Isoniazid có nguy cơ gây tổn thương tế bào gan và phải được sử dụng rất thận trọng ở người suy gan hoặc có bệnh gan nền. Cần xét nghiệm chức năng gan trước điều trị và theo dõi định kỳ theo mức độ nguy cơ.
Điều trị dự phòng nên được trì hoãn khi đang có bệnh gan cấp theo nhãn Hoa Kỳ. Với lao hoạt động, bác sĩ chuyên khoa phải lựa chọn phác đồ dựa trên mức độ bệnh gan, nguy cơ kháng thuốc và lợi ích điều trị.
Hướng dẫn điều chỉnh liều định lượng theo từng mức độ Child–Pugh trong các nhãn đã kiểm tra.
Các nhãn đã kiểm tra không đưa ra một mức giảm liều chuẩn áp dụng cho mọi người suy thận. Tuy nhiên, cần thận trọng vì chất chuyển hóa được đào thải qua nước tiểu và hội chứng tiểu não đã được báo cáo nhiều ở người bệnh thận mạn.
Người suy thận cần được theo dõi dấu hiệu mất điều hòa, run, nói khó, rung giật nhãn cầu, bệnh lý thần kinh ngoại biên và thiếu pyridoxine. Khuyến cáo điều chỉnh liều cụ thể theo mức lọc cầu thận.
SmPC tại Anh đánh giá Isoniazid không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, thuốc có thể gây chóng mặt, nhìn mờ, rối loạn tâm thần, co giật hoặc mất điều hòa.
Người có bất kỳ triệu chứng thần kinh hoặc thị giác nào không nên lái xe, vận hành máy hoặc làm việc trên cao cho đến khi được bác sĩ đánh giá.
Tương tác thuốc của Isoniazid
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Clofazimine
Ở người dùng clofazimine liều cao 300 mg/ngày cùng isoniazid 300 mg/ngày, FDA ghi nhận nồng độ clofazimine trong huyết tương và nước tiểu tăng trong khi nồng độ ở da giảm. Hậu quả lâm sàng chưa được xác định và phát hiện này không đồng nghĩa với tương tác có ý nghĩa ở liều clofazimine thông thường. | Thông tin | Cơ chế: Isoniazid làm thay đổi phân bố hoặc phơi nhiễm clofazimine theo cơ chế chưa được xác định đầy đủ. Dữ liệu hiện có mang tính điều kiện theo liều. Ảnh hưởng: Có thể thay đổi nồng độ clofazimine trong huyết tương, nước tiểu và mô ở liều cao; chưa chứng minh được ảnh hưởng rõ đến hiệu quả hoặc độc tính. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không có khuyến cáo chỉnh liều cụ thể từ nhãn FDA cho tương tác này. Khi dùng clofazimine liều cao cùng isoniazid, theo dõi dung nạp và đáp ứng điều trị; không ngoại suy phát hiện này thành yêu cầu chỉnh liều ở mọi bệnh nhân. | Dung nạp tiêu hóa; chức năng gan theo chỉ định của phác đồ; phản ứng bất lợi của clofazimine; đáp ứng điều trị. | Bằng chứng: moderate Nguồn: FDA | LAMPRENE Prescribing Information | Mục 12.3: clofazimine 300 mg/ngày + isoniazid 300 mg/ngày làm thay đổi nồng độ clofazimine; hậu quả lâm sàng chưa rõ | https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/019500s014lbl.pdf | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Isoniazid
Isoniazid là thuốc chống mycobacteria nhóm hydrazide, được sử dụng trong điều trị bệnh lao và một số phác đồ điều trị lao tiềm ẩn. Thuốc ức chế tổng hợp acid mycolic của thành tế bào Mycobacterium tuberculosis.
Không dùng Isoniazid đơn độc để điều trị lao hoạt động. Thuốc phải được phối hợp với các thuốc chống lao khác còn tác dụng vì vi khuẩn có thể nhanh chóng hình thành kháng Isoniazid khi dùng đơn trị liệu.
Đơn trị liệu Isoniazid 6–9 tháng chỉ là một lựa chọn điều trị lao tiềm ẩn sau khi đã loại trừ bệnh lao hoạt động và có bác sĩ theo dõi.
Isoniazid có thể gây thiếu pyridoxine và bệnh lý thần kinh ngoại biên. Bác sĩ thường cân nhắc bổ sung vitamin B6 cho người suy dinh dưỡng, đái tháo đường, nghiện rượu, HIV, suy thận, mang thai, cho con bú hoặc có nguy cơ bệnh lý thần kinh.
Không tự dùng liều cao vitamin B6 vì bổ sung quá mức kéo dài cũng có thể gây độc thần kinh.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm chán ăn, buồn nôn hoặc nôn kéo dài, mệt bất thường, suy nhược, đau vùng hạ sườn phải, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu hoặc vàng da, vàng mắt.
Người có các triệu chứng này cần ngừng hoạt động nguy hiểm và liên hệ ngay với bác sĩ hoặc cơ sở điều trị để được xét nghiệm và hướng dẫn. Không tự dùng lại thuốc sau khi triệu chứng giảm.
Thức ăn làm giảm sinh khả dụng của Isoniazid nên thuốc thường được dùng khi bụng đói, theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Rượu làm tăng nguy cơ viêm gan và tổn thương gan; người đang điều trị cần tránh uống rượu.
Một số thực phẩm giàu tyramine hoặc histamine cũng có thể gây đau đầu, đỏ bừng, hồi hộp hoặc thay đổi huyết áp ở người nhạy cảm.

