Zolpidem là thuốc an thần gây ngủ thuộc nhóm imidazopyridine, có tác dụng điều biến dương thụ thể GABA-A và ưu tiên gắn vào vị trí benzodiazepine của thụ thể chứa tiểu đơn vị alpha-1. Thuốc được dùng ngắn hạn cho người lớn bị mất ngủ, đặc biệt là khó bắt đầu giấc ngủ. Zolpidem phải được uống một lần ngay trước khi đi ngủ và chỉ khi người bệnh còn ít nhất 7–8 giờ để ngủ trọn đêm. Thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm trí nhớ, té ngã, suy giảm khả năng lái xe vào sáng hôm sau, lệ thuộc và hội chứng cai. FDA yêu cầu cảnh báo đóng khung về hành vi phức tạp khi ngủ như mộng du hoặc lái xe khi chưa tỉnh hoàn toàn, vì đã có trường hợp chấn thương nghiêm trọng và tử vong. Zolpidem là thuốc kê đơn; người bệnh không tự tăng liều, uống thêm trong cùng một đêm, phối hợp với rượu hoặc dùng lại đơn thuốc cũ.
Nội dung chính
- Zolpidem là gì?: Thuốc ngủ liên quan benzodiazepine, tác động lên thụ thể GABA-A chứa tiểu đơn vị alpha-1.
- Chỉ định chính: Điều trị ngắn hạn mất ngủ ở người lớn, đặc biệt khó bắt đầu giấc ngủ.
- Cách dùng: Uống một lần ngay trước khi đi ngủ, không uống lại trong cùng đêm và phải còn ít nhất 7–8 giờ để ngủ.
- Liều tối đa của viên giải phóng tức thì: Không quá 10 mg trong một đêm theo nhãn Hoa Kỳ và Anh.
- Cảnh báo nghiêm trọng: Mộng du, lái xe khi ngủ và hành vi khác khi chưa tỉnh hoàn toàn có thể gây thương tích hoặc tử vong.
- Nguy cơ ngày hôm sau: Có thể giảm tỉnh táo và khả năng lái xe, kể cả khi người dùng cảm thấy đã tỉnh.
- Tương tác nổi bật: Rượu, opioid, benzodiazepine, thuốc an thần khác và thuốc ảnh hưởng CYP3A4.
- Thời gian điều trị: Càng ngắn càng tốt; SmPC Anh giới hạn thông thường không quá 4 tuần, gồm thời gian giảm liều.
Hoạt chất Zolpidem là gì?
Zolpidem là thuốc an thần nhóm Z-drugs không có cấu trúc benzodiazepine nhưng tác động tại vị trí benzodiazepine của thụ thể GABA-A. Thuốc làm tăng tác dụng ức chế thần kinh của GABA, giúp rút ngắn thời gian bắt đầu giấc ngủ.
Zolpidem
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Zolpidem |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Zolpidem |
| Tên IUPAC | N,N-dimethyl-2-[6-methyl-2-(4-methylphenyl)imidazo[1,2-a]pyridin-3-yl]acetamide |
| Tên hóa học khác | Imidazo(1,2-a)pyridine-3-acetamide, N,N,6-trimethyl-2-(4-methylphenyl)- | N,N,6-Trimethyl-2-(4-methylphenyl)imidazo[1,2-a]pyridine-3-acetamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Zolpidem tartrate; Zolpidem tartrat là dạng muối thường được sử dụng trong các chế phẩm đường uống. Zolpidem thuộc nhóm dẫn xuất imidazopyridine. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Zolpidemum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 82626-48-0 |
|---|---|
| UNII | 7K383OQI23 |
| PubChem CID | 5732 |
| RxNorm CUI | 39993 |
Dược động học của Zolpidem
Zolpidem được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, có sinh khả dụng khoảng 70%, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 0,5–3 giờ và có thời gian bán thải trung bình khoảng 2,4–2,6 giờ ở người khỏe mạnh. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 92,5%, được chuyển hóa thành các chất không còn hoạt tính và thải qua nước tiểu cùng phân.
Giai đoạn I: Hấp thu
Zolpidem được hấp thu nhanh; nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 0,5–3 giờ.
Thức ăn làm giảm và làm chậm mức phơi nhiễm: trong một nghiên cứu, thức ăn làm giảm AUC trung bình khoảng 15%, giảm Cmax khoảng 25% và kéo dài Tmax khoảng 60%. Vì vậy, dùng cùng hoặc ngay sau bữa ăn có thể làm chậm thời điểm bắt đầu tác dụng.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống của Zolpidem khoảng 70%, một phần do chuyển hóa bước đầu tại gan. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Zolpidem gắn protein huyết tương khoảng 92,5%. Thể tích phân bố trung bình ở người lớn khoảng 0,54 lít/kg và giảm ở người rất cao tuổi.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Zolpidem được chuyển hóa tại gan thành các chất chuyển hóa không có hoạt tính dược lý đáng kể. CYP3A4 là enzym tham gia chính; CYP1A2 và một số enzym khác cũng có thể đóng góp.
Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh có thể làm tăng mức phơi nhiễm và tác dụng an thần, trong khi thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ và hiệu lực của Zolpidem.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chất chuyển hóa không hoạt tính được thải chủ yếu qua thận. SmPC Anh ghi nhận khoảng 56% lượng thuốc liên quan được thải qua nước tiểu và khoảng 37% qua phân.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình của Zolpidem khoảng 2,4–2,6 giờ ở người trưởng thành khỏe mạnh, nhưng có thể kéo dài ở người cao tuổi và người suy gan. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải Zolpidem giảm ở phụ nữ, người cao tuổi và người suy gan. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Phụ nữ thải trừ Zolpidem chậm hơn nam giới; ở cùng một liều, Cmax và AUC ở nữ cao hơn khoảng 45% trong dữ liệu nhãn Hoa Kỳ.
Người cao tuổi có Cmax, AUC và thời gian bán thải tăng; người suy gan cũng thải trừ thuốc chậm hơn. Thức ăn làm chậm hấp thu. Ketoconazole và các chất ức chế CYP3A4 có thể tăng mức phơi nhiễm, trong khi rifampicin hoặc St. John’s wort có thể làm giảm nồng độ thuốc.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Zolpidem
Zolpidem thuộc nhóm thuốc liên quan benzodiazepine, mã ATC N05CF02, và nhóm hóa học imidazopyridine.
So với benzodiazepine không chọn lọc, Zolpidem có ái lực ưu tiên đối với thụ thể GABA-A chứa tiểu đơn vị alpha-1, liên quan chủ yếu đến tác dụng an thần gây ngủ. Thuốc vẫn có thể gây suy giảm nhận thức, vận động, lệ thuộc và hội chứng cai.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Zolpidem gắn vào vị trí benzodiazepine trên thụ thể GABA-A chứa tiểu đơn vị alpha-1. Tác động này làm tăng tần suất mở kênh chloride, tăng ức chế kích thích tế bào thần kinh và tạo tác dụng gây ngủ.
Zolpidem có ái lực với thụ thể chứa alpha-1 cao hơn thụ thể chứa alpha-2 hoặc alpha-3 và hầu như không có ái lực đáng kể với thụ thể chứa alpha-5.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Zolpidem tạo tác dụng an thần và gây ngủ nhanh, với thời gian tác dụng thường đến khoảng 6 giờ theo SmPC Anh. Thuốc có thể rút ngắn thời gian vào giấc nhưng không điều trị nguyên nhân nền của mất ngủ.
Tác dụng ức chế thần kinh trung ương có thể tiếp tục vào sáng hôm sau, gây buồn ngủ, giảm chú ý, chậm phản xạ, nhìn mờ hoặc nhìn đôi và suy giảm khả năng lái xe.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Zolpidem
Theo nhãn Hoa Kỳ, viên Zolpidem tartrate giải phóng tức thì được chỉ định điều trị ngắn hạn mất ngủ ở người lớn có biểu hiện khó bắt đầu giấc ngủ.
Theo SmPC Anh, thuốc được chỉ định điều trị ngắn hạn mất ngủ ở người lớn khi tình trạng mất ngủ gây suy nhược hoặc gây căng thẳng nghiêm trọng.
Phạm vi chỉ định của dạng giải phóng kéo dài, ngậm dưới lưỡi, xịt hoặc phân tán trong miệng có thể khác nhau. Chỉ định được phê duyệt của từng sản phẩm tại Việt Nam phải căn cứ tờ hướng dẫn sử dụng kèm giấy đăng ký.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn Hoa Kỳ đối với viên giải phóng tức thì:
- Phụ nữ trưởng thành: liều khởi đầu 5 mg một lần ngay trước khi đi ngủ.
- Nam giới trưởng thành: liều khởi đầu 5 mg hoặc 10 mg một lần ngay trước khi đi ngủ.
- Nếu liều 5 mg không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc tăng lên 10 mg.
- Tổng liều không vượt quá 10 mg trong một đêm và không được dùng thêm lần thứ hai trong cùng đêm.
- Người cao tuổi hoặc suy nhược: 5 mg mỗi đêm.
- Suy gan nhẹ đến trung bình: 5 mg mỗi đêm.
- Suy gan nặng: tránh sử dụng.
Theo SmPC Anh, liều thông thường ở người lớn là 10 mg một lần ngay trước khi đi ngủ; người cao tuổi, suy nhược hoặc suy gan bắt đầu với 5 mg. Liều thấp nhất có hiệu quả phải được sử dụng và không vượt quá 10 mg/ngày.
Đây là thông tin tham khảo từ các nhãn quản lý khác nhau, không phải liều cá nhân hóa. Người bệnh không tự chọn liều dựa trên giới tính, tuổi hoặc mức độ mất ngủ.
Uống Zolpidem một lần ngay trước khi lên giường và chỉ khi còn ít nhất 7–8 giờ trước thời điểm phải thức dậy hoặc thực hiện hoạt động cần tỉnh táo.
Không uống lại trong cùng một đêm. Không dùng cùng hoặc ngay sau bữa ăn nếu cần tác dụng khởi phát nhanh. Không dùng nếu đã uống rượu vào buổi tối hoặc trước khi ngủ.
Điều trị phải càng ngắn càng tốt. SmPC Anh khuyến cáo tổng thời gian thường không quá 4 tuần, gồm cả giai đoạn giảm liều. Trước khi điều trị nên thống nhất kế hoạch kết thúc thuốc nhằm giảm nguy cơ lệ thuộc và hội chứng cai.
Người bệnh không tự tăng liều khi cảm thấy thuốc giảm tác dụng và không chia sẻ thuốc cho người khác.
Cần đánh giá nguyên nhân mất ngủ, bệnh thể chất, bệnh tâm thần, thuốc đang dùng, rượu và các chất kích thích trước khi kê Zolpidem.
Trong quá trình điều trị cần theo dõi:
- Hiệu quả và mức độ buồn ngủ vào sáng hôm sau.
- Mộng du, lái xe khi ngủ hoặc hành vi khác khi chưa tỉnh hoàn toàn.
- Chóng mặt, té ngã, giảm trí nhớ và thay đổi hành vi.
- Dấu hiệu suy hô hấp ở người có bệnh phổi, ngưng thở khi ngủ hoặc dùng opioid.
- Trầm cảm nặng hơn, ý nghĩ tự sát hoặc hành vi bất thường.
- Dấu hiệu dung nạp, dùng sai mục đích, lệ thuộc hoặc tăng nhu cầu liều.
- Triệu chứng cai khi giảm hoặc ngừng thuốc.
- Chức năng gan và dấu hiệu bệnh não gan ở người có bệnh gan.
Nếu mất ngủ không cải thiện sau khoảng 7–10 ngày theo nhãn Hoa Kỳ hoặc 7–14 ngày theo SmPC Anh, cần đánh giá lại nguyên nhân y khoa hoặc tâm thần tiềm ẩn.
Cảnh báo và lưu ý về Zolpidem
Theo nhãn Hoa Kỳ, chống chỉ định Zolpidem ở người:
- Đã từng có hành vi phức tạp khi ngủ sau khi dùng Zolpidem.
- Quá mẫn với Zolpidem; các phản ứng đã ghi nhận gồm phản vệ và phù mạch.
Theo SmPC Anh, các chống chỉ định còn gồm:
- Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
- Nhược cơ.
- Suy gan nặng.
- Suy hô hấp cấp và/hoặc nặng.
- Quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược.
Nhãn Anh không khuyến cáo kê cho trẻ em hoặc người mắc bệnh loạn thần khi thiếu dữ liệu phù hợp. Sự khác biệt phải được áp dụng theo nhãn của sản phẩm và quy định tại nơi điều trị.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc đã được ghi nhận gồm:
- Buồn ngủ, cảm giác lờ đờ hoặc như bị tác động bởi thuốc.
- Chóng mặt, đau đầu và mệt mỏi.
- Tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng.
- Giấc mơ bất thường, ác mộng hoặc mất ngủ nặng hơn.
- Giảm trí nhớ thuận chiều, giảm chú ý hoặc lú lẫn.
- Ảo giác, kích động hoặc trầm cảm.
- Nhìn mờ, nhìn đôi.
- Đau lưng.
- Té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi.
Tần suất và loại phản ứng có thể khác theo liều, tuổi, dạng bào chế và thuốc dùng kèm.
Các phản ứng nghiêm trọng gồm:
- Hành vi phức tạp khi ngủ như mộng du, lái xe, nấu ăn, gọi điện hoặc quan hệ tình dục khi chưa tỉnh hoàn toàn; người bệnh thường không nhớ và đã có trường hợp chấn thương hoặc tử vong.
- Suy giảm thần kinh trung ương và tâm thần vận động vào ngày hôm sau, làm tăng nguy cơ tai nạn.
- Suy hô hấp, đặc biệt khi dùng cùng opioid hoặc ở người có bệnh hô hấp.
- Phản vệ, phù lưỡi, phù họng hoặc phù mạch gây khó thở.
- Hành vi bất thường, mê sảng, kích động, hung hăng, ảo giác, trầm cảm nặng hơn hoặc ý nghĩ tự sát.
- Té ngã và chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Lệ thuộc, lạm dụng, hội chứng cai, mê sảng hoặc co giật khi ngừng đột ngột.
- Bệnh não gan ở người suy gan nặng.
Khi xuất hiện hành vi phức tạp khi ngủ, phải ngừng Zolpidem và liên hệ bác sĩ; không tự dùng lại thuốc.
Zolpidem có cảnh báo đóng khung của FDA về hành vi phức tạp khi ngủ. Biến cố có thể xảy ra ngay sau liều đầu hoặc những lần dùng sau, ở liều khuyến cáo, có hoặc không dùng cùng rượu hay thuốc an thần khác.
Cần thận trọng đặc biệt ở người:
- Có ngưng thở khi ngủ, bệnh phổi, suy hô hấp hoặc nhược cơ.
- Dùng opioid, benzodiazepine hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương.
- Có trầm cảm, ý nghĩ tự sát, loạn thần hoặc hành vi bất thường.
- Có tiền sử lạm dụng rượu, thuốc hoặc chất gây nghiện.
- Là người cao tuổi, suy nhược hoặc có nguy cơ té ngã.
- Có suy gan.
- Có tiền sử lệ thuộc thuốc ngủ.
Dùng kéo dài có thể gây dung nạp, lệ thuộc và nghiện. Ngừng đột ngột có thể gây mất ngủ bật lại, lo âu, run, vã mồ hôi, kích động, mê sảng hoặc co giật.
Quá liều Zolpidem đơn độc hoặc phối hợp thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể gây buồn ngủ sâu, giảm ý thức, hôn mê, suy hô hấp, suy tim mạch và tử vong.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được xác lập. Xử trí tại cơ sở y tế gồm bảo đảm đường thở, hô hấp và tuần hoàn; theo dõi ý thức, mạch, huyết áp cùng hô hấp; và điều trị hỗ trợ. Than hoạt có thể được cân nhắc trong hoàn cảnh phù hợp.
Flumazenil có thể được bác sĩ cân nhắc khi có triệu chứng nghiêm trọng, nhưng thuốc này có thể làm xuất hiện co giật và cần theo dõi sát. Zolpidem không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu.
Nghi ngờ quá liều là tình trạng cấp cứu. Không tự gây nôn hoặc theo dõi tại nhà.
Theo nhãn Hoa Kỳ, bảo quản viên Zolpidem tartrate ở 20–25°C, cho phép dao động trong khoảng 15–30°C. Giữ thuốc ngoài tầm với của trẻ em và tại nơi an toàn để phòng sử dụng nhầm, lạm dụng hoặc thất thoát.
SmPC Anh ghi không có yêu cầu bảo quản đặc biệt đối với sản phẩm được tham khảo. Điều kiện bảo quản phải tuân theo nhãn của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của Zolpidem ở người dưới 18 tuổi chưa được xác lập; thuốc không được khuyến cáo cho trẻ em và thanh thiếu niên.
Trong một nghiên cứu ở trẻ 6–17 tuổi bị mất ngủ liên quan ADHD, Zolpidem không cải thiện thời gian vào giấc so với giả dược. Chóng mặt, đau đầu và ảo giác được ghi nhận với tỷ lệ cao hơn ở nhóm dùng thuốc.
Không áp dụng liều người lớn cho trẻ em.
Người cao tuổi nhạy cảm hơn với tác dụng an thần, giảm nhận thức và suy giảm vận động của Zolpidem. Nhãn Hoa Kỳ và SmPC Anh đều khuyến cáo liều 5 mg một lần trước khi ngủ.
Ở người cao tuổi, Cmax, AUC và thời gian bán thải có thể tăng. Nguy cơ chóng mặt, lú lẫn, té ngã và chấn thương cũng cao hơn, đặc biệt khi dùng liều vượt khuyến cáo hoặc phối hợp thuốc an thần khác.
Zolpidem đi qua nhau thai. Dữ liệu công bố chưa cho thấy mối liên quan rõ ràng với dị tật bẩm sinh lớn, nhưng dữ liệu không đủ để kết luận thuốc an toàn trong thai kỳ.
Dùng trong giai đoạn cuối thai kỳ hoặc khi chuyển dạ có thể gây suy hô hấp, an thần, hạ thân nhiệt, giảm trương lực hoặc khó bú ở trẻ sơ sinh. Trẻ phơi nhiễm kéo dài cuối thai kỳ có thể xuất hiện lệ thuộc và hội chứng cai sau sinh.
SmPC Anh không khuyến cáo dùng Zolpidem trong thai kỳ. Người mang thai hoặc dự định mang thai phải trao đổi với bác sĩ, không tự bắt đầu hoặc ngừng thuốc.
Zolpidem được phát hiện với lượng nhỏ trong sữa mẹ. Đã có báo cáo trẻ phơi nhiễm qua sữa bị an thần quá mức; ảnh hưởng đến sản lượng sữa chưa được xác định.
SmPC Anh không khuyến cáo dùng Zolpidem trong thời kỳ cho con bú. Nếu bác sĩ quyết định sử dụng, cần theo dõi trẻ về ngủ nhiều bất thường, bú kém, khó thở hoặc giảm trương lực. Nhãn Hoa Kỳ nêu người mẹ có thể cân nhắc vắt bỏ sữa trong thời gian điều trị và 23 giờ sau liều dùng để giảm phơi nhiễm, nhưng quyết định này phải được tư vấn cá nhân bởi nhân viên y tế.
Người suy gan thải trừ Zolpidem chậm hơn và có nguy cơ tích lũy, suy giảm ngày hôm sau hoặc bệnh não gan.
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Suy gan nhẹ đến trung bình: 5 mg một lần ngay trước khi đi ngủ.
- Suy gan nặng: tránh sử dụng vì thuốc có thể góp phần gây bệnh não gan.
SmPC Anh cũng chống chỉ định trong suy gan nặng và khuyến cáo bắt đầu 5 mg ở suy gan mức độ khác.
Chưa có chế độ liều riêng được xác lập cho người đồng thời suy gan và suy thận.
Suy gan là yếu tố quyết định quan trọng hơn đối với giảm thanh thải Zolpidem. Người suy gan nhẹ đến trung bình thường được giới hạn ở 5 mg, còn suy gan nặng phải tránh sử dụng theo nhãn Hoa Kỳ và SmPC Anh. Người đồng thời suy thận cần được theo dõi sát tác dụng an thần, suy hô hấp và té ngã.
Zolpidem có ảnh hưởng lớn đến khả năng lái xe và vận hành máy. Nguy cơ suy giảm ngày hôm sau tăng khi:
- Chưa đủ ít nhất 8 giờ kể từ khi uống thuốc.
- Dùng liều cao hơn khuyến cáo.
- Phối hợp rượu, opioid hoặc thuốc an thần khác.
- Dùng thuốc làm tăng nồng độ Zolpidem.
- Người bệnh là phụ nữ, người cao tuổi hoặc suy gan, do mức phơi nhiễm có thể cao hơn.
Không lái xe, vận hành máy, làm việc trên cao hoặc thực hiện hoạt động nguy hiểm trong ít nhất 8 giờ sau liều. Suy giảm khả năng lái xe có thể vẫn hiện diện dù người dùng cảm thấy đã tỉnh.
Tương tác thuốc của Zolpidem
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Codeine
Phối hợp codeine với benzodiazepine hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương khác có thể gây an thần sâu, hạ huyết áp, ức chế hô hấp, hôn mê và tử vong. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp tại hệ thần kinh trung ương và trung tâm hô hấp. Không có chiều tác động đơn độc; cả hai thành phần làm tăng an thần và suy giảm đáp ứng hô hấp. Ảnh hưởng: Buồn ngủ quá mức, giảm tỉnh táo, hạ huyết áp, thở chậm hoặc nông, hôn mê và tử vong; nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, suy nhược hoặc có bệnh hô hấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Chỉ phối hợp khi lựa chọn thay thế không phù hợp. Giới hạn liều và thời gian ở mức tối thiểu cần thiết, tư vấn dấu hiệu ức chế hô hấp; cân nhắc bảo đảm tiếp cận thuốc đảo ngược quá liều opioid theo hướng dẫn lâm sàng. | Mức độ an thần; nhịp thở; SpO2; huyết áp; ý thức; dấu hiệu quá liều. Đánh giá lại sau khởi trị và mỗi lần chỉnh liều. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Cảnh báo hộp và Mục 7 — Benzodiazepines and Other CNS Depressants | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine làm tăng và kéo dài tác dụng của các thuốc ức chế thần kinh trung ương. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Dược lực học: an thần, ức chế hô hấp và suy giảm tâm thần–vận động cộng hợp. Ảnh hưởng: Buồn ngủ sâu, suy giảm phối hợp, té ngã, hạ huyết áp, ức chế hô hấp hoặc hôn mê. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Tránh phối hợp không cần thiết; khi cần, khởi đầu thuốc ức chế CNS ở liều thấp hơn và chỉnh liều thận trọng. | Mức độ tỉnh táo, nhịp thở, SpO2, huyết áp, nguy cơ té ngã và khả năng vận hành máy móc. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Chlordiazepoxide
Các thuốc ức chế thần kinh trung ương khác có thể làm tăng tác dụng an thần, suy giảm tâm thần-vận động và ức chế hô hấp của chlordiazepoxide. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng dược lực học cộng hợp; nhóm liên quan gồm thuốc ngủ, thuốc mê, thuốc an thần, thuốc kháng histamin gây buồn ngủ và nhiều thuốc hướng thần. Ảnh hưởng: Buồn ngủ quá mức, lú lẫn, mất điều hòa, té ngã, giảm khả năng lái xe và có thể suy hô hấp, nhất là ở người cao tuổi hoặc suy hô hấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Hạn chế phối hợp không cần thiết; giảm gánh nặng thuốc an thần khi có thể và dùng liều thấp nhất phù hợp. | An thần ban ngày, tri giác, nhịp thở, SpO2, té ngã, dáng đi và khả năng thực hiện hoạt động nguy hiểm. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride capsule | Boxed Warning; Warnings and Precautions; Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=dd5f82b0-5a56-4728-941a-c8c2a0d51cc4 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Azelastine
Phối hợp azelastine đường mũi với thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể làm tăng buồn ngủ, giảm tỉnh táo và suy giảm hiệu năng thần kinh trung ương. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp. Tác dụng gây buồn ngủ hoặc suy giảm tâm thần–vận động của azelastine có thể cộng thêm với các thuốc có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, suy giảm phối hợp vận động và khả năng lái xe/vận hành máy. Mức độ phụ thuộc thuốc phối hợp, liều và độ nhạy của người bệnh. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi có thể. Khi bắt buộc sử dụng, cần đánh giá từng thuốc cụ thể, tư vấn tránh lái xe/vận hành máy và không dùng thêm rượu; không tự điều chỉnh liều nếu nguồn chuyên biệt của cặp thuốc không hướng dẫn. | Theo dõi mức độ tỉnh táo, buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn và suy giảm phối hợp tâm thần–vận động, đặc biệt khi bắt đầu hoặc thay đổi thuốc ức chế thần kinh trung ương. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Azelastine hydrochloride nasal spray 0.15% | Section 7.1: concurrent use with other CNS depressants should be avoided | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?audience=professional&setid=c9239ce9-f77f-0db4-e053-2995a90aa4ec | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Acrivastin
Phối hợp acrivastine với các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương có thể gây thêm suy giảm tỉnh táo ở một số người. Cảnh báo trong SmPC bao gồm các thuốc an thần và thuốc gây yên dịu. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học cộng hợp trên hệ thần kinh trung ương. Acrivastine có thể gây buồn ngủ; các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương có thể làm tăng tác dụng an thần và suy giảm chức năng tâm thần-vận động. Ảnh hưởng: Có thể tăng buồn ngủ, chóng mặt, giảm tỉnh táo, giảm tập trung và suy giảm khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. | Khuyến nghị: counsel_patient Xử trí: Đánh giá nhu cầu phối hợp và tổng gánh nặng an thần. Tư vấn người bệnh thận trọng với các hoạt động cần tỉnh táo; không lái xe hoặc vận hành máy móc nếu xuất hiện buồn ngủ, chóng mặt hoặc giảm tỉnh táo. | Theo dõi buồn ngủ ban ngày, chóng mặt, mức tỉnh táo, khả năng tập trung, phản ứng chậm và suy giảm chức năng tâm thần-vận động; đặc biệt lưu ý khi bắt đầu hoặc thay đổi thuốc ức chế CNS dùng kèm. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [eMC/SmPC] | Benadryl Allergy Relief (acrivastine 8 mg) | Mục 4.4–4.5: dùng cùng CNS depressants, bao gồm alcohol, có thể làm tăng suy giảm tỉnh táo | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1473/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Desipramine
Thuốc an thần/gây ngủ có thể cộng hợp ức chế thần kinh trung ương với desipramine. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do cộng hợp an thần và suy giảm tâm thần-vận động. Ảnh hưởng: Tăng buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn, mất điều hòa, té ngã và có thể ức chế hô hấp khi phối hợp nhiều chất ức chế CNS. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Giảm liều khi cần, tránh dùng nhiều thuốc an thần đồng thời và tư vấn không lái xe hoặc uống rượu. | Theo dõi tri giác, nhịp thở/SpO2 ở người nguy cơ cao, huyết áp tư thế và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Warnings—General; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Zolpidem
Zolpidem là thuốc an thần gây ngủ thuộc nhóm imidazopyridine và thuốc liên quan benzodiazepine. Thuốc tác động lên thụ thể GABA-A, giúp rút ngắn thời gian vào giấc và được dùng ngắn hạn cho người lớn bị mất ngủ.
Có thể. Zolpidem có nguy cơ dung nạp, lạm dụng, lệ thuộc thể chất và nghiện, đặc biệt khi dùng liều cao, kéo dài hoặc ở người có tiền sử lạm dụng rượu, thuốc hay chất gây nghiện. Ngừng đột ngột có thể gây mất ngủ bật lại, lo âu, run, vã mồ hôi, kích động, mê sảng hoặc co giật. Không tự tăng liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.
Zolpidem có thể gây hành vi phức tạp trong khi người dùng chưa tỉnh hoàn toàn, như mộng du, lái xe, nấu ăn, gọi điện hoặc quan hệ tình dục. Người bệnh thường không nhớ sự việc vào sáng hôm sau. Biến cố có thể xảy ra ở liều khuyến cáo và có thể dẫn đến chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong. Khi xảy ra, phải ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ.
Cần có ít nhất 8 giờ nghỉ giữa thời điểm uống Zolpidem và việc lái xe, vận hành máy hoặc làm công việc cần tỉnh táo. Không lái xe nếu còn buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, nhìn mờ hoặc phản xạ chậm. Suy giảm vẫn có thể tồn tại dù người dùng cảm thấy đã tỉnh.
Không tự uống thêm viên giải phóng tức thì trong cùng một đêm. Nhãn yêu cầu Zolpidem được dùng dưới dạng một liều duy nhất ngay trước khi ngủ và không dùng lại trong đêm. Việc uống thêm làm tăng nguy cơ quá liều, té ngã, suy hô hấp và suy giảm khả năng lái xe ngày hôm sau. Một số dạng Zolpidem chuyên biệt có hướng dẫn khác, nhưng chỉ được dùng đúng sản phẩm và đơn của bác sĩ.

